[ALBSA-Info] Nga panairi i librit ne Athine

[Agron Alibali]

KOHA JONE
"Phoenix" foli shqip ne Athine...

                     Kristo Mertiri

                     Lajmi se nje shtepi botuese nga
Shqiperia do te ishte e
                     pranishme me pavionin e vet ne
panairin e madh te botuesve
                     greke, kaloi drithshem e goje me
goje te mjaft refugjate te etur
                     per te "pire" uje nga burimi i
Nenes, nga ai burim qe i rriti e i seliti
                     me njemije halle. Interesimi dhe
emocionet kane nje ngarkese
                     teper te vecante ne mergim. Ne
kete arratisje marramendese ku
                     tani eshte hapur dhe ka nisur te
pikoje dhimbshem nje plage
                     tjeter kombetare: qindra femije
shqiptare te lindur ne dhera te
                     huaj nuk flasin, nuk lexojne dhe
nuk shkruajne dot gjuhen tone
                     te bekuar. Kjo e vertete e
hidhur, teper e hidhur, nuk po ua leviz
                     fare qerpikun (pa le me te
ndenjurat neper kolltuqe) qeveritareve
                     qe shkojne e vijne ne krye te
shtetit ame. Eshte nga plaget me
                     te tmerrshme dhe njekohesisht,
AKUZE e gjalle sa nje mal mu ne
                     ballin e ketij mijevjecari
civilizues... Me keto mendime ne koke, po
                     lija prapa godinen e Parlamentit
grek, tek ecja per te mberritur
                     ne Zapio (kompleks arkitektonik i
lakmuar, por qe fare pak
                     vendalinj, per te mos thene
aspak, e dine se eshte ndertuar nga
                     duart e bijve te Lunxherise plot
lezete...) Ngadalesova hapin dhe
                     s'lash pavion libri pa shikuar.
Ne fund me zuri nje ankth e
                     trishtim qe m'u kthyen si nje
ngerc torturues. Iu riktheva panairit
                     nga fillimi. Dhe pyesja veten:
Mos valle lajmi per ardhjen e nje
                     shtepie botuese shqiptare ne
Athine, nuk ishte i sakte? Mos u
                     kane thene "stop" ne Kakavije e
Kapshtice?...

                     Por nga ky siklet i padeshiruar
me nxorri rastesisht nje
                     bashkatdhetari im refugjat qe
dikur ne Shqiperi ishte agronom
                     me emer te nderuar e sot pastron
me fshese mbremjeve, dy
                     shkolla fillore ne periferi te
Athines. Shkonte per ne pune. "Mos
                     je munduar kot ketu, - me tha ai,
- sepse ka edhe nje panair
                     tjeter me te madh ne Pedhion
Areos...". Po rrokullisej e hirte
                     edhe kjo mbremje mergimtare. Te
nesermen, mora prape udhe
                     nga Pirea. Lumi i pavioneve te
shumte kishte "permbytur" nje
                     lulishte jo te zakonshme. Nisa
t'i shikoj nje per nje. U ndala pak
                     te pavioni me emrin e nderuar
"Kazanzaqi" dhe vazhdova me tej.
                     Ndjeva se po me vinte rrotull
prape ai trishtim qe provova ne
                     Zapio. Pas disa casteve hapat me
ndalen vetiu. Brenda pavionit
                     te nje shtepie botuese greke,
befas syri me kapi te vetmin liber
                     ne gjuhen shqipe. Pastaj autorin,
ish-pedagogu yne i fakultetit,
                     prof. Alfred Uci. Sikur po me
shkrinin merzitja dhe trishtimi. Por
                     s'qe e thene keshtu. Pershendeta
dhe pyeta menjehere shqip,
                     nje vajze qe me ngjante me nje te
njohurin tim nga Shqiperia.
                     Dhe vertet, nuk gabova. Ishte e
bija. Por ajo me pergjigjej
                     vetem greqisht??...Prane kalonin
shume vizitore vendas e te
                     huaj. Duke u larguar, nuk mund te
rrija pa leshuar shqip pyetjen
                     e fundit: Me fal moj vajze, mos
ke lindur ne Bulqize te Dibres?

                     Vajzes i shkrepetine syte. M'u
pergjigj me edukate dhe jo pak e
                     befasuar. Por...vetem greqisht.
Ika si i leqendisur mos me keq.
                     Po i qasesha fundit te panairit.
Ne nje berryl te vogel, prane
                     sekretarise informative, me rrahu
zemra fort; fekste Flamuri yne
                     Kombetar...Vetem shpirti i
zhuritur i refugjatit e di mire zjarrin
                     emocionues perballe atij simboli
te shenjte shekullor. "Vritu, pritu
                     per Flamur,/ Bota hiq e tine
vur"! Gurgullima historike e popullit
                     tim. Lashe menjane vershimin e
vizitoreve ne Panairin e 23-te te
                     Librit dhe shpejtova hapat per te
pavioni i vetem shqiptar. Lexoj
                     emrin e shtepise botuese
"PHOENIX". Heshtjen time te mbarsur
                     me ndjenja e enderrime te
ndryshme, e theu nje e papritur e
                     kendshme; vizitoret dhe bleresit
e librave i priste e percillte
                     Ndricim Kullai, nje miku im i
vjeter nga Rrezoma e Delvines. Sot
                     eshte krijues dhe president i
kesaj shtepie botuese private ne
                     Tirane. Po provoja nje kenaqesi
te vecante. I pari qe cau nje akull
                     absurd, me dinjitet e
kulture...Ju intelektuale, shkrimtare,
                     botues, gazetare, lexues, nxenes
e studente te Athines, por
                     edhe ju bashkevuajtesit e mi
refugjate qe keni ardhur me
                     autobuse e trena tek ky pavion,
nuk e njihni shume Ndricim
                     Kullain. Fati ne jete nuk e
perkedheli kurre. Qe nga Vergoi,
                     Saranda e gjer ne Tirane eshte
nje udhe e gjate, e mundimshme
                     dhe plot brenga e maraze. Ama,
fukarallekun, penen dhe librin
                     nuk i kembeu, as me servilizmin
e, as me ndonje teser partie. I
                     beson diturise, djerses se
ballit. Po kujtoj ketu vetem minieren e
                     Valiasit; 8 vjet punetor me tre
turne galerive te nentokes. Vec
                     gati cdo dite i qepej nje
tavoline ne Biblioteken Kombetare. Duke
                     qene ne miniere, filloi dhe
mbaroi Fakultetin e Gjuhe-Letersise,
                     endrren e tij te hereshme. Emri i
tij po i kapercente faqet e
                     gazetave, duke zene vend edhe ne
vitrinat e librarive. Me vone
                     provoi edhe udhet helm te
kurbetit. Mjaft thinja i dolen para
                     kohe. Nuk thone kot, edhe libri e
rrit njeriun...

                     Kur u tregoja keto per Ndricimin
dy botuesve greke ne panair,
                     ata shprehnin cudi dhe leshonin
vetem fjalen "Bravo". Habiteshin
                     ndoshta edhe me nje dukuri
tjeter; ne se afendikonjte e shtepive
                     botuese vendase linin ne
sportelet e pavioneve "punetore me
                     meditje" perballe vizitoreve dhe
bleresve, te pavioni shqiptar nuk
                     shkulej vete botuesi Kullai me
nipin e vet refugjat, Albanin. Per
                     shembull, librat e Tajar
Zavalanit, Anton Harapit, Vangjel Koces,
                     Kasem Trebeshines etj. i thane
shpejt "lamtumire" panairit dhe
                     tani jane neper duart e lexuesve
refugjate. Po keshtu ato te
                     Platonit, Nice, Erich From,
Sartri, Konfuci, Kanti etj. Kjo shtepi
                     botuese ka disa shtylla kryesore
ku mbahet fort: kolana e
                     mendimit shqiptar; kolana
filozofike; kolana e mendimit te
                     burgosur; kolana e autoreve te
shquar; kolana e letersise per
                     femije etj. Pune serioze
pergatitore e studiuese. Sapo eshte
                     futur ne shtyp Zgjimi i
Shqiptarizmes ose Historia e Rilindjes
                     Kombetare dhe te tjera vepra kane
marre udhen per te lexuesi.

                     - Si arrita ketu, ne zemer te
Athines?,-pergjigjet Ndricimi.-Ne nje
                     panair libri ne Gjermani, u njoha
rastesisht me z.Vasilis
                     Haxhijakovu, sot kryetar i
shoqates se botuesve greke. Na beri
                     menjehere ftese dhe per kete e
falenderojme sinqerisht. Por me
                     nje lule s'vjen behari...E kam
fjalen te marredheniet tona
                     kulturore, te cilat mendoj se i
jane lene spontanitetit. Te pakten
                     shteti ta luaje mire rolin e
koordinatorit dinjitoz nepermjet
                     dikasterit perkates dhe te mos
kujtohet per botuesit vetem per
                     t'u rrembyer taksat e tatimet qe
ne Shqiperi jane nga me te
                     lartat ne Evrope. Ketu ne panair
erdhi vete kryeministri, zoti
                     Simitis, e jo thjesht per
kortezi. Ai foli me kompetence per
                     problemet e librit ne Greqi, gje
qe tek ne nuk e ben jo
                     kryeministri, por as ministri i
Kultures. Qeveritareve tane iu ka
                     humbur busulla e librit...

                     Etja e qindra refugjateve
shqiptare per te "pire" uje nga burimi i
                     Nenes ( nje pjese e madhe e tyre
po bejne tashme 10 vjet ne
                     emigracion), eshte reale dhe
prekese. Vetem me gazeta nuk
                     mund te shuhet kurrsesi kjo etje.
Apo politika i do keto si shpate
                     e mburoje perballe opinionit
brenda e jashte vendit?... Na terhoqi
                     vemendjen nje mesogrua me trup te
paket, qe po shfletonte si
                     me nxitim disa libra shqip te
ekspozuar. U prezantuam. Ishte
                     Adelina Balashi, shkrimtarja e
mirenjohur nga libri dhe komedia e
                     shumeshikuar "Pallati 176". Po
ben gati 8 vjet refugjate ne Greqi.
                     Ky eshte fati korb i mjaft
intelektualeve tane te sfilitur gjer ne
                     kocke, gjer ne ulerime. Kur e
pyes se cfare po shkruan ne
                     mergim, leshon nje buzeqeshje
paksa ironike dhe thote vetem
                     kaq: "Kryesisht komedi. Ne kete
bote, me mire te qeshesh, se sa
                     te vesh kujen e te qash...".
Pastaj ndahet nga ne, duke blere
                     dy-tre libra dhe merr me vete
edhe adresen e plote te shtepise
                     botuese "PHOENIX" ne Tirane.

                     Ndersa po lexoja ne kembe e me
nje fryme vellimin poetik "Vallja
                     e jetes" me autor mesuesin tone
te nderuar te shkolles
                     tetevjecare ne Tepelene, Daut
Gumeni, nuk po vija re lumin e
                     njerezve ne ate mbremje
athiniote. Dhe m'u kujtua nje gjyq i zi
                     mbi 30 vjete me pare. Gjyq ku u
tunden dhe u shkunden me furi
                     e ligesi te pashoqe ne salle edhe
disa vjersha te tij, shkruar kur
                     ishte nxenes ne Shkollen e mesme
"Pedagogjike". "Deshmi" per
                     te rritur sa me shume vitet e
syrgjynosjes neper qelite e
                     burgjeve "te sigurise se
larte"... Por mbeti NJERI, peneholle e
                     plot cika sterralli nga mademet e
Laberise. Ne librat e tij nuk
                     shperthen asnjehere urrejtja apo
hakmarrja. Sa here lexojme
                     vargjet e Daut Gumenit, kurdohere
gjendesh ne nje det te
                     vertete dashurie e dhimbjeje
njerezore, ne flaken e pashuar te
                     shqiptarise. I mire, burreror si
ai!...

                     - Te lutem, a keni ndonje liber
te shokut tim, Virjon Graci?, -
                     pyet nje djale i imet e me fytyre
te vrare neper kalvarin e
                     llahtarshem te refugjatit.

                     Ishte Vullnet Hodaj, dikur mesues
ne fshatrat e Gramshit dhe ne
                     ato te Gjirokastres. Qendron e
bisedon gjate me mikun tim
                     botues ne Tirane. Shkruan ne
proze dhe gati tere subjektet nga
                     mergimi. Pas puneve te rendomta e
rraskapitese ne dhe te huaj,
                     Vullneti nuk e leshon penen nga
dora. "Do te ndihmoj me shpirt,
                     qofte edhe me ndonje subvencionim
privat a shteteror", - i thote
                     me ne fund Ndricimi. Refugjatit
krijues i shkrep nje qeshje e
                     embel ne sy...

                     Urine per librin shqip ne
emigracion e prek tek shume e shume
                     refugjate. Eshte nje skamje e
ndjeshme e njekohesisht
                     trishtuese. Sa dhe si e ndjejne
valle kete plage politikanet dhe
                     pushtetaret e shtetit ame? Apo
per ta botuesit jane ende vrima
                     e fundit e kavallit qeveritar?...
Ne te dyja anet e kufirit levizin
                     delegacione me deputete, partiake
e shtetare, maune me gjalpe,
                     portokalle, molle, cigare,
karburante e deri droge, prostituta e
                     arme etj. Kaq e veshtire eshte te
realizohet levizja e lire e
                     botuesve shqiptare?...

                     - Ky hap qe beri shtepia jone
botuese, kam besim se nuk do te
                     mbetet si nje prove e humbur, -
thote Ndricimi. - Jam optimist.
                     Kete ma perforcon edhe fakti se
shume greke qe vizituan
                     pavionin tone, studiues,
shkrimtare, historiane e lexues te
                     thjeshte kerkuan libra shqip te
perkthyera ne greqisht. Mendoj
                     se ky eshte nje problem tjeter i
mprehte e real qe duhet
                     vleresuar seriozisht, me qellim
qe edhe fqinjet tane ta njohin
                     mire e sakte historine e
paparagjykuar te kombit tone...

                     Panairi i 23-te i Librit u mbyll.
Nje rruge te bukur e hapi Ndricim
                     Kullai. Miku im tani duhet te
kete shkuar ne Prishtine. Do te
                     promovohej nje liber i tij.
Ndersa ne refugjatet i mbledhim tere
                     pershtypjet e emocionet ne
pohimin e thjeshte: "PHOENIX" foli
                     shqip ne Athine...

__________________________________________________
Do You Yahoo!?
Yahoo! Photos -- now, 100 FREE prints!
http://photos.yahoo.com