[info-tech] rendesia e telekomit

[Ismet Hamiti]

              **** Information Technology Forum ****

Zoti Mentor,
E keni hapur nje teme shume te rendesishme dhe aktuale - privatizimin e
operatoreve te telekomunikacioneve. Mbreteron bindja se "privatizimi" i
telekomunikacioneve sjell vetem te mira: sjell me shume investime, sjell
drejtim (menaxhim) me efikas, sjell çmime me te volitshme per
konsumatoret, sjell te ardhura per shtetin ne forme te taksave, dhe
krejt kjo rezulton nje zhvillim me dinamik te telekomunikacioneve ne
vend.
Keshtu propagandon fushata te cilen e citove nga shkrimi im i meparshem.
Por a eshte krejt keshtu?
(1) Nuk ka fakte se privatizimi sjell me shume fonde per investime. Kete
mund t'a vertetoj me shifra konkrete nga te gjitha vendet e botes. Tek e
fundit fondet per investime nuk jane problem, sepse telekomunikacionet
jane shume fitimprurese dhe fondet gjinden pa ndonje veshtirsi ne forme
te kredise nga prodhuesit dhe nga burime tjera ne tregun e kapitalit. 
(2) Sa i perket drejtimit (manaxhimit) shteti vertete e ka namin e
drejtuesit (menaxherit) te keq, por ama si pronar, shteti nuk ka asnje
behane. Nuk duhet ngatrruar drejtimin (menaxhimin) dhe pronesine - dy
koncepte krejtesisht te ndryshme. Ekzistojne rruge me te padhembeshme
per t'a permiresuar drejtimin (manaxhimin), pa patur nevoje per te hequr
dore nga pronesia. 
(3) As puna e çmimeve nuk qendron, sepse ne çmime ndikon konkurenca e jo
lloji i pronesise. Ne tregun e telekomunikacioneve, ku numri i
pjesemarresve eshte i kufizuar, nuk ka konkurrence te mirfillte.
Telekomunikacionet nuk jane piceri apo shitore pemesh. Nuk mund te kete
lufte çmimesh ne tregun me dy-tre pjesemarres. Ata gjthenje do t'a
gjejne menyren pet t'iu shmangur luftes se çmimeve.Kete e verteton
pervoja kudo ne bote.
(4) Nese privatizimi vertete po i sillka te ardhura aq te medha shtetit
ne forme te taksave, atehere mund te mirret me mend se sa i larte do te
jete fitimi privat. Pse, atehere, shteti te kenaqet vetem me taksat kur
mundet t'i vjel edhe fitimet? Ky eshte shkaku qe edhe shtetet me te
zhvilluara te botes nuk kane hequr dore ende (apo deri vone) nga
pronesija shteterore mbi telekomunikacionet. Aq me pak duhet t'a bejne
kete shtetet ne nivel te ulte te zhvillimit siç eshte Shqiperia, me
nevoja te shumta te papermbushura ne fushen e aresimit, shendetesise,
etj.etj. Telekomunikacionet jane burim i rendesishem dhe i sigurte i te
ardhurave per shtetin, prandaj politika e tij nuk duhet te jete me shume
telefona e me pak shkolla, spitale, ujesjelles, rruge , etj. Politika e
tij duhet te jete me shume - te gjitha ato, e kjo nuk arrihet me heqje
dore nga fitimet absolutisht te sigurta qe i sjellin telekomunikacionet.
(5) Nga te gjtha keto nuk mund te konkludohet se privatizimi do te sjell
nje lulezim te telekomunikaciove. Bile ai mund te arrije efekt te
kundert, sepse operatoret privat investojne vetem aty ku e kane fitimin
me te madh. Ata,psh., pa perjashtim synojne qe problemet me te veshtira
te mbulimit te zonave te largeta, te izouluara dhe te varfera te vendit,
t'ia lene shtetit ose kerkohet kontributi i shtetit pet t'i zgjedhur
ato. Kjo çon pashmangeshem ne "privatizimin e fitimit (profitit) dhe
shoqerorizimin  (socializimin) e humbjeve (problemeve)".
(8) Ne rastin e Shqiperise ka edhe argumente qe lidhen me pasojat
sociale te privatizimit. Privatizimi i Telekomit Shqiptare do te shtonte
edhe se paku 2,500 deri 3,000 te papune tjere ne Shqiperi, gje qe do te
çonte pashmangeshem ne tronditje te reja sociale. 
(7) Perveq kesaj, ne kushtet e tanishme te tregut ne Shqiperi do te
krijohej nje monopol privat qe do te ishte shume me i keq se ai
shteterore.  
Prandaj jam thellesisht i bindur se nuk eshte koha as per privatizimin
as per liberalizimin e tregut te sherbimeve baze te telekomunikacioneve
ne Shqiperi. (Pra veni re - flas per sherbimet baze e jo per sherbimet
me vlere te shtuar, sic eshte bje fjala Interneti. Tregu i sherbimeve te
tilla tashme eshte tashme i liberalizuar ne Shqiperi). Ka rruge shume me
te mira per te siguruar zhvillimin me te shpejte te telekomunikacioneve
ne Shqiperi.

Puna e pronesise se huaj te telekomunikacioneve, sic e thua edhe vet,
eshte shume me e nderlikuar dhe lidhet me aspekte te tjera edhe me
jetike per vendin. Por per kete ndoshta ndonjehere tjeter se sot e
zgjata shume. Te shtoj vetem se absolutisht nuk eshte koha per lejimin e
pronesise se huaj ne tregun e telekomunikacioneve ne Shqiperi. 
Me shume respekt.
Ismet Hamiti

> -----Original Message-----
> From:	Mentor Cana [SMTP:mentor at alb-net.com]
> Sent:	11 December 1998 06:01
> To:	'info-tech at alb-net.com'
> Subject:	[info-tech] rendesia e telekomit
> 
>               **** Information Technology Forum ****
> 
> Pajtohet me kete. Shpresoj qe qeveria Shqiptare te mos beje ndonje
> gabim me
> shitjen e telkomit. Kjo nuk do te thote qe asgje mos shitet, por sido
> qe te
> ndodhi, mareveshja me ndonje ndermarje nga jashte duhet te behet ashtu
> qe
> pala shqiptare ta kontrolloje telekomit dhe perqindja me e madhe te
> mbese
> ne duar te ndermarjeve private Shqiptare. 
> 
> Telekomi dhe IT jo vetem qe jane shume fitmiprurese, por jane SHUME te
> rendesishme per sigurimin shteteror (nation security) dhe per
> mireqenjen e 
> ekonomise, tregestise, etj.... Pra, duhet te behet gjithcka sipas
> mundesive
> qe telekomi te mbese ne duar te firmave Shqiptare. 
> 
> te fala,
> Mentori