[ALBSA-Info] Gazeta Shqiptare

[Agron Alibali]

Telini, Gjenerali italian që u vra 
se mbrojti çështjen shqiptare
Historianët s'duhet të heshtin, duhet të fillojnë ta
shkruajnë historinë tonë së mbarthi, jo me
falsifikime, por me të mirat dhe të këqijat, që brezar
ta dinë siç është e të nxjerrin mësime për të
ardhmen".

Duke qenë se rasti më ka dhënë mundësi të njoh disa
rrethana që hedhin dritë mbi figurën e Telinit si mik
i sinqertë i Shqipërisë, po shkruaj këta rreshta që
bashkatdhetarët e mi të njihen me figurën e këtij miku
të madh e të vlefshëm të Shqipërisë dhe me denigrimin
e padrejtë që i bëri atij regjimi komunist.


Shumë vjet më parë, kur isha nxënës në shkollën e
mësme, nuk dija asgjë për gjeneral Telinin, ashtu si
gjithë bashkënxënësit e mi, me përjashtim që një
monument i tij , që kish qënë te lulishtja pranë
Shkollës pedagogjike, te Rruga e Elbasanit, ishte
hequr mbas vendosjes se regjimit komunist në Shqipëri
dhe në vend të tij ishte vendosur ai i Qemal Stafës.


Në vitin 1950, kur fillova punën si gjeometër, u
caktuam, bashkë me gjeometrin Simon Berisha, të bënim
rilevimin në fshatin Hajmel, i cili ishte i njohur në
rrethin e Shkodrës si fshat reaksionar, siç thonin
atëherë komunistët për të gjithë ata që nuk e donin
regjimin komunist.


Fshatarët e kishin traditë mikpritjen dhe na ftonin
çdo mbrëmje për darkë, me atë që kishin, megjithëse
varfëria e atyre zonave të pasura kishte filluar që
atëherë.


Unë isha disa vjet më i ri se kolegu im dhe nuk e
kisha përvojën e tij nga fshati, kështu që tërë barra
e bisedës binte mbi Simonin. Mua kjo më kënaqte, se më
shpëtonte nga papërvoja ime ne atë lëmë.


Por kjo vazhdoi vetëm për disa ditë, se papritur si
unë dhe Simoni vumë re një vëmendje të çuditshme të
fshatarëve për mua, që s'dinim ta shpjegonim. Ky
mister u zgjidh pas disa ditësh. 


Një punëtor i yni i vjetër nga fshati, Zefi, më
afrohet një ditë dhe, pasi u sigurua që s'kishte njeri
pranë, më pyeti se ç'e kisha Kostë Bidoshin. Kur unë,
i habitur, i tregova se ai ishte im atë, ai më tha me
zë të ulët se e kishte parë emrin e tij në një zarf që
më kishte ardhur dhe pastaj vazhdoi se ai kishte qenë
një nga ata që kishin eliminuar bandën greke, që vrau
Gjeneral Telinin.Unë që s'dija asgjë nga ato që po
thoshte, mbeta i mahnitur. Këtë e vuri re dhe ai dhe e
kuptoi që s'dija asgjë, prandaj më tregoi se në vitin
1923, kishte qenë ushtar në Kufirin Jugor ku kishte
patur komandant tim atë. 


Historia e Gjeneralit
"Pak kohë pasi vranë grekët gjeneralin italian,
Telinin, vijoi ai, na mblodhi një mbasdite yt atë dhe
na tha se i duheshin rreth 20 veta për një aksion që
do të vinte në vend nderin e atdheut tonë, të përfolur
nga shpifjet e palës greke. Asaj thirrje iu përgjigjëm
të gjithë, por ai na falenderoi dhe na tha se i
duheshin vetëm 20, prandaj vendosi t'i caktonte vetë.
Unë pata fatin, tha Zefi, të caktohem i pari , se isha
qitësi më i mirë i kompanisë".


"Si na vendosi në pozicione atje ku mbaronte një
livadh dhe fillonte pylli, ai na tha se nuk do të
kishte komandë "ndal!" ose " duar lart", por vetëm një
"zjarr!"


"Ai që do të qellojë para se të jepet komanda,_ vijoi
ai,_ do të ekzekutohet në vend. Prandaj ai që nuk e ka
zemrën të fortë, të largohet që të vijë një
tjetër".Por asnjëri nuk u tund nga vendi"


"Mbas rreth një ore ,u dëgjua zhurma e një tufe
njerëzish të armatosur që po vinin si në dasmë, duke
folur të shkujdesur me zë të lartë".


"Kur u afruan shumë afër , sa dëgjoheshin shkarpat që
thyheshin nën këmbët e tyre, u dha urdhëri i prerë
"Zjarr!" me zë të ulët, i cili i palosi të gjithë pa
përjashtim."


Rreth 45 minuta pas kësaj,. erdhën anëtarët e
Komisionit Ndërkombëtar për caktimin e kufirit të
imët. Nga provat që kishin përpara, ata thanë se
grekët ishin ata që e kishin vrarë Telinin me dy
oficerë të tjerë dhe po ata kishin dhunuar edhe
kufirin shqiptar".


Unë dhe Simoni e kuptuam se Zefi e kishte biseduar atë
histori me fshatarë të tjerë, kështu që, pa e kuptuar,
unë isha vëndosur në qendrën e vëmendjes së tyre.. 


Mbas tre muajësh, kur u ktheva në shtëpi, e pyeta tim
atë rreth kësaj ngjarje për të cilën ai s'më kishte
treguar asgjë.


Rrëfimi i babait tim
"Kur erdhi Komisioni Ndërkombëtar për caktimin e
kufirit të imët, grekët nuk pranonin të tërhiqeshin
nga 16 fshatra shqiptare, me pretendimin se ato ishin
greke . Atëhërë nga Konferenca e Ambasadorëve u
udhëzua Komisioni të bënte verifikimin dhe caktimin e
vijës së kufirit. Por bandat greke kishin shkuar fshat
më fshat dhe i kishin kërcënuar fshatarët se do t'i
shfarosnin me ç'kishin e nuk kishin, në qoftë se nuk
brohorisnin para komisionit "Rroftë Greqia!". Dhe
kështu ndodhi në tre fshatrat e parë, që i u caktuan
Greqisë, por te fshati i katert Telini përdori një
dredhi, që nxori të vërtetën në shesh."


"Kur prindërit po thërrisnin "Rroftë Greqia!" për të
shpëtuar fëmijët e tyre nga masakra greke, Telini u
hodhi fëmijëvë një tufë më monedha dhe, kur ata
filluan të grindeshin njëri me tjetrin, ai e pyeti
përkthyesin se në çfarë gjuhe po flisnin ata. Nga
përgjigjia ai mësoi se ata ishin shqiptarë e bij
shqiptarësh. Kështu që, pas kësaj, komisioni e
rifilloi punën nga e para, duke i nxjerrë të gjithë
fshatrat shqiptare."


"Grekët, të tërbuar që s'u eci loja, vunë pritë dhe e
vranë Telinin bashkë me dy oficerë të tjerë, brenda
territorit grek, kur ai po kthehej nga Janina dhe
thanë se e kishin vrarë shqiptarët që, sipas tyre,
ishin cuba që të vrasin për të vjedhur".


"Ne kërkuam nga qeveria jonë të na akordohej një fond
për një informator që do të na ndihmonte për të
faktuar të vërtetën. Dhe kështu u bë. Informatori ynë
na njoftoi se ,në fshatrat përtej kufirit, endej një
bandë qe terrorizonte vendasit dhe e kalonte shumicën
e kohës nëpër pijetoret , ku, kur dehej, kryetari i
tyre nxirrte nje sahat xhepi të artë dhe e tundte,
ndërsa anëtarët e bandës shkuleshin së qeshuri".


"Një ditë tjetër ai na njoftoi se, kur bëhej tapë
fare, kryetari qante dhe thoshte se e kishte marrë
malli për Eftiqinë (të dashurën e tij), që banonte në
një fshat përkëtej kufirit." 


"Pas kësaj, e udhëzuam të kujdesej mos na njoftonte
për ndonjë shkelje të re të kufirit. Dhe vërtet erdhi
njoftimi se një mbrëmje e gjithë banda do të vinte në
fshatin e Eftiqisë të shoqëronte kryetarin e saj. Pas
kësaj, informatori u njoftua të kthehej dhe ngjarjet u
zhvilluan ashtu siç të ka treguar Zefi, por po shtoj
se, kur erdhi Komisioni Ndërkombëtar dhe kerkoi vendin
se ku ndodheshim dhe, si verifikoi me hartë se ishim
disa kilometra brenda kufirit të Shqipërisë, deshi të
mësonte diçka për identitetin e bandës, atehere me një
shkop, sipas përshkrimeve të informatorit, i hapëm
kryetarit të bandës xhaketën, prej nga u duk sahati i
florinjtë. Ky veprim u shoqërua me thirrjen e
oficerëve italianë të Komisionit që thanë "Kjo është
ora e gjeneralit!".


"Pas kësaj ngjarjeje, grekëve dhe shpifjeve të tyre u
doli boja dhe Italia pushtoi Korfuzin që e mbajti deri
sa një grup greko-amerikanësh paguan dëmshpërblimin.


Kjo qe e gjitha. Telini u vra për të mbrojtur një
çeshtje të drejtë ,ashtu siç bëjnë të gjithë njërëzit
e ndershëm dhe me shpirt fisnik. Por fatkeqësisht
regjimi komunist e hoqi monumentin e tij, duke e
quajtur me ligësi dhe injorancë "një agjent të
imperializmit italian", duke turpëruar kështu gjithë
shqiptarët".


Këtë ngjarje ma ka konfirmuar dhe një mësues i moshuar
(në vitin 1953) nga fshati Tërbuq i Gjirokasrës, me
mbiemrin Hila .


E vërteta është që populli ynë nuk është
mosmirënjohës. Kam dëgjuar me veshët e mi se si nga
Kurveleshi këndonin kengë për presidentin Uillson, që
mbrojti Shqipërinë në Konferencën e Paqes. Kënga
fillonte: "Fol Uilson të lumtë goja…" dhe përmendeshin
14 pikat që ai i paraqiti Konferecës, njëra prej të
cilave ishte pavarësia e Shqipërisë që ujqërit fqinjë
deshën ta kollofitnin. Kësaj kënge komunistët i morën
rreshtin e parë dhe e transformuan "Fol Enver të lumtë
goja".


Duke shkruar për Telinin, jo vetëm dua të nxjerr të
vërtëtën në shesh, por edhe të vë në vend nderin e
mirënjohjen e popullit tonë për këtë figurë të
ndritur, ashtu si dhe për kolonelin hollandez,Tomson,
që u vra për të mbrojtur Shqipërinë nga antikombëtarët
e Haxhi Qamilit. A nuk është në nderin e vendit tonë
që këta të huaj, Edit Durhami , Fulci e të tjerë që e
deshën dhe sakrifikuan për Shqipërinë, të nderohen me
monumente?


Le të kujtojmë se Skënderbeu ka monument në Napoli, se
mbrojti Ferdinandin e Napolit si mirënjohjë për atin e
tij, Alfonsin, që e kishte ndihmuar në luftën kundër
turqve. Po kështu e ka edhe në Romë si mbrojtës i
gjithë Perendimit.


Amerikanët nderojnë kujtimin e gjeneralit francez
Lafaiet, që luftoi përkrah kolonëve amerikanë për
çlirimin e tyre. Grekërit nderojnë kujtimin e
Bajronit, poetit të madh anglez, që mori pjesë në
kryengritjen greke për çlirimin e Greqisë, ashtu si
shumë shqiptarë që janë heronjtë kryesor të pavarësisë
së Greqisë.


Kurse regjimi komunist i përfoli këta idealistë të së
drejtës dhe të së vërtetës dhe ,në të kundërtën, i
ngriti monumente ngado Marksit dhe Stalinit, atyre
figurave perverse qe janë shprehur keq për popullin
tonë. Historianët s'duhet të heshtin, duhet të
fillojnë ta shkruajnë historinë tonë së mbarthi, jo me
falsifikime, por me të mirat e të këqijat, që brezat
ta dinë siç është e të nxjerrin mesime për të ardhmen.


Shënim. Gjeneral Telini (1871-1923)
 


__________________________________________________
Do You Yahoo!?
Get email at your own domain with Yahoo! Mail. 
http://personal.mail.yahoo.com/