[ALBSA-Info] Kadare

[Agron Alibali]

Shkreptimat e zeza
Nga Ismail Kadare
Marrë nga "Coriere de la Sera"

Pas një dimërimi 45-vjeçar, marrëdhëniet
Itali-Shqipëri, tepër të dëndura tashmë,
përshkohen herë pas here nga ca shkreptima zije. Të
krijohet përshtypja sikur të dyja
palët presin ngjarje tragjike, për t'u kujtuar se
ndodhen kundrejt njëri-tjetrit: mbytja e
anijes shqiptare në kanal të Otrantos, viktima
italiane në Shqipëri, viktima shqiptare në
Itali, së fundi vrasja e vogëlushit shqiptar Klaudio
Hoxha nga një pedofil italian.
Që Italia e tërë është e tronditur nga kjo vdekje, kjo
tregon se ky është një vend i
madh i krishter, i gatshëm për të rishqyrtuar
ndërgjegjen e vet. Që në Shqipëri nuk u
krijua këto ditë ndonjë atmosferë histerike kolektive
me ngjyrim revanshist, tregon se
ky vend i vogël, gjithashtu ka një traditë qytetërimi
evropian, i aftë, ndryshe nga
ç'mendohet, për të falur.
Shqetësuese në këtë rast është pyetja: vallë është e
domosdoshme kjo shije funerali,
kjo prani e vdekjes për t'u kujtuar emocionalisht për
njëri tjetrin? Është vallë e
nevojshme që marrëdhëniet normale midis dy vendeve, që
kanë qenë lidhur dikur nga
një fat i rëndë, të zëvendësohen me sensacione të
tilla, që të kujtojnë shikuesit e teatrit
antik, të cilët, sipas Aristotelit, shkonin në teatër
për "t'u pastruar shpirtërisht
nëpërmjet mëshirës dhe frikës?".
Vrasja e vogëlushit shqiptar Klaudio Hoxha, është një
tragjedi njerëzore e karakterit
universal, që s'ka asnjë lidhje as me racizmin
antishqiptar, i cili, për fat të keq,
afishohet gjerësisht në Itali, as me dramën e dhjetëra
mijëra refugjatëve shqiptarë, të
cilët, përveç halleve ekonomike, duhet të heqin edhe
pasojat e këtij racizmi. Ndërkaq
duhet thënë se kjo vrasje, ndonëse nuk interpretohet
si shprehje e drejtpërdrejtë e një
qëndrimi ndaj një populli tjetër, prapëseprapë,
tronditja që ajo shkaktoi tek italianët
dëshmon më së miri se këta italianë, me sa duket, kanë
një brerje ndërgjegjeje për atë
përçmim të tepruar që është treguar shpesh ndaj
shqiptarëve.
Shqipëria e vogël e meriton këtë mirëkuptim. Asnjëherë
ajo nuk i ka marrë në
mbrojtje, përkundrazi, i ka mallkuar banditët dhe
mafiozët e vet, ata që kanë kryer
punë të pista e disa herë krime në Itali. Shqipëria ka
pranuar trupin e proksenetëve
dhe të prostitutave të saj në Itali, pa u përpjekur
asnjëherë t'i përligjë ato.
Shqipëria dhe shqiptarët presin një mirëkuptim më të
madh nga kontinenti evropian
dhe do të ishte normale që ky mirëkuptim të kalonte
nëpërmjet italianëve, populli që
ka provuar vite më parë nëpër Evropë atë fyerje dhe
vuajtje që pësojnë shqiptarët sot
në Itali.
Kohët e fundit, sidomos qysh pas ngjarjeve të Kosovës,
një klishe e re u është shtuar
klisheve të vjetra për shqiptarët: "hakmarrja
shqiptare". Është plotësisht e vërtetë që te
shqiptarët ka funksionuar me shekuj një kod zakonor
mesjetar i quajtur "Kanuni i
Lekë Dukagjinit", i ngjashëm me kodin e "Vendetta"-s
te sicilianët, te korsikanët e te
popuj të tjerë.
Qenia e këtij kodi të ashpër, që ka luajtur rolin e
një kushtetute, nuk është fshehur
asnjëherë prej kulturës shqiptare, përkundrazi, kanë
qenë vetë shqiptarët që e kanë
bërë të njohur kudo. Ndërkaq ka qëlluar shumë herë që
ky kod zakonor ta rëndojë
edhe më shumë imazhin e shqiptarëve si popull, duke i
paraqitur ata si hakmarrës të
tmerrshëm.
Në të vërtetë, hakmarrja, si reagim njerëzor, është
një ndjenjë universale që ka
ekzistuar e vazhdon të ekzistojë tek të gjithë
njerëzit, tek të gjitha kohërat dhe
qytetërimet. Nga një pikëpamje universale, njerëzimi e
ka njohur hakmarrjen qysh në
agimin e qytetërimit. Një pjesë e tragjedive antike
greke mund të cilësohen (par
exelence) si drama të hakmarrjes. Që shqiptarët,
sicilianët ose korsikanët e kanë
institucionalizuar këtë ndjenjë, kjo nuk do të thotë
se ata, si krijesa njerëzore, janë
ndryshe nga të tjerët, me fjalë të tjera, e kanë
ndjenjën e hakmarrjes më të shumtë ose
më të paktë se të tjerët.
Ndërkaq ky kod zakonor po iu kushton shqiptarëve shumë
shtrenjtë. Edhe në rastin e
vrasjes së Klaudios së vogël, u kujtua nga shumë
njerëz e nga shumë media
"hakmarrja shqiptare". Në fillim, lajmi i zhdukjes së
fëmijës u shoqërua nga një
dëshpërim, se zhdukja mund të ishte rrjedhojë e kësaj
hakmarrjeje të famshme, pra si
larje llogarish hakmarrëse midis shqiptarëve. Më pas,
kur e vërteta makabre doli në
shesh, u dha alarmi i një hakmarrjeje të ardhshme
shqiptare, madje u sollën kinse edhe
kërcënimet e babait të viktimës, se "hakmarrja do të
vazhdojë gjer në tre breza".
Sot, gjatë varrimit të Klaudios së vogël, u mor vesh,
më në fund, se familja e viktimës
kërkoi drejtësi dhe jo hakmarrje.
Për të qenë të ndershëm, duhet thënë se alarmet e
medias italiane për një hakmarrje
hipotetike shqiptare, nuk duhen interpretuar si
dashakeqëse e tendencioze. Ato bëjnë
pjesë në prirjet e shtypit për të gjurmuar gjërat
sensacionale dhe ekzotike. Si të tilla,
dhe pa kurrfarë zemërimi janë trajtuar këto ditë edhe
nga shtypi shqiptar, çka vërteton
një vetëpërmbajtje dinjitoze të opinionit publik
shqiptar përballë kësaj drame.
Asnjë krahasim nuk mund të bëhet në këtë rast me
spekulimet që u bënë lidhur me
"hakmarrjen" shqiptare në Kosovë. Kjo "hakmarrje" u
përdor në një luftë politike të
paprinciptë ku u bënë të gjitha përpjekjet për ta
kthyer atë kundër popullit shqiptar
dhe për të përligjur krimet serbe në Kosovë. Punët
shkuan kaq larg, sa që edhe një
shfaqje e tragjedisë "Hamleti" të Shekspirit në
teatrin shqiptar të Prishtinës kohët e
fundit, u interpretua si një thirrje për hakmarrje,
ngaqë në këtë dramë bëhet fjalë vërtet
për hakmarrjen e Princit Hamlet kundër vrasësve të
babait.
Shqiptarët nuk janë një popull pa vese. Por të
zmadhosh veset e tyre, në një kohë kur
një pjesë e tyre porsa ka dalë nga një dramë e një
plojë nga më të egrat në këtë
shekull, kjo është jo vetëm e padrejtë, por nuk i
shërben askujt. Mbi gjysmë shekulli
më parë, fill pas kapitullimit të Italisë më 1943, mbi
40 mijë ushtarë italianë mbetën në
një gjendje të pashpresë në Shqipëri, në mëshirën e
shqiptarëve të armatosur.
Ndonëse ata kishin qenë një ushtri pushtuese, ndaj
tyre nuk u ushtrua asnjë dhunë
hakmarrëse, përkundrazi, u mbrojtën dhe u mbajtën me
bukë deri më shumë se një vit
nga populli i varfër shqiptar. Ky akt dëshmon për të
kundërtën e klishesë së
hakmarrjes që i ngjitet këtij populli këto ditë
tronditëse të prillit 2000. Vetëpërmbatja
e opinionit publik shqiptar ndaj tragjedisë së
Klaudios së vogël dëshmon të njëjtën
gjë.
Në jetën njerëzore, hyrja e vdekjes në skenë qëllon që
ka një peshë të rëndë. Disa
herë më kuptimplotë se librat, deklaratat ose forume
të tëra. Le të shpresojmë se
vdekja e një fëmije shqiptar do të ndihmojë sadopak
për të holluar mjegullën e
moskuptimit midis njerëzve që jetojnë në të dy brigjet
e Adriatikut.

__________________________________________________
Do You Yahoo!?
Send instant messages & get email alerts with Yahoo! Messenger.
http://im.yahoo.com/