[Prishtina-l] Lajme: Komplikohet fati i Gjykatës Ndërkombëtare t =?iso-8859-1?Q?=EB_Krimeve_dhe_i_misioneve_paqeruajt= EBse?=

[kosova at jps.net]

Komplikohet fati i Gjykatës Ndërkombëtare të Krimeve dhe i misioneve
paqeruajtëse

Isuf Hajrizi (Uashington, 2 korrik, 2002)
Per gazeten Zeri, Prishtine

Lindja e Gjykatës Ndërkombëtare të Krimeve (GJNK) të hënën me datën 1
korrik, 2002 do të duhej të ishte një nga ngjarjet më të mëdha në botë për
demokracinë dhe mbrojtjen e të drejtave të njeriut.

Mirëpo, opozita e SHBA-së (sistemi i së cilës ironikisht është i bazuar po
në këto dy dukuri) ndaj një gjykate të tillë e ka komplikuar situatën deri
në atë pikë sa që rrezikohet ekzistenca e këtij organi ndërkombëtar që nga
dita e parë e ekzistencës së saj.

Uashingtoni e ka kundërshtuar Gjykatën Ndërkombëtare të Krimeve nga frika se
amerikanët do të gjykoheshin para këtij organi nën pretekste me motive
politike ndaj SHBA-ve. Administrata amerikane duket se është më e shqetësuar
për akcionet amerikane në luftrat që nga koha e Vietnamit dhe Koresë dekada
më parë deri tek intervenimi në Kosovë para tri vjetësh se sa për veprimet
që do të ndërmerr në të ardhmën.

Çka u duk në fillim si një çështje teknike kur Amerika në muajin prill
zyrtarisht u disatncua nga kjo gjykatë, ngjarjet e ditëve të fundit tregojnë
se opozita e Amerikës ndaj Gjykatës do të ketë pasoja në disa fusha. Në
afatin e shkurtër viktimë mund të bie operacioni paqeruajtës në Bosnjë,
kurse në planin me afat të gjatë, viktimë mund të bie edhe vet gjykata
ndërkombëtare për krimet e luftës bashkë më operacionet paqeruajtëse duke
përfshirë edhe atë të Kosovës.

Përkundër xhoksrrahjeve të ndërkombëtarëve për efektshmërinë që mund të ketë
Gjykata, në realitet ajo mvaret edhe materialisht edhe ushtarakisht nga
Uashingtoni për t’i jetësuar ligjet e saja.

Edhe pse në votën e së dielës ishte në pytje misioni policor ndërkombëtar në
Bosnjë nën komandën e OKB-së ku shërbejnë ndër të tjerë edhe 46 amerikanë,
pyetjet plasojnë se çfarë do të ndodhte me forcat e NATO-s po që se
Presidenti Bush do të vendoste se nuk dëshiron që edhe më tutje t’i mbështes
SFOR-in në Bosnjë dhe dhe KFOR-in në Kosovë nëse anëtarët e OKB-së refuzojnë
të "binden" ndaj kërkesave amerikane?

Vendimet e NATO-s të hënën në Bruksel se askush nga anëtarët nuk mund të
tërhiqej nga këto misione në mënyrë të njeanëshme është inkurrajuese. Por
analistët kanë frikë se në se administrata amerikane vendos të tërheq trupat
e veta nga Bosnja dhe Kosova, operacionet e NATO-s mund të shpërbëhen branda
natës.

"Asnjë shtet në NATO nuk e ka forcën për ta mbajtur misionin të pacënuar në
mungesë të pranisë së Uashongtonit," thotë një analist amerikan i Ballkanit.

Kur diplomatët amerikan e kundërshtuan vazhdimin e misionit paqeruajtës në
Bosnjë nën udhëheqjen e OKB-së shumëkush ishte i bindur se Uashingtoni vetëm
sa po bënte zhurmë diplomatike sepse në realitet nuk do të tërhiqej nga
Bosnja. Mirëpo kur përfaqësuesi amerikan në OKB Xhon Negroponte të dielën
nuk u luhat kur e përdori veton në Këshillin e Sigurimit për ta bllokuar
vazhdimin e misionit në Bosnjë nën madatin e OKB-së, diplomatët ndërkombëtar
u hodhën në veprim për ta bindur Uashingtonin që ta ndërronte mendjen.
Zyrtarët në kryeqytetin amerikan u pajtuan që ta vazhdojnë misionin vetëm
edhe për tri ditë (deri sot, e mërkurë) ndërsa kërkohej rrugëdalje.

Edhe aleatët më të besueshëm si Britania e Madhe kanë deklaruar se nuk mund
ta arsyetojnë shqetësimin amerikan duke thënë se Gjykata Ndërkombëtare e
Krimeve ka mjaft "masa mbrojtëse" për të mos lejuar persekutimet me motive
politike për të cilat është ankuar Uashingtoni. Londrës iu ka bashkangjitur
edhe Parisi duke insistuar që Këshilli i Sigurimit të mos e zbusë qëndrimin
nën trysninë amerikane për t’ju dhënë amerikanëve imunitet duke ngulur këmbë
që administrata amerikane të zbrapset ose të tërheq të 46 policët e vet nga
Bosnja nën komandën e OKB-së por të mos e bllokojë tërë misionin.

Në të njejtën kohë diplomatët amerikanë jo vetëm që refuzuan që të lëshojnë
pe, por ata u hodhën në kundërsulm për ta bindur OKB-në dhe anëtarët e
gjykatës se ishte e domosdoshme që Amerika të lirohej nga përgjegjësia e
Gjykatës.

"Ne mbetemi me shpresë se do ta gjejmë një zgjidhje për këtë 
 përndryshe
qëndrojmë prapa kërkesave tona," ka deklaruar për Zërin një zëdhënës
amerikan në misionin e OKB-së në Nju Jork.

Ndërkohë, administrata e Presidentit Bush është kritikuar ashpër nga shtypi
ndërkombëtar dhe organizatat ndërkombëtare për të drejtat e njeriut, për të
ashtuquajturën "politikë vetiake" ndërkohë që Këshilli i Sigurimit është
inkurrajuar që të mos dorëzohet para trysnisë amerikane.

Organizata ndërkombëtare më me ndikim për të drejtat e njeriut Hjumen Rajts
Uoç me seli në Nju Jork me anë të një deklarate për shtyp të hënën e ka
përgëzuar Këshillin e Sigurimit duke thënë se ky organ i OKB-së "ka bërë
mirë që ka refuzuar që të nënshtrohet" para Uashingtonit.

Drejtori i kësaj organizate Riçerd Diker ndërkohë e ka inkurrajuar
Uashingtonin që ta rishqyrtoi qëndrimin e tij dhe t’i bashkangjitet grupit
prej 74 shteteve në botë që e kanë pranuar Gjykatën dhe u janë nënshtruar
ligjeve të saj.

SHBA-të e kanë filluar diskutimin e problemit të forcave paqeruajtëse dhe
efektin e Gjykatës mbi operacionet në fjalë në muajin maj kur po debatohej
misionin paqeruajtës në Timorin Lindor. Por me që mandati i misionit në
Bosnjë i cili kërkon miratim për çdo gjasht muaj u paraqit për vazhdim para
në kohen kur po jetësohej Gjykata të hënën me 1 korrik, SHBA-të u gjendën
para aktit të kryer kur kërkohej zbatimi i politikës së adminstratës
amerikane që është kundër Gjykatës.

Ambasadori Negroponte ka refuzuar të marrë përgjegjësi për problemet e
shkaktuara duke thënë se "ne nuk e kemi fajin për asnjë nga (këto)
probleme."

"Shtetet e Bashkuara dëshirojnë që të marrin pjesë në operacionet
paqeruajtëse; por Shtetet e Bashkuara, garantuese kryesore të paqes dhe
sigurisë në glob dhe anëtare të themelimit të Kombeve të Bashkuara, nuk do
ta pranojnë juridikcionin e GJNK-së mbi paqeruajtësit që kontribuon për
operacionet e autorizuara dhe të themeluara nga OKB."

Një deklarate të tillë i kundërpërgjigjet me të njejtin ton agresiv gazeta
britanike Financial Times në një komnet të redaksisë ku thuhet se
administrata e Presidentit Bush "vazhdon ta manifeston qëndrimin e
Uashingtonit se drejtësia ndërkombëtare vlen vetëm për të tjerët por jo edhe
për amerikanët."

Përkundër grindjeve emocionale në ditët e fundit midis diplomatëve, qeverive
dhe shtypit, megjithatë pritet një marrëveshje qe do t’i kënaqte kërkesat
amerikane. Në të njejtën kohë pritet edhe debat i fortë rreth kësaj teme në
Kongres pasi që legjislatorët të kthehen në Uashington pas pushimit të 4
korrikut, ditës së pavarësisë amerikane.



Ky shkrim mund te ribotohet me kusht qe te theksohet autori dhe gazeta Zeri,
Prishtine.