[ALBSA-Info] Saranda therret...

[Agron Alibali]

 Saranda, aty ku harrohet shija e shqipes
…Aty ku turistët thonë “na ishte bukur njëherë e një
kohë”
Iva Tiço

00 355, prefiksi i Shqipërisë që ndiqet nga ai i
Tiranës e më pas numri. Nuk je duke kërkuar të flasësh
me shtëpinë nga jashtë Shqipërisë, nuk ke kaluar asnjë
pikë kufiri dhe në pasaportë nuk të është vënë ndonjë
vulë. Megjithatë, prefiksi është më se i nevojshëm të
formohet kur je në jug të Shqipërisë, në Sarandë.
“Linja me Tiranën nuk punon. Nëse do të flasësh,
jashtë ka celularë grekë”,- thotë punonjësja e PTT-së.
Dhe vërtet, jashtë qëndrojnë disa “posta” lëvizëse. Me
dyqind lekë minutin, ata të lidhin me kë të kesh qejf,
në çdo qytet të Shqipërisë, ama më përpara duhet të
formosh prefiksin. 
Qytetit jugor nuk i mungojnë kabinat telefonike. Madje
edhe kartat, në ndryshim nga Tirana ku i shesin
fëmijët me çmime më të larta, mund të blihen fare mirë
në sportelin e postës. Por nuk të shërbejnë për gjë.
Telekomi nuk punon. Thuhet se një central i ri
telefonik do të nisë së shpejti të funksionojë. Me anë
të tij Saranda do të mund të lidhet me çdo cep të
Shqipërisë, pa pasur nevojë të formojë më parë
prefiksin. Ndërsa për celularët shqiptarë, tani për
tani nuk bëhet fjalë. E vetmja kompani e
komunikacionit të lëvizshëm që është në Shqipëri, nuk
i shtrin valët deri në jug. Madje thuhet se sapo
kapërcen qafën e Llogarasë, në celular mund të lexosh
“Welcome in Greece!”. Gjithsesi kjo është vetëm aq sa
thuhet, ndërsa në Sarandë për aq kohë sa sinjali i
telefonave të lëvizshëm të mos kapet, do të vazhdohet
me celularët grekë. Ata janë të lirë, mjaft të blesh
aparatin dhe në çdo kioskë të Sarandës mund të blesh
kartat greke. 
Mungojnë valët shqipfolëse
Rruga për në Sarandë shtrihet në një terren tepër të
thyer, male, rrëpira, zigzake… Nuk ju bëjnë keq vetëm
udhëtarëve që ankohen për troshitjet e rrugës, por u
bëjnë gjithaq keq edhe valëve televizive. Valët
shqiptare mungojnë thuajse tërësisht në Sarandë. Duhen
përforcues, madje edhe moti duhet të jetë i mirë që të
mund të kapësh ndonjë sinjal të televizionit publik
shqiptar. Madje edhe ky nuk kapet në çdo pikë të
qytetit. Duhet të kërkosh gjatë me telekomandë.
Komanda “search” sjell në ekran mbi dhjetë stacione,
të gjitha në greqisht, derisa, nëse je me fat, nëse
hoteli është në një pikë “të favorshme” për këso
punësh dhe pronari ka shpenzuar ca më shumë duke blerë
përforcuesa, atëherë mund të të dalë një sinjal i
dobët, me ngjyra të fikura që lexon TVSH. Por nuk
qëndron gjatë gjithë kohës në ekran. Nis një zhurmë,
pastaj miza dhe zhduket. Nëse je me fat, mund të dalë
prapë pas ndonjë ore, përndryshe del të nesërmen. 
Nëse pyet banorët e qytetit, tregojnë se ka qenë
thuajse gjithmonë kështu. Madje qysh para viteve ’90,
Saranda ishte një nga pikat e hartës së televizionit
të vetëm shqiptar ku sinjali dilte më i dobët. Ndërsa
sa i takon televizioneve private shqiptare,
sarandiotët i kanë vetëm me të dëgjuar. Nëse kanë
shfletuar gazetat në faqet ku shkruhet për
televizionin, njohin me emër ca prej tyre, ose mund
t’u ketë rënë rasti t’i kenë parë kur kanë dalë jashtë
qytetit. Ndërsa brenda në Sarandë, asnjë prej këtyre
televizioneve nuk ka mundur të emetojë ndonjëherë. 
“Shtrihemi në gjithë Shqipërinë, tani edhe në Kosovë”,
është motoja që ka përsëritur ndonjë nga televizionet
private shqiptare kur është gjetur para garës për
marrjen e licencës kombëtare. Me sa duket, ose është
harruar që stacioni i tyre nuk transmeton në Sarandë,
ose më keq akoma, është harruar se edhe Saranda
gjendet në hartën e Shqipërisë. Gjithsesi, që të
marrësh licencë kombëtare mjaft të transmetosh në 70
për qind të territorit të vendit, kështu e gjithë kjo
reklamë ka shkuar kot.
Ndërkohë valët shqipfolëse në skajin jugor vazhdojnë
të mungojnë. Për t’u informuar, banorët kanë zgjedhur
stacionet televizive greke. Atje mësojnë se ç’po ngjet
në vendin fqinj, ç’po ngjet në Evropë madje mund të
mësojnë edhe se si po shkojnë zgjedhjet në Shqipëri.
Për hollësi të tjera, për ngjyrime politike apo
komente puro shqiptare, i drejtohen shtypit të shkruar
që meqënëse shpëndahet aq larg, është më i shtrenjtë
sesa në Tiranë.
E ndërsa TVSH-ja shfaq dobët, radio Tirana nuk ndihet
fare. Madje asnjë radio tjetër shqiptare. Në fund të
fundit, kur shteti nuk kujtohet të investojë e të
blejë përforcuesa, përse duhet ta bëjë këtë privati?
Por jo të gjithë privatët mendojnë kështu. Prej pak
kohësh, Saranda ka median elektronike të parë lokale.
Një radio modeste, e quajtur thjesht “Saranda”, por që
është me të vërtetë tepër për atë qytet ku mungon
fjala shqipe. Transmeton gjithçka, muzikë popullore,
jugore e veriore, polifonike e çame, madje edhe rep e
metal. Transmeton lajme lokale, por dhe ndonjë gjë të
rëndësishme që ka mundur të merret vesh nga
kryeqyteti, njofton dhe për oraret kur do të ikin
dritat sipas zonave. Ka një zyrë të vogël, buzë detit.
Dy pronarëve nuk u sjell ndonjë fitim, por ata janë të
kënaqur që në rrëmujën e frekuencave greke dëgjohet
një zë në shqip “Radio Saranda”. Kanë fituar të
drejtën të vazhdojnë konkurimin për licencën e radios
lokale dhe teksa ulen në ndonjë bar porosisin: “Një
kafe dhe Radio Sarandën”.
Fëmijët, emra grekë
Në autobus hipën një vajzë e vogël, flokëverdhë me
kaçurrela. Eshtë nga Saranda dhe është pesë vjeç. E
quajnë Aliqi. Të ëmën ia quajnë “mami Nila”, ndërsa të
atin “babi Tani”. Nuk janë me origjinë minoritare,
janë shqiptarë puro. Aliqi ka edhe një shoqe, të vogël
aq sa është dhe ajo. Luajnë çdo ditë bashkë me
kukulla. Po shoqja si e ka emrin? “Athinulla”,
përgjigjet Aliqi. Ndërsa edhe mami dhe babi i
Athinullës kanë emra tipikë shqiptarë.
Të krijohet përshtypja sakaq se vajzat e vogla kanë
trashëguar emrat e gjysheve të tyre, zakon ky i
rikthyer vitet e fundit në Shqipëri e sidomos në Jug.
Por nuk qenka kështu. Mami Nila tregon se gjyshja e
Aliqit kishte një emër tjetër, ndërsa të bijës ia ka
vënë emrin kumbarja greke. Madje i ka blerë edhe një
kryq të trashë floriri dhe plot rroba të bukura.
Ndërsa Athinulla është pagëzuar dhe ajo në Greqi. Edhe
ajo duhet të ketë ndonjë kryq të bukur. Dhe si këto dy
vogëlushe, në Sarandë ka plot fëmijë të tillë me këso
emrash. Ndërsa në bregdetin e Durrësit dëgjon prindër
që i thërresin Henrit apo Enxhit e tyre, në plazhin e
Sarandës, nënat thërrasin Sotirin apo Efigjenin të mos
iki larg me not.
Ksamili, aty ku ka mbirë betoni
Quhej perla e Shqipërisë. Thuhej se armiqtë na kishin
halë në sy pikërisht për atë copë bregdet, të mbushur
me brezare me agrume e ullinj. Ndërsa kur ke shumë
vite pa kaluar në ato anë, në pamje të parë nuk e
kupton ku je. Vetëm nëse sheh grumbullin e ishujve në
det, kërkon ca me sy nëpër kodra, e merr me mend se
aty duhet të jetë Ksamili. Ishuj me konfiguracion të
atillë nuk ka në ndonjë vend tjetër të Shqipërisë, pra
je vërtet në Ksamil. Nëse nuk do të ishin ishujt, mund
të vazhdoje të kërkoje më tutje e në fund të thoshe
“Ksamili ka humbur”.
Fshati është po aty, ashtu siç janë dhe ishujt, por
kodrat rreth e rrotull kanë ndërruar ngjyrë. Nëse sheh
me vëmendje, zbulon ndoca rrënjë të dala në sipërfaqe
të tokës, ndonjë trung të prerë dhe kupton që aty ka
pasur pemë. Ca më tutje ca pemë ulliri, madje kanë
shpëtuar edhe ca limona apo portokalle. Aty e kupton
se ke rënë në gjurmë të brezareve të zhdukura. 
Vendin e gjelbërimit, e ka zënë një ngjyrë e murme.
Balta në ato anë ka ngjyrë të kuqe dhe nga larg kodrat
e Ksamilit dallojnë dukshëm nga pamja e një ishulli të
madh përballë që quhet Korfuz. Andej gjelbër, këtej
kuq. Megjithatë tregohet se gjatë verës ka pasur
lëvizje që andej këtej, nga e gjelbra drejt të kuqes.
Por kanë qenë lëvizje ditore, një shëtitje në
Butrinit, ndoshta edhe një drekë në Sarandë, pastaj
drejt të gjelbrës menjëherë, pa u ndalur fare në
Ksamil. Ndërsa vetë fshati që dikur furnizonte me
agrume Shqipërinë, nuk arrin të furnizojë as Sarandën.
Mjaft të shohësh tregun, agrume të paketuara “Made in
Greece”.
E si të mos ishte vetëm balta e kuqe, tani ka mbirë
edhe betoni. Ndërtesa të reja, ca të mbaruara e ca jo,
ca me leje e shumica pa leje, diku themele të hapura e
diku shtylla betoni. Aty po ngrihet një shtëpi, ca më
tej thuhet se do të bëhet një hotel. Madje me shumë
kate. Po kush do të bujtë në atë hotel. Ç’turistë mund
të vijnë në një peisazh me ngjyrë të kuqe, ku e
gjelbra sa vjen e humbet. Nëse do të duan gjelbërim,
turistët do të shkojnë në ishullin përballë, ku dhe
infrastruktura është shumë më e mirë. Ç’hall mund të
të shtyjë t’i shpenzosh lekët në një vend për të cilin
mund të thuhet “ishte bukur njëherë e një kohë”. 
 


__________________________________________________
Do You Yahoo!?
Yahoo! Photos - 35mm Quality Prints, Now Get 15 Free!
http://photos.yahoo.com/