[ALBSA-Info] BISHTI I PALLES, DYSHTETESIA DHE HIJA E SHOVINIZMIT GREKOMADH (nga Agron Alibali)

[Mentor Cana]

BISHTI I PALLES, DYSHTETESIA DHE HIJA E SHOVINIZMIT GREKOMADH
nga Agron Alibali
(Botuar ne Koha Jone 6-18-2003)

Hapat e fundit të qeverisë greke për trajtimin e “dyshtetësisë së
grekëve të Shqipërisë” si “problem kombëtar” sjellin në vëmendje se ende
disa pjesëtarë të administratës së Athinës e kanë të vështirë për t’u
shkëputur nga doktrina shoviniste e Greqisë së Madhe, pavarësisht se
Greqia sot është një vend anëtar i BE-së dh NATO-s.

Me të vërtetë, në një vend që pretendon të jetë djepi i demokracisë
europiane e flamurtar i europianizimit dhe integrimit të Ballkanit nuk
kanë vend ëndërrime shoviniste dhe shfaqje të fondamentalizmit fetar që
frymëzojnë strategji të rrezikshme destabilizuese në rajon.

Një diplomat që shkel normat e së drejtës ndërkombëtare

Më 8 qershor 2003 Ambasadori Iliopulos u shpreh botërisht për
marrëveshjen e Bishtit të Pallës vetëm pak kohë para diskutimit të saj
në Kuvend. Si një ndërhyrje dhe trysni e mirëfilltë në procesin
legjislativ të vendit, kjo sjellje bie ndesh me Nenin 41.3 të Konventës
së Vienës për Marrëdhëniet Diplomatike, që detyron të gjithë diplomatët
për “të mos ndërhyrë në punët e brendshme të Shtetit Pritës.”

Nga ana tjetër, komentet e Zotit Iliopulos dhe shprehjet e “zhgënjimit”
ndaj Presidentit të Shqipërisë cënojnë kodin e mirësjelljes diplomatike
si dhe normat elementare të së drejtës zakonore ndërkombëtare sipas të
cilave një diplomati nuk i lejohet të ndërmarrë kritika publike ndaj
kryetarit të Shtetit Pritës.

Nuk dihet nëse Ministria e Punëve të Jashtme shqiptare të ketë reaguar
ndaj veprimeve të të Ambasadorit grek, ndërkohë që ky i fundit viziton
triumfalisht qytete të tjera të vendit.

Gjithashtu, janë po aq të papranueshme edhe komentet e tjera të Z.
Iliopulos lidhur me marrëdhëniet ushtarake të Shqipërisë me vende të
tjera anëtare të NATO-s.

E vërteta është se asnjë vend tjetër anëtar ose jo i NATO-s, përveç
Greqisë, nuk ruan pretendime të hapura apo të fshehta ndaj Shqipërisë,
apo nuk mban ende të paabroguar ndonjë Dekret Mbretëror për Gjendjen e
Luftës me këtë të fundit.

Kështuqë Z. Iliopulos, apo shefat e tij në Athinë, nuk ka pse të jenë
xhelozë që Shqipëria zhvillon marrëdhënie dhe aleanca mbrojtëse me
SHBA-në, Italinë, Turqinë, Gjermaninë, apo me vende të tjera sipas
interesave të saj.

Po qe se Ministria greke e Mbrojtjes është vërtetë serioze në
marrëdhëniet me Shqipërinë, atëhere le të shfuqizojë paraprakisht
dispozitat e Doktrinës Ushtarake të Mbrojtjes së Përbashkët që
përfshijnë Qipron dhe Shqipërinë e Jugut nën ombrellën mbrojtëse greke,
si dhe të tërheqë apo të deklarojë të pavlefshme të gjithë literaturën
zyrtare të saj ku pretendohet Shqipëria e Jugut.

Marrëveshje riparimi apo marrëveshje qeraje?

Të nesërmen e deklaratave të Z. Iliopulos, Kuvendi i Shqipërisë
ri-miratoi marrëveshjen e Bishtit të Pallës, të paraqitur si një
“ndihmë” bujare për ndreqjen e bazës detare.  Në fakt, nga një lexim i
kujdesshëm i saj të lind pyetja nëse këtu kemi të bëjmë me riparim apo
dhënien e bazës me qera për gjashtë vjet, me tarifë më pak se një milion
Euro në vit.  Përse pra, një ndërtesë me syprinë 1600 metra2 të kërkojë
pesë vjet kohë riparim, sëbashku me thellimin e kanalit hyrës?

Opinioni publik dhe votuesit shqiptarë meritojnë që t’u thuhet hapur
nëse këtu në të vërtetë kemi të bëjmë me një marrëveshje qeraje, në
mënyrë që edhe procedurat për miratimin e saj, si dhe tarifat përkatëse,
të jenë të tjera.

Sidoqoftë, disa kuvendarë në Tiranë u ngutën kur hodhën poshtë Dekretin
e Presidentit Moisiu. Kuvendi duhet të kish marrë parasysh opinionin e
arsyetuar të insitucionit të Presidencës, aq më tepër kur Presidenti i
vendit është edhe një ushtarak i shquar dhe me përvojë.  Po ashtu,
Kuvendi duhej të dëgjonte Komisionin Parlamentar të Mbrojtjes, si dhe të
merrte parasysh rrethana të tjera që ngërthejnë probleme të së drejtës
kushtetuese. Një e tillë do të ishte anashkalimi nga ana e Ministrit të
Mbrojtjes të institucionit kushtetues të Këshillit të Mbrojtjes, apo
negocimi i një marrëveshjeje ndërkombëtare pa pjesëmarrjen e Ministrisë
së Jashtme.  Pa përmendur këtu mos-abrogimin e Dekretit Mbretëror të
1940, si dhe probleme që lidhen me kursin e dokumentuar ekspanionist
grekomadh të Ministrisë greke të Mbrojtjes.

Tash çështja ka marrë karakter kushtetues dhe Presidenti mund të tërheqë
mendimin e Gjykatës Kushtetuese në këtë debat.  Në fund të fundit, kjo
Gjykatë e nderuar e ka tagrin të shqyrtojë përputhjen me Kushtetutën të
marrëveshjeve ndërkombëtare ku Shqipëria është palë.


Dyshtetësia, lojë apo realitet?

Ende pa u tharë boja e vendimit famëkeq të Kuvendit, u mësua për
problemin e dyshtetësisë.  Kjo u bë fill pas një shkrimi në gazetën
opozitare “Kathimerini”, një taktikë që u përdor edhe tri vjet më parë,
kur Z. Nano kritikoi mos-heqjen e depozitave të karburantit nga porti i
Durrësit, gjë që shkaktoi reagimet e ashpra të “Kathimerinit” dhe më pas
të Z. Simitis.

Pas shkrimit në “Kathimerini”, zëdhënësi i qeverisë greke u deklarua për
“dyshtetësinë e grekëve të Shqipërisë”, si një çështje “kombëtare” ku
qeveria e opozita paskan një qëndrim.

Sigurisht këtu nuk është problemi tek marrja e dyshtetësisë për
minoritarët e mirëfilltë, pasi ata, si të gjithë shtetasit shqiptarë nuk
kanë ndonjë pengesë në këtë drejtim nga ana e legjislacionit shqiptar.
Problemi i vërtetë qëndron tek përkufizimi i “minoritarëve” si dhe tek
legjislacionin tejet restriktiv grek për problemet e shtetësisë dhe
dyshtetësisë.

Për fat të keq, kriteret që zbatohen në Greqi për identifikimin e
“minoritarëve” nuk janë objektive, por vetëm subjektive, ku themelore
mbetet “ndjenja” apo ndërgjegja e brendshme, si dhe feja ortodokse e
subjektit. Kuptohet që përkufizimi i tejgjerë i Athinës do të përfshinte
edhe ortodoksët shqiptarë – dhe jo pra vetëm dropullitët apo vurkarët –
duke ringjallur kështu mithet e perënduara të Greqisë së Madhe.

Sa i takon legjislacionit grek, sikurse u theksua, ai është ndër më
restriktivët në kontinent, gjë që ka sjellë një varg kritikash në disa
lagje diplomatësh dhe aktivistësh. Një shembull në këtë drejtim është
numri ende relativisht i madh i personave pa shtetësi në Greqi, si dhe
mohimi i shtetësisë greke ndaj popullsisë së larguar me dhunë nga Greqia
Veriore gjatë e pas Luftës së Dytë Botërore, qofshin këta maqedonas apo
çamë.

Nuk duam të besojmë se “dyshtetësia”, si problem “kombëtar”, të jetë
pjesë e një fushate sistematike të Athinës për helenizimin e Shqipërisë
së Jugut. Aventurizmi, rrezikshmëria dhe pasojat e politikave të tilla
nuk janë vështirë të kuptohen
Shqetësime të mbështetura janë ngritur, për shembull, në ndërhyrjen apo
ndjeshmërinë e skajshme të Athinës ndaj Kishës Ortodokse Autoqefale të
Shqipërisë, si dhe në “kujdesin” që drejtimi i saj të mbetet në duar të
huaja, në kundërshtim me vetë statutin e historinë e Kishës.

Ato dalin, gjithashtu, në mospërmbushjen e detyrimeve të Athinës  - të
cilat burojnë nga normat e së drejtës ndërkombëtare – për abrogimin de
jure të Dekretit Mbretëror të vitit 1940 për Gjendjen e Luftës me
Shqipërinë.

Shqetësime ka krijuar edhe prirja e Athinës për një pozitë mbizotëruese,
në mos monopoliste, në sektorë strategjikë të ekonomisë e tregjeve
shqiptare, qoftë edhe me disa të ashtuquajturave privatizime, të cilat
në fakt kanë qenë transferim pronësie nga pronari shteti shqiptar në
shtetin grek.

Ndërkohë mund të thuhet se fryma e sotme europiane në Greqi bie ndesh me
politika të tilla, por edhe me refuzimin e qeverisë greke për të pranuar
ekzistencën e minoritetit shqiptar në Greqi, ku përfshihen arbërorët dhe
çamët.

Por, po qe se Athina këmbëngul që të numërojë si “homogjenë” grekë të
gjithë ortodoksët shqiptarë - korçarë, gjirokastritët apo bregas, si dhe
ata që kanë ndërruar emra e besim fetar nën trysninë psikologjike dhe
ekonomike që hasin në Greqi – atëhere sigurisht që këto hapa duhet të
hidhen poshtë nga qeveria shqiptare, por edhe nga Bashkimi Europian.

Në vend të mbylljes

Dyshtetësia është një koncept juridik që do të ketë zhvillime në
shtëpinë e madhe europiane që po projektohet sot në Europën gjeografike
e institucionale.  Një instrument themelor për këtë mbetet Konventa
Europiane e Shtetësisë e vitit 1997.

Dyshtetësia nuk lind e nuk mund të përdoret si mjet për njëmendësimin e
strategjive me karakter shovinist, qoftë edhe kur mbulohen me petkun e
“interesit kombëtar” apo të të drejtave të njeriut, apo kur vijnë nga
një vend anëtar i Bashkimit Europian.

Greqia, si shtet serioz dhe me vokacion të mirëfilltë europian, duhet
para së gjithash të njohë dyshtetësinë për popullsinë e larguar me dhunë
nga Greqia Veriore gjatë e pas Luftës së Dytë Botërore, qofshin këta
çamë, maqedonas apo bullgarë, përfshirë edhe pasardhësit e tyre.

Greqia, si shtet që mbron të drejtat e njeriut, duhet të njohë
minoritetin shqiptar arbëror (arvanitas), duke u dhënë atij status
juridik të njëjtë me çka gëzojnë arbëreshët në Itali.

Vetëm atëhere problemi i dyshtetësisë për minoritarët grekë shtetas
shqiptarë, qofshin këta dropullitë, vurkarë apo pogonas, do të
trajtohesh i çliruar nga ngarkesat emocionale dhe mbetjet shoviniste të
Greqisë së Madhe, të hasura jo rrallë edhe sot e gjithë ditën në Greqi.