[ALBSA-Info] Koha Jone

[Agron Alibali]

  Greket ndertojne Egnatian, shqiptaret nuk kane
projekte per Korridorin 8
Shqiperia e ka braktisur ndertimin e Korridorit 8.
Firmat e huaja kane tejkaluar afatet. Ministria e
Transportit, asnje sanksion ligjor . Ndersa ne vitin
2001 shteti helen do te prese shiritin e pwrurimit te
"Odhos Egnatia", homologu shqiptar ende nuk ka filluar
punimet e paraleles shqiptare qe perben Korridorin
8-te

Gjergji Erebara

Greket kane marre mbi 450 milione Euro nga Bashkimi
Europian per ndertimin e nje autostrade nga Gumenica,
ne Detin Jon, deri ne Stamboll, duke kaluar prane
portit me te madh grek, Selanik. Athina e ka emeruar
autostraden e pare ne territorin e saj si "Odhos
Egnatia", cuditerisht dhe jo pa qellim, duke perdorur
te njwjtin emer me rrugen e vjeter romake, qe nuk ka
kaluar kurre ne territorin helen, fragmente te se
ciles jane zbuluar ne te gjithe Shqiperine e mesme.
Per me teper, fragmente te kesaj rruge u shkaterruan
pak muaj me pare prane Librazhdit nga firma Maqedone
"Mavropi", pasi "pengonin" ndertimin e autostrades.
Romaket ishin shume te interesuar per lidhjen e
dominimeve te tyre ne lindje me kryeqytetin e
perandorise. Per kete arsye, nga Durresi deri ne
Kostandinopojen e atehershme ndertuan nje rruge me
emrin "Egnatia". Rruga ishte e shtruar me kalldrem dhe
kishte gjeresi mesatare 6 metra. Ne mesjete
Venedikasit interesoheshin per rruget lidhese me
lindjen dhe per kete arsye kerkonin me cdo kusht
dominimin e porteve me te rendesishme ne bregdetin
Adriatik. Keshtu Durresi u dominua nga venecianet deri
ne fund te shekullit te 16. Por te gjitha keto i
perkasin historise. Kater muaj me pare, gjate Panairit
te dyte te Levantes ne Tirane, Komisari i panairit
Francesko Divela, dha ne menyre jozyrtare alarmin mbi
punimet per Korridorin Lindje-Perendim te njohur nga
te gjithe si Korridori 8. "E ndersa jemi duke
diskutuar Korridorin Paneuropian nr. 8, qe duhet te
lidhe detin Adriatik me detin e Zi, nepermjet rrugeve
te Shqiperise, Maqedonise dhe Bullgarise, ne Greqi
jane duke perfunduar paralelen, nga Gumenica ne
Stamboll. Duke kaluar nga porti i Selanikut,
aktualisht me i privilegjuar per levizjen nga, dhe per
ne Ballkan", ka deklaruar Divela. Ceshtja u alarmua
edhe me shume pas promemories qe qeveria Italiane i
dergoi qeverise Shqiptare nepermjet ministrit te saj
per Tregtine e Jashtme, Umberto Ranieri. "Pse i vononi
punimet per Korridorin 8", pyesnin Italianet qeverine
Shqiptare. Nepermjet gjuhes diplomatike, te njwjten
gje e kerkoi edhe Ambasadori amerikan ne Tirane. "Mos
u merrni me zgjatimet, por me Korridorin", tha
Limpreht gjate nje takimi me ministren shqiptare te
Transportit, Ingrid Shuli.
Skandali ngeci ne Tiranen zyrtare gjate veres se
kaluar me lajmin se dosja e perpiluar per ndertimin e
Korridorit 8 ka humbur. Lajmi u pergenjeshtua
zyrtarisht, por dosja, e cila mendohet te kete humbur,
nuk u be kurre publike. Ekspertet shqiptare te
Rrugeve, punonjes te Drejtorise se Pergjithshme
pohojne jozyrtarisht se ndertimi i Korridorit 8 eshte
braktisur perfundimisht. "Ne nuk drejtojme politiken e
rrugeve apo te Korridoreve, por merremi me ndertimin e
segmenteve, te cilat na i ngarkojne", thone zyrtaret
me te larte te DPR-se.

Korridoret dhe interesat ballkanike

Greqia sheh se ndertimi i Korridorit 8 do te sjelle
zhvleresimin e flotes se saj detare tregtare

Ceshtja eshte se vende te ndryshme interesohen per
ndertimin sa me pare te korridoreve te ndryshme per
lidhjen e Lindjes me Perendimin. Dy nga keto Korridore
kalojne ne vendin tone. Italia interesohet per
ndertimin e Korridorit 8 dhe zgjerimin e portit
shqiptar te Durresit, pa te cilin vete korridori nuk
ka kuptim. Greqia nga ana e saj sheh se ndertimi i
ketij Korridori do te sjelle uljen e punes ne Portin e
Selanikut, si dhe zhvleresimin e flotes se saj detare
qe konsiderohet si nje nga flotat me te rendesishme
tregtare ne detin Mesdhe. Ne kete menyre, ne plan te
pare del perplasja mes Italise dhe Greqise. Greqia nuk
mund ta perballoje Italine ne Bashkimin Europian. Kjo
sepse Italia mbulon me financim 15 per qind te arkes
se perbashket, ndersa Greqia eshte vetem perfituese.
Athina konsiderohet nga diplomacia gjithashtu si vendi
qe perfiton me shume nga Bashkimi Europian dhe i hap
me shume telashe atij.
Ne kete menyre, te dy vendet perplasen ne Tirane.
Qeverise Shqiptare i duhet te zgjedhe keshtu
prioritetin mes dy Korridoreve. Zoti Ilir Meta, ne ate
kohe nenkryeminister, deklaroi se per vendin tone te
dy Korridoret do te jene prioritare dhe se mes tyre
nuk do te kete pergjedhje. Por faktikisht vemendja e
qeverise Shqiptare eshte perqendruar ne sektoret e
autostradave jugore.
Ish-ministri i Puneve Publike dhe Transportit, Gaqo
Apostoli, nenshkruajti kater marreveshje me vlere te
pergjithshme prej rreth 50 milione dollare ne tre
ditet e fundit te mandatit te tij. Tre prej tyre
kishin te benin me segmente te ndryshme te
autostradave jugore. Gjithcka vendoset ne Ministrine e
Puneve te Jashtme te drejtuar nga socialdemokrati Milo
dhe ne Ministrine e Puneve Publike dhe Transportit,
ministri e cila gjate dy viteve te fundit eshte
kontrolluar gjithashtu nga partia Socialdemokrate.
Edhe gjate ndarjes se fundit te MPPT-se ne dy
ministri, Drejtoria e Pergjithshme e Rrugeve kaloi ne
menyre te cuditshme nen vartesine e Ministrise se
Transportit drejtuar nga socialdemokratja Shuli.
Punimet ne Korridorin 8 ne tre vendet ku ai do te
kaloje sipas Bankes Boterore kane ecur me mire ne
Maqedoni. Per te kontrolluar cilesine e punimeve
maqedonasit kane ndjekur nje skeme te thjeshte: Firmat
sipermarrese i kane ndertuar autostradat ne baze te
kontratave te vecanta me nga pese kilometra autostrade
secila. Pasi kontrollohet cilesia e punimeve ne pese
kilometrat e para, vihet ne zbatim kontrata per pese
kilometrat e tjerw. Fillimisht e njwjta skeme u perdor
edhe ne vendin tone ne ndertimin e autostrades
Tirane-Durres, pjese e domosdoshme e Korridorit 8. Ne
Maqedoni autostradat u ndertuan me gjashte korsi, nga
dy korsi per cdo krah si dhe dy korsi ndihmese. Ne
Shqiperi plane te tilla ka vetem per autostraden
Tirane-Durres.

Pak histori mbi Korridoret

Nje samit i madh i vendeve Europiane plus atyre te
Europes lindore si dhe Turqise u mbajt ne vitin 1994
ne Helsinki. Ne te u caktuan afatet si dhe rregullat
per ndertimin e Korridoreve. Me kembenguljen e
Gjermanise dhe Italise, Korridori 8 u vu ne plan te
pare. Greqia kerkoi qe Korridori te kalonte nga
territori i saj, por kerkesa u hodh poshte pasi kjo
gje linte jashte Maqedonine. Diplomacia e sheh
Maqedonine si pike kyce per stabilitetin politik te
Ballkanit, per kete arsye ky shtet eshte me i
privilegjuari persa i perket investimeve. Te njwjten
gje Ambasadori grek ne Tirane e kerkoi ne menyre
joprotokollare ne Komisionin Parlamentar te Ekonomise.
Disa nga rregullat per ndertimin e Korridoreve ishin: 
. Korridoret jane rruge nderlidhese jokonkuruese mes
tyre.
. Nje korridor duhet te kaloje minimalisht ne dy
kryeqytete, (ne rastin tone Tirane dhe Shkup).
. Nevojitet nje pike karburanti per cdo 40 kilometra
korridor dhe nje qender spitalore per cdo 20
kilometra.
Persa i perket afateve u tha se Korridori me te gjitha
aspektet e tij, perfshire Gazsjellesin dhe
Naftesjellesin, ne rastin tone do te perfundoje se
ndertuari ne vitin 2020. Pervec ndertimit te linjave
automobilistike apo hekurudhore, Korridori nenkupton
edhe perafrimin e legjislacionit fiskal, apo doganor
te vendeve pjesemarrese.

Shqiperia dhe korridoret 

Marreveshja e pare per te ndertuar nje Korridor ne
vendin tone u firmos ne vitin 1988 nga qeveria e
atehershme komuniste. Korridori kalonte pergjate te
gjithe bregdetit Dalmat-Ilir deri ne Greqi. Projekti u
braktis per shkak te luftes ne Ish-Jugosllavi si dhe
nga kundershtimi i qeverise italiane. Aktualisht, nuk
ka nje projekt konkret per nje Korridor te tille. Per
ndertimin e Korridorit 8 jane angazhuar me financime
nje sere vendesh ku Italia ze vendin me te rendesishem
ne grante, ndersa Banka Boterore ze vendin me te
rendesishem ne kredi. Faktikisht punimet per
Korridorin 8 kane filluar vetem ne segmentin
Tirane-Durres, ku qeveria italiane ka sponsorizuar 17
milione dollare. Te gjitha investimet e tjera per kete
Korridor, ose jane grante te qeverive te interesuara
per kete ceshtje, ose bejne pjese ne programin e
Bankes Boterore mbi Rruget Nacionale. Projekti kap
shifren e 66 milione dollareve, por deri ne muajin
tetor te vitit te kaluar jane disbursuar vetem 7,7
milione dollare. Sipas materialeve te shperndara nga
Banka Boterore, Projekti ka per qellim te rihabilitoje
dhe te ndertoje segmente te reja ne segmentin
Lindje-Perendim-Veri, pa kaluar ne Jug. Ne baze te
projektit do te rihabilitohen, apo ndertohen gjithsej
90 kilometra rruge. 60 kilometra i perkasin
Korridorit, ndersa 30 te tjera jane segmente te
ndryshme te ndertuara nga Fushe-Kruja ne Lezhe.
Segmenti Rrogozhine-Elbasan po ndertohet aktualisht
nga firma turke Behashe dhe ka gjatesine 20 kilometra
rruge. Rruga do te kete gjwresi 9,5 deri ne 11 metra
pra do te jete me dy korsi.
Segmenti Elbasan-Librazhd eshte ende ne pergjedhje te
sipermarresit, ndersa financimi eshte marre persiper
nga BERZH. Librazhd-Qukes i eshte ngarkuar firmes
maqedone Mavropi.
Marreveshja ka vleren e 15 milione dollareve. Segmenti
i fundit Qukes-Qafethane financohet nga fondi
kuvaitjan me 8,5 milione dollare. Persa i perket te
ashtuquajturit Korridor Veri-Jug, punimet per te kane
filluar gjithashtu ne Durres.
Firma Greke Sarandopullos ka marre persiper ndertimin
e segmentit Durres Rrogozhine, me kater kalime dhe
burime specialistesh dhe zyrtaresh qe s'pranojne
identifikim thone se ne vend te ndertoje Korridorin
shqiptar, ajo paguhet nga Greqia dhe qeveria
shqiptare. Nga e para per te sabotuar punimet e
ndertimit, kurse nga ajo shqiptare per tejkalimin e
afateve. Kontrata mes Qeverise Shqiptare dhe firmes ka
mbaruar me date 19 janar 2000. Ne baze te kontrates
Sarandopullos detyrohet t'i paguaje shtetit shqiptar
mbi 20 mije dollare per cdo dite vonese. Por firma
greke thote se vonesat jane shkaktuar nga puna e dobet
e shtetit shqiptar ne shpronesimet e tokes, mbi te
cilen do te kaloje autostrada. Shpronesimet per kete
arsye jane ne ngarkim te Ministrise se Bujqesise.
Segmenti tjeter Rrogozhine-Lushnje eshte nje kontrate
e nenshkruar gjithashtu ne ditet e fundit te punes se
tij si minister nga ana e zotit Gaqo Apostoli.
Kontrata ka nje vlere prej 17 milione Eurosh per 18
kilometra autostrade. Gjeresia mesatare do te jete 23
metra dhe rruga do te kete kater kalime. Marreveshje
tjeter qeveria ka nenshkruar me firmen "Mavropi" per 8
kilometra autostrade nga Kakavija ne Gjirokaster.
Ekziston edhe nje marreveshje per nje segment
autostrade nga Kapshtica ne Korce.
E gjithe kjo do te thote se punimet per Korridorin 8
nuk kane filluar ende ne vendin tone, pasi te gjitha
punimet ne gjurmet e projektit bejne pjese ne nje
program qe nuk merret posacerisht me Korridorin, por
me rruget kombetare ne pergjithesi. (Projekti i Bankes
Boterore)

Firmat ndertuese manipulojne ndertimin e rrugeve

Firmat e huaja ndertuese qe merren me ndertimin e
rrugeve ne vendin tone kane shenuar vonesa te
jashtezakonshme ne fillimin dhe perfundimin e
punimeve. Pothuajse te gjitha ato akuzohen nga
ekspertet shqiptare, por edhe nga supervizoret,
kompanite e tjera qe mbikeqyrin cilesine e punimeve,
per pune te dobet. Dhe si kane ecur ato midis
"binareve" shqiptare?
Firma greke Sarandopullos i filloi punimet vetem nje
vit pas nenshkrimit te kontrates dhe megjithwse afati
i perfundimit i ka kaluar disa here i vazhdon dhe i
nderpret ato sa here te deshiroje. Ne veren e vitit te
kaluar Sarandopulos nenshkruajti nje marreveshje
private me firmen tjeter qe merret me ndertimin e
rrugeve, italianen Falcione. Marreveshja konsistonte
ne bashkimin e makinerive me qellim shpejtimin e
punimeve. Firma greke akuzohet gjithashtu, per cilesi
te dobet te punimeve. Ekspertet shqiptare thone se
pjeset e asfaltuara te autostrades Durres-Rrogozhine
jane shtruar me nje deri ne dy shtresa asfalti me pak.
Asfalti eshte nje nga pjeset me te kushtueshme ne
ndertimin e rrugeve. Zakonisht ekspertet e llogarisin
me 51 mije leke te vjetra per cdo meter katror. Sipas
standarteve europiane shtresa e asfaltit duhet te jete
pese centimetra. Me pergjysmimin e shtreses se
asfaltit ne 20 kilometra rruge mund te fitohen 500
mije deri ne 1 milion dollare. Gjithashtu
Sarandopullos akuzohet se e ka ndertuar rrugen me
zhavorr lumi dhe jo me gure mali, gje qe shkel kushtet
teknike. "Guret e lumit per shkak te rumbullaktesise
nuk arrijne te zene vend, kwshtu qe rruga e ka jeten
deri dy here me tw shkurter se zakonisht",
argumentojne specialiste te drejtorise se rrugeve.
Nderkohe, supervizori i caktuar per mbikeqyrjen e
firmes greke ka deklaruar se eshte shume i pakenaqur
me cilesine e punimeve. Supervizori pranoi gjithashtu
se vonesat ne shumicen e rasteve jane shkaktuar nga
shteti shqiptar. 
Firma turke Behashe i filloi punimet 11 muaj pas dates
se caktuar dhe vetem 9 muaj nga skadimi i kontrates,
ne fillim te vitit te ardhshem. Drejtues te kesaj
firme si dhe perfaqesues te qeverise se Ankarase
deklaruan diten e fillimit te punimeve se vonesat jane
shkaktuar nga kriza e Tiranes me 14 shtator '98, si
dhe nga lufta ne Kosove e vitit te kaluar. Ato
premtuan gjithashtu se do t'i mbaronin punimet brenda
afatit te caktuar, mirepo ky kufi eshte shkelur disa
here dhe asnje "gjemb" nuk i ka hyre firmes turke qe
se bashku me homologet e tjera vetem kerkojne te
zhvasin fonde shtese per te paguar demtimet e
"gushteve" te shtetit shqiptar.
Firma maqedone "Granit" i ka filluar gjithashtu
punimet per segmentin Rrogozhine-Lushnje me 8 muaj
vonese. Ajo akuzohet se eshte perdoruesja me e madhe e
zhavorrit qe 9 makineri perpunuese marrin nga shtrati
i lumit Shkumbin, kur shume prej shfrytezuesve te
ketij lumi nuk zoterojne lejet perkatese dhe e
shfrytezojne lumin ne menyre te jashteligjshme. Kjo
firme duhet ta dorezoje autostraden e perfunduar me 15
prill 2000. "Graniti" pergatiti edhe nje feste te
madhe peruruese me gusht te vitit te kaluar. Festa nuk
u realizua pasi disa nga qeveritaret shqiptare te
ftuar nuk pranuan te marrin pjese ne kete reklame per
shtyp. 

BEI: Shqiperia s'di te thithe investimet

Disa dite me pare Banka Evropiane e Investimeve ka
dhene nje deklarate, nepermjet te ciles e konsideron
teresisht te paafte shtetin shqiptar per te thithur
investimet e huaja per korridoret dhe rruget. "Rritja
e investimeve dhe shpejtimi i ndertimit te autostrades
Tirane-Durres si dhe i Korridorit 8 varet nga
konsolidimi i shtetit shqiptar si dhe nga ekzistenca
atje e nje administrate te afte. Projektet per
Ballkanin arrijne ne rreth 9 miliarde Euro dhe
bashkesia nderkombetare eshte e gatshme ta mbeshtese
Shqiperine ne rast se qeveria e saj eshte e afte te
levize nga vendi", deklaroi Walter Cernoia, drejtor i
departamentit per Europen Qendrore dhe Lindore ne BEI,
duke sqaruar se banka ka ngritur sakaq nje grup te
posacem pune per investimet ne Ballkan. Projektet e
saj ne rrjetin energjetik shqiptar, ne rehabilitimin e
Portit te Durresit si dhe per vete Korridorin 8 kapin
shifren e 68 milione Eurove. Shuma te tjera parash
jane mbi tryeze, por per t'i terhequr ato nevojiten
projekte konkrete strategjike. Edhe me pare BEI e ka
akuzuar Shqiperine si te paafte per thithjen e fondeve
dhe mbikeqyrjen e investimeve. Per portin e Durresit
eshte interesuar njekohesisht qeveria italiane si dhe
Opec, Organizata Boterore e Naftes si edhe Shtetet e
Bashkuara te Amerikes. Te vetmit qe vazhdojne
indiferencen e tyre jane qeveritaret shqiptare, ne
dosjet e te cileve nuk duken projekte prioritare.

Projektet e rrugeve, kredite dhe sa ka thithur
Shqiperia

Projekti i Rrugeve Kombetare, 66 milione dollare. 25
milione kredi nga BB 35 milione bashkefinancime nga
Italia, Kuvajti, BERZH, Phare. Pa financim kane mbetur
6 milione dollare. Te thithura nga Shqiperia, 7,7
milione deri me tetor '99.
Projekti i Rrugeve Rurale, 33,6 milione dollare. 15
milione kredi nga BB, 16,2 milione nga Italia. Pa
financim 2,4 milione dollare. Te thithura nga
Shqiperia 12,9 milione me tetor '99.
Projekti i mirembajtjes se Rrugeve, me vlere ende te
pacaktuar. Kredia nga BB kap shifren e 25 milione
dollareve. Faza tjeter e punes fillon me maj 2000.
Projekti i Portit te Durresit, me vlere 23 milione
dollare. 10 milione jane kredi nga BB, 12 milione nga
Fondi Opek dhe Italia. Te thithura nga shteti shqiptar
1,1 milion deri me tetor '99.
Gjithsej te premtuara: 144,6 milione dollare.
Te thithura prej shtetit shqiptar: 21,7 milione
dollare.

06 February
 

__________________________________________________
Do You Yahoo!?
Talk to your friends online with Yahoo! Messenger.
http://im.yahoo.com