Google
  Web alb-net.com   
[Alb-Net home] [AMCC] [KCC] [other mailing lists]

List: ALBSA-Info

[ALBSA-Info] PERDORIMI I DUHANIT?! (fwd)

Eriola Kruja kruja at fas.harvard.edu
Mon Jun 19 11:48:03 EDT 2000


---------- Forwarded message ----------
Date: Sun, 18 Jun 2000 22:02:03 EDT
From: ALBODean1 at aol.com
To: aLBSA-INFO-ADMIN at alb-net.com
Cc: aLB-MUSLIMSTUDENTS at egroups.com
Subject: PERDORIMI I DUHANIT?!


PERDORIMI  I  DUHANIT
 
    Shumica e atyre që e pijnë duhanin, pak e besojnë se bota civilizuese 
para pak kohësh, ka mundur të jetojë pa përdorimin e tij. Duhani ka ardhë në 
Europë, tek mbas zbulimit të Amerikës, dhe në fillim përdorimi i tij ishte në 
formë përtypjeje. Kolomboja dhe përcjellësit e tij, as nuk e kan menduar se 
vetëm prej atyre farëve të duhanit që ua dhanë indianët e Amerikës, do të 
bëhet kjo që u bë dhe do të shtohet aq shumë, sa do të bëhet si epsh i botës 
së shekullit XX.
    Nuk kan kaluar as njëqind vjetë nga paraqitja e cigares së parë, e që veç 
e ka pushtuar globin tokësorë. Eshtë përdorur edhe më parë me anën e llullës, 
por në një sasi shumë të vogël se po përdoret sot. LLogaritet se sot, gati 
çdo i dyti banorë i rruzullit tokësorë (të moshës madhore) e përdorin duhanin.
Cigarja në gojë, ose në mesin e gishtërinjve, ka qenë para gjysëm shekulli 
sjellje armiqësore e shpesh edhe i ndaluar (me ligj). Sot ajo e ka fituar të 
drejtën e jetës në masën ma të gjërë të botës. 
Përdorimi (pimja) e duhanit dikurë shumë ka qenë i ndaluar dhe përdoruesit e 
tij kan qenë të dënuar. Papa urban VIII i ka dënuar në shekullin 17 me 
përjashtim nga kisha, inkuizicjon me ndezje në turrë të druve; Sulltan Murati 
i IV me të rrasur në hu; perandori rus Mihailo me rrahje me shkop...Me rastin 
e zhvillimit të shpejtë të mardhënjeve ekonomike kane paraqitur mundsi të 
shumta për të fituar me kët bar (duhan) aq të dëmshëm, dhe përdorimi i 
duhanit jo që asht lejue të perdoret por asht ba edhe monopol shtetrorë.
     Në disa qindra përbërje, të cilat kimistët i gjetën në cigare, si dhe 
studiuesit medicional, përbërjet më të rëndësishme (negative) janë: nikotini, 
Katrani dhe monoksidi i thëngjillit.Në cigare ka 2% nikotin, por për fat në 
organizëm ndalet një sasi shumë e vogël. Themi për fat të mirë, sepse 
nikotini është helm shumë i rrezikshëm nervor. Vetëm një pikë e nikotinit (50 
mg) paraqet dozën e vdekjes për ata që nuk e pijnë duhanin. Një cigare në 
vehte përmban 1-3 mg nikotin gjë që mvaret prej llojit të duhanit. Doza 
ditore prej katërdhjet cigaresh, kur është në pyetje gruaja shtatzënë, 
rrjellon vdekjen e frytit të saj të palindur. Katrani është produkt i 
destilimit të thatë procesi i së cilës, paraqitet në temperaturën prej 600`C, 
ecila zhvillohet me rastin e ndezjes (në majen) e cigares.
    Kush e pin duhanin 20 vjetë nga 20 cigare në ditë, thithë rreth 6 kg 
çagjë ecila shtron në sipërfaqe të mëlçisë. Monoksidi i thëngjilit, 
shkaktohet atëherë kur ndezja e cigares nuk bëhet plotësisht. Eshtë helm i 
rrezikshem i gjakut, icili ndërpret mundësinë për të sjellë oksigjenin. Pimja 
e 20 cigareve në ditë, shkakton humbjen  prej 5% homoglobinës. Ky zvoglim i 
oksigjenit në organizëm, zvoglon fuqinë punuese (aftësinë) aq sa njeriu bën 
punën e tij 2300 m në nivelin mbidetarë.
Sipas disa statistikave thuhet:Përdoruesi duhanit icili fillon ta pijë në 
moshen 25 vjeçare dhe icili vazhdimisht pin nga 40 cigare në ditë, jeton 8 
vjetë më pak se ai icili nuk e pin duhanin. Në moshën 85 vjeçare, do të 
arrijnë vetëm 19,2% që nuk e pijnë duhanin. Aj që heret fillon ta pijë 
duhanin, ai edhe heret do të vdesë.Të dhëna të tilla na jep edhe komisioni i 
mjekësisë Britaneze "Roy Al College of Physicians 1962". Sipas këtij 
komisioni është thënë se duhani është armiku më i madh i tërë njerzimit.
        Prej 20 të sëmurëve nga kanceri, vetëm njëri është që nuk e përdorë 
duhanin, por edhe ai thithë tymin e duhanit sepse është në kontakte të shumta 
me ata që e pijnë duhanin... Cdo i gjashti person, përdorues i duhanit, vdes 
nga kjo sëmundje e tmerrshme.
Katrani i duhanit, icili sa për provë qitet në lëkurën e minit, bëhet shkak i 
vdekjes në 90% të rasteve. Megjithate bëhet e njohur se kancerin nuk e 
fitojnë të gjith përdoruesit e duhanit, por mesiguri ekziston edhe ndonjë 
arsye tjetër deri tani e panjohur. Nëse u besojmë statistikave, përdorimi i 
duhanit konsiderohet tragjedia më e madhe bortrore. Kjo nuk është një lojë me 
anën e së cilës mund të humbasish një sasi të caktuar pasurie ose tërë 
pasurinë, por është lojë me jetën e vet. Sikur përdoruesit e duhanit të ishin 
prezent dhe ta kuptonin një vdekje të tillë, ose sikur ai të mund ta shihte 
mëlçin e vet, mesiguri se kishte me u lirue nga ai ves i mbrapshtë.
    Dikur KUGA, ishte shkaku më i madh i vdekjes, pastaj lajmrohet 
tuberkolozi... kështu me radhë, statistikat gjithashtu tregojnë për vdekjet e 
hershme (te moshave nën pesdhjetë vjeçare) nga Infrakti. Prej 20 personave të 
cilët infraktohen, 19 janë përdorues të duhanit. (Heglin CiriX). Prej 205 të 
infraktuarve para moshës 44 vjeçare, janë vetëm dy që nuk e pijnë duhanin 
(klinika e Hamburgut EPENDORF).
    Nuk ka asnjë organ në trupin e njeriut, e që duhani të mos ndikojë 
negativisht. Por pasijat më të mëdha, i kanë organet e frymëmarrjes. 
Mushkëritë e një njeriu tridhjet vjeçë icili e pin duhanin janë të njëjta me 
mushkëritë e një njeriu të moshës 50 vjeçare që nuk e pin duhanin. Aftësia e 
fuqisë fizike, humbet, bëhet e pathyeshme. Krahas kancerit, infraktit, 
bronhitistit... ekzistojnë edhe disa sëmundje tjera lokale. 
- Përdorimi i duhanit zvoglon të pamunit, për këtë arsye edhe pilotave 
ushtarak amerikan, në kohën e fluturimeve të natës, u është e ndaluar pimja e 
duhanit.
- PImja e duhanit të shpie në impotencim (Enciklopedia mjekësore Zagreb) 
sepse 45% të njerëzve që e pijnë duhanin, nuk kan fëmijë (Bernhard).
- Duhani negativisht ndikon në zorrë.
- Prej 200 njerëzve të sëmurë nga raku në girgilan, vetëm njëri është ai që 
nuk e pin duhanin.
- Përdorimi i duhanit ndikon edhe te diabitisi po edhe në tensionin e lartë 
të gjakut.
- Lëkura e njeriut 40 vjeçarë icili e pin duhanin, është e ngjajshme me 
njeriun e moshës 60 vjeçare që nuk e pin duhanin.
- Njeriu që e pin duhanin trurin e ka më të dobët, prandaj në të shumtën e 
rasteve, studentat që e pijnë duhanin janë më të dobët.
Duhani përmban helme të shumta, ndër të cilat, më të rrezikshmet janë: avulli 
i katranit, monoksidi i karbonit, nikotini etj. Pirja e duhanit konsiderohet 
ndër helmet më të rezikshme. Ajo shkakton rritjen e numrit të rrahjes së 
zemrës dhe e shkatrona atë. Sikur t'i jepen katër (4) pika nikotin një 
lepuri, do ta mbytnin, ndërsa njeriun do ta mbytnin 60 mgr.
- Pirja e 20 cigareve në ditë, e pengon trupin e njeriut nga fitimi i 15% të 
hemoglobinës, ecila është lënda kryesore për formimin e rruzave të kuqe të 
gjakut. 
- Personi icili pin duhan është i rrezikuar nga sëmundja e kancerit të 
buzëve, gojës, laringut, gabzherrit dhe mushkërive. 
- Duhanxhiut poashtu i ekspozohet arteriosklerozës në trup, veçënarisht në 
arterjet e zemrës apo të trurit icili shkakton vdekjen e papritur apo 
paralizimin.
- Duhanxhiu i ekspozohet edhe kalljes kronike të hundës e të gojës, fytit, 
laringut, gabzherit, dhe mushkërive (pneumonia) e kjo shkakton vështërsimin e 
frymëmarrjes dhe të kollitjes kronike. 
- Të pirit e duhanit shkakton dobësimin e oreksit për ushqim, pastaj kalljen 
kronike në mukozë të stomakut, e ndonjëherë ndihmon edhe formimin e të thatit 
(çibanit) në shtomak.
- Pirja e duhanit shkakton dobësimin e aftësisë seksuale, nga ndikimi i 
dëmshëm që bëhet në qendrat nervore, të cilat e rregullojnë procesin seksual. 
- Duhani është shkak i humbjes së fuqisë (aftësisë) trupore. Duhanxhiu i 
ekspozohet lodhjes së shpejt. Ajo ndikon negativisht edhe në aftësitë e të 
menduarit, andaj edhe nxënësit e shkollave të larta janë më të dobët ata që e 
pijnë duhanin. 
 - Nëse pin duhan nëna shtatzënë, shkakton prapambetejen metale të fëmijës 
dhe bën çrregullime trupore të embrionit, ngase nikotini mbartet me thithjen 
e qumshtit. 
Nuk kemi ndonjë tekst Kur'norë po as në synet të pejgamberit, icili drejtë 
për së drejti ndalon përdorimin e duhanit.  Kjo është shkak që disa duhanxhij 
të thonë se pirja e duhanit nuk është haram. Mirëpo, kjo është për shkak të 
mosnjohjes së sherjatit Islam, gjat spjegimit të hallallit dhe të haramit.
Qëndrimi ndaj duhanit dihet nga rregullat dhe tekstet e përgjithshme, andaj 
të kërkosh argument të veçantë që ndalon përdorimin e duhanit është 
kokëfortësi, të cilën nuk e pranon feja as logjika, për arsye se në kohën e 
Pejgamberit duhani nuk është përdorë. 
Ai icili vëren me kujdes rregullat e sherjatit Islam, sheh dhe kupton qartë 
se pirja e duhanit dhe tregtia me të është haram për shkaqet dhe arsyet që 
vijojnë:
1. Eshtë tepër i dëmshëm për shëndet, për arsye se të sjell në prak të 
vdekjes. Këtu, pasiqë jemi të bindur se është kështu, kemi ballë për ballë 
ajetin Kur'anorë: "dhe mos e mbyteni vehten (as njërit - jetrin)! Allahu ndaj 
jush është shumë i mëshirshëm". (IV:29) Ose ajeti tjetër: "...por vehten mos 
e çoni në shatrrim" (II:195). Ruajtja e vetvehtes është njëra prej pesë 
domosdoshmërive për të cilat pajtohen të gjitha sherjatet.
2. Dëmet nga pirja e duhanit, nuk përqëndrohen vetëm në smundje të 
përdoruesit, por ato kalojnë edhe tek antarët e tjerë të familjes dhe të 
njerzimit që rrijnë me të. Ajri të cilin duhanxhiu e qet është me pasoja të 
dëmshme me për njerzit që rrijnë për-rreth. Të gjith dijetërt e sherjatit jan 
kompakt dhe thonë se "Nuk guxohet t'i bëhet kurrfar dëmi askujt (as 
vetvehtes)", dëmi duhet të evitohet.
3. Dëmet nga përdorimi i duhanit shkaktojnë edhe dobësi mentale,  sepse ajo 
zvoglon forcën e koncentrimit. Këto vërehen tek duhanxhiu vetëm në fazën 
përfundimtare. Mbrojtja e mendjes është është njëra prej 5 domosdoshmërive 
mbi domosdonë e ruajtjes së të cilave janë kompakte të gjitha sherjatet. 
4. Duhanxhiu shopenzon pasurinë, ajo është bazë e jetës. Me të Allahu ka 
begatuar gjinin njerzore dhe ua ka caktue rrugën e shpenzimit të saj. Andaj 
besimtari pasurinë e tij duhat ta harxhojë vetëm atu ku e ka urdhëruar 
All-llahu. E Allahu thotë: "...Jepnu nga pasuria që ua ka dhënë juve 
All-llahu..." (Nurë:33). Kështu njeriu do të japë dhogari për pasurinë e tij 
ditën e gjykimit. Transmeton Tirmidhiu se Muhamedi në një rast ka thënë 
"Asnjë njeri ditën e gjykimit nuk do të lëvizë nga vendi, përderisa të mos 
japë llogari dhe të mos përgjigjet në katër pyetje
- Në çka e ka harxhe rininë e tij,
- Në çka e ka kaluar jetën e tij,
- Për diturinë e tij dhe çka ka punuar me të,
- Për pasurinë e tij prej nga e ka fituar dhe ku e ka shpenzuar..." Prandaj 
shpenzimi i pasurisë në blerjen e duhanit, është humbje e pasurisë aty ku nuk 
ka dobi. 
5. Duhani është i dëmshëm për pasardhësit, nga nënat që e pijnë duhanin gjatë 
shtatzanisë. Ndërkaq mbrojtja e pasardhësve nga gjërat e dëmshme është është 
detyrijm fetarë i paraparë nga ana prindore. 
6. Duhani është njëra prej gjërave të këqia, andaj gjërat e këqija Zoti na i 
ka ndaluar me anën e ajetit Kur'anorë (shih kaptinën El-A`raf në ajetin 157). 
7. Duhani është prej narkotikëve, kurse i dërguari i Allahut ka ndaluar çdo 
pije dehëse dhe narkotike në hadithin të cilin e transmeton Imam Ahmedi dhe 
të tjerët. 
8. Përdorimi i duhanit, duhanxhiun e shtynë që ti urrejë disa ibadete fetare 
e veçmas agjërimin e ramazanit. Nganjëherë disa njerëz e kan lanë agjërimin e 
ramazanit për shkak të pirjes së duhanit. Nëse vetëm njëra nga këto tetë 
arsye gjendet tekkjo veti e shëmtuar, atëherë nuk do mend se duhani është 
HARAM.
Disa hulumtues të psikologjisë kan vërejtë se  duhanxhiu është person i 
shqetësuar, andaj ky shqetësim e shtynë ate të fusë duhanin në gojë, për të 
ndier një kënaqësi. Nëse njëri nga prindërit pijnë duhan, atëherë fëmijët 
përpiqën që ti emitojnë prindërit e vet.Brezët e ri pijnë duhan sepse ata 
përpiqen ta vërtetojnë burrërinë e tyre, duke emituar kështu disa 
personalitete të mëdha të cilët pijnë duhan.
        Bëhu shembull i mirë për fëmijët apo nxënësit tu, menjëherë lëre 
duhanin dhe  mos e përdor më kurrë.  Duhet të ngritet vetëdija e fëmijës për 
rrezikun e përdorimit të duhanit. 
 Nëse don ta lësh duhanin, kërko së pari ndihmën e All-llahut, jepja besën 
vetëvehtes për forcimin e vullnetit dhe vendos menjëherë e përfundimisht për 
ndërprerjen e përdorimit të duhanit. Do të jetë më lehtë të vendoset një gjë 
e tillë nëse shpesh i kujtojmë rreziqet që mund të na vijnë prej tij.  
Menjëherë ndaju prej shoqërisë që pin duhan dhe mos rri në mesin e 
duhanxhnjve. Puno në forcimin e vullnetit me përkujtimin e mësimeve Islame 
duke u larguar nga gjërat të cilat e dëmtojnë njeriun.
Në bazë të një emisioni televiziv, në 25 vjetët vijuese në botë, nga pasojat 
e duhanit do të vdesin 500 milion njerëz. Kjo është e pakrahasueshme nga 
numri i njerzve të cilët jan vrarë nga luftrat e gjertanishme. Këtë e them 
për shkak të atyre muslimanëve të cilët duan të pranojnë këshillë, të cilët 
nuk janë kokëfortë dhe të cilët thonë se duhani si haram nuk është i cekur as 
në Kur'an as në hadithë. As droga nuk është e cekur në Kur'an, por pa dyshim 
të gjith pajtohemi se është haram. Duhani, pra zhdukë më shumë njerëz, sesa 
droga, vetëmse droga vepron më shpejt, e duhani e infekton organizmin tërë 
jetën, e mbi të gjitha këto tërë familja e paguan çmimin e dobësisë suaj. Për 
këtë, ju o musliman, që dëshironi vetëm të flisni, lënije duhanin sepse 
ithtarët e disa religjioneve tjera, kaherë e kan lënë duhanin, në vend që të 
zhvillojnë diskutime të gjata e shterpe rreth duhanit. (Preporod 11/90)




More information about the ALBSA-Info mailing list