[ALBSA-Info] Kodervorre ilire ne Korce

[Agron Alibali]

Kamenica, zbardh enigmat për ilirët e Jugut 
Varreza tumulare, zbulimet e arkeologëve në zonën e
Korçës
Olimbi Velaj

Përfundoi këtë javë ekspedita arkeologjike e Kamenicës
në rrethin e Korçës. Të sapokthyer nga terreni,
arkeologët pjesëmarrës në këtë ekspeditë kanë pohuar
se gërmimet e këtij viti kanë evidentuar shumë
elemente të rinj në tumën (varrin) e këtij fshati.
Ekspedita është udhëhequr nga zyra e Arkeologjisë së
Shpëtimit, në Tiranë, e krijuar në fillim të këtij
viti. Arkeologët që morën pjesë në të janë: Lorenca
Bejko dhe Maria Gracia Amore nga kjo zyrë, Petrika
Lera dhe Skënder Aliu, nga dega arkeologjike e Korçës.
E gjithë ekspedita ka qenë në fakt bashkëpunim i zyrës
së Arkeologjisë së Shpëtimit dhe Institutit
Arkeologjik në Tiranë. Përveç arkeologëve në të janë
përfshirë edhe dhjetë studentë të vitit të tretë të
arkeologjisë, të cilët kanë kryer një vit akademik në
Londër për t’u specializuar në degën e tyre. Në
gërmime kanë marrë pjesë gjithashtu edhe 25 punëtorë. 
Ekspedita ka zgjatur dy muaj dhe ka nxjerrë në dritë
një sipërfaqe arkeologjike, që përfshin një diametër
prej 45 metrash. 
“Ne u nisëm për dy qëllime në këtë ekspeditë”,- thotë
Lorenc Bejko, arkeologu që e kryesoi grupin në
Kamenicë. Ai tregon se qëllimi kryesor, që i drejtoi
arkeologët në këtë ndërmarrje pikërisht në fillim të
vjeshtës, ka qenë dëmtimi i tumës nga shtetas me
kombësi greke dhe shqiptare. Por nga ana tjetër, në
planet e arkeologëve ka qenë edhe gërmimi në këtë
pikë. Kështu ekspedita filloi. Por më pas me avancimin
e gërmimeve u pa se në terren kishte shumë më tepër
rezultate nga sa qenë parashikuar para zbulimit të
sipërfaqes arkeologjike. Lorenca Bejko tregon se tuma
e Kamenicës është një nga më të mëdhatë në territorrin
e sotëm shqiptar dhe një nga më të rëndësishmet. Sipas
vëzhgimeve të ekspeditës së fundit atje, janë
konstatuar rite të panjohura. Në tumë arkeologët kanë
vërejtur trupvënie dhe trupdjegie, sipas kohës kur
këto dy mënyra varrimi kanë qenë në fuqi. 
Varreza tumulare e Kamenicës daton n[ periudhën kohore
midis shekullit të dhjetë dhe shekullit të gjashtë,
para erës së re. Është pikërisht koha kur polisi grek
po dominonte si mënyrë organizimi në zonat e Ilirisë
së Jugut.
Shumë interesante është komentuar nga arkeologët edhe
arkitektura e tumës në Kamenicë. Po aq edhe mënyra se
si janë trejtuar personat më të pushtetshëm të
bashkësisë së qytetarëve. Kështu, pas varrimit, duket
se njerëzit e rëndësishëm janë renditur në pozicione
më të favorshme në konfigurimin e varrit
gjysmërrethor. Edhe nga bizhutë dhe enët që janë
gjetur në secilin prej varreve është e qartë të
përcaktohet pozita sociale e secilit. Deri tani në
tumë janë gjetur 60 skelete, të cilat janë saktësuar
pas analizave se cilit seks dhe ç’moshe i kanë
përkitur. E gjithë ekspedita ka arritur të realizojë
një të tretën e qëllimit të saj fillestar. Vitin e
ardhshëm gërmimet do të fillojnë në pranverë dhe do të
zgjatin deri në vjeshtë. Bejko pohon se rëndësia e
tumës së Kamenicës do të jetë më e qartë pas gërmimit
të plotë të saj. Ndërkohë arkeologët janë duke
sistemuar të dhënat. Më pas ato do të botohen në
Shqipëri, Britani dhe SHBA, në revista të
specializuara. 
Në territorrin e gërmuar policia lokale ka angazhuar
disa punonjës, ndërsa janë paguar nga vetë ekspedita
pronari i tokës dhe një tjetër vendas si kujdestarë
për territorrin e zbuluar dhe gjithë sitin arkeologjik
të tumës. Kjo do të sigurojë ruajtjen e gjithçkaje të
zbuluar, gjë që është një nga problemet më të mëdha
për arkeologët vitet e fundit. 


__________________________________________________
Do You Yahoo!?
Yahoo! Photos - 35mm Quality Prints, Now Get 15 Free!
http://photos.yahoo.com/