[ALBSA-Info] Re: [Alb-Club] P.Milo mbi 'Shqiperine e Madhe'

[Lefter Daku]

Hi,

Jam kurioz te di ku eshte botuar ky artikull.
Nese eshte shkruar per audiencen shqipfolese, edhe pse stili i autorit eshte
gati brilant, ka vlere te kufizuar, per arsye se ne shqiptaret jemi te
famshem per te monologuar me veteveten. Keto kohet e fundit kam vrare
mendjen si nuk u be i gjalle nje historian apo akademik shqiptare qe te
shkruaj e te hedh drite rreth sfondit historik te asaj se cfare po ndodh me
Shqiptaret e Maqedonise. Ne prani te ketij boshlleku informacional, pjesa e
opinionit boteror qe eshte injorant rreth ceshtjes Shqiptare ka plot te
drejte qe ata djem qe sot po e paguajne me gjakun e tyre sigurimin e lirise
dhe te drejtave njerezore ne sllavo Maqedonine, te therriten "bad guys". Do
te ishte pra shume me vlere qe analiza te tilla rreth ceshtjes Shqiptare si
kjo e Zotit Milo te dergoheshin per botim ne gazeta prestigjioze, p.sh. New
York Times, Washington Post ose gazeta te tjera Europiane.

Duke e falenderuar Z. Bejko per dergimin e ketij artikulli ne list.

Gjithe te mirat

Lefter Daku


----- Original Message -----
From: Kreshnik Bejko <kbejko at hotmail.com>
To: <albanian at listserv.acsu.buffalo.edu>; <alb-club at alb-net.com>;
<albsa-info at alb-net.com>
Sent: Wednesday, August 15, 2001 1:22 PM
Subject: [Alb-Club] P.Milo mbi 'Shqiperine e Madhe'


>
> "SHQIPERIA E MADHE"
>
> MIDIS TRILLIMIT DHE REALITETIT
>
> nga Paskal Milo
>
> Zhvillimet ballkanike ne vitet e fundit sollen ne qender te vemendjes edhe
> ceshtjen shqiptare. Dinamizmi me te cilen ajo eshte shfaqur dhe kerkon
> zgjidhje ka vene rajonin para nje sprove te re, por qe nuk eshte edhe e
> vetmja. Bosnie-Hercegovina, Maqedonia me zhvillimet e fundit dhe Mali i Zi
> pas zgjedhjeve te 22 Prillit, mbeten po kaq domethenese sa edhe Kosova per
> stabilitetin, sigurine dhe te ardhmen e Ballkanit. Pra, nje numer
ceshtjesh,
> ku secila ka rendesine e vet, kerkon zgjidhjen e vet, por gjithnje ne nje
> kontekst rajonal dhe perspektive europiane.
>
> Nga
>
> Paskal MILO
>
> Minister i Jashtem
>
> Fragmente
>
> Ceshtja shqiptare eshte komplekse nga perberja dhe problematika. Ajo ka
tri
> faktore kryesore perberes: Shqiperia, si shtet i vetem, i organizuar i
> shqiptareve qe synon te kaperceje fazen e veshtire e problematike te
> tranzicionit te saj dhe te integrohet ne strukturat europiane dhe
> euroatlantike; shqiptaret e Kosoves, qe perbejne mbi 90% te popullsise se
> vendit dhe qe pas mbarimit te konfliktit po perballojne sfida serioze per
> ndertimin e nje shoqerie demokratike e multietnike dhe vecanerisht per te
> percaktuar te ardhmen e tyre; shqiptaret e Maqedonise qe jane ne kerkim te
> disa te drejtave themelore qe u jep atyre statusin e qytetareve te
barabarte
> me qytetaret maqedonas ne shtetin e tyre te perbashket. Per shkak te ketij
> karakteri cështja shqiptare, jo gjithnje dhe jo nga te gjithe, eshte
kuptuar
> ne thelbin dhe te verteten e saj. Disa me vetdije, disa nga mosnjohja,
kane
> krijuar dhe perpiqen edhe sot te japin nje imazh jo pozitiv per Shqiperine
e
> shqiptaret, per rolin e tyre ne rajon. Ceshtja shqiptare e paraqitur ne
nje
> kendveshtrim negativ behet nje problem qe krijon shqetesime, rreziqe dhe
qe
> kercenon paqen, stabilitetin dhe sigurine rajonale. Ky perceptim i nxjerr
> shqiptaret ne Ballkan si nje popull problematik edhe per komunitetin
> nderkombetar. Kendveshtrimi pozitiv e realist i ceshtjes shqiptare i
paraqet
> shqiptaret si nje popull dinamik, ne levizje e ne kerkim te rrugeve per
> emancipim e zhvillim social, ekonomik, nacional e kulturor. Ne kete
veshtrim
> te ceshtjes shqiptare ka edhe probleme te cilat duhen perballuar e
zgjidhur
> por qe nuk i zbehin thelbin progresit te saj.
>
> Ceshtja shqiptare ne Ballkan nuk eshte 'Shqiperia e madhe'. E para, eshte
> nje realitet, qe kerkon nje zgjidhje per ato komponente problematike te
saj
> me prejardhje historike dhe aktuale. E dyta, eshte nje fiksion me
prejardhje
> politike per te penguar sadopak zgjidhjen dhe per te ndaluar mbeshtetjen
> nderkombetare ne emer te 'rrezikut' qe ajo ('Shqiperia e Madhe')
perfaqeson.
> Per te kuptuar me mire thelbin e trillte te idese se 'Shqiperise se Madhe'
> dhe per te pare se deri ku ajo i ka rrenjet eshte i nevojshem para se
> gjithash nje veshtrim i shkurter historik i nacionalizmit shqiptar.
>
> Shqiptaret dhe 'Shqiperia e Madhe'
>
> Nacionalizmi shqiptar e humbi trenin e kohes dhe nuk arriti te
materializoje
> objektivat e veta as ne shekullin e XIX, po as ne ate pasardhes. Nderkohe,
> nacionalizmat e tjere ballkanike, ne mos te gjitha, ia arriten te
realizojne
> shumicen e pretendimeve te tyre. Madje kishte prej tyre, qe ne shtetet qe
> krijuan, perfshine ne nje mase te madhe, popullsi te ndryshme etnike.
> Mozaiku etniko - linguistiko - kulturor qe u krijua ose qe u imponua ne
> Ballkan nuk e zgjidhi ceshtjen kombetare ne rajon. Formula qe u gjet te
> nesermen e Luftes se Pare Boterore, per te bashkuar te gjitha territoret e
> sllaveve te jugut por edhe popullsi jo sllave sic ishin shqiptaret ne nje
> shtet deshtoi se jo vetem u aplikua ne nje rajon te mbarsur me eksplozion
> nacionalist, por edhe per shkak te politikave hegjemoniste e agresive te
> regjimeve serbe qe e sunduan federaten jugosllave per mbi 80 vjet. Renia e
> konglomeratit jugosllav nuk provon deshtimin e federates si forme e
> organizimit shteteror.
>
> Krijesa te pastra te shtetit-komb nuk mund te kete dhe kjo eshte e
> natyrshme. Cdo pretendim tjeter do te ishte spekullim. Po ne rastin e
> vendeve te Ballkanit u krijuan dy modele ekstreme: i pari Jugosllavia
> shumekombeshe, ku serbet si komb me i madh u perpoqen te serbizojne edhe
> kombet e tjere, sllave e jo sllave; i dyti Shqiperia qe ishte ne ekstremin
> tjeter si shtet, gjysma e popullsise shqiptare mbeti e perfshire ne
shtetet
> fqinje, vecanerisht ne Jugosllavi. Per rrjedhoje, ne Ballkan fara e
> grindjeve dhe e konflikteve nderetnike, nuk u zhduk, procesi i krijimit te
> shteteve kombe nuk perfundoi, keshtu qe aty mbeten potenciale te
akumuluara
> etnike qe nje dite do te shperthenin.
>
> Nje shumice e madhe njerezish sot e pranojne padrejtesine historike qe u
> eshte bere shqiptareve. Kjo eshte e rendesishme, jo si nje pikenisje per
te
> ndryshuar kufinjte, por per te kuptuar thelbin e legjitimitetit historik
te
> kerkesave shqiptare. Emra te njohur te politikes nderkombetare dhe
analiste
> te shquar qe merren me Ballkanin bejne nje dallim te qarte midis krijimit
te
> 'Shqiperise se Madhe' dhe pavaresise se Kosoves. Ndersa shprehen kunder se
> pares, jane ne favor te se dytes duke e konsideruar ate si nje zgjidhje qe
> do ta qetesonte Ballkanin dhe do te forconte paqen. Te ketij mendimi jane
> per shembull Henri Kisinger, Lordi Owen, Karl Bild, Janush Bugajski etj.
> Madje Lordi Owen shkon me tutje kur thote se qe te arrihet paqja ne
Ballkan
> dhe luftrat e pergjakshme etnike te marrin fund nevojitet nje rikonfigurim
i
> kufinjve te tij. Kjo eshte nje ide shume e avancuar dhe e parealizueshme
per
> kohen. Shqiptaret e Kosoves ne vitet 1991-1992 kishin me shume arsye te
> ishin te pakenaqur nga Jugosllavia federative ne krahasim me sllovenet,
> kroatet, maqedonasit, etj., nuk i moren armet, por adoptuan nje politike
> civilizuese, paqesore ne kerkim te te drejtave te tyre. Tri konfliktet e
> para ne Jugosllavine e Miloshevicit u zhvilluan midis etnive sllave, midis
> serbeve nga njera ane, dhe kroateve, slloveneve e boshnjakeve nga ana
> tjeter. Askush nuk i akuzoi atehere keta te fundit si kercenues te paqes,
te
> stabilitetit, te sigurise e te ardhmes se Ballkanit. Perkundrazi, shumica
e
> njerezve gishtin e drejtuan ne Beograd tek Sllobodan Milloshevici dhe
> regjimi i tij.
>
> Kur filloi konflikti i katert i provokuar ne rajon, ne Kosove nga po i
> njejti person e klani i tij, formula e Jugosllavise Federative u
> kompromentua perfundimisht. Ne kete drejtim ndihmoi dhe bojkoti
> institucional i Malit te Zi. Ne momentin qe konflikti u zhvendos jashte
> 'familjes se sllaveve te jugut' e kunder nje popullsie jo sllave, sic
ishin
> shqiptaret dhe ndaj te cileve ishin eksperimentuar te gjitha politikat e
> metodat genocidiste, ne nje kohe kur ata luftonin per te mbijetuar si
qenie
> njerezore, pikerisht atehere, ne periferine e politikes e te medias se
> sensibilizuar proserbe, u shfaq rreziku i 'Shqiperise se Madhe' dhe i
> nacionalizmit shqiptar per stabilitetin e te ardhmen e rajonit. Kjo teze
> sigurisht qe nuk ishte e re, as edhe u hodh rastesisht.
>
> Artikulimi kaq intensiv dhe i gjere i rrezikut qe perfaqeson idea e
> 'Shqiperise se Madhe' nga ambjente zyrtare politike rajonale e
> nderkombetare, nga analiste dhe nga media nuk perputhet me mbeshtetjen dhe
> influencen qe ka ajo ne realitet ne Shqiperi, Kosove, Maqedoni, etj
>
> Platforma e 'Shqiperise se Madhe' ne Shqiperi nuk ka popullaritet. Kjo nuk
> ka asnje lidhje dhe nuk do te thote se shqiptaret e Shqiperise jane me pak
> nacionaliste se te tjeret, ose se nuk i pelqejne marredheniet e ngushta me
> bashkekombasit e tyre ne vendet e tjera. Ky qendrim ndaj kesaj platforme
sot
> eshte i spjegueshem me disa arsye. Kultura politike dhe edukimi ne
Shqiperi
> jane ne nje nivel me te larte ne masen e gjere te njerezve se ne Kosove e
ne
> Maqedoni. Ata e kuptojne me mire thelbin dhe permbajtjen antishqiptare te
> kesaj parrulle. Duke jetuar ne shtetin ame, ata e kane konceptuar te
ardhmen
> e tyre ne zhvillimin e Shqiperise dhe orientimin e saj ne strukturat
> euroatllantike. Kontaktet njerezore te ketyre dhjete viteve te fundit
midis
> shqiptareve te ndare ne te dy anet e kufirit deshmuan diferenca jo vetem
ne
> mentalitete, psikologji, formim kulturor por edhe ne zhvillimin ekonomik.
Ky
> boshllek nuk mund te mbushet per nje kohe te shkurter.
>
> Ne politiken zyrtare te Qeverise e te Shtetit shqiptar nuk ka patur dhe
nuk
> ka asnje reference apo synim per krijimin e 'Shqiperise se Madhe'.
> Perkundrazi ka deklarata te qarta dhe pa ekuivoke se nje ide e tille eshte
> kunder produktive dhe ne kundershtim me synimet e Shqiperise per t'u
> integruar ne Evropen e Bashkuar.
>
> Teza e 'Shqiperise se Madhe'nuk egziston ne programet e partive kryesore
> politike te Shqiperise, te cilat kane qeverisur vendin ne keto dhjete
vitet
> e fundit. Keto parti kane qene koherente ne qendrimet e tyre edhe pas
> zhvillimeve te koheve te fundit ne Maqedoni, Kosove e Serbine Jugore. Po
> keshtu, nuk ka asnje baze rreziku qe gjoja vjen nga perpjekjet per te
> krijuar nje trekendesh politik Tirane - Prishtine - Tetove. Takimet
> ndershqiptare, me natyre politike, intelektuale, kulturore, etj., nuk
duhen
> paragjykuar. Ato jane normale dhe rrjedhoje e logjikes se kontakteve
humane
> e te bashkepunimit ne epoken e shoqerive qe integrohen.
>
> Idea e 'Shqiperise se Madhe', ose e bashkimit te te gjitha trojeve te
> banuara nga shqiptaret ne Ballkan, per krijimin e asaj qe quhet Shqiperi
> etnike, 'natyrale', 'e vertete', eshte e pranishme ne programet dhe
> propaganden e 4-5 partive te vogla politike qe kane se bashku nje
elektorat
> 5-7 per qind. Ne kete numur hyjne partite konservatore, 'historike',
'Balli
> Kombetar' dhe ' Levizja e Legalitetit' me te gjitha variantet e tyre.
Pervec
> tyre jane edhe nje parti e spektrit te majte, me emrin domethenes 'Partia
e
> Unitetit Kombetar dhe e Prosperitetit Demokratik' dhe Partia ekstreme e
> djathte 'Rimekembja Kombetare', qe nuk ka asnje ndikim ne popull.
>
> Tani se fundi me idene e bashkimit te Shqiperise me Kosoven doli edhe
> lidershipi i Partise  "Aleanca Demokratike", nje parti e vogel anetare e
> koalicionit qeverises. Ministri I Drejtesise eshte ne te njejten kohe edhe
> Kryetari Ekzekutiv I kesaj Partie.Deklarta e udheheqjes se kesaj partie
> komentohet te jete bere per synime elektorale. Qeveria Shqiptare nuk u
> pajtua me kete deklarate por edhe partite kryesore politike ne Shqiperi,
> Kosove dhe Maqedoni dhe vete "Aleanca Demokratike" eshte vete larguar nga
> kjo deklarate.
>
> Ne nje mase modeste koncepti i 'Shqiperise se Madhe' eshte i pranishem
edhe
> ne disa qarqe intelektuale, shkencore e artistike ne Shqiperi, qe here pas
> here i cfaqin pikpamjet e tyre ne median e shkruar dhe elektronike. Nen
> ndikimin e zhvillimeve te vrullshme te ngjarjeve ne Kosove, edhe Akademia
e
> Shkencave e Shqiperise hartoi Platformen per zgjidhjen e Ceshtjes
Kombetare
> Shqiptare. Kjo platforme ndonese me mjaft vlera pozitive, doli e kapercyer
> per kohen per shkak te zhvillimeve intensive dhe tendencave integruese
> europiane ne Ballkan.
>
> Ne Kosove idea e 'Shqiperise se Bashkuar' apo e Shqiperise etnike ka patur
> mbeshtetje per arsye te njohura historike. Aty ka nje opinion qe eshte
> ushqyer vazhdimisht, qe ne fillim te shek. XX-te, kur u krijua shteti
> shqiptar dhe Kosova mbeti jashte tij. Ky proces ka ndodhur me shume ne
> menyre spontane se sa te organizuar.
>
> Fillimet e multipartitizmit ne Kosove sollen edhe nje spekter te gjere
> ngjyrash politike. Te gjitha partite shqiptare qe u krijuan, ne krye te
> programeve politike vendosen pavaresine e Kosoves, por jo te gjitha
vendosen
> idene e bashkimit te trojeve etnike ne nje shtet te vetem.Kjo ide ne
Kosove
> ne fillim te viteve 90-te mori permasa shume te gjera, por edhe ne te dy
> anet e kufirit, ne manifestimet politike ne tubimet intelektuale e ne
media.
> Madje u bene edhe perpjekje per te organizuar nje Kuvend Kombetar me
synimin
> e hartimit te platformes se bashkimit te Shqiperise me
> Kosoven.Personalitetet me te njohura te shkences dhe te kultures shqiptare
> te viteve 90-te ne Kosove perpunuan me shume pasion mendimin politik
> shqiptar qe argumentonte domosdoshmerine e bashkimit te Shqiperise me
> Kosoven, por edhe ate te te gjitha trojeve te populluara nga shqiptare
> etnike.
>
> Kjo vale entusiaste per bashkimin pesoi nje renie me vone, per disa arsye
te
> thena me lart dhe per shkak te dominimit te realpolitikes ne programet e
> partive kryesore shqiptare e vecanerisht te Lidhjes Demokratike te
Kosoves.
> Vetem pas konfliktit ne pranveren e 1999 pati nje riciklim te retorikes se
> bashkimit por pa arritur nivelin e entusiazmit te disa viteve me pare.
Idene
> e bashkimit kombetar e te krijimit te Shqiperise etnike ose te 'Shqiperise
> se Madhe 'sic perdoret tani, e mbrojne ne programet e tyre ne Kosove
Partia
> Republikane e Kosoves, Partia Nacional Demokrate Shqiptare, Levizja
> Kombetare per Clirimin e Kosoves, Partia e Unitetit Kombetar Shqiptar dhe
> Lidhja Popullore e Kosoves. Partite kryesore politike shqiptare ne Kosove
> jane shprehur hapur kohet e fundit kunder 'Shqiperise se Madhe'. Ky
qendrim
> buron nga ndergjegjesimi i tyre se ceshtja e shqiptareve ne Kosove e ne
> Ballkan nuk mund te gjeje zgjidhje me formula e modele te kapercyera, por
> permes zhvillimeve integruese rajonale e europiane. Veprime te individeve
te
> vecante politike nuk duhen pergjithesuar dhe as duhet krijuar pershtypja
se
> lidershipi shqiptar sillet me dy faqe. Koha i cvlereson shpejt individe e
> parti te kesaj natyre.
>
> Kritiket e 'Shqiperise se Madhe' midis tezave te tjera thone se ajo
synohet
> te krijohet si nje arme per te luftuar nacionalizimin serb, per ta
dobesuar
> ate si nje faktor i rendesishem rajonal. Eshte e njohur se ka ekzistuar
nje
> perplasje historike midis nacionalizmave ballkanase, pra edhe midis atyre
> shqiptar e serb. Kjo konkurence e rivalitet ka qene e ashper dhe ne epoken
> europiane te krijimit te shteteve kombe. Cfaqje moderne te ketij
rivaliteti
> nuk mungojne edhe sot ne Europe.
>
> Akuza nuk shtrohet vetem ne adrese te nacionalizmit shqiptar. Ajo eshte e
> drejtuar me teper ndaj faktoreve nderkombetare, duke nenkuptuar ne rradhe
te
> pare SHBA dhe NATO-n. Madje si SHBA e NATO behen drejtpersedrejti
pergjegjes
> si nxites per krijimin e 'Shqiperise se Madhe' Kjo teze ka gjetur strehe e
> perkrahes ne mes njerezve e vendeve qe kundershtuan nderhyrjen ushtarake
te
> NATO-s ne Serbi e Kosove dhe te aleateve e miqve tradicionale te
> nacionalizmit serb.
>
> Do te ishte naive te mendohej se ne Ballkan nuk ka perplasje interesash te
> Fuqive jashte rajonit dhe perpjekje per te siguruar synime gjeopolitike e
> pikembeshtetje strategjike. Dhe ne emer te ketyre objektivave llogariten
> edhe faktoret rajonale. Shqiptaret jane nje nga keta faktore qe kane
> pretendimin per te luajtur nje rol me te rendesishem ne te ardhmen ne
> Evropen Juglindore. Por as ne Europe as edhe ne SHBA, kete rol nuk e
lidhin
> me krijimin e 'Shqiperise se Madhe'. Perkundrazi kjo ide eshte
kundershtuar
> fort nga politika zyrtare europiane dhe amerikane si jo e kohes, ne dem te
> stabilitetit dhe sigurise rajonale dhe te ardhmes integruese te rajonit.
>
> Perfundimi i konfliktit ne Kosove dhe vendosja e saj mbi bazen e Rezolutes
> 1244 te Keshillit te Sigurimit te OKB-se, nen autoritetin nderkombetar, u
> dha rastin shqiptareve te ndjejne e te kene me te drejte e per here te
pare
> mbeshtetjen e plote te komunitetit nderkombetar, vecanerisht te SHBA, BE,
> NATO, etj. Shqiptaret e Kosoves kete mbeshtetje e kthyen ne mirenjohje.
> Eshte e natyrshme qe dislokimi i forcave te KFOR-it dhe vendosjen e
UNMIK-ut
> ne Kosove ata e perjetuan si clirim nga Serbia dhe me nje shperthim te
> justifikuar te ndjenjave pozitive nacionaliste te shtypura e te ndrydhura
> historikisht. Te nesermen e mbarimit te konfliktit nuk ishte ndonje gje e
re
> qe te degjohej nga populli e lideret shqiptare te Kosoves qe te kerkonin
> pavaresine e saj. Gjenerata njerezish ishin masakruar e kalbur ne burgje
per
> kete ide. Kjo ide tani nuk mund te burgosej e as te vritej e po keshtu
> artikuluesit e saj. Kishte ndodhur nje ndryshim kaq i madh e kaq i thelle
qe
> shumica e njerezve as qe mund t'a mendonin.
>
> Ne nje profil me te ulet 'idea e Shqiperise se Madhe' akuzohet se synon te
> krijoje 'nje zemer myslimane' ne Ballkan. Kerkesat shqiptare per me shume
te
> drejta dhe emancipim ne rajon shihen si nje perplasje midis muslimanizmit
> dhe kristianizmit ne variantin e tij te ortodoksise.Sipas disa njerezve te
> politikes e te medias rajonale dhe europiane 'ekspansioni shqiptar' ne
> Ballkan do te ishte nje shprehje e rifillimit te ofensives se
mohamedanizmit
> ne Europe. Kjo akuze kerkon t'a cvendose vemendjen ne nje terren shume
> sensitiv duke spekulluar me ndjenjat e ndryshme fetare te popujve te
> rajonit. Myslimanizmi nuk eshte as filozofia as edhe mburoja e
ekstremizmit,
> nacionalizmit dhe e kombit-shtet. Ai nuk eshte as edhe identifikimi i
> fondamentalizmit. As edhe platforma e 'Shqiperise se Madhe' nuk eshte
> frymezuar dhe as eshte mbeshtetur nga ky besim fetar. Shqiptaret u
perkasin
> tre besimeve te ndryshme dhe kane deshmuar historikisht tolerance e
respekt
> reciprok. Ata jane sot nje model i bashkejeteses dhe harmonise
multifetare.
>
> 'Shqiperia Madhe' nuk do t'a shtonte popullsine shqiptare myslimane as
edhe
> do te pakesonte popullsine e krishtere shqiptare. Teza e rrezikut nga nje
> 'Shqiperi e Madhe' myslimane vjen nga nje koncept gjeopolitik spekulativ
me
> veshje fetare. Skema e krijimit te boshteve fetare ne Ballkan dhe e
> perplasjes se tyre per synime gjeopolitike eshte disi e vjeter, dhe ajo u
> muar vecanerisht ne konsiderate nga qarqe te caktuara politike ballkanike,
> europiane e me gjere pas shperthimit te konfliktit ne Bosnje-Hercegovina.
Po
> i njejti alarm ngrihet tani kur Kosova ka hyre ne procesin e percaktimit
te
> te ardhmes se vet dhe shqiptaret e Maqedonise kerkojne te jene qytetare te
> barabarte ne shtetin e perbashket me maqedonasit. Perpjekja per t'i
vendosur
> shqiptaret brenda kesaj skeme nuk mund te kete sukses, ndonese nuk kane
> munguar 'analistet ortodokse' qe e kane parashikuar nje zhvillim te tille.
> Shqiptaret nuk kane asnje lidhje me fondamentalizmin islamik, se ne
> historine e tyre nuk gjendet asnje fakt per te deshmuar qofte edhe dicka
te
> perafert me te. Shqiptaret historikisht kane jetuar me popuj fqinj te
> besimeve te ndryshme fetare, por ata gjithnje kane qene tolerante e te
> moderuar Shqiptaret para se te jene myslimane, ortodokse e katolike jane
> shqiptare,nje nga popujt me te lashte te Ballkanit e te Europes.
>
> Stuhia politike, diplomatike dhe mediatike qe shpertheu kete pranvere
kunder
> rrezikut te 'Shqiperise se Madhe' ne nje mase te madhe ben pergjegjes
> segmentet ekstremiste te popullsise shqiptare ne Kosove, ne Maqedoni e
Serbi
> Jugore. Ato u cfaqen me hapur dhe me me pretendime pas mbarimit te
> konfliktit ne Kosove dhe synuan te militarizojne aspiratat e ligjshme te
> shqiptareve te kerkuara per t'u realizuar ne rruge paqesore.
>
> Administrimi i lirise eshte nje proces jo i lehte dhe gjithnje egziston
> rreziku i degradimit ne anarki e ne veprime te pakontrolluara. Ne rastin e
> Kosoves, ku liria nacionale kishte munguar ose ka qene e censuruar,
> shperthimet emocionale dhe ekseset jashte limiteve normale ishin te
> pritshme. Por, te denushme veprimet kolektive hakmarrese kunder serbeve te
> pa perfshire ne krime, debimi i tyre, djegia e shtepive etj. Pikerisht ne
> momente te tilla duhet lidershipi, i cili disiplinon emocionet e orienton
> popullin ne drejtim pozitiv. Partite politike shqiptare ne Kosove nuk e
bene
> sic duhej kete detyre dhe per ta thene me qarte nuk paten autoritetin e
> nevojshem per te ndaluar nje lloj anarkizimi provincial, qe filloi te
> demtoje imazhin me te cilin shqiptaret dolen nga konflikti. Procesi i
> normalizimit te situates ne Kosove, megjithe veshtiresite e medha qe
ndeshi,
> u zhvillua dhe hodhi hapa te rendesishem perpara. Zgjedhjet per pushtetin
> vendor, qe u zhvilluan me sukses ne Tetor 2000, rindertimi i vendit,
> gjallerimi i jetes ekonomike dhe i tregtise e deshmojne kete tendence
> pozitive. Ate nuk mund ta pengojne anarkistet, nacionalistet primitive,
> njerezit e dyshimte te lidhur me qarqe mafioze brenda e jashte Kosoves, te
> cilet per te qene sa me komode e per te vepruar sa me lehte jane shpesh
> bartes te platformave e parullave nacionaliste si ato te 'Shqiperise se
> Madhe', te 'Kosoves se Madhe', etj. Veprimtaria aventureske e ketyre
> njerezve kompromenton procesin, imazhin dhe largon mbeshtetjen
> nderkombetare, pasurine me te madhe qe mund te kene fituar historikisht,
> perpos lirise kosovaret. Madje keta njerez, mirenjohjen mbareshqiptare per
> faktoret nderkombetare, per shpetimin e qindra mijera shqiptareve nga
> genocidi i Milloshevicit, po e zevendesojne me sjellje politike
ekstremiste
> qe shrytezohet per te vene ne dyshim edhe drejtesine e vendimarrjes per te
> nderhyre ne Kosove te forcave te NATO-s dhe per te demtuar imazhin dhe
> poziten politike te lidereve boterore qe ndermorren kete vendim historik.
> Shqetesimi i komunitetit nderkombetar, vecanerisht i atyre qeverive e
> personaliteteve, qe investuan per te ndaluar genocidin serb dhe
katastrofen
> humanitare, eshte i drejte.
>
> Ekstremizmi nacionalist, para se te jete i rrezikshem per popujt e tjere,
> eshte i demshem per popullin e vet. Ai perpiqet te militarizoje jo vetem
> politiken, por edhe jeten shoqerore, kulturen, artin dhe shkencen.
> Nacionalizmi primitiv mban peng te ardhmen e vendit dhe synon t'a
orientoje
> ate ne nje drejtim te kundert me tendencen e pergjithshme te zhvillimeve
> bashkekohore integruese. Ekstremizimi nuk eshte ne karakterin e
shqiptareve.
> Ata kane qene gjithnje tolerant ne bashkejetesen me etni e fe te ndryshme.
> Grupime te vecanta ekstremiste, shqiptare ne Kosove, Maqedoni apo gjetiu
nuk
> perfaqesojne shumicen e shqiptareve ekstremiste ne Ballkan ka edhe midis
> popujve te tjere dhe ata shpesh ushqejne e nxisin njeri-tjetrin. Fakti qe
ne
> Kosove ka nje ulje shume te ndjeshme te krimeve dhe ne pergjithesi te
> tensioneve nderetnike, eshte nje tregues i ngushtimit te hapsires per
> bajraktaret provinciale nacionaliste. Po keshtu dhe maturia e
vetpermbajtja,
> qe po tregojne shumica e shqiptareve ne Maqedoni, eshte nje arsye me shume
> per te besuar se ekstremizmi nuk ka mbeshtetje te gjere. Edhe tensionet e
> krijuara ne Luginen e Presheves nuk jane kaq te thjeshta as edhe mund te
> shpjegohen vetem me deshiren e shqiptareve per te krijuar 'Kosoven e
Madhe'.
> Ne thelb, keto tensione, sollen ne vemendjen e te gjitheve edhe nje here
> tjeter disa realitete te njohura qe duhet te ndryshojne por gjithnje me
> marreveshje politike e permes garantimit te te gjitha te drejtave qe i
> takojne minoritetit shqiptar ne Serbine Jugore.
>
> E ardhmja e shqiptareve "Europa e Madhe"
>
> E ardhmja e popujve te Ballkanit do te varet shume nga rruga qe do te
marrin
> zhvillimet ne zonat e nxehta te tij ne nje te ardhme te afert. Nese forcat
e
> nacionalizmit primitiv apo segmente te vecanta ekstremiste te tij do te
> fitojne terren mbi forcat demokratike e konstruktive, atehere Ballkani
> rrezikohet te mbetet i semure kronik i Europes. Ne kete rast skenari do te
> ishte riciklimi i dhunes dhe i konflikteve etnike, vecanerisht ne
> Bosnie-Hercegovine, Kosove, Maqedoni, Mali i Zi, por edhe me gjere.
> Potencialet negative per ta mbajtur Ballkanin ne nje situate shperthyese
> kane treguar se egzistojne dhe jane aktive. Kjo eshte optika pesimiste e
te
> ardhmes se rajonit.
>
> Ballkani ka edhe nje alternative tjeter zhvillimi, e cila ka me shume
> mbeshtetje e me shume shanse per te fituar. Ajo eshte perspektiva e
> integrimit te rajonit ne Europen e Bashkuar. Sigurisht qe nuk eshte e
afert
> dhe as simetrike per te gjitha vendet. Por ka rendesi qe te gjitha vendet
e
> Ballkanit (Greqia eshte anetare e BE dhe e NATO-s), jane te orientuara dhe
> te perfshira ne procesin e integrimit europian, pavarsisht se ndodhen ne
> nivele te ndryshme. Rumania dhe Bullgaria kane vite qe kane nenshkruar
> marreveshjen e asocimit me BE dhe ndodhen ne shporten e dyte te vendeve
> kandidate per t'u pranuar. Maqedonia sapo ka nenshkruar marreveshjen e
> stabilizimit e te asocimit dhe se shpejti pritet qe ate t'a nenshkruaj
edhe
> Kroacia. Shqiperia ndodhet ne permbushjen e procedurave per te hapur
> negociatat per kete marreveshje, ndersa Bosnie-Hercegovina e Jugosllavia,
> kane nje prespektive te afert per fillimin e studimit te fizibilitetit
rreth
> kesaj marreveshje me BE.
>
> Kjo perpektive optimiste e se ardhmes se Ballkanit eshte nje proces i
> dyanshem. Ajo varet nga vullneti dhe aftesia e shoqerive dhe vendeve
> ballkanike per te plotesuar te gjitha kushtet e parametrat e kerkuara per
te
> ecur sipas etapave ne rrugen e integrimit europian dhe euroatlantik. Por
> suksesi i ketij procesi eshte i lidhur ngushte edhe me angazhimin e vet
> Bashkimit Europian per te mos i burokratizuar proceduart e integrimit dhe
> per ti dhene perparesi politikave specifike afruese per vendet e
Ballkanit.
>
> Duke lokalizuar perspektiven europiane ne ambientin shqiptar, ajo duhet
pare
> ne tre komponente kryesore: Shqiperi, Kosove e Maqedoni. Gjithesecili prej
> ketyre komponenteve ka vecorite e veta, te cilat duhen marre ne
konsiderate
> kur aplikohen politikat integruese dhe percaktohen ritmet e integrimit.
> Shqiperia vjen me kete rast e para. Ka nje unanimitet social e te spektrit
> politik ne Shqiperi ne mbeshtetje te orientimit dhe perspektives
integruese
> europiane te vendit. Shteti shqiptar ne menyre te natyrshme ka nje rol e
> influence paresore midis shqiptarve qe jetojne ne pjeset e tjera te
rajonit
> dhe sherben si nje pike reference per ata. Afrimi i Shqiperise ne
strukturat
> europiane dhe euroatlantike dhe perfshirja e saj ne nje te ardhme ne keto
> struktura do te ishte nje model e nje mesazh per te gjithe shqiptaret ne
> rajon. Nje perspektive europiane e artikuluar qarte e ne kohe sipas
etapave
> do te ngjallte me shume besim e optimizem edhe per ardhmerine e Kosoves.
Kjo
> do te ngushtonte gjthnje e me shume hapsiren e veprimit te atyre
elementeve
> e ideve nacionaliste dhe ekstremiste qe aspiratat legjitime te shqiptareve
i
> shohin te realizuara permes dhunes.
>
> Komuniteti Nderkombetar i pranishem ne Kosove permes institucioneve tashme
> te njohura duhet te beje politika me efikase e ta marre masa me te shpejta
> per ta bere sa me te prekshme dhe perspektiven e saj europiane. Prania
> europiane ne Kosove nuk duhet te shfaqet kryesisht permes uniformave
> ushtarake te forcave te KFOR-it, por permes investimeve ekonomike per
> zhvillimin e saj, permes kontributeve me te medha ne ndertimin e
> institucione demokratike, ne forcimin e shoqerise civile dhe ne ndertimin
e
> urave per bashkejetesen multietnike. Shqiptaret e Kosoves duhet te
shikojne
> ne praktike rezultate qe e afron perspektiven europiane ndofta tani jo ne
> formen institucionale por ne frymen e saj. Ne kete drejtim mund te
> shfrytezohen edhe gjenerata njerezish e sidomos te rinjte qe kane jetuar
dhe
> jane arsimuar ne vendet europiane. Ata jane me te prirur e me te
pergatitur
> per t'u angazhuar ne orientimin drejt ardhmerise europiane te Kosoves.
>
> Platformat e programet e partive kryesore politike shqiptare duhet te
> ndihmohet qe te kene nje fryme e filozofi me europiane e me pak
> nacionaliste. Po keshtu edhe media, arsimi e kultura. Madje streha e
fundit
> e nacionalizmit primitiv mbeten gjithnje segmentet me te paarsimuara e me
te
> prapambetura te shoqerise.
>
> Shqiptaret e Maqedonise me nenshkrimin e marreveshjes se stabilizimit e te
> asocimit me BE ne prill te ketij viti zyrtarisht ndihen me afer
strukturave
> europiane se shqiptaret e tjere te rajonit. Por faktikisht ata nuk e
ndjejne
> shijen e kesaj arritjeje sepse neshkrimi u be ne kulmin e tensioneve
> nderetnike ne Maqedoni. Procesi i dialogut qe ka nisur ne kete vend me
> synimin e gjetjes se zgjidhjes se standarteve europiane per kerkesat e
> parashtruara nga shqiptaret, ka nje frymezim dhe ndermjetesim
>
> edhe nga BE. Marreveshja e Stabilizimit dhe Asocimit permban detyrime ne
> plotesimin dhe respektimin e te drejtave te minoriteteve. Aplikimi i saj
do
> te jete e dobishme per te ngushtuar hendekun arsimor e kulturor midis
> shqiptareve dhe maqedonasve. Shqiptaret duhet ta ndjejne se kjo
marreveshje
> eshte sa e maqedonasve aq edhe e tyre. Maqedonia do te shkoje ne Europe me
> dy kembe dhe jo me shumicen maqedonase te privilegjuar dhe pjesen e
> popullsise shqiptare te diskriminuar ose te trajtuar si nivel i dyte
> qytetar. Europa kerkon qytetare me shanse e mundesi te barabarta.
>
> Shqiptaret ne te gjithe hapesiren qe ata shtrihen ne Ballkan jane ne
kerkim
> te nje te ardhme me te mire e me te begate. Ata e kane bere zgjedhjen e
> tyre, duan te behen pjese e familjes se madhe e te bashkuar europiane.
> Devijime te perkohshme te segmenteve te caktuara ne favor te ideve e te
> zgjidhjeve ekstremiste nuk e pengojne tendencen e pergjithshme pozitive te
> perpjekjeve shqiptare per te krijuar nje Ballkan te europianizuar e te
> integruar. Vetem ne nje perspektive te tille, ceshtja shqiptare ne Ballkan
> do te gjeje zgjidhje.
>
>
> _________________________________________________________________
> Get your FREE download of MSN Explorer at http://explorer.msn.com/intl.asp
>
>