[ALBSA-Info] Gazeta 'Illyria' - Kryepeshkopi Anastasios (Janullatos)

[Fatmir Cici]

Illyria 13-15, 2001, Volume 11,# 1089

Kryepeshkopi Anastasios për vizitë zyrtare në Athinë:
çfarë ndryshoi? 

Javën e parë të nëntorit gjithë Greqia u elektrizua
nga vizita zyrtare në Athinë e Kryepeshkopit të
Tiranës dhe gjithë Shqipërisë zotit Anastasios
Janullatos. Sipas traditës së Kishës Ortodokse të
gjithë primatët e kishave autoqefale, menjëherë mbas
zgjedhjes dhe fronëzimit fillojnë vizitat protokollare
në kishat simotra. Në rastin e Kryepeshkopit tonë
vizitat në kishat e tjera fillimisht nuk ishin të
mundura për shkak të statutit antikanonik të zotit
Janullatos, gjë që ndryshoi me formimin e sinodit në
vitin 1998. Mirëpo me ardhjen në pushtet të
Kryepeshkopit të Athinës dhe gjithë Greqisë
Kristodhulos, në të njëjtin vit, situata politike në
Greqi u rëndua për arsye të kundërvënjes këmbëngulëse
të Kristodhulos ndaj qeverisë socialiste greke, e cila
ka ndërmarrë një fushatë për ndarjen e shtetit nga
kisha.

Kjo vizitë e Anastasios në këtë moment të nderë për
politikën kishtare greke ishte dëshirë edhe e disa
personaliteteve të politikës greke, të cilët besojnë
tek roli i suksesshëm diplomatik i Fortlumturisë së
Tij, pavarësisht se në vitin 1991, kur ai u dërgua në
Tiranë, emrin Janullatos nuk e njihte askush në Greqi.
Shtypi grek u shpreh qartë se  “Anastasios po vjen të
ushtrojë gjithë ndikimim e tij për të afruar
zotërinjtë Simitis dhe Kristodhulos në një takim të
përbashkët, gjë që asnjë personalitet grek nuk mundi
ta bëjë të mundur gjatë katër muajve të fundit”.

Janullatos shkon në Athinë të paktën një herë në muaj
por kjo vizitë ishte e potershme sepse mbas marrjes së
shtetësisë shqiptare dhe arritjes së përhershmërisë së
qëndrimit të tij në Shqipëri, ardhja me zhurmë dhe
lavdi në Athinë i vuri vulën pranimit universal të
figurës së imzot Anastasios në Greqi. Gjatë takimeve
me të gjitha personalitet e larta politike, kishtare
dhe diplomatike të shtetit fqinj, dhe gjatë dekorimeve
të shumta nga institucione shtetërore dhe kishtare
greke, u thanë plot fjalë të ëmbëla me termat e dalë
boje të Janullatosit mbi “paqen e  përbotshme” dhe
“bashkekzistencën paqësore” Por nuk doli asnjë fjalë
në sipërfaqe për më shumë se gjysmën e anëtarëve të
Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë, të cilët
jetojnë në Greqi “nën thundrën e përdhunës”, të
privuar nga e drejta e meshimit në gjuhën e tyre, gjë
që emigrantët e kombësive të tjera e kanë të
praktikuar për vite të tëra tashmë në shtetin fqinj.

Lidhja Ortodokse “Shën Asti”

Në vitin 1993 shkuam në Tiranë dhe i kërkuam zotit
Janullatos që të ndërhyjë për hapjen e një kishe në
gjuhën shqipe në Athinë, ashtu siç bëhet dhe në
arabisht, koptisht, sllavisht, etj., po në Athinë.
“Nuk kam asnjë kundërshtim, na tha, por nuk mund ta
kërkoj unë. Duhet që më parë të paraprijë vizita ime
protokollare në Kishën e Greqisë”. Ne e njohim mirë
misionin dhe karakterin e zotit Janullatos dhe nuk
prisnim që të na thoshte të vërtetën por duke ditur se
ai ishte ato vite në një pozitë delikate në Tiranë,
menduam se në qoftë se shtrëngohej disi, edhe mund
t’ia kërkonte këtë të drejtë qeverisë greke. Kaluan
vite dhe çështja u gropos.

Çështja e të drejtave fetare të emigrantëve nuk është
përmendur gjatë këtyre dhjetë vjetëve dhe kjo ka
arsyet e veta. Ata shqiptarë që përfaqësojnë çështjet
e emigracionit shqiptar në Greqi rëndom mbështeten dhe
vihen në këmbë nga organizmat e Partisë së Koalicionit
të Majtë, të cilët si të gjithë bashkëfetarët e tyre
komunistë kanë një alergji instiktive ndaj të drejtave
fetare të emigrantëve në Greqi. Qeveritë tona të
këtyre dhjetë vjetëve e kanë ngritur zërin për çështje
madhore dhe jo për “vogëlsira” që iu përkasin
priftërinjve. Ndërsa autoqefalistat, të cilit kishin
tapitë kishtare të Peshkop Nolit, e patën pothuaj të
vështirë të zbrisnin nga qielli i idealizmës poshtë në
truallin e fakteve dhe të problemeve reale që lindën
me zbarkimin e Janullatosit në Tiranë. 

Në vitin 1999, mbasi Kryepeshkopi Anastasios nuk
kishte ndërmend të ndërmerrte asgjë përpjekje nga çka
kanonet e kishës mëtonin nga ai, u themelua në Athinë
Lidhja e Shqiptarëve të Krishterë Ortodoksë në Greqi
“Shën Asti”, e cila u njoh nga gjykata e Athinës dhe
mori lejen nga Kryepeshkopi Kristodhulos për të hapur
një kishë në gjuhën shqipe për nevojat e emigrantëve
në Athinë.

Kryepeshkopi Anastasios jo vetëm që nuk pranoi të
bashkëpunojë me Lidhjen, i cila i kërkoi bekimin disa
herë, por kur pa se shoqata po zgjerohej dhe po
fitonte terren të qëndrueshën në Athinë, me veprimtari
serioze, me kurse falas në shqip, greqisht e anglisht
dhe me programe të pasura kulturore për të gjithë
emigrantët, udhëtoi urgjent për në patridhë dhe
ndërmori një luftë të hapur kundër grupit të teologëve
shqiptarë që kishin marrë këtë nismë. Zoti Janullatos
kërkoi listat e emrave të anëtarëve të Lidhjes, gjë që
shkaktoi frikë në radhët e anëtarëve. Për pasojë të
kësaj lufte sistematike dhe bllokuese shoqata u
shpërbë në mars 2000. Autori i këtij shkrimi pati
përgjegjësinë të ishte dëshmimtar i atyre ngjarjeve. 

A është oksimor fakti që Kryepeshkopi i Athinës
vendosi të organizojë një famulli me meshë në gjuhën
shqipe në Athinë, ndërsa Kryepshkopi i Shqipërisë e
ndaloi? A do ta bënte këtë Janullatos në qoftë se,
larg qoftë, do të ishte shqiptar? Është më se e qartë
se Kristodhuli është nacionalist, por ama ai vepron i
pavarur si një shtet brenda shtetit grek dhe i
intereson një kishë e fortë ortodokse nën
juridiksionin e tij dhe jo vetëm për brezin e tij.
Kryepeshkopi Kristodhulos u informua me hollësi nga
një komision i posaçëm i emigrantëve se shumica e
shqiptarëve nuk ndihet lirshëm të frekuentojë kishat
greke dhe shumë prej tyre janë bërë pre e feve të
huaja që janë ngulur në Athinë. Pra,  Kristodhulos
konkludoi se duke hapur një kishë në gjuhën shqipe
emigrantët shqiptarë, fëmijët e të cilëve shkojnë në
të njëjtat shkolla me fëmijët grekë, do të jenë
moralisht më afër mendësisë greke pavarësisht nga
identiteti i tyre kombëtar. 

Nga ana tjetër qeveria socialiste, e cila gjoja i
përkrah të huajt, po ushtron një praktikë tepër të
suksesshme për te asimiluar fëmijët e emigrantëve
shqiptarë duke mos iu dhënë asnjë mundësi për të
kultivuar identitetin e prindërve të tyre. Dhe kjo
politikë asimilimi arrihet duke i ndihmuar shqiptarët
që të bëhen pjesë e shoqërisë greke, dhe jo të
dallohen nga ata, domethënë të mos trashëgojnë asnjë
gjurmë nga origjina e tyre; dhe gjuha është pengesa
parësore për të arritur këtë. Por këto përpjekje nuk
do të kenë të njëjtat frute nëse një kishë në gjuhën
shqipe i mbledh emigrantët dhe iu zgjon fëmijëve të
tyre ndjenjën e origjinës, gjë që shkolla greke
përpiqet t’a çrrënjosë. Ja pse Janullatosi i shpalli
luftë Lidhjes Ortodokse dhe u acarua edhe më  keq me
Kristodhulosin; në fakt ai bëri atë që iu diktua nga
lart.
 
Kur nuk kemi meshë shqip në Sarandë, mund të kemi në
Athinë?

Në qytetin e Sarandës, ku ndalohet gjuha shqipe në
Kishën e Shën Harallambit këto dhjetë vjet, Anastasios
shkon dhe këndon një herë në vit diçka në shqip për të
na mbyllur gojën neve dhe për t’iu hedhur hi syve
atyre që kanë rënë në dashuri me të katërta me të. Të
njëjtën taktikë demagogjike bëri edhe këto ditë në
Athinë. Duke kënduar diçka në shqip me shpurën
shqiptaro-greke që e shoqëronte nga Shqipëria, e
mbylli edhe për dhjetë vjet të tjera kapitullin e
ortodoksëve shqiptarë në Greqi. Dhurata që Anastasios
i solli Kristodhulos nga Shqipëria ishte një ikonë e
Shën Kozmait, pikturuar me shkronja greke nga të rinj
shqiptarë. Në fjalën e tij Kristodhuli e çmoi punën e
Shën Kozmait në Shqipëri si “ndriçues i kombit” (I
kujt kombi?). 

Por në qoftë se kryeurata Janullatos është me të
vërtetë i dërguar i Kishës së Krishtit dhe jo i
Ministrisë së Jashtme të Greqisë në Tiranë, tashmë
atij i ka ardhur rasti të na përgënjeshtrojë të
gjithëve sa e akuzojmë për punë jo kishtare në
Shqipëri duke sendërtuar programin ortodoks të Lidhjes
“Shën Asti”, të cilën e përndoqi dhe e shfarosi. Ai ka
në dorë sot të caktojë njerëzit e tij ta bëjnë këtë
punë kishtare se ndoshta themeluesit dhe drejtuesit e
Lidhjes nuk ishin të përshtatshëm; krahas të tjerave
ata punonin pa mbështetje dhe pa rrogë. Dhe për të
kërkuar të drejtat kishtare të emigrantëve shqiptarë
ortodoksë në Greqi Kryepeshkopi i Shqipërisë i ka të
gjitha të drejtat, dhënë nga kanonet e Kishës
Ortodokse dhe nga reputacioni absolut që ai ka krijuar
në shoqërinë greke, për arsye të misionit të tij të
suksesshëm politik në vendin fqinj.

Janullatosi është kandidat për çmimin Nobel për Paqe
2001. Referati i mbajtur gjatë kësaj vizite
protokollare në Akademinë e Athinës “Myslymanët dhe të
krishterët në Europë” është një orvajtje tjetër për të
justifikuar kandidaturën e tij për Nobel, por në qoftë
se ai i beson këto me të cilat po na çan veshët për
dhjetë vjet, përse nuk kërkon nga qeveria dhe kisha
greke t’iu lejojnë emigrantëve shqiptarë të besimit
myslyman të ushtrojnë besimin e tyre në trajtën e
adhurimit fetar në Greqi? 

A është varësia e Janullatosit nga Ministria e Jashtme
e Greqisë e vetmja arsye që nuk e lejon të
pozicionohet në lidhje me problemin kishtar të
emigrantëve shqiptarë në Greqi? Përse Anastasios
ngurron të flasë hapur për këtë çështje dhe të marrë
pjesë në dialogun që ka filluar në shtyp dhe të
vendosë për një çështje kaq serioze për të ardhmen e
të dy vendeve? Në qoftë se kjo çështje merr zgjidhje
ortodokse ajo i jep dorën fanarjotit Janullatos për të
dalur nga terri ku e ka çuar natyra e tij mafioze
gjatë këtyre dhjetë vjetëve. 

Veprimtaria e Janullatosit në Shqipëri është
përshkruar disa herë me fakte të papërgënjeshtruara në
faqet e kësaj gazete. Madje nuk duhen shumë mend për
të shquar se roli i Anastasios në Shqipëri ka qenë dhe
mbetet kryekëput politik, dhe bile i një politike të
paskrupullt dhe dëmprurëse për të dy popujt.
Janullatosi vazhdon të abuzojë pa drojtje me varfërinë
e shqiptarëve, me mendjengushtësinë e grekëve përsa i
përket konceptit të tjetrit, dhe me mungesën e
gjykimit të shëndoshë të shumicës dërrmuese të
anëtarëve të kishës ortodokse në Greqi, të cilëve nuk
iu është dhënë rasti akoma për t’u çliruar nga
idiotizmi masiv i etnofetarisë së tyre. Si rrjedhojë e
kësaj taktike të vetëdijshme dhe afatgjate imzot
Janullatos po abuzon me misteret e Kishës Ortodokse
dhe i tillë do të mbetet për ne, pavarësisht se “37
akademikë grekë dhe 13 shqiptarë të shquar” (sipas
shtypit grek) e kanë propozuar për çmimin Nobel.

Kush nga ne e do Janullatosin si të tillë dhe përse?

Sot nuk janë të paktë ata shqiptarë që nuk mund ta
parafytyrojnë jetën në një vend “të mallkuar si yni”,
pa praninë e një shenjti për së gjalli si “Kryepiskopi
Anastas”, që edhe në qoftë se nuk ekzistonte duhet ta
kishim shpikur.

Sipas mendimit tim ka disa arsye që shpjegojnë
triumfin e Janullatosit në Shqipëri. Nuk është vetëm
dinakëria dhe pandershmëria e tij e ndërthurur me
nevojën e politikës greke për të krijuar një
figurë-instrument të tillë në Ballkan. Arsyeja
kryesore është indiferenca e shqiptarëve ndaj fesë,
mosnjohja e rolit dhe influencës së saj të
pashmangshme në kulturë dhe politikë dhe sidomos
injoranca që na trashëguan për sa i përket mësimit të
historisë sonë.

Janullatosi mbështetet gjithashtu dhe nga një akraba
intelektualësh në Tiranë të cilët besojnë se janë
lindur të ç’rrënjosin mendimin e kalbur të kritikës
kulturore dhe politike në Shqipëri. Megjithëse
luftojnë me zell mesianik për të kthyer lumin mbrapa,
edhe këta bandillë janë produkt i së njëjtës shkollë.
Këtyre iu intereson ta mbrojnë Janullatosin sepse
kështu duan të dëshmojnë se nuk janë gatuar prej
brumit të vjetër. Pastaj mendja e tyre e thellë dhe
largpamëse nuk merret me thërrime si “prifti
Janullatos”. Për më tepër me këtë petk të njeriut “të
së nesërmes” këta zotërinj e kanë më të lehtë për të
dalë e për të sharë vetveten nëpër simpoziume në
Europë e gjetkë. Pra, në Tiranë bëhen aleanca
ideologjish ku i vetmi fitues është Janullatosi.

Varfëria e politikanëve tanë ka mëkatet e saj. Ndoshta
një ditë do të çuditemi kur të mësojmë numrin e saktë
të fëmijëve të politikanëve shqiptarë që studjojnë me
bursa nga qeveria greke dhe shoqata “Miqtë e vjetër të
Krepeshkopit Anastasios” në Greqi. Unë njoh disa prej
tyre. 

Një shkak që ka ndihmuar shumë Janullatosin për të
patur sukses është mungesa e një komuniteti të
organizuar ortodoks jashtë Shqipërisë, me zë dhe me
jetë kishtare e kulturore. Sado që të përpiqemi ne të
zmadhojmë qënjen e Peshkopatës shqiptare në Amerikë, e
vërteta është se ajo nuk ekziston ashtu siç e
paraqesim ne. Çfarë është peshkopata jonë po t’i
heqësh Fan Nolin? Por a mund të jetojë një kishë vetëm
me të kaluarën? Ajo sot është pa peshkop, pa një prift
teolog në krye të saj, pa botime, me kisha gjysmë të
vdekura që po mbyllen njëra pas tjetrës, pa plane
konkrete për të hapur kisha të reja për emigrantët e
ardhur rishtaz dhe pa teologë laikë që të njohin të dy
gjuhët dhe t’u vijnë në ndihmë emigrantëve (i vetmi
teolog ortodoks shqiptaro-amerikan që mësoi gjuhën
shqipe, mundi të sigurojë punë vetëm në një
institucion protestant). 

Dhe arsyeja tjetër, siç e kemi theksuar, është mungesa
e mendimit teologjik në Shqipëri. Nuk mund të zgjidhet
problemi kishtar dhe kombëtar i KOASh-it me
karagjozllëqet e autofeqalistave. Po t’iu heqësh edhe
këtyre qyqeve fanolizmin (Se ku dallohet fanolizmi nga
studimet noliane është temë më vete) dhe
antihelenizmin çfarë do t’iu mbetet të gjorëve?

Personalisht i përkas atij brezi që për të shikuar
drejt së ardhmes së Shqipërisë nuk e gënjen veten me
përrallat e të shkuarës së lavdishme dhe nuk është
pushtuar nga histeria e nacionalizmit anakronik.
Gjithashtu brezi ynë nuk i bie vajtueshëm fyellit të
shqiptarizmit mbi rrënojat e historisë dhe as beson se
importimi i idhujve do ta mbushë zbrazëtirën që na
krijoi në mendje dhe në shpirt e kaluara komuniste.
Nuk pres nga Janullatosi që të pendohet se “në Ferr
nuk ka pendim”, por shpresoj dhe lutem që njerëzit që
janë vetëthirrur të na prijnë në politikë dhe në
kulturë këto vite të vështira, të jenë dhe ata të
vetëdijshëm se procesi i demokratizimit dhe
ndërgjegjësimit të shoqërisë shqiptare, në rastin e
KOASh-it shkon me hapa të shpejtë mbrapa, pavarësisht
se Janullatosi e merr apo jo çmimin Nobel.   

Fatmir Cici

__________________________________________________
Do You Yahoo!?
Yahoo! GeoCities - quick and easy web site hosting, just $8.95/month.
http://geocities.yahoo.com/ps/info1