[info-tech] Rendesia e telekomit

[Kujtim Tali]

              **** Information Technology Forum ****

Jam duke u munduar ta mbaje hapin me shkrimet mbi rendesine e
telekomunikimit, por kam mjafte veshtersi, posaqerishte kur shkrimet
jane te gjata.
Pavarsishte nga to ja dhe ca mendime te mija.
Une mendoj se telekomi duhet te privatizohet. Ja the arsyeja.
Cdo kund ne bote , ne kohe te fundit shkohet nga privatizimi (shiko
shtete e Evropes Perendimore). N.q.s. do te ishte keqe, nuk besoje se do
ta benin. Privatizimi i till eshte mjafte i kontrolluar. Mendoje se
perendimi e ka pare se sektori privat do te beje punen me te mire se ai
shtetror, qe do te rezulton ne fitime me te medha si per integruesin
telekomunikativ e ashtu edhe per shtetin i cili do te marre pjesen e tij
nepermjet kontributeve te ndryshme. Posaqerishte n.q.s. integruesi i ri
i shtrohet kushteve rigoroze te punes (siq jane kontrollimi i tarifave,
zhvillimi i rrjetit egzistues - cdo vit rrjeti te rritet ne nje
perqindje te caktuar etj.)
Sa per ilustrim te mare Ameritech-un (integratori ku jame I punesuar,).
Kupetohet Ameritech-u eshte pronesi private. Eshte njekohsishte mjafte i
pavarur por gjithashtu edhe mjafte i kontrolluar nga shteti. E ka
regjionin e vet i cili perfshin disa qendera me rendes te madhe (si
Chicago, Indianapolis, Detroit, Cleveland, etj) por edhe shume vende me
nga disa qindra banor. Sipas ligjit Ameritech-u eshte i detyruar te
ofroje sherbime te njejta ne tere regjionin, si ne qenderat e medha ku
ka fitimi shume te medha, e ashtu edhe ne ato me te voglat ku ka humbje
te medha. Une punoje ne pjesen e cila mirret me te dhena (Data site). Ne
i garantojme konsumatorve tone se rrjeti per te cilin jan duke paguar do
te jete funksional 99.98% te kohes, perndryshe paguhen penalti shume te
medha. (paramendo institucionet financiare). Perafersishte eshte njejte
edhe me konsumatoret rezidencial (kryesisht per telefoni). Kuptohet ne
perendim  nuk eshte problem qe maresh lidhje telefonike (dhe ate te
shumefishte).
 Keto jan vetem disa pika pozitive, gjithesesi ka edhe negativizem,
ajken do ta mbledhi integruesi, por n.q.s ai kontrollohet me kujdes, te
gjithe do te fitonin. Keshtu qe ateher nuk do te kishte nevoje per kohen
e "Romantizmit", kur telekomi (telefonia), kontrollohej prej shtetit, e
njerzve i duhej te pritnin me dekada per nje lidhje telefonike
(kupetohet n.q.s. nuk kishin "shpind te fort"), e lere me ndonje lidhje
Interneti apo ISP.	

Ne fund edhe ca fjale per ISP-it.
ISP nuk ka nevoje te jete pjese e telekomit (kjo edhe nuk praktikohet
shume), pervec n.q.s. telekomi e shehe leverdine qe te jete ISP ne veti.
(ndoshta do te ishte mire per konkurence). 
Nga shkrimet e deritanishme nuk e kam vrejt se ne Shqiperi egziston
ndonje infastruktur per formimin e ISP-is. Ne shumicen e rasteve flitet
per lidhje analoge telefonike (analog dial-up lines), askund nuk pashe
ndonje shenim ne lidhje me rrjete digjitale (perveq me duket per nje
kanale 64k apo link satelitor).  Pa pas kyqje direkte ne rrjetin
digjital te internetit (praktikohet qe kjo kyqje te jete e dyfishte, ne
dy ISP te ndryshem, me te medhenje) dhe ate me nje kapacitet me te madhe
(se paku E1-2Mb) nuk besoj se munde te flasim per ndonje ISP serioz.

Te fala
Kujtimi