From olsi at rocketmail.com Thu May 11 07:53:15 2000 From: olsi at rocketmail.com (Olsi) Date: Thu, 11 May 2000 04:53:15 -0700 (PDT) Subject: [Alb-Islam] Monoteizmi Islam nga Ebu Emiin Bilal Philips (pjesa ii) Message-ID: <20000511115315.7162.qmail@web2903.mail.yahoo.com> (Monoteizmi Islam) vazhdim... ?A e ke par? ti at?, q? p?r zot merr d?shir?n e vet ?? (25:43) T? k?qiat e shirkut n? Ibade (adhurim) theksohen n? m?nyr? t? ve?ant? p?r shkak se ai kund?rshton q?llimin e krijimit t? cilin Allahu e ka shprehur qart? n? Kur?an. ] ? ?? ???? ???? ? ????? ??? ??????? [ ?Un? nuk i krijova xhin?t dhe njer?zit p?r tjet?r ve? q? t? m? adhurojn?.? (51:56) Shirku i madh paraqet veprimin m? t? r?nd? t? kund?rshtimit ndaj Zotit t? universit, k?shtu q? ai ?sht? gjynafi ekstrem. Ai ?sht? nj? gjynaf kaq i madh sa q? fshin t? gjitha veprat e mira q? mund t? b?j? nj? person dhe i garanton atij q? e b?n at? q?ndrimin e p?rhersh?m n? xhehennem. Fet? e kota bazohen kryesisht n? k?t? lloj shirku. T? gjitha sistemet e b?ra nga njeriu n? nj? m?nyr? ose n? nj? tjet?r i ftojn? pasuesit e tyre t? adhurojn? krijesat. Kristian?t th?rrasin p?r t? adhuruar nj? njeri, Jezusin, p?r t? cilin ata thon? se ?sht? Zot (m?shirimi i Zotit). Katolik?t nga ana e tyre i luten Maries si ?n?na e zotit?, ?gj?jve si Mikailit i cili nderohet n? 8 Maj dhe 29 Shtator,[1] (dita e Mikaelm?s dhe sh.Mikaeli) si dhe shenjtor?ve t? tjer? t? v?rtet? apo jo qofshin k?ta. Musliman?t q? bien n? k?t? kategori shirku jan? ata q? i luten t? d?rguarit Muhammed s.a.u.s. ose personave t? tjer?, q? zakonisht i p?rkasin hierarkis? sufiste, duke besuar se ata mund t?i p?rgjigjen lutjeve t? tyre megjith?se Allahu ka th?n? qart? n? Kur?an: ] ?? ??????? ?? ????? ???? ???? ?? ????? ?????? ???? ???? ????? ?? ???? ?????? [ ?Thuaju: ?N?se u vjen d?nimi nga Allahu ose u vjen kijameti m? tregoni, n?se jeni t? sinqert?, a do thirrni k? tjet?r ve? Allahut (p?r ndihm?)?? (6:40) (b) Shirku i vog?l Mahmud ibn Lubejd transmeton: I d?rguari i Allahut s.a.u.s. tha: ?Gj?ja p?r t? cil?n kam? m? shum? frik? p?r ju ?sht? shirku i vog?l.? Shok?t e pyet?n: ?O i d?rguari i Allahut ?far? ?sht? shirku i vog?l?? Ai u p?rgjigj: ?Rijaja (b?rja e di?kaje p?r t?u dukur), sepse me t? v?rtet? Allahu do t? thot? dit?n e gjykimit kur njer?zit do marrin shp?rblimin e tyre, ?Shko te ata te t? cil?t ti doje t? dukeshe n? bot?n materiale dhe shiko n?se mund t? gjesh ndonj? shp?rblim prej tyre.?[2] Mahmud lubejd gjithashtu thot?: ?Resuli s.a.u.s erdhi dhe tha: ?O njer?z, ruhuni nga shirku i fsheht?!? Njer?zit pyet?n, ?O resulullah, ?far? ?sht? shirku i fsheht??? Ai u p?rgjigj: ?Kur nj? njeri ngrihet p?r t?u falur dhe p?rpiqet t?a zbukuroj? faljen e tij p?r shkak se njer?zit jan? duke e par? at?, ky ?sht? shirku i fsheht?.? [3] Rijaja (shtirja) Rijaja ?sht? kryerja e ndonj? forme adhurimi p?r t?u dukur ose p?r t?u lavd?ruar nga njer?zit. Ajo shkat?rron t? gjith? shp?rblimin q? ka vepra e mir? n? t? cil?n futet rijaja dhe sjell p?r at? q? e kryen, nd?shkim. Rijaja ?sht? mjaft e rrezikshme sepse ?sht? n? natyr?n e njeriut d?shira p?r t?u lavd?ruar nga njer?zit apo miqt? e tij, prandaj njeriu duhet t? tregoj? kujdesin maksimal ndaj saj dhe t? b?j? gjith?ka q? ka n? dor? p?r t?a larguar at?. Q?llimi i besimtar?ve ?sht? q? t? gjitha veprimet e jet?s s? tyre t?ia kushtojn? Allahut, p?r k?t? arsye rijaja paraqitet si di?ka shum? e keqe. N? fakt, mund?sia q? nj? besimtar i v?rtet?, i ditur t? kryej? shirk t? madh ?sht? e vog?l, sepse ai ?sht? mjaft i qart?, por p?r t?, si dhe p?r ?do besimtar, mund?sia p?r t? r?n? n? rija ?sht? e madhe sepse ajo ?sht? e fsheht?. Ajo thjesht n?nkupton veprimin e ndryshimit t? nijetit (q?llimit). Ibn Abasi e ka p?rmendur k?t? gj? duke th?n?: ?Shirku ?sht? m? i fsheht? se nj? milingon? e zez? e futur n?n nj? gur t? zi n? mes t? nj? nate pa h?n?.?[4] Pra nj? kujdes i madh duhet t? tregohet q? nijeti t? filloj? i past?r dhe t? mbes? i past?r sa her? q? kryen vepra t? mira. P?r k?t? arsye th?nia e emrit t? Allahut ?sht? urdh?ruar n? Islam para gjith? veprave t? r?nd?sishme. Shum? dua jan? p?rshkruar (th?n?,urdh?ruar) nga resuli s.a.u.s. para dhe pas, t? gjitha veprimeve natyrale t? njeriut si ngr?nia, pirja, fletja, mardh?niet seksuale bile deri te shkuarja n? banjo, n? m?nyr? q? t?i kthej? k?to veprime t? p?rditshme n? veprime adhurimi dhe t? zhvilloj? tek musliman?t devotshm?rin? ndaj Allahut. Kjo devotshm?ri e quajtur, tak?ua, siguron q? nijeti t? mbetet i past?r. Resuli s.a.u.s. na ka m?suar dua t? ve?anta p?r t?u mbrojtur nga veprat e shirkut. Ebu Musa thot?: ?Nj? dit? resuli s.a.u.s. mbajti nj? predikim duke th?n?, ?O njer?z, friksojuni shirkut sepse ai ?sht? m? i fsheht? se sa kacavjerrja (ecja, ngjitja pa zhurm?) e nj? milingone.? Ata q? deshi Allahu pyet?n, ?Dhe si ta m?njanojm? ne at? kur ai ?sht? m? i fsheht? se sa ecja (ngjitja pa zhurm?) e nj? milingone, o resulullah?? Ai u p?rgjigj?, ?Thuaj: ????????? ????? ?????????? ??? ??????? ?????? ????????? ?? ?????????????? ????? ??? ????????? ?Allahumme innaa ne?udhu bike en nushrike shej-en ne?alemuhu ue nestagfiruke limaa laa ne?alemuhu.? (O Allah, t? lutemi t? na mbrosh q? t? mos b?jm? shirkun q? e dim? dhe k?rkojm? falje p?r at? q? nuk e dim?.)[5] N? kapitujt e m?vonsh?m do t? shohim n? m?nyr? m? t? detajuar zonat m? t? spikatura n? t? cilat shirku n? t? tre aspektet e tij shfaqet m? shum?. 3- Marr?veshja e Allahut me Ademin Barzaku Islami kund?rshton besimin e hindus?ve n? rimish?rim, apo transferim t? shpirtit, sipas t? cilit shpirti futet (banon) n? trupa t? rinj pas vdekjes s? trupit.[6] Ata q? e p?rqafojn? k?t? doktrin? besojn? n? principin e quajtur Karma[7] q? do t? thot? se veprat t? cilat nj? person i akumulon gjat? jet?s s? tij do p?rcaktojn? pozicionin (grad?n) n? t? cil?n ai do rilind?. N.q.s. ai ka qen? i keq do rilindet n? mitr?n e nj? gruaje nga niveli m? i ul?t i shoq?ris? dhe duhet t? b?j? vepra t? mira q? t? rilindet n? nj? nivel m? t? lart?. Nga ana tjet?r n.q.s. ka qen? i mir? do rilindet n? mitr?n e nj? gruaje nga kastat e larta, si nj? njeri i devotsh?m ose i shenjt? dhe vazhdon t? rilindet n? gra t? niveleve akoma m? t? larta derisa arrin perfeksionin si an?tar i kast?s Brahmin. Kur ai b?het perfekt cikli i rilindjeve mbaron dhe shpirti i tij tretet dhe bashkohet me bot?n e shpirtit, Brahma, n? pro?esin q? njihet me emrin ?Nirvana?. Sipas Islamit dhe t? gjitha feve hyjnore, kur nj? person vdes ai nuk ringjallet deri n? dit?n e Ringjalljes. Pas shkat?rrimit i gjith? njer?zimi do t? ringjallet p?r t?u gjykuar nga Allahu, i vetmi q? meriton adhurimin. Q? nga koha kur vdes derisa ringjallet njeriu q?ndron n? varr, q?ndrim q? njihet n? arabisht me emrin ?Barzakh?.[8] Nuk duhet t? duket e ?uditshme q? nj? njeri q? ka vdekur mij?ra vjet m? par? pret p?r mij?ra vjet derisa m? n? fund ringjallet, sepse resuli s.a.u.s. ka th?n? se vdekja e dikujt ?sht? fillimi i ringjalljes s? tij. Kur njeriu vdes, nj?mij? vjet i duken sa hapja dhe mbyllja e syve. Allahu e ka ilustruar k?t? realitet n? nj? histori (sure Bekare) e cila tregon p?r nj? njeri i cili dyshonte se Allahu do t? ringjallte nj? fshat t? t?r? pas vdekjes s? tij. K?shtu, Allahu b?ri q? ai t? vdiste p?r 100 vjet dhe kur e ringjalli e pyeti sa kishte ?fjetur?. Ai u p?rgjigj: ?Nj? dit? ose nj? pjes? t? dit?s?? (2:259). N? m?nyr? t? ngjashme njer?zit q? zgjohen nga nj? kom? e gjat? shpesh mendojn? se ka kaluar fare pak koh? ose s?ka kaluar fare. Gjithashtu njeriu fle p?r disa or? dhe kur zgjohet ndihet sikur sapo i kishte mbyllur syt?. Pra nuk ka arsye q? t? p?rpiqemi t? imagjinojm? pritjen p?r shekuj me radh? n? gjendjen Barzak. Parakrijimi Megjith?se Islami mohon mendimin e rilindjes s? vazhdueshme t? shpirtit ai pranon se shpirti i ?do f?mije ka ardhur n? ekzistenc? para lindjes s? tij n? tok?. Resuli s.a.u.s. tregon se kur Allahu krijoi Ademin mori prej tij nj? premtim n? vendin e quajtur Na?maan n? dit?n e Arafatit (dita e 9 e muajit Dhul-hixhe). Pastaj Ai nxori prej tij (prej Ademit) t? gjith? pasardh?sit q? do lindnin deri n? fund t? bot?s, gjenerat? pas gjenerate, dhe i shp?rndau p?rball? Tij p?r t?i marr? dhe atyre nj? premtim. Allahu i foli atyre ball? p?r ball? duke i th?n?: ?A nuk jam Un? Zoti juaj?? dhe ata t? gjith? u p?rgjigj?n, ?Po si jo , ne d?shmojm? p?r k?t?.? Allahu at?her? shpjegoi pse Ai kishte k?rkuar q? gjith? njer?zimi t? d?shmonte se Ai ishte krijuesi i tyre dhe i vetmi Zot i v?rtet? q? meriton t? adhurohet. Ai tha: ?Kjo n? rast se ju (njer?zit) do t? thoni dit?n e Ringjalljes, ?Me t? v?rtet? ishim t? pa ditur p?r t? gjith? k?t? ?. Ne nuk e dinim se Ti, Allah, ishe Zoti yn?. Asnj? nuk na tha neve se ne vet?m mendonim se t? adhuronim Ty.? Gjithashtu njer?zit do thon?, ?Ishin gjysh?rit tan? q? b?n? partner (me Allahun) dhe ne jemi vet?m pasardh?sit e tyre. (i drejtohen Allahut) A do na shkat?rrosh ne p?r at? q? ata g?njeshtar? b?n???[9] (7:172-173) Ky ishte shpjegimi i resulit s.a.u.s. p?r ajetet e Kur?anit n? t? cilat Allahu thot?: ] ? ?? ??? ??? ?? ??? ???? ?? ?????? ?????? ? ?????? ??? ?????? ???? ????? ????? ??? ????? ?? ?????? ??? ??????? ??? ??? ?? ??? ?????? [ ] ?? ?????? ???? ???? ??????? ?? ??? ? ??? ???? ?? ????? ???????? ??? ??? ???????? [ ?P?rkujto kur Zoti yt nxori nga shpina e bijve t? Ademit pasardh?sit e tyre dhe i b?ri d?shmues t? vetes s? tyre (duke i th?n?): ?A nuk jam Un? Zoti juaj?? Ata than?: ?Po si jo, ne d?shmuam!? T? mos thoni dit?n e kijametit: ?Ne nga ky (d?shmim) ishim t? pa njohur?. Ose t? mos thoni: ?Prind?rit tan? m? par? ishin idhujtar?, e ne ishim pasardh?sit e tyre. A do t? na shkat?rrosh ne p?r at? q? b?n? ata asgj?sues t? s? v?rtet?s?? (7:172-173) Ajetet e Kur?anit dhe shpjegimi i resulit s.a.u.s. v?rtetojn? faktin se ?do njeri ?sht? p?rgjegj?s p?r besimin n? Zot dhe n? dit?n e gjykimit, justifikimet nuk do pranohen. Çdo njeri ka t? vulosur n? shpirtin e tij besimin n? Zot, p?rve? k?saj Allahu i jep ?do idhujtari gjat? jet?s s? tij shenja q? tregojn? se idhulli i tij nuk ?sht? Zot. K?shtu q? ?do njeri me mendje t? sh?ndosh? i k?rkohet q? t? besoj? n? Zot, i Cili nuk ?sht? as krijesa e Tij dhe as nuk paraqitet me an? t? krijesave t? Tij. Pastaj resuli s.a.u.s. vazhdoi t? thoshte: ?Allahu pastaj vendosi midis dy syve t? ?do njeriu nj? vezullim drite q? tregonte imanin e tyre dhe ia tregoi t? gjith? k?ta njer?z Ademit. Ademi u frik?sua nga pamja e gjith? k?tyre qenieve t? panum?rta me vezullim drite midis syve t? tyre k?shtu q? pyeti Allahun: ?O Zot, kush jan? ata?? Allahu i tregoi atij se ata ishin t? gjith? pasardh?sit e tij. Ademi at?her? filloi t? shikonte me v?mendje te nj?ri, drita e t? cilit e ?uditi at?, pastaj pyeti kush ?sht? ai, dhe Allahu tha: ?Ky ?sht? nj? njeri i quajtur Dauud nga popujt e fundit midis pasardh?sve t? tu.? Ademi pyeti sa vje? ishte ai dhe kur Allahu i tha se ai ishte 60, ai tha : ?O Zot, rritja mosh?n atij duke i dh?n? 40 vjet prej mosh?s time.? Por kur jeta e Ademit arriti fundin e saj dhe meleku i vdekjes erdhi, ai tha: ?A nuk kan? mbetur akoma dhe 40 vjet t? jet?s time?? Meleku u p?rgjigj: ?A nuk ja dhe ti ato pasardh?sit t?nd Dauudit?? Ademi mohoi se e kishte b?r? k?t? dhe pasardh?sit e tij mohuan premtimin e tyre q? i kishin dh?n? Allahut. Ademi m? von? harroi marr?veshjen e tij me Allahun, po k?shtu b?n? dhe pasardh?sit e tij dhe ran? n? gabime.? [10] Ademi h?ngri nga pema e ndaluar p?r shkak se ai harroi premtimin ndaj Allahut dhe ndoqi mashtrimin e shejtanit q? e nxiste. Gjithashtu shumica e njer?zimit ka injoruar p?rgjegj?sin? e tyre p?r t? besuar n? Zot dhe p?r t? adhuruar vet?m At?, e kan? r?n? n? adhurimin e krijesave. Duke vazhduar resuli s.a.u.s. tha: ?Allahu tregoi disa prej pasardh?sve t? cil?t Ai i kishte nxjerr? nga Ademi e f?mij?t e tij dhe tha: ?Un? i kam krijuar k?ta njer?z p?r xhennet dhe ata do b?jn? veprat e njer?zve t? xhennetit?. Pastaj Ai tregoi t? tjer?t q? mbet?n dhe tha: ?Un? i kam krijuar k?ta njer?z p?r zjarrin e xhehennemit dhe ata do b?jn? veprat e banor?ve t? zjarrit.? Kur resuli s.a.u.s. tha k?t?, nj?ri prej shok?ve t? tij pyeti: ?O i d?rguari i Allahut, a.t.h. si ?sht? puna e b?rjes s? veprave t? mira?? Resuli s.a.u.s. u p?rgjigj: ?Me t? v?rtet? n.q.s. Allahu krijoi nj?rin prej rob?rve t? Tij p?r xhennet, Ai e ndihmon at? t? b?j? veprat e njer?zve t? xhennetit derisa ai t? vdes? duke b?r? nj? prej k?tyre veprave, a.t.h. Ai e vendos at? n? xhennet p?r shkak t? saj. Por n.q.s. Ai krijoi nj? njeri p?r xhehennem Ai e ndihmon at? t? b?j? veprat e banor?ve t? xhehennemit derisa ai vdes duke b?r? nj? prej k?tyre veprave, a.t.h. Ai e v? at? n? zjarr p?r shkak t? saj.? [11] Kjo th?nie e resulit s.a.u.s. nuk do t? thot? se njer?zit nuk e kan? n? dor? t? zgjedhin midis t? mir?s dhe t? keqes, sepse n.q.s. do ishte k?shtu, gjykimi, shp?rblimi apo nd?shkimi do ishin pa kuptim. Krijimi prej Allahut i nj? personi p?r xhenet ?sht? krijimi nga ana e Tij i nj? personi p?r t? cilin Allahu e di mjaft mir? q? para krijimit t? tij (personit) se ai do jet? midis njer?zve t? xhennetit sipas zgjedhjes s? tij p?r fen? apo kufrin, p?r t? mir?n apo p?r t? keqen. N.q.s. dikush beson sinqerisht tek Allahu dhe p?rpiqet t? b?j? vepra t? mira, Allahu do t?i jap? atij shum? mund?si p?r t? ngritur besimin e tij dhe p?r t? shtuar veprat e tij t? mira. Allahu kurr? nuk b?n q? besimi i sinqert? t? humbas?, bile edhe n.q.s.besimtari del nga rruga Ai do t?a ndihmoj? p?r t?u kthyer n? t?. Allahu mund t?a nd?shkoj? nj? person n? k?t? jet? n.q.s. ai del nga dispozitat e caktuara nga Ai q? t?ia kujtoj? k?tij njeriu gabimet e tij dhe t?a zgjoj? at? n? m?nyr? q? t? p?rmir?sohet. N? fakt Allahu do jet? aq i m?shirsh?m p?r nj? besimtar t? sinqert? sa q? ja merr jet?n atij duke b?r? nj? vep?r t? mir? duke e siguruar besimtarin se do jet? midis banor?ve fatlum? t? xhennetit. Nga ana tjet?r n.q.s. dikush mohon Allahun pas k?saj Ai ja b?n t? lehta k?tij personi veprat e k?qia dhe e inkurajon at? t? b?j? m? shum? t? k?qia derisa vdes n? nj? gjendje t? till? plot me gjynafe. Pastaj ai hidhet n? zjarrin e p?rjetsh?m p?r shkak t? veprave t? tij. Fitra Premtimi q? t? gjith? njer?zit b?n? para Allahut, se Ai ?sht? Zoti i tyre, ?sht? vulosur n? shpirtrat e njer?zve bile p?rpara se shpirti futet n? fetus n? muajin e pest? t? shtatzanis?. K?shtu q? kur f?mija lind ai ka nj? besim natyral n? Zot. Ky besim natyral quhet n? arabisht Fitrah.[12] N.q.s. f?mija lihet vet?m ai do rritet me dijen se ka vet?m nj? Zot, por t? gjith? f?mij?t influencohen nga presioni i mjedisit, direkt apo indirekt. Resuli s.a.u.s. tregon se Allahu s.u.t. tha: ?Un? i krijova rob?rit e Mi n? fen? e drejt?, por shejtant i b?jn? ata q? t? humbasin rrug?n.?[13] Gjithashtu resuli s.a.u.s. ka th?n?: ?Çdo f?mij? lind n? gjendjen e ?Fitr?s? , por prind?rit e tij e b?jn? at? ?ifut ose kristian. Ësht? nj?soj si puna e kafsh?s q? lind nj? pasardh?s normal. A keni v?n? re ndonj? (k?lysh t? till? normal) t? deformuar para se ju t?i deformoni (gjymtoni) ata??[14] Ashtu si? trupi i f?mij?s i n?nshtrohet ligjeve fizike q? i ka vendosur Allahu n? natyr?, ashtu edhe shpirti i tij i n?nshtrohet n? m?nyr? natyrale faktit se Allahu ?sht? Zoti dhe Krijuesi i tij. Por prind?rit e tij p?rpiqen t?a b?jn? at? q? t? pasoj? rrug?n e tyre dhe f?mija nuk ?sht? i fort? aq sa duhet p?r t? rezistuar apo kund?rshtuar prind?rit. Feja q? f?mija pason n? k?t? mosh? ?sht? ajo t? cil?n ja m?sojn? ose q? e urdh?rojn? t?a ndjek?. Allahu nuk e merr n? p?rgjegj?si apo ta nd?shkoj? at? p?r k?t? fe. Kur f?mija piqet dhe (tashm? ?sht? i rritur) i vijn? prova t? qarta p?r fallsitetin e fes? s? tij. Ai duhet t? ndjek? fen? e dijes dhe arsyes.[15] Pik?risht n? k?t? periudh? shejtan?t p?rpiqen me gjith? forcat p?r t?a inkurajuar q? t? q?ndroj? ashtu si? ishte ose t? futet akoma m? thell? n? humbjen e tij. T? k?qijat i jan? b?r? t? k?nd?shme dhe ai tani duhet t? jetoj? n? mes t? betej?s midis Fitras s? tij dhe d?shirave (t? k?qija) t? tij. N.q.s. ai zgjedh Fitr?n, Allahu do ta ndihmoj? at? t?i mposht? d?shirat e tij (t? k?qija) edhe n.q.s. kjo i harxhon (i merr) personit t?r? jet?n. P?r shkak t? gjith? k?tyre forcave t? fuqishme q? luftojn? kund?r Fitras Allahu zgjodhi njer?z t? drejt? dhe u shpalli atyre qart? rrug?n e drejt? n? jet?. K?ta njer?z q? ne i quajm? t? d?rguar jan? d?rguar p?r t? ndihmuar Fitr?n ton? q? t? mund? armiqt? e saj. T? gjitha praktikat e mira t? shoq?rive n? bot? erdh?n nga m?simet e t? d?rguarve dhe po t? mos ishin ato nuk do kishte paqe dhe siguri n? asnj? pjes? t? bot?s. P.sh. ligjet e vendeve perendimore jan? t? bazuara n? ?10 urdh?resat? e profetit Musa a.s. si ?Ti nuk do vjedh?sh?, ?Ti nuk do vras?sh.? etj. megjith?se ato thon? se jan? qeveri moderne t? pa influencuara nga feja. K?shtu q? ?sht? detyra e njeriut t? ndjek? rrug?n e profet?ve e cila ?sht? n? harmoni t? plot? me natyr?n e tij. Ai duhet t? jet? gjithashtu shum? i kujdessh?m q? t? mos i b?j? gj?rat thjesht prej prind?rve t? tij apo se prind?rit e kan? b?r? ashtu, ve?an?risht n.q.s. ai e di se k?to gj?ra jan? t? gabuara. N.q.s. ai nuk ndjek t? v?rtet?n ai do t? jet? si njer?zit e paudh?zuar p?r t? cil?t Allahu thot? n? Kur?an: ] ???? ??? ??? ?????? ?? ???? ???? ????? ?? ???? ?? ?????? ???? ??????? ??????? ??????? ?? ?????? ???? ? ?? ?????? [ ?E kur u thuhet atyre (idhujtar?ve): ?Pranoni at? q? Allahu e shpalli!? Ata thon?: ?Jo, ne ndjekim at? rrug? n? t? cil?n i gjet?m prind?rit tan?!? Edhe sikur prind?rit e tyre t? mos ken? kuptuar asgj? dhe t? mos jen? udh?zuar n? rrug? t? drejt? (ata do t?i pasonin)?? (2:170) Allahu na ndalon ne ti bindemi prind?rve n.q.s. ajo q? ata na urdh?rojn? ?sht? n? kund?rshtim me rrug?n e t? d?rguarve. Ai (Allahu) thot? n? Kur?an: ] ? ????? ??????? ??????? ???? ? ?? ?????? ????? ?? ?? ??? ?? ?? ??? ??? ?????? ? [ ?Ne e kemi obliguar njeriun me pun? t? mir? ndaj prind?rve t? vet?, e n?se ata t? dy p?rpiqen t? shpien ty q? t? m? p?rshkruash Mua shok? (zot tjet?r) p?r ?ka ti nuk di asgj?, a.t.h. ti mos i respekto ata ?? (29:8) T? lindur musliman Ata q? kan? fatin t? lindin n? familje muslimane duhet t? din? se vet?m emri musliman nuk u garanton atyre xhennetin. Resuli s.a.u.s. ka th?n? se nj? pjes? e madhe e popullit musliman do t? ndjek? (pasoj?) ?ifut?t dhe kristian?t aq sa edhe n.q.s. ata futen n? nj? vrim? hardhuce musliman?t do futen n? t? pas tyre.[16] N? nj? hadith tjet?r tregohet se resuli s.a.u.s. ka th?n? se para dit?s s? Fundit disa musliman do t? adhurojn? idhujt.[17] T? gjith? k?ta njer?z do ken? emra musliman? dhe do e konsiderojn? veten musliman?, por ata nuk do t? ken? dobi nga kjo dit?n e gjykimit. Sot n? t? gjith? bot?n ka musliman? q? i luten t? vdekurve, nd?rtojn? p?rmendore dhe xhami te varret e tyre, bile disa kryejn? edhe rite adhurimi rreth tyre. Ka disa q? deklarojn? se jan? musliman? dhe adhurojn? Aliun si (n? vend t? Allahut) Allahun.[18] T? tjer? e kan? kthyer Kur?anin n? nuska dhe i varin n? qaf?, (i varin) n? makina ose n? zinxhirin e ?el?save. Prandaj ata q? lindin n? familje t? tilla musliman?sh q? verb?risht ndjekin at? q? prind?rit e tyre b?n? ose besuan, duhet t? ndalojn? dhe t? mendojn? a jan? musliman? thjesht rast?sisht apo jan? musliman? nga zgjedhja e tyre? A ?sht? Islame ajo q? prind?rit e tyre, fisi, vendi apo kombi b?n? ose b?jn?, a ?sht? ajo ?far? na m?son Kur?ani dhe ?far? resuli s.a.u.s. e shok?t e tij b?n?? Marr?veshja Marr?veshja q? ?do njeri b?ri n? drejtim t? Allahut gjat? parakrijimit ishte se ai do t?a njihte Allahun si Zotin e tij dhe nuk do t?i drejtonte ndonj? form? adhurimi t? tjer?ve ve? Tij. Kjo ?sht? esenca e kuptimit t? shehadetit t? cil?n, secili duhet ta shpreh? q? t? b?het musliman; laa ilahe il-lallah (s?ka t? adhuruar tjet?r me t? drejt? p?rve? Allahut) e njohur gjithashtu dhe si ?Fjala e Teuhidit?. D?shmimi i shehadetit ?sht? vet?m nj? konfirmim i deklarat?s fillestare t? b?r? n? gjendjen shpirt?rore (Kur Allahu i pyeti njer?zit, ?A nuk jam Un? Zoti juaj?? Ata u p?rgjigj?n: ?Po, ne d?shmojm? p?r k?t?.? sh.p.). A.t.h. si plot?sohet marr?veshja? Marr?veshja plot?sohet me an? t? besimit t? sinqert? n? teuhid dhe me vendosjen e k?tij besimi n? praktik?, n? jet?n e p?rditshme. Teuhidi vendoset n? praktik? duke evituar shirkun dhe duke pasuar me p?rpikm?ri t? d?rguarin e fundit t? cilin Allahu e d?rgoi si nj? shembull t? gjall? t? jet?s s? bazuar n? teuhid. P?r shkak se njeriu ka deklaruar se Allahu ?sht? Zoti i tij ai duhet t?i konsideroj? vepra t? mira apo t? k?qia ato vepra t? cilat Allahu dhe i d?rguari i Tij i kan? cil?suar si t? mira apo t? k?qija. N? k?t? m?nyr? principet e teuhidit vendosen n? praktik?. Kjo metod? ?sht? shum? e r?nd?sishme sepse nj? vep?r mund t? duket e mir? por n? fakt ?sht? e keqe. P.sh. thuhet se kur nj? njeri i varf?r do t? takoj? nj? mbret q? ai ta ndihmoj?, ?sht? m? mir? p?r t? varf?rin q? t? gjej? dik? af?r mbretit q? t? nd?rmjet?soj? p?r t?. Bazuar n? k?t? disa thon? se n.q.s. dikush me t? v?rtet? do q? Allahu t?i p?rgjigjet lutjeve t? tij ai duhet t?i lutet nj? profeti ose shenjtori q? t?i k?rkoj? (lutet) Allahut p?r at?, sepse ai ?sht? i ndyr? me shum? gjynafe q? b?n ?do dit?. Kjo mund t? duket llogjike, por edhe Allahu edhe i d?rguari Tij u kan? treguar shum? qart? njer?zve q? ata t?i luten drejt? p?rs?drejti Allahut.[19] Nga ana tjet?r nj? vep?r q? duket e keqe mund t? jet? e mir?. P.sh. disa mund t? thon? se prerja e dor?s s? dikujt n.q.s. ai vjedh ?sht? barbare ose se fshikullimi i dikujt q? pi alkool ?sht? jo njer?zore dhe dikush mund t? ndjej? se nd?shkime t? tilla jan? tep?r t? ashpra, por n? t? v?rtet? ato jan? t? urdh?ruara nga Allahu dhe jan? mjaft t? dobishme p?r ne. Prandaj, marr?veshja me Allahun mund t? plot?sohet nga nj? musliman vet?m n.q.s. ai e zgjedh at?, duke mos marr? parasysh se a ishin prind?rit e tij musliman? apo jo dhe e aplikon at? duke futur principet e Islamit n? jet?. Fitra e njeriut ?sht? baza e Islamit, k?shtu q? kur Islami praktikohet plot?sisht, veprimet dhe veprat e jashme t? njeriut p?rputhen me natyr?n n? t? cil?n Allahu e krijoi q?nien e tij (e njeriut) t? brend?shme. Kur kjo ndodh njeriu bashkon q?nien e tij t? jashtme me at? t? brend?shme dhe kjo gj? ?sht? aspekti ky? i teuhidit. Si pasoj? njeriu, pasardh?s i Ademit n? drejtim t? t? cilit Allahu i urdh?roi melek?t t? p?rkulen dhe t? cilin Allahu e zgjodhi p?r t? qeverisur tok?n, b?het i devotsh?m. Vet?m nj? njeri me teuhid mund t? gjykoj? n? tok? me drejt?si t? v?rtet?. 4- Magjit? dhe shenjat (e fatit t? mir? apo t? keq) N? kapitullin e par? mbi teuhidin ?sht? sqaruar se teuhidi Rububije do t? thot? kuptimi dhe pohimi se vet?m Allahu ?sht? Krijuesi, Sunduesi, Zot?ruesi, Mbajt?si etj. i universit. Krijimi, mbajtja dhe shkat?rimi i universit e i gjith??kaje q? ?sht? n? t? b?het vet?m nga Allahu. Gjithashtu dhe fati i mir? e fati i keq ndodh n? p?rputhje me d?shir?n e Allahut. Megjithat? njeriu gjat? gjith? kohrave ka b?r? pyetjen, ?A ka ndonj? m?nyr? p?r t? marr? vesh se ?far? koh?sh do vijn?, t? mira apo t? k?qia?? Sepse n.q.s. ka ndonj? m?nyr? p?r t? marr? vesh ?far? do ndodh?, fatkeq?sit? mund t? m?njanohen dhe suksesi do jet? i sigurt?. Q? n? koh?t e lashta disa individ? kan? mashtruar duke th?n? se ata kan? hyr? n? k?t? dije t? fsheht? dhe masa t? t?ra njer?zish injorant? jan? mbledhur rreth tyre duke paguar shuma t? m?dha p?r t? marr? ndonj? informacion. Disa prej metodave t? shpikura p?r t? ?m?njanuar? fatkeq?sit? jan? b?r? gj? e zakonshme, k?shtu nj? boll?k hajmalish ose nuskash p?r mbar?si si ato t? p?rmendura n? k?t? kapitull gjenden n? shumic?n e shoq?rive t? sotme. Gjithashtu mjaft t? p?rhapura n? t? gjith? civilizimet jan? shenjat (e mbar?sis? apo fatkeq?sis?) dhe interpretimet e tyre. P?r shkak t? p?rhapjes s? madhe t? k?tyre praktikave n? shoq?rit? njer?zore ?sht? shum? e r?nd?sishme njohja e konceptit t? qart? t? Islamit p?r to. Kjo p?r faktin e thjesht? se n.q.s. ky koncept nuk kuptohet qart? nj? musliman mund t? bjer? shum? kollaj n? shirk i cili ?sht? n? rr?nj? t? k?tyre praktikave. N? kapitujt e m? posht?m do shikojm? n? detaje pozicionin e Islamit p?rkundrejt pohimeve t? cilat i kund?rvihen nj?simit t? cil?sive t? Allahut, dhe nxisin adhurimin e krijesave. Secili nga k?to pohime do t? analizohet duke u bazuar n? Kur?an dhe n? sunnetin e resulit s.a.u.s. gjithashtu do t? jepet ligji Islam p?r to, ligj q? ?sht? udh?rr?fyes p?r ata t? cil?t ndershm?risht k?rkojn? realitetin e teuhidit. Hajmalit? Arab?t e koh?s s? resulit s.a.u.s. praktikonin v?nien e byrzylyk?ve, rruazave, varseve, guackave etj. si hajmali p?r largimin e t? keqes dhe p?r t? sjell? mbar?si. Talisman?t mund t? gjenden n? t? gjitha fet? n? forma nga m? t? ndryshmet. Ashtu si? u p?rmend n? kapitullin e m?sip?rm besimi n? hajmali dhe talisman i kund?rvihet besimit t? v?rtet? n? Rububije (Nj?simin e Allahut) duke i atribuar objekteve t? krijuara fuqin? p?r t? larguar t? keqen dhe p?r t? sjell? mbar?si. Islami kund?rshtoi me forc? t? gjitha m?nyrat e paraqitjes t? besimeve t? tilla q? u shfaq?n n? arabi gjat? koh?s s? profetit t? fundit s.a.u.s. n? m?nyr? q? t? vendoste nj? parim mbi bazat e t? cilit besimet dhe praktikat e ngjashme me to t? d?noheshin dhe ndaloheshin kudo dhe n? ?do koh? q? ato mund t? shfaqeshin m? von?. Besimi n? hajmali n? fakt siguron bazat ideologjike p?r adhurimin e idhujve n? shumic?n e shoq?rive pagane nd?rsa vet? hajmalit? paraqesin nj? deg? t? idhujtaris?. Kjo dukuri mund t? v?rehet leht? te katolicizmi n? t? cilin profeti Jezus ?sht? hyjnizuar dhe n?na e tij, Maria, dhe shenjtor?t adhurohen. Gjithashtu pikturat, statujat dhe medalionet me pamjet e tyre mbahen n? trup p?r t? sjell? fat. Kur njer?zit e pranuan Islamin n? koh?n e resulit s.a.u.s. ata mbartnin me vete besimin n? hajmali q? njihet n? arabisht si Temaa?im (nj?j?si Te?miimeh). K?shtu ka shum? transmetime prej resulit s.a.u.s. n? t? cilat ai ndaloi rrept?sisht praktika t? tilla. Shembujt e m?posht?m jan? vet?m disa prej tyre. Imran ibn Husejn transmeton se resuli s.a.u.s. pa nj? byrzylyk bronxi n? pjes?n e sip?rme t? krahut t? nj? burri, ai tha: ?Mjerimi qoft? mbi ty! Çfar? ?sht? kjo?? Burri u p?rgjigj se ajo ishte p?r t?a mbrojtur at? nga nj? s?mundje e quajtur el-Uahineh.[20] Resuli s.a.u.s. tha: ?Hidhe at?, sepse me t? v?rtet? ajo vet?m do ta shtoj? s?mundjen t?nde. Dhe n.q.s. vdes me t? (n? krah) ti s?ke p?r t? par? haj?r kurr?.? [21] Pra, v?nia e byrzylyk?ve, varseve apo unazave prej hekuri, bakri ose bronxi duke besuar se ato do t? m?njanojn? s?mundjet apo do i kurojn? ato ?sht? rrept?sisht e ndaluar. K?to veprime gjithashtu futen n? kategorin? e veprimeve t? ndaluara p?r ?kurimin? e s?mundjeve. Resuli s.a.u.s. ka th?n?: ?Trajtojini (kurojini, sh?rojini) s?mundjet e nj?ri tjetrit, por mos i trajtoni (kuroni) s?mundjet me gj?ra t? ndaluara.? [22] Ebu Uaakid Lejthi gjithashtu transmeton se kur resuli s.a.u.s. u nis p?r n? Hunejn[23] ata kaluan pran? nj? peme t? quajtur Dhatu Enuat.[24] Idhujtar?t e kishin zakon t? varnin arm?t e tyre n? deg?t e k?saj peme p?r t? pasur fat. Disa prej sahab?ve q? ishin t? rinj n? Islam i k?rkuan resulit s.a.u.s. t? p?rcaktonte nj? pem? t? ngjashme p?r ta. Resuli s.a.u.s. u p?rgjigj: ?Subhanallah, kjo ?sht? tamam ashtu si? populli i Musait i tha atij; ?B?j? nj? zot p?r ne ashtu si zotat e tyre.? (7:138) Pasha At? n? dor? t? t? cilit ?sht? shpirti im, t? gjith? ju do ndiqni rrug?n e atyre para jush.? [25] N? k?t? hadith resuli s.a.u.s. jo vet?m kund?rshton me forc? konceptin e gj?rave q? t? sjellin fat (hajmali apo sende t? tjera), por gjithashtu paralajm?ron se musliman?t do imitojn? veprimet e kristian?ve dhe ?ifut?ve. Tespijet shum? t? p?rdorura midis musliman?ve imitojn? tespijet e katolik?ve, mevludi imiton krishtlindjet, dhe besimi i disa musliman?ve n? shenjtor? dhe nd?rmjet?simin e tyre nuk ka ndonj? ndryshim n? princip nga ato q? gjenden n? kristianiz?m. Profecia tashm? ?sht? plot?suar. Resuli s.a.u.s. gjithashtu ka theksuar d?min e v?nies s? hajmalive t? cilat ngjallin mallkimin e Allahut mbi personat q? e b?jn? k?t?. Ukbah ibn Amir trasmeton se resuli s.a.u.s. nj? her? tha: ? Allahu i shkaktoft? d?shtime dhe shqet?sime kujtdo q? v? talisman ose ja vendos at? t? tjer?ve.? [26] Shok?t e resulit s.a.u.s. i ndoq?n me p?rpikm?ri urdh?rat e tij n? lidhje me hajmalit?. K?shtu q?, ka shum? ngjarje t? regjistruara n? t? cilat ata hapur kan? kund?rshtuar praktika t? tilla, n? familjet e tyre n? shoq?ri dhe kudo q? ato shfaqeshin. Uruah trasmeton se kur sahabi Hudhejfe i b?ri nj? vizit? nj? t? s?muri dhe pa nj? byrzylyk n? pjes?n e sip?rme t? krahut t? tij, ia hoqi at? dhe e theu. Pastaj Hudhejfe k?ndoi ajetin, ?Dhe shumica e tyre nuk e beson ndryshe Allahun vet?m se duke i shoq?ruar (zota t? tjer?).? (12:106) [Mbledhur nga Ibn Ebi Hatim]. N? nj? rast tjet?r ai preku pjes?n e sip?rme t? krahut t? nj? njeriu t? s?mur? dhe zbuloi nj? Hajt (rryp i lidhur n? krah). Kur ai e pyeti se ?far? ishte ajo, burri iu p?rgjigj: ?Ësht? di?ka q? ka nj? gj? t? k?nduar n? m?nyr? t? ve?ant? p?r mua.? Hudhejfa ia shqiti nga krahu dhe i tha: ?N.q.s. ti do t? vdisje me t? (n? krah), un? nuk do t?a falja kurr? xhenazen.? [27] Gruaja e Abdullah ibn Mesudit, Zejnebja, transmeton se kur nj? her? Ibn Mesudi pa nj? var?se prej korde (rrip) n? qaf?n e saj e pyeti at? se ?far? ishte, ajo iu p?rgjigj: ?Ësht? nj? kord? n? t? cil?n ?sht? v?n? nj? hajmali (n? k?t? rast ?sht? fjala p?r di?ka q? k?ndohet apo thuhet nj? formul? fjal?sh dhe pastaj p?rdoret si hajmali) p?r t? m? ndihmuar.? Ai ia mori e shkat?rroi at? dhe tha: ?Familja e Abdullahit nuk ka nevoj? p?r shirk! Un? kam d?gjuar t? d?rguarin e Allahut q? tha: ?Me t? v?rtet? nuskat, talisman?t dhe hajmalit jan? shirk.? Zejnebja u p?rgjigj: ?Pse e thua k?t?? Syri im shum? her? dridheshe dhe kur un? shkova te filani, ?ifut, ai vuri nj? hajmali (nusk?) mbi t? dhe syri e ndaloi t? dridhur?n.? Ibn Mesudi u p?rgjigj: ?Ajo ishte vet?m e nxitur, e shtytur prej shejtanit dhe kur ti u magjepse (tu vu hajmalia) ai e la at?.? P?r ty do kishte qen? e mjaftueshme t? thoshe ashtu si? resuli s.a.u.s. thoshte: " ????? ???? ????? ?? ????? ? ??? ??? ?????? ?? ???? ??? ????? ????? ?? ?????? ????." ?Idh-habil-ba?s Rabben-nas ueshfi entesh-shaafii laa shifaa?e il-laa shifaa?uke shifaa?en laa jugaadiruhu sakama? ?O Zot i gjith? njer?zve, largoja dhembjen, sh?roje, sepse Ti je sh?rues dhe nuk ka sh?rim ve? asaj q? Ti sh?ron, sh?rim q? s?mundja m? nuk i rikthehet.?[28] Ligji p?r hajmalit? Si? u p?rmend m? par?, ndalimi i hajmalive, talisman?ve dhe nuskave nuk ?sht? i kufizuar vet?m n? form?n e tyre arabe, por ky ndalim ?sht? p?r ?do objekt q? p?rdoret p?r t? nj?jtin q?llim. P?rdorimi i llojeve t? ndryshme t? hajmalive ?sht? mjaft i p?rhapur sot n? bot?n per?ndimore. Shum? talisman? jan? b?r? kaq t? zakonsh?m n? jet?n e p?rditshme sa q? shum? pak njer?z ndalojn? p?r t? menduar p?r to dhe kur ata e b?jn? k?t? dhe zbulojn? origjin?n e tyre, shirku q? shtrihet n? bazat e tyre b?het mjaft i qart?. Shembujt e m? posht?m jan? disa prej talisman?ve m? popullor? n? bot?n perendimore: K?mb?t e lepujve: Putrat e pasme t? lepujve vihen n? zinxhir? dhe byrzylyk? si hajmali nga miliona njer?z. Origjina e k?tij besimi ?sht? bazuar n? zakonin e lepujve p?r t? p?rplasur k?mb?t e tyre t? pasme n? tok?. Sipas pleqve t? vjet?r, lepujt bisedojn? me shpirtrat n?n tok? kur ata p?rplasin k?mb?t. K?shtu q? putrat mbahen si nj? mjet p?r t?ia trasmetuar d?shirat e dikujt shpirtrave dhe si nj? hajmali p?r t? sjell? fat n? p?rgjith?si. Patkonjt? e kuajve: Shum? sht?pi kan? t? gozhduar n? dyert e tyre apo diku tjet?r patkonj kali (mjaft e p?rhapur ?sht? dhe vendosja e tyre n? makina) gjithashtu patkonj t? vegj?l varen n? zinxhir?t e ?el?save, var?seve, byrzylyk?ve etj. p?r t? sjell? mbar?si. Origjina e k?tij besimi gjendet n? mitologjin? e lasht? greke. N? Greqin? e lasht? kuajt konsideroheshin kafsh? t? shenjta. N.q.s. nj? patkua kali varej n? der?n e nj? sht?pie, mendohej se ai do t? sillte mbar?si. Fundin e hapur t? patkoit ata e vendosnin sip?r q? ai t? mbante fatin e mir? dhe n.q.s. ai vendosej posht? ata besonin se mbar?sia do derdhej. Besimi n? hajmali i jep gj?rave t? krijuara fuqin? hyjnore p?r t? larguar fatkeq?sit?, k?shtu q? ata q? bashkohen me k?t? besim pohojn? se Zot?rimi i Allahut ?sht? i kufizuar n? krijimin prej Tij t? krijesave. N? fakt ata i konsiderojn? hajmalit? m? t? fuqishme se Allahu, sepse mendojn? se hajmalit? jan? t? afta t? parandalojn? fatkeq?sit? e caktuara nga Allahu. Prandaj besimi n? hajmali ?sht? shirk i qart? ashtu si? Ibn Mesudi tha n? hadithin e p?rmendur m? sip?r. Ky klasifikim p?r hajmalit? ?sht? p?rforcuar nga hadithi i m?posht?m. Ukba ibn Amir trasmeton se kur nj? grup burrash iu afrua resulit s.a.u.s. p?r t?i dh?n? bes?n dhe ai pranoi betimin e n?nt? vet?ve prej tyre, por refuzoi t? pranonte betimin e nj?rit. Kur ata e pyet?n pse ai e refuzoi betimin e shokut t? tyre ai u p?rgjigj: ?Me t? v?rtet? ai ka v?n? hajmali.? Burri q? kishte v?n? hajmali vuri dor?n n? rrob?n e tij e shqiti hajmalin?, e theu pastaj b?ri betimin. Resuli s.a.u.s. tha: ?Kushdo q? v? hajmali ka kryer shirk.? (e mbledhur nga Ahmedi dhe Tirmidhiu) Nuskat me Kur?an Sahab?t si Ibn Mesud, Ibn Abas dhe Hudhejfa ishin t? gjith? kund?r v?nies s? nuskave me Kur?an. Disa nga dijetar?t Tabiin (nx?n?s t? shok?ve t? resulit s.a.u.s.) e lejuan at?, por shumica e tyre ishin kund?r k?tij veprimi. Megjithat? tekstet e haditheve p?r talisman?t dhe hajmalit? nuk b?jn? dallim midis atyre me Kur?an dhe atyre pa Kur?an. Ne nuk kemi asgj? t? transmetuar se resuli s.a.u.s. mbante nuska me Kur?an apo se i lejonte ato t? p?rdoreshin. Nga ana tjet?r nuskat me Kur?an kund?rshtojn? ndalimin q? i b?ri resuli s.a.u.s. nuskave n? p?rgjith?si dhe dalin kund?r metod?s q? resuli s.a.u.s. ka praktikuar p?r t? larguar t? keqen. Sipas sunnetit kur t? afrohet nj? e keqe lexohen sure t? Kur?anit dhe ajete.[29] (P.sh. suret 113 dhe 114 t? Kura?nit dhe si ajet mund t? p?rmendim ajetin kursij) Nj? metod? p?r t? pasur mbar?si ?sht? dhe leximi e praktikimi i Kur?anit. Resuli s.a.u.s. ka th?n?: ?Kushdo q? lexon nj? shkronj? nga libri i Allahut fiton nj? vep?r t? mir? dhe secila vep?r e mir? ?sht? e vlefshme dhjet? her? sa vlera e saj. Un? nuk po them se elif lam mim ?sht? nj? shkronj?, por elifi ?sht? nj? shkronj?, lami ?sht? nj? shkronj?, mimi ?sht? nj? shkronj?.? [30] V?nia e nuskave me Kur?an ?sht? si puna e nj? njeriu t? s?mur? q? merr nj? recet? nga doktori. N? vend q? t? lexoj? Kur?anin dhe t? marr? ila?et prej tij ai e mb?shtjell? at?, e fut n? qese dhe e var n? qaf? apo diku tjet?r, duke besuar se ai do t?a b?j? at? mir?. Isaa ibn Hamza tha: ?Nj? her? un? shkova p?r t?i b?r? nj? vizit Abdullah ibn Ukejmit dhe gjeta Hamzain me t?. Pyeta Abdullain: ?Nuk mban Temimeh (hajmali)?? Ai u p?rgjigj: ?Allahu na mbroft? nga kjo! Nuk e di ti se resuli s.a.u.s. ka th?n?: ?Kushdo q? v? var?se ose byrzylyk varet prej saj.?? [31] (K?tu ?sht? fjala p?r var?set ose byrzylyk?t Temimeh sh.p.) Prodhimi i Kur?an?ve t? vegj?l, aq t? vegj?l sa q? jan? t? pa lexuesh?m me sy t? lir?, duke pasur p?r q?llim varjen e tyre n?p?r medalione ?sht? nj? veprim q? i fton njer?zit n? shirk. Gjithashtu t? nj?jt?n gj? b?n edhe shkruarja me g?rma t? palexueshme e ajetit kursij dhe varja e tij n?p?r var?se. Ai q? i v? k?to objekte (ornamente) vet?m p?r bukuri p?r t? nuk ka problem. Por shumica i v? ato p?r tu mbrojtur nga e keqja, pra b?jn? gabim. Musliman?t duhet t? jen? shum? t? kujdessh?m q? t? m?njanojn? p?rdorimin e Kur?anit si hajmali, duke e v?n? at? n? makinat e tyre apo duke e varur n? zinxhira, var?se, byrzylyk etj. m?nyra q? jomusliman?t i p?rdorin p?r hajmalit? dhe talisman?t e tyre. K?to veprime i hapin dyert shirkut. K?shtu q? duhen p?rpjekjet maksimale p?r t? pastruar besimin nga t? gjitha ato gj?ra q? na largojn? nga konceptet e pastra t? teuhidit. Shenjat (e mbar?sis? ose fatkeq?sis?) Arab?t para Islamit konsideronin drejtimin e l?vizjes s? kafsh?ve ose zogjve si shenj? e afrimit t? fatit t? mir? ose t? keq dhe planifikonin jet?n e tyre sipas k?tyre shenjave. Veprimi i leximit t? shenjave t? mira ose t? k?qija nga l?vizjet e zogut apo t? kafsh?s quhet me emrin Tijarah[32] q? vjen nga folja arabe Taare e cila do t? thot? ?fluturoj?. P.sh. n.q.s. nj? individ nis nj? udh?tim dhe nj? zog fluturon mbi t? dhe pastaj kthehet n? t? majt? ai shikon n? t? nj? shenj? t? afrimit t? fatit t? keq dhe kthehet n? sht?pi. Islami i zhvler?soi k?to gj?ra sepse ato shkat?rojn? bazat e teuhidit el-Ibade dhe teuhidit el-Esmaa ues-Sifaat.(n? k?to pika) 1-N? drejtim t? form?s s? adhurimit t? njohur me emrin Mb?shtetje (Tauakkul) tek t? tjer?t ve? Allahut, dhe 2-nga q? k?to gj?ra t? japin p?rshtypjen se njeriu ka fuqin? p?r t? parashikuar se ?far? gj?rash do t? vijn? t? mira apo t? k?qija, dhe aft?sin? p?r t? m?njanuar Kaderin e Allahut. Baza n? t? cil?n mb?shtetet ndalimi i Tijarah-s (supersticioneve) ?sht? hadithi i trasmetuar nga Husejni, nipi i resulit s.a.u.s., ku resuli s.a.u.s. ka th?n?: ?Kushdo q? b?n Tijarah ose e ka at? t? b?r? p?r veten e tij, (kushdo q?) ka parashikuar t? ardhmen e tij ose ka magjepsur dik? (i ka b?r? magji dikujt dhe at? e ka z?n? magjia), (ai) nuk ?sht? prej nesh.?[33] ?Nesh? k?tu do t? dhot? kombi Islam. Prandaj, Tijarah (supersticioni) konsiderohet midis veprimeve t? cilat e nxjerrin, at? q? beson n? t?, jasht? Islamit. Gjithashtu resuli s.a.u.s. ka sqaruar se Tijaraja ?sht? e sajuar nga njer?zit (pra s?ka asgj? t? v?rtet?) n? nj? hadith tjet?r t? transmetuar nga Muavia ibn Hakem. Muavija i tha resulit s.a.u.s., ?Ka midis nesh q? ndjekin shenjat e zogut.? Resuli s.a.u.s. u p?rgjigj: ?Kjo ?sht? vet?m di?ka e sajuar nga vetja juaj, k?shtu q? mos e lejo at? t?iu ndaloj? juve.?[34] D.m.th. mos e l? at? q? t? t? ndaloj? nga di?ka q? d?shiron t?a b?sh sepse shenja t? tilla jan? t? gjitha shpikje fiktive t? imagjinat?s s? njeriut t? cilat nuk jan? reale. Pra i d?rguari i Allahut shpjegoi qart? se Allahu nuk e b?ri drejtimin n? t? cilin zogjt? fluturojn? shenj? p?r ndonj? gj?. Asnj? mbar?si ose fatkeq?si q? ndodh, nuk shkaktohet e as nuk parashikohet nga l?vizjet e zogjve n? fluturim, bile edhe n.q.s. ndonj? ngjarje ndodh n? p?rpudhje me konceptet para Islame p?r k?t? (Tijarah). Sahab?t (shok?t e resuli s.a.u.s.) kan? hedhur posht? me forc? t? gjitha manifestimet e besimit n? shenjat e zogjve kudo q? ata i gjenin ato t? shprehura, tek shok?t, student?t e tyre etj. P.sh. Ikrimah ka th?n?: ?Nj? her? kur ne ishim ulur me Ibn Abasin, nj? zog fluturoi mbi ne dhe klithi. Nj? burr? nga grupi at?her? tha me z? t? lart?. ?(shenj?) E mir?! (shenj?) E mir?!? Ibn Abasi e qortoi at? duke th?n?. ?S?ka as t? mir? as t? keqe n? t?.?[35] Gjithashtu edhe Tabiin?t (student?t e sahab?ve) kan? hedhur posht? t? gjitha format e besimit n? shenja t? shprehura n? gjenerat?n e tret? t? musliman?ve. Nj? her? nj? sorr? klithi kur Tauusi ishte n? nj? udh?tim me nj?rin prej shok?ve t? tij. Shoku i tij at?her? tha: ?(shenj?) E mir?!? Tauusi u p?rgjigj: ?Çfar? ?sht? e mir? n? t?? Mos m? shoq?ro m?.?[36] Megjithat? ka nj? th?nie q? i atribohet resulit s.a.u.s. n? S.Buhari kuptimi i s? cil?s n? nj? far? m?nyre ?sht? i dyshimt?; ?Shenjat e k?qia jan? tre gj?ra: grat?, kafsh?t q? p?rdoren p?r t?i hypur dhe sht?pit?.?[37] Aishja e ka hedhur posht? k?t? transmetim duke th?n?: ?Pasha At? q? ia solli Furkanin Abul Kasimit (nj? prej emrave t? resulit s.a.u.s.), kushdo q? e tregon at? ka g?njyer. I d?rguari i Allahut tha se njer?zit e injoranc?s shpesh thonin, ?Me siguri ka Tijareh te grat?, sht?pit? dhe kafsh?t e ngarkes?s.? Pastaj ajo k?ndoi ajetin: ] ?? ???? ?? ????? ?? ????? ? ?? ?? ?????? ??? ?? ???? ?? ??? ?? ?????? ? [ ?Nuk godet fatkeq?si (mjerim) n? tok? e as nuk ju bie juve ve? n? p?rputhje me ?far? ishte shkruar m? par? ?? (57:22)[38] Megjithat? hadidhi duhet komentuar sipas nj? tjet?r transmetimi t? tij i cili ?sht? m? specifik; ?N.q.s. do kishte shenja t? k?qia, ato do ishin te kuajt, grat? dhe vendet e banimit.? [39] Resuli s.a.u.s. nuk ka kofirmuar ekzistenc?n e shenjave t? k?qia, por vet?m ka treguar vendet ku ajo mund t? ndodh? m? shum? n.q.s. do ishte e v?rtet?. Arsyeja pse k?to tre gj?ra (grat?, kuajt dhe vendet e banimit) u specifikuan ishte se ato shoq?roheshin me fatkeq?si t? shpeshta dhe se ato ishin gj?rat m? t? r?nd?sishme n? jet?n e njeriut. P?r k?to gj?ra resuli s.a.u.s. ka porositur t? b?hen dua (lutje) t? ve?anta. Ai ka th?n?: ?N.q.s. ndonj? prej jush martohet me nj? grua ose merr nj? sh?rb?tore ai duhet t? v?r? dor?n mbi ballin e saj, t? p?rmend? emrin e Allahut, t? lutet p?r bekim pastaj t? thot?: "????? ??? ????? ????? ? ??? ?? ?????? ???? ? ?????? ?? ???? ? ?? ?? ?????? ???? " ?Allhumme inii es-eluke hajreha ue hajre maa xhebeltehaa alejh ue eudhubike min sherrihaa ue sherri maa xhebeltehaa alej.? ?O Allah, t? lutem ty p?r m? t? mir?n e saj dhe m? t? mir?n e asaj q? Ti e ke b?r? nj? pjes? t? natyr?s s? saj, dhe k?rkoj mbrojtje te Ti nga e keqja e saj dhe e keqja q? Ti e ke b?r? pjes? t? natyr?s s? saj.? N.q.s. ai blen nj? deve le t? kap? pjes?n m? t? lart? t? gung?s s? saj dhe t? thot? po k?t? dua.? [40] Gjithashtu ?sht? trasmetuar se resuli s.a.u.s. ka th?n? se n.q.s. ndonj?ri prej nesh hyn n? nj? sht?pi ai duhet t? thot?: "???? ?????? ???? ??????? ?? ?? ?? ???" ?Eudhu bikelimaati-lahi taamaati min sherri maa hkalak? ?K?rkoj mbrojtje n? fjal?t perfekte t? Allahut nga e keqja q? Ai ka krijuar.?[41] Enes ibn Malik citoi Jahja ibn Seid q? tha se nj? grua shkoi te resuli s.a.u.s. dhe tha: ?O i d?rguari i Allahut ?sht? nj? sht?pi, banor?t e s? cil?s ishin shum? dhe pasuria e tyre ishte e bollshme. Pastaj numri i tyre u pak?sua dhe pasuria u zhduk. A mund ne ta l?m? at??? Resuli s.a.u.s. u p?rgjigj: ?L?reni at? sepse ?sht? mallkim prej Allahut.??[42] Resuli s.a.u.s. i informoi ata se l?nia e saj nuk ishte form? e Tijaras (supersticionit) sepse vendi kishte shkaktuar nj? ngarkes? psikologjike te ta p?r shkak t? fatkeq?sis? dhe vetmis?. Kjo ?sht? nj? ndjenj? natyrale q? Allahu e ka vendosur te njeriu. Sa her? q? njeriu ndjen di?ka t? keqe ose fatkeq?si n?, ose nga nj? gj?, ai priret p?r t? mos e p?lqyer at? dhe do t? largohet sa m? larg t? jet? e mundur prej saj, megjith?se objekti n? fjal? aktualisht nuk shkakton fatkeq?si. Gjithashtu duhet t? b?jm? v?rejtjen se kjo k?rkes? u b? kur fatkeq?sia i kishte mjeruar ata dhe jo p?rpara (se t?i binte fatkeq?sia). Ësht? korrekte t? thuash p?r nj? popull ose vend se ?sht? i mallkuar nga Allahu p?r shkak t? fatkeq?sive q? i bien atyre. I mallkuar n? kuptimin se ata jan? nd?shkuar nga Allahu p?r di?ka t? keqe q? kan? b?r?. Gjithashtu njeriu priret p?r t? dashur dhe p?r t? qen? af?r ?do gj?je q? i sjell atij mbar?si dhe sukses. Kjo ndjenj? n? vetvete nuk ?sht? Tijarah, megjithat? kur ajo vendoset n? vend t? gabuar mund t? ?oj? n? Tijarah dhe shirk, gj? q? ndodh kur nj? individ p?rpiqet t? m?njanoj? vendet dhe gj?rat n? t? cilat t? tjer?t kan? pasur fatkeq?si ose kur ai k?rkon gj?rat n? t? cilat t? tjer?t kan? pasur mbar?si. Ai fillon t?i atribuoj? fatkeq?sit? dhe mbar?sit? vendeve ose gj?rave dhe n? k?t? moment ai mund edhe t? kryej? veprime adhurimi atje (ose p?r to). Fa'l [shenja e (mir?) e fatit] Enesi transmeton se resuli s.a.u.s. ka th?n?: ?Nuk ka infeksion[43] (Infektimi q? hedh posht? Islami ?sht? besimi se s?mundja krijohet vet? e jo nga Allahu, pasi s?mundja ?sht? nj? prej krijesave t? Allahut dhe ndikimi i saj b?het vet?m me lejen e Tij. Nd?rsa kalimi i s?mundjes nga i s?muri tek i sh?ndoshi ?sht? di?ka e v?rtet? q? Islami nuk e hedh posht? ashtu si? thot? resuli s.a.u.s.: ?Nuk duhet q? i s?muri t? shkoj? me t? sh?ndoshin.? [Tra, Buhari (10/243) Mbi mjeksin?, kapitulli i infektimit, dhe Muslim (4/1743) f.221, Mbi paqen, kapitulli i infektimit ]. Po ashtu n? nj? hadith tjet?r resuli s.a.u.s. thot?: ?Ikni prej lebrozit ashtu si? do iknit prej luanit.? [Tra, Buhari (10/158), Mbi mjeksin?, kapitulli i infektimit.] ) as Tijarah, por un? e p?lqej Fa?l (in).? Shok?t at?her? e pyet?n: ?Çfar? ?sht? Fa'l?? Ai u p?rgjigj:?Nj? fjal? e mir?(shprehs?dh?nse). [44] Aprovimi ose pranimi i shenjave t? k?qia tek objektet tregon mendime t? k?qia p?r Allahun dhe prezenc?n e ideve q? p?rmbajn? shirk. Megjith?se, besimi n? shenjat e mira priret p?r t? qen? m? pozitiv n? drejtim t? afrimit me Allahun, ai p?rmban shirkun e dh?nies s? fuqis? hyjnore gj?rave t? krijuara. P?r k?t? arsye sahab?t u ?udit?n kur resuli s.a.u.s. shprehu p?lqimin e tij p?r Fa'l-in, nj? shenj? e mir?. Megjithat? resuli s.a.u.s. p?rcaktoi kufinjt? e konceptit t? Fa'l-it brenda t? cil?ve ky koncept pranohet nga Islami dhe kjo (Fa'li q? pranohet) ?sht? p?rdorimi i termave optimiste. P.sh. v?nia e nofk?s ?selim? nj? njeriu t? s?mur? ose ?uaaxhid? (gjet?s) nj? personi q? ka humbur di?ka. P?rdorimi i k?tyre dhe i termave t? ngjashme me to ringjall shpres? dhe optimiz?m n? fatkeq?si dhe stimulon ndjenj?n e t? q?nurit mir?.[45] Vendimi Islam p?r shenjat Nga hadithet e m?sip?rme mund t? duket qart? se Tijaraja i referohet besimit t? p?rgjithsh?m n? shenja. Principi i nxjerrjes s? parashikimit t? fatit nga l?vizjet e zogjve ?sht? hedhur posht? t?r?sisht nga sunneti i resulit s.a.u.s. Arab?t e vjet?r i merrnin shenjat nga zogjt? nd?rsa kombet e tjera i merrnin shenjat e tyre nga diku tjet?r, por n? parim ato p?rmbajn? t? nj?jt?n gj?. Shpesh kur origjina e k?tyre shenjave indentifikohet, shirku n? to b?het shum? i qart?. Shenjat e m?poshtme jan? vet?m disa nga shenjat e panum?rta q? v?rehen sot n? shoq?rin? perendimore. Trokitja n? dru: Kur dikush ?sht? mir?njoh?s p?r di?ka dhe shpreson se fati i tij s?do ndryshoj? thot?: ?Trokit n? dru? dhe shikon rrotull p?r dru q? t? trokas? n? t?. Origjina e k?tij besimi vjen nga periudha kur njer?zit n? Evrop? besonin se zotat jetonin brenda pem?ve. P?r t?i k?rkuar zotit-pem? nj? favor ata duhet t? preknin pem?n dhe n.q.s. d?shira e tyre realizohej ata duhej t? preknin pem?n p?rs?ri p?r t? falenderuar zotin-pem?. Derdhja e krip?s: N.q.s. kripa derdhet, shum? njer?z besojn? se fatkeq?sia shum? shpejt do t?i ndjek? ata, k?shtu q? krip?n e derdhur e hedhin mbi shpatull?n e majt? p?r t? neutralizuar fatkeq?sin?. Origjina e k?saj gj?je (shenj?) ?sht? n? besimin e t? vjet?rve se kripa ka fuqi magjike p?r shkak t? aft?sis? s? saj p?r t?i mbajtur gj?rat e fresk?ta. K?shtu q? derdhja e krip?s u b? paralajm?rim i t? keqes dhe n.q.s. mendohej se shpirtrat e k?qinj jetonin n? an?n e majt? t? dikujt, hedhja e krip?s s? derdhur mbi shpatull?n e majt? supozohej se do t? k?naqte shpirtrat e k?qinj. Thyerja e pasqyr?s: Shum? njer?z besojn? se thyerja e pasqyr?s aksidentalisht ?sht? shenj? e 7 vjet?ve fatkeq?si. Njer?zit e lasht? mendonin se pasqyrimet e tyre n? uj? ishin shpirt?rat e tyre. K?shtu q? n.q.s. pasqyrimi prishej (p.sh. n.q.s. dikush hidhte nj? guralec n? uj?) dhe shpirtrat e tyre b?heshin cop?-cop?. Kur u b? pasqyra ky besim u transferua te to. Macet e zeza: Kalimi i nj? maceje t? zez? p?rmes rrug?s s? dikujt p?r shum? njer?z ?sht? shenj? e fatit t? keq. Ky besim e ka origjin?n n? mesjet? kur njer?zit besonin se macet e zeza ishin manaret e shtrigave. Mendohej se shtrigat b?nin magji nga p?rzierja e trurit t? maceve t? zeza me pjes? thithlopash, gjarp?rinjsh dhe insektesh. N.q.s. macja e zez? e ndonj? magjistareje jetonte 7 vjet?, pa p?rfunduar n? p?rzierje, mendohej se macja ishte shnd?rruar n? shtrig? (magjistare). Numri 13: N? Amerik? numri 13 konsiderohet i pafat k?shtu n? shum? nd?rtesa kati i 13 quhet i 14. 13 e premte konsiderohet ve?an?risht? e pafat dhe shum? njer?z evitojn? udh?timet ose takimet speciale n? k?t? dit? dhe n.q.s. ndonj? gj? e keqe i bie (ndodh) atyre n? k?t? dit? ata menj?her? ia atribuojn? k?t? k?saj dite. Ky fenomen nuk ?sht? i kufizuar vet?m te njer?zit e zakonsh?m ashtu si? mund t? imagjinoj? ndokush. P.sh. komandanti i fluturimit i Apollo-s n? 1970, q? gati u shkat?rua, shpjegoi kur u kthye se ai duhet t?a kishte ditur se di?ka do t? ndodhte. Kur u pyet pse, ai u p?rgjigj se fluturimi u b? n? dit?n e premte dat? 13, plasja (ndezja e motor?ve) u b? n? or?n 13 dhe numri i fluturimit ishte Apollo 13. Origjina e k?tij besimi vjen nga mbr?mja e dark?s s? fundit t? Jezusit ashtu si? tregohet n? Bib?l. N? dark?n e fundit ishin 13 njer?z. Nj?ri prej t? 13-t?ve ishte Juda, njeriu q? tradh?toi Jezusin. 13 e premte mendohet se ?sht? e pafat p?r t? pakt?n dy arsye. 1-E premtja ?sht? dita n? t? cil?n supozohet se u kryq?zua Jezusi. 2-Sipas besimit mesjetar e premtja ?sht? dita kur magjistaret (r?t) b?jn? mbledhjet e tyre. N? k?to besime aft?sia e Allahut p?r t? shkaktuar mbar?sin? ose fatkeq?sin? ndahet me krijesat e Tij. Gjithashtu frika p?r fatkeq?sit? dhe shpresa p?r mbar?si q? duhet t?i drejtohen vet?m Allahut, i drejtohet objekteve t? tjera ve? Tij. Njohja e t? ardhmes dhe t? padukshmes ?sht? cil?si q? i takon vet?m Allahut, pra vet?m Ai ?sht? njoh?si i gajbit (t? padukshmes), bile Allahu i ka treguar resulit s.a.u.s. n? Kur?an se n.q.s. ai (resuli s.a.u.s.) do t?a njihte t? fsheht?n ai do kishte m?njanuar t? gjitha fatkeq?sit?. (7:188) Prandaj besimi n? shenja klasifikohet si veprim shirku n? t? gjitha kategorit? kryesore t? teuhidit. Ky klasifikim v?rtetohet nga hadithi i trasmetuar nga Ibn Mesudi n? t? cilin resuli s.a.u.s. tha: ?Tijarah ?sht? shirk! Tijarah ?sht? shirk! Tijarah ?sht? shirk!?[46] Abdullah ibn Amr ibn Asi gjithashtu trasmeton se resuli s.a.u.s. ka th?n?: ?Kushdo q? ndalohet nga b?rja e di?kaje p?r shkak t? Tijaras ka kryer shirk.? Shok?t e pyet?n, ?Me ?far? shlyhet kjo?? Ai u p?rgjigj: ?Thuaj: " ????? ?? ??? ??? ???? ? ?? ??? ??? ???? ? ?? ??? ????." ?Allahumme laa hajre il-la hajruke ue la tajre il-la tajruke ue la ilahe gajruke.? ?O Allah, s?ka t? mir? ve? t? mir?s T?nde e as ogur ve? ogurit t?nd e s?ka Hyj tjet?r ve? Teje.? [47] {P?rkthimi i duave ?sht? i p?rshtatur, prandaj i lutemi lexuesit q? duat? t?i m?soj? n? arabisht sh.p.(sh.p.-do t? thot? sh?nim i p?rkthyesit)} Nga hadithet e m?sip?rme duket qart? se Tijaraja nuk ?sht? e kufizuar vet?m te zogjt? por ajo p?rfshin t? gjitha format e besimit n? shenja. K?to besime variojn? n? forma t? ndryshme, vende t? ndryshme dhe koh? t? ndryshme megjithat? ato kan? nj? em?rues t? p?rbashk?t, shirkun. Prandaj musliman?t duhet t? jen? shum? t? kujdessh?m t? evitojn? k?to besime dhe n.q.s. ata n? m?nyr? t? pavet?dijshme veprojn? sipas k?tyre besimeve ata duhet t? thon? duan? e m?sip?rme. Kjo pjes? mund t? duket e par?nd?sishme dhe gjith? ky trajtim p?r t? mund t? duket i kot?, megjithat? Islami e thekson k?t? pjes? sepse kjo paraqet far?n nga e cila mund t? rritet shirku i madh. Adhurimi i idhujve, njer?zve, yjeve etj. nuk erdhi menj?her?. Praktika t? tilla u zhvilluan p?r nj? periudh? t? gjat? kohore. Besimi i njeriut n? nj?simin e Allahut gradualisht u g?rrye (shkat?rrua) nd?rsa fara e shirkut t? madh hodhi rr?nj? dhe u rrit. K?shtu q? Islami, me an? t? udh?zimit t? tij n? t? gjitha aspektet e jet?s, p?rpiqet t? ??rr?njos? farat e k?qia para se ato t? hedhin rr?nj? dhe t? shkat?rrojn? themelin e besimit t? nj? muslimani. 5- Tregimi i fatit Si? u p?rmend n? kapitullin e m?sip?rm ka njer?z q? deklarojn? se kan? dije nga bota e padukshme ose p?r t? ardhmen. K?ta njihen me emra t? ndrysh?m si p.sh.: falltor, astrolog, magjistar, palmit (ata q? lexojn? fatin e dikujt nga shenjat mbi palm?) etj. Falltor?t ose njer?zit q? pretendojn? se lidhen me shpirtrat e vdekur p?rdorin metoda t? ndryshme nga t? cilat ata thon? se marrin (nxjerrin) informacion p.sh.: leximi i gjetheve t? ?ajit, vizatimi i vijave, shkruarja e numrave, leximi i palm?s, horoskopi, v?shtrimi i topave prej kristali, falli me letra, shikimi i filxhanit, hedhja e shkopave etj. N? k?t? kapitull do t? trajtojm? forma t? ndryshme fallesh duke p?rjashtuar magjin? e cila do t? trajtohet n? kapitullin pasues. Praktikant?t e metodave t? fshehta t? cil?t thon? se zbulojn? t? padukshmen dhe parathon? t? ardhmen, mund t? ndahen n? dy kategori kryesore: 1- Ata q? nuk kan? ndonj? dije ose sekret por q? u thon? klient?ve t? tyre incidente t? p?rgjithshme q? ndodhin te shumica e njer?zve. K?ta shpesh b?jn? nj? num?r ritualesh pa kuptim dhe pastaj thon? hamendje t? p?rgjithshme (t? menduara m? par?). Disa prej hamendjeve t? tyre, p?r shkak se jan? t? p?rgjithshme, dalin t? v?rteta. Shumica e njer?zve priren p?r t? kujtuar ato pak th?nie q? dalin t? v?rteta dhe shpejt harrojn? shumic?n q? nuk del e v?rtet?. Kjo tendenc? ?sht? rezultat i faktit se pas ca kohe t? gjitha th?niet b?hen mendime gjys?m t? harruara n? subkoshienc? derisa di?ka ndodh dhe i rikujton ato. P.sh. ?sht? b?r? gj? e zakonshme n? Amerik?n e Veriut q? t? publikohen n? ?do fillim viti th?nie t? ndryshme t? falltor?ve t? famsh?m. Kur u b? nj? shqyrtim i th?nieve t? ndryshme p?r vitin 1980 u zbulua se vet?m 24% e th?nieve ishin t? sakta. 2- Grupi i dyt? jan? ata q? kan? kontakte me xhin. Ky grup ?sht? m? i r?nd?sish?m sepse ai zakonisht p?rmban gjynafin e r?nd? t? shirkut dhe ata q? p?rzihen me t? priren t? jen? shum? t? sakt? n? informacionin e tyre dhe k?shtu paraqesin nj? fitne (sprov?) t? v?rtet? si p?r musliman?t ashtu dhe p?r jo musliman?t. Bota e xhin?ve Disa njer?z jan? p?rpjekur t? mohojn? realitetin e xhin?ve t? cil?ve Kur?ani i ka kushtuar nj? sure t? t?r?, suren El-Xhin (n.72). Duke u mb?shtetur n? aspektin gjuh?sor t? fjal?s xhin e cila vjen nga folja xhanne (??????), jexhunnu: ?t? mbulosh, fsheh?, ata thon? se fjala xhin i referohet (i drejtohet) ?t? huajve t? zgjuar?. T? tjer? bile thon? se nj? xhin ?sht? nj? njeri q? s?ka mendje t? v?rtet? n? kok?n e tij, por ai ka natyr? zjarri. E v?rteta ?sht? se xhin?t paraqesin nj? tjet?r krijes? t? Allahut e cila bashkekziston me njeriun n? tok?. Allahu i krijoi xhin?t para se Ai t? krijonte njer?zimin dhe i krijoi k?to dy krijesa (xhin?t dhe njer?zit) nga elemente jo t? nj?jta. Allahu thot?: ] ? ??? ????? ??????? ?? ?????? ?? ??? ?????[ ] ? ????? ?????? ?? ??? ?? ??? ?????? [ ?Ne e krijuam njeriun nga balta e argjilit, t? zi e t? prishur (me er? t? keqe)?. ?E xhin?t i krijuam m? par? nga zjarri, nga flaka e fort?.? (15:26-27) Ata u quajt?n xhin sepse ata nuk mund t? shikohen nga syri i njeriut. Iblisi (shejtani) ?sht? prej xhin?ve megjith?se ai ishte mes melek?ve kur ata u urdh?ruan nga Allahu t?i b?jn? sexhde Ademit. Allahu na tregon n? Kur?an ?far? tha shejtani kur u pyet pse nuk i b?ri sexhde Ademit: ] ??? ??? ??? ??? ?????? ?? ??? ? ????? ?? ??? [ ?Ai (Iblisi) tha: ?Un? jam m? i mir? se ai, mua m? ke krijuar nga zjarri, e at? e krijove nga balta!? (38:76) Aishja trasmeton se resuli s.a.u.s. tha: ?Melek?t u krijuan nga drita dhe xhin?t nga zjarri pa tym.?[48] Allahu thot? n? Kur?an: ?(P?rkujto) kur u tham? melek?ve: ?P?ruljuni Ademit, e ata iu p?rul?n, p?rve? Iblisit. Ai ishte nga xhin?t ???(18:50) Prandaj ?sht? e gabuar t?a konsiderojm? at? (Iblisin) melek. Xhin?t mund t?i ndajm? n? tre kategori t? gjera sipas m?nyr?s s? ekzistenc?s s? tyre. Resuli s.a.u.s. ka th?n?: ?Ka tre lloje xhin?sh: Nj? lloj fluturon n? aj?r gjith? koh?n, nj? tjet?r lloj ekziston si gjarp?rinj dhe qen dhe lloji i kufizuar n? tok? i cili banon n? nj? vend ose endet rreth tij.? [49] Xhin?t mund t? ndahen gjithashtu n? dy kategori sipas besimit t? tyre: Musliman dhe kafira (jobesimtar). Allahu na tregon p?r xhin?t besimtar? n? suren El-Xhin: ] ?? ???? ??? ??? ????? ??? ?? ???? ?????? ??? ????? ?????? ???? [ ] ???? ??? ????? ??? ??? ?? ? ?? ???? ????? ???? [ ] ? ??? ???? ?? ???? ?? ???? ????? ? ?? ???? [ ] ? ??? ??? ???? ?????? ??? ???? ???? [ ?Thuaj: ?Mua m? ?sht? shpallur se nj? grup i vog?l nga xhin?t i vuri veshin dhe d?gjoi (Kur?anin) dhe (kur u kthyen te t? vet?t) than?: ?Ne kemi d?gjuar nj? Kur?an q? mahnit q? udh?zon n? t? v?rtet?n, andaj ne i besuam atij dhe Zotit ton?, kurrsesi nuk do t?ia shoq?rojm? m? ask?nd. Dhe se lart?sia e madh?ruar e Zotit ton?, nuk ?sht? q? ka as grua, as f?mij?. S?ka dyshim se ai mendjelehti jon? fliste t? pa v?rteta ndaj Allahut.?? (72:1-4) ?Ësht? e v?rtet? se prej nesh ka besimtar? (musliman?) dhe prej nesh ka q? jan? jasht? rrug?s (jobesimtar?), e kush e pranoi Islamin, t? till?t m?syn? rrug?n e shp?timit. Nd?rsa ata q? l?shuan rrug?n, ata u b?n? l?nd? e xhehennemit.? (72:14-5) Xhin?t jobesimtar? quhen n? arabisht me emra t? ndrysh?m p.sh. Ifrit, shejtan, ka?riin etj. Ata p?rpiqen t?a ??orietojn? njeriun n? forma dhe m?nyra t? ndryshme. Cilido prej njer?zve q? i d?gjon ata dhe b?n nj? pun? p?r ta, quhet shejtan. Allahu thot?: ] ? ???? ????? ??? ??? ???? ?????? ????? ? ???? ?[ ?Dhe k?shtu ?do pejgamberi i b?m? armik shejtan?t prej njer?zve dhe xhin?ve ?? (6:112) Çdo njeri ka nj? xhin q? e shoq?ron at? dhe ky xhin quhet Karin (shok, bashkudh?tar) dhe ?sht? pjes? e testimit t? njeriut n? k?t? jet?. Xhini inkurajon d?shirat m? t? ulta t? njeriut dhe p?rpiqet n? m?nyr? t? vazhdueshme p?r ta m?njanuar at? nga rruga e drejt?. Resuli s.a.u.s. duke komentuar k?t? gj? ka th?n?: ?Secilit prej jush i ?sht? shoq?ruar nj? shok prej xhin?ve.? Sahab?t pyet?n: ?Edhe ty o i d?rguari i Allahut?? Dhe resuli s.a.u.s. u p?rgjigj: ?Edhe mua, ve?se Allahu m? ka ndihmuar mua kund?r tij dhe ai ?sht? n?nshtruar. Tani ai vet?m m? nxit t? b?j t? mira.? [50] Profetit Sulejman iu dha mrekullia e kontrollit mbi xhin?t si shenj? e profecis? s? tij. Allahu thot? n? Kur?an: ] ? ??? ??????? ????? ?? ???? ? ????? ? ????? ??? ?????? [ ?E Sulejmanit i ishte tubuar ushtria e vet q? p?rb?hej nga xhin?t, nga njer?zit dhe nga shpend?t dhe ata mbanin vendin.? (27:17) Por kjo fuqi nuk i ?sht? dh?n? askuj tjet?r. Askush tjet?r nuk lejohet t? kontrolloj? xhin?t dhe askush nuk mundet. Resuli s.a.u.s. ka th?n?: ?Nj? Ifrit (xhin i fuqish?m dhe i keq) prej xhin?ve p?shtyu mbi mua nat?n e kaluar duke u p?rpjekur t? m? prishte namazin. Allahu m? lejoi mua t?a n?nshtroj at? dhe kur un? doja t?a lidhja at? n? nj?r?n prej kollonave t? xhamis? q? t? gjith? ju t? mund t?a shihnit at? n? m?ngjes m?u kujtua duaja e v?llait tim Sulejmanit: ?? O --------------------------------- [1] Willam Hasley, Colliers Encyclopedia (u.s.a. Crowell-Collier Education Foundation. 1970. V.16 f.110) [2] Trasmetuar nga Ahmedi, Tabaraani dhe Bejhaki n? Zuhd: shiko Tejsir el-Aziz el-Hamiid f.118 [3] Mbledhur nga Ibn Huzejmeh. [4] Transmetuar nga Ibn Ebi Hatim dhe cituar n? Tejsirin el-Aziz el-Hamid f.587 [5] Mbledhur nga Ahmedi dhe Tabaraani [6] Ky besim ?sht? adoptuar nga disa sekte ismailite shiite si sekti Druz? i Libanit dhe Nusejrinjt? (Alevinjt?) e Siris?. (shiko Enciklopedia e shkurt?r p?r Islamin f.94-5 , 454-4). Nj? form? e k?tij besimi gjendet edhe tek Bektashnjt?.sh.red. [7] Karma n? kuptimin e par? do t? thot? veprim, pun? ose vep?r. N? kuptimin e dyt? tregon ?efektin? e nj? veprimi ose shum?n e ?efekteve? t? veprimeve t? shkuara. K?shtu q?, thuhet n? Chandogya Upanishad (Veda) se atyre t? cil?ve veprimet e shkuara kan? qen? t? mira pas vdekjes rilinden prej nj? gruaje Brahma, kurse ata veprimet e t? cil?ve kan? qen? t? k?qia do rilinden prej nj? gruaje t? nj? niveli t? ul?t. (Fjalori i feve f.180). [8] Nga ana gjuh?sore do t? thot? ndarje, perde. Allahu thot?: ?Dhe kur ndonj?rit prej tyre i vjen vdekja, ai thot?: ?O Zoti im, m? kthe, q? t? b?j vepra t? mira e t? kompesoj at? q? l?shova.? Kurrsesi, (kthim nuk ka) e kjo ?sht? vet?m fjal? q? e thot? ai, e ata kan? para tyre nj? perde (distanc? periodike, ?Barzaku?) deri n? dit?n kur ringjallen.? (23:99-100). [9] Sahih, i treguar nga Ibn Abasi dhe mbledhur nga Ahmedi, shiko Silsilah el-Ahaadiith es-Sahiihah, (Kuvajt: ed-Daar es-Selefiijeh and Amman: el-Mektebu el-Islamijeh, 2nd ed., 1983) v.4 f.158 n.1623. [10] Nga nj? tregim i v?rtet? i Ebu Hurejres mbledhur nga Tirmidhi (Sahih, shiko sh?nimin 221 f.24 t? Akides Tahauije, 8th ed, 1984, redaktuar nga Albani) [11] Nga nj? tregim i v?rtet? i Umar ibn Hattab mbledhur nga Ebu Dauud (Sunan Ebu Dauud eng-trans v.3 f.1318 n.4686) dhe Tirmidhiu e Ahmedi (shiko sh?nimin 220 f.240 n? Akiden Tahauije e redaktuar nga Albani botimi 8-t? 1984) [12] Akide Tahauije ( 8-t? 1984) f.245. [13] Mbledhur nga Muslimi (S.Muslim eng-trans v.4 f.1488 n.6853). [14] Mbledhur nga Muslimi (shiko S.Muslim eng-trans v.4 f.1398 n.6423) dhe Buhari (S.Buhari v.8 f.389-390 n.597). [15] Akide Tahauije 5th ed 1972 f.273. [16] Treguar nga Ebi Seid Hudri dhe mblehur nga Buhari dhe Muslimi (S.Buhari v.9 f.314-5 n.422; S.Muslim eng-trans v.4 f.1403 n 6448). [17] Treguar nga Ebu Hurejre dhe mbledhur nga Buhari dhe Muslimi (S.Buhari v.9 f.178 n.232 S.Muslim eng-trans v.4 f.1506 n.6944 & 6945). [18] Nusajrit e Siris dhe Druz?t e Palestin?s e Libanit. Si dhe Bektashinjt e vendit ton?. [19] Allahu thot? n? Kur?an: ] ? ??? ???? ?????? ????? ??? ? [ ?Zoti juaj ka th?n?: ?M? thirrni Mua, Un? ju p?rgjigjem ?? (40:60) Resuli s.a.u.s. ka th?n?: ?N.q.s. lutesh, lutju vet?m Allahut dhe n.q.s. k?rkon ndihm?, k?rko vet?m prej Allahut.? (Transmetuar nga Ibn Abas dhe mbledhur nga Tirmidhi. 40 Hadithet eng-trans f.68) [20] Nga ana letrare do t? thot? s?mundje. Ka mund?si t? ket? qen? Artriti. [21] Mbedhur nga Ahmedi, Ibn Maxhah dhe Ibn Hibban. [22] Mbledhur nga Ebu Dauudi (Sunnan Ebu Dauud eng-trans v.3 f1807 n.3865) dhe Bejhaki. [23] Vendi i betej?s s? fundit t? madhe midis resulit s.a.u.s. dhe fiseve pagane arabe e cila u zhvillua n? vitin e 10-t? hixhri. [24] Nga ana gjuh?sore do t? thot? ?q? i ka gj?rat e varura n? t??. [25] Mbledhur nga Tirmidhi, Nesai dhe Ahmedi. [26] Mbledhur nga Ahmedi dhe Hakim. [27] Mbledhur nga Ibn Uaki. [28] Mbledhur nga Ebu Dauudi (Sunnan Ebu Dauud eng-trans v.3 f.1089), Ahmedi, Ibn Maxhah dhe Ibn Hibban. Duaja ?sht? transmetuar gjithashtu nga Aishja dhe Enesi mbledhur nga Buhari (v.7 f.427-8 n.5) dhe Muslimi (S.Muslim eng-trsns v.5 f.1195 n.5434). [29] Treguar nga Ebu Hurejra dhe mbledhur nga Buhari (shiko S.Buhari v.6 f.491 n.530). [30] Mbledhur nga Ahmedi dhe Hakimi. [31] Trasmetuar nga Ibn Mesud dhe mbledhur nga Ahmedi, Tirmidhiu dhe Hakimi. [32] Q? n? shqip do t? thot? Ogur , nj? shenj e caktuar e cila tregon mbar?si ose fatkeqsi.sh?n.red. [33] Mbledhur nga Tirmidhiu. [34] S.Muslim eng-trans v.4 f.1209 n.5532. [35] Cituar n? Tejsirin el-Aziz el-Hamid f.428. [36] Ibid. [37] S.Buhari v.7 f.447-8 n.666. [38] Mbledhur nga Ahmedi, Hakimi dhe Ibn Huzejmeh. [39] S.Buhari f.435 n.49. S.Muslim eng-trans v.3 f.1099 n.3911. [40] Trasmetohet nga Emir ibn Shuajb dhe mledhur nga Ebu Dauudi (Sunnan Ebu Dauud eng-trans v.2 f.579 n. 2155) dhe Ibn Maxha. [41] Trasmetuar nga Hauhah bint Hakim dhe mbledhur nga Muslimi (S.Muslimi eng-trans v.4 f.1421 n.6521). [42] Mbledhur nga Ebu Dauud (Sunnan Ebu Dauud eng-trans v.3 f.1099-1100 n.3913) dhe Maliku (Muhamed Rahimudin Muuatta Imam Malik eng-trans f.413 n.1758). [43] N? nj? tregim tjet?r transmetohet nga Ebu Hurejra dhe mbledhur nga Buhari dhe Muslimi n? t? cil?n resuli s.a.u.s. mohoi ekzistenc?n e infektimit, nj? beduin pyeti: ?O i d?rguari i Allahut, po p?r rastin e nj? tufe devesh t? sh?ndetshme n? shkret?tir? n? t? cil?n sillet nj? deve e s?mur? dhe ato t? gjitha s?muren p?r shkak t? saj?? Resuli s.a.u.s. u p?rgjigj: ?Kush e infektoi deven? e par??? (S.Buhari v.7 f.411-2 n.612) dhe S.Muslim eng-trans v.3 f.1097 n.3907). Resuli s.a.u.s. k?tu mohon infektimin e bazuar n? besimet para Islamit n? t? cilat shkaktimi i (infeksionit) saj i atribuohej shpirtrave dhe zotave ve? Allahut. [44] Mbledhur nga Buhari (S.Buhari v.7 f.436 n.651) dhe S.Muslim (S.Muslim eng-trans v.4 f.1098 n.5519). Sunnan Ebu Dauud eng-trans v.3 f.1098 n.3906. [45] Tejsir Aziz Hamid f.434-435. [46] Mledhur nga Ebu Dauudi (Sunnan Ebu Dauud eng-trans v.3 f.1096-7 n.3901), Tirmidhi dhe Ibn Maxha. [47] Mbledhur nga Ahmedi dhe Taberani. [48] Mbledhur nga Muslimi (S.Muslim eng-trans v.4 f.1450 n.7134). [49] Mbledhur nga Tabariu dhe Hakimi. [50] Mbledhur nga Muslimi (S.Muslim eng-trans v.4 f.1472 n. 6757). --------------------------------- Do You Yahoo!? Send instant messages & get email alerts with Yahoo! Messenger. -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed From olsi at rocketmail.com Thu May 11 07:48:31 2000 From: olsi at rocketmail.com (Olsi) Date: Thu, 11 May 2000 04:48:31 -0700 (PDT) Subject: [Alb-Islam] Monoteizmi Islam nga Ebu Emiin Bilal Philips (pjesa i) Message-ID: <20000511114831.14609.qmail@web2901.mail.yahoo.com> (Monoteizmi Islam) nga Ebu Emiin Bilal Philips V?rejtje p?r m?nyr?n e p?rdorimit t? k?tij libri Ky lib?r ?sht? nj? p?rkthim nga anglishtja i librit ?The Fundamentals of Tawheed (Islamic Monotheism)? nga autori Ebu Emiin Bilal Philips. P?r shkak t? v?shtir?sive gjuh?sore dhe pamund?sis? s? p?rkthimit t? materialit n? m?nyr? pre?ize t? gjitha hadithe, duat dhe ajetet e Kur?anit t? p?rkthyera n? k?t? lib?r jan? p?rkthyer sipas kuptimit t? tyre t? p?rgjithsh?m n? p?rputhje me kontekstin e tyre. Rrjedhimisht ato nuk mund t? merren si baz? p?r studime gjuh?sore apo p?r nxjerrjen e kuptimeve t? holl?sishme jasht? kontekstit t? tyre n? lib?r, gjithashtu ato nuk duhen cituar si pjes? t? shk?putura pa pasur parasysh origjinalin e tyre n? arabisht?. N.q.s. nuk veprohet n? k?t? m?nyr?, p?r shkak t? gabimeve t? paevitueshme n? p?rkthim, i hapet rrug? gabimeve n? kuptimin ose praktikimin e tyre ashtu si? duhet. Kjo ?sht? tep?r e rrezikshme sepse mund t? ?oj? n? gjynafe t? r?nda ose n? keq kuptimin apo keq interpretimin e materialit.I lutemi lexuesit q? duat? e p?rmendura n? lib?r ti m?soj? me shkronja arabe p?r shkak t? pamund?sis? p?r ti shkruar ato sakt? me shkronja latine. Sh?nim i p?rkthyesit dhe i redaktorit Shkurtimet e p?rdorura Shkurtimi Do t? thot?: sh.p. sh?nim i p?rkthyesit. p.e.s. para er?s son?. e.s. era jon?. s.a.u.s. Salallahu alejhi ue selem (M?shira, shp?timi dhe paqja e Allahut qoft? mbi t?). a.s. paqja qoft? mbi t? s.u.t. Subhanehu ue Teala (I lavd?ruar dhe i Lart?suar ?sht? Ai.) n.q.s. n? qoft? se a.t.h. at?her? m.q.s. meqen?se 1-Kategorit? e teuhidit Nga ana gjuh?sore fjala teuhid do t? thot? ?nj?sim?, ?unifikim? dhe vjen nga fjala arabe ???( uehade ) e cila do t? thot? t? nj?sosh. Nd?rsa n? aspektin fetar teuhid do t? thot? kuptimi dhe pohimi i nj?simit t? Allahut n? t? gjitha veprimet e njeriut t? cilat direkt ose indirekt lidhen me Allahun.[1] Besimi se Allahu ?sht? Nj?, pa partner n? dominimin e Tij dhe veprimet e Tij (Rububije); Nj?, i pangjash?m me asgj? dhe Nj? i pangjash?m n? cil?sit? e Tij (Esmaa ue Sifaat); Nj?, pa rival n? Hyjnin? e Tij dhe n? adhurim (Uluhije), jan? tre aspektet q? formojn? bazat p?r kategorit? n? t? cilat teuhidi tradicionalisht ?sht? klasifikuar. K?to tre aspekte jan? t? pandashme n? m?nyr? t? till? sa q? kushdo q? l? ndonj? prej tyre ka d?shtuar n? kompletimin e k?rkesave t? teuhidit dhe ka b?r? shirk (nga ana gjuh?sore d.m.th shoq?rim, ortak?si), pra i ka b?r? shok Allahut dhe kjo n? Islam ?sht? idhujtari. Tre kategorit? e teuhidit quhen me emrat e m?posht?m : 1-Teuhidi Rububije (q? p?rmban nj?simin e Allahut). 2-Teuhidi Esmaa ue Sifaat (q? p?rmban nj?simin e Emrave dhe Cil?sive t? Allahut). 3-Teuhidi Uluhije/el-Ibade (q? p?rmban nj?simin e Allahut n? adhurim). Ndarja e teuhidit n? k?to kategori nuk ?sht? b?r? as nga resuli s.a.u.s e as nga shok?t e tij, sepse at?her? nuk ishte e domosdoshme t? analizoheshin k?to koncepte kaq baz? n? fe n? m?nyr? t? till?. Megjithat? t? gjitha bazat e k?tyre ndarjeve jan? t? argumentuara n? ajetet e Kur?anit dhe th?niet e resulit s.a.u.s e t? shok?ve t? tij , ashtu si? do t? b?het m? e qart? p?r lexuesin kur ?do kategori t? shpjegohet m? gjer?sisht n? k?t? kapitull. Nevoja p?r kategorizimin e teuhidit u shfaq pasi Islami u p?rhap n? Egjypt, Bizant, Persi e Indi dhe thithi kulturat e k?tyre rajoneve. Ësht? e natyrshme t? pres?sh se kur njer?zit e k?tyre vendeve hyn? n? Islam ata do t? merrnin me vete mbeturina t? besimeve t? tyre t? m?parshme. Disa prej k?tyre t? kthyerve (n? Islam nga fet? e tjera) filluan t? shprehnin n? shkrimet dhe diskutimet e tyre koncepte t? ndryshme filozofike p?r Zotin gj? q? shkaktoi nj? konfuzion n? t? cilin besimi i past?r dhe thjesht nj?sues i Islamit u k?rc?nua. Gjithashtu kishte disa njer?z q? nga jasht? kishin pranuar Islamin, por q? punonin n? fsheht?si p?r t? shkat?rruar fen? nga brenda, sepse ishin t? paaft? t?a kund?rshtonin at? ushtarakisht. Ky grup filloi nj? propagand? aktive p?r t? devijuar idet? rreth Allahut n? m?nyr? q? t? shkat?rronte shtyll?n e par? t? imanit dhe bashk? me t? vet? Islamin. Sipas historian?ve musliman?, muslimani i par? q? shprehu teorin? e vullnetit t? lir? t? njeriut dhe munges?n e p?rcaktimit (Kaderit) ishte nj? irakian, i kthyer nga kristianizmi n? Islam, me emrin Sausan. Ky m? von? u rikthye n? kristianiz?m, por p?rpara k?saj ai infektoi studentin e tij Mabad ibn Halid Xhuhani nga Basra. Mabadi p?rhapi m?simet e m?suesit t? tij derisa ai u kap dhe ekzekutua nga halifi Emevi, Abdulmelik ibn Meruan (685-705 e.s.), n? vitin 700 e.s.[2] Sahab?t q? ishin gjall? n? k?t? periudh? si Abdulla ibn Umar (vdiq n? 694 e.s.) dhe Abdulla ibn Ebi Auf (vdiq n? 705 e.s.) e k?shilluan popullin t? mos pajtohej me ata q? mohonin Kaderin dhe as t?i falnin atyre xhenazen sepse ata (sahab?t) i konsideronin personat q? mohonin Kaderin kafira.[3] Megjithat? argumentet e teoris? kristiane t? vullnetit t? lir? vazhduan t? gjenin mb?shtet?s t? rinj. Gailan ibn Muslim nga Damasku studioi n?n kujdesin e Mabadit dhe u b? flamurtar i teoris? s? vullnetit t? lir? derisa u ?ua para halifit Umar ibn Abdulaziz (717-720 e.s.). Ai hoqi dor? nga besimi i tij publikisht, por me vdekjen e halifit ai rifilloi t? jepte m?sime p?r ?vullnetin e lir??. Halifi i m?vonsh?m Hisham ibn Abdulmelik (724-743 e.s.) e arrestoi, gjykoi dhe ekzekutoi at?.[4] Nj? tjet?r person n? k?t? polemik? ishte dhe Xhad ibn Dirhem, q? jo vet?m mb?shteti filozofin? e vullnetit t? lir?, por edhe u p?rpoq t? riinterpretonte ajetet e Kur?anit, q? p?rmbanin p?rshkrimin e cil?sive t? Allahut, n? p?rputhje me filozofin? neoplatonike. Xhadi ishte dhe kujdestari i princit emevi, Meruan ibn Muhammed q? m? von? u b? halifi i 14-t? (744-750 e.s.). Gjat? leksioneve t? tij n? Damask, ai hapur mohoi disa prej cil?sive t? Allahut si shikimi, d?gjimi etj. derisa qeveritari emevi e d?boi at?.[5] At?her? ai shkoi n? Kufa, ku vazhdoi t? propongandonte idet? e tij dhe t? mblidhte pasues derisa kufri i tij filloi t? publikoheshe gjer?sisht dhe qeveritari emevi Halid ibn Abdilah e ekzekutoi publikisht. Megjithat?, ithtari i tij kryesor, Xhehm ibn Safuan, vazhdoi t? mbronte doktrin?n e m?suesit t? tij n? qarqet filozofike t? Tirmidhit dhe Balah?s. Kur kufri i tij u p?rhap ai u ekzekutua nga Nas?r ibn Sejar (743 e.s.) i cili ishte qeveritar emevi. Halif?t e par? dhe ndihm?sat e tyre ishin m? af?r principeve t? Islamit dhe vet?dija e masave ishte m? e lart? p?r shkak t? prezenc?s s? sahab?ve dhe student?ve t? tyre. K?shtu q? eleminimi i kafir?ve t? hapur b?hej menj?her? sipas rregullave. N? t? kund?rt, halif?t e m?vonsh?m emevi ishin m? shum? t? korruptuar dhe si t? till? u kujdes?n pak p?r k?to probleme fetare. Njer?zit gjithashtu ishin m? t? dob?t nga vet?dija Islame k?shtu q? ishin m? t? preksh?m nga idet? devijuese. Pesha p?r t? kund?rshtuar k?t? rrym? kufri ra mbi shpatullat e dijetar?ve musliman? t? k?saj periudhe. Ata sistematikisht kund?rshtuan filozofit? dhe besimet e ndryshme t? huaja me an?n e argumenteve t? marra nga Kur?ani dhe sunneti. Ishte n? kuadrin e k?saj mbrojtjeje q? shkenca e teuhidit doli me kategorit? dhe komponent?t e saj t? p?rcaktuar n? m?nyr? pre?ize. Pro?esi i specializimit u shfaq menj?her? n? t? gjitha fushat e tjera t? dijes Islame ashtu si? ?sht? b?r? sot me shkencat e ndryshme moderne. Kategorit? e teuhidit p?r t?u studiuar n? thell?si mund t? studiohen t? ndara, por asnj?her? nuk duhet harruar se ato jan? t? gjitha pjes? e nj? t?r?sie t? pandashme e cila vet? ?sht? baza e nj? t?r?sie akoma m? t? madhe, Islamit. Teuhidi Rububije (nj?simi i q?nies s? Allahut) Kjo kategori ?sht? bazuar n? konceptin baz? se vet?m Allahu krijoi t? gjitha gj?rat kur nuk kishte asgj?; Ai (Allahu) mban krijimin pa ndonj? nevoj? nga ai (krijimi) ose p?r t? (krijimin); Ai ?sht? i vetmi Zot i universit dhe i banor?ve t? universit. Ai ?sht? pa rival n? sovranitetin e Tij. N? arabisht fjala q? p?rdoret p?r t? treguar q? Allahu ?sht? Krijuesi, Zot?ruesi, Mbajt?si, Furnizuesi etj. ?sht? Rububije e cila ka rrjedhur nga rr?nja ?Rab? (Zot). Sipas k?saj kategorie Zoti ?sht? i vetmi n? ekzistenc? q? ka fuqi reale, ?sht? Ai i cili i dha krijesave fuqin? p?r t? l?vizur dhe ndryshuar. Asgj? nuk ndodh n? krijim ve? asaj q? Ai e lejon t? ndodh?. Resuli s.a.u.s. shpesh p?rs?riste shprehjen ?La haule ue la kuuete il-la bil-lah? (S?ka ndryshim dhe fuqi pa ndihm?n e Allahut). Bazat p?r teuhidin Rububije mund ti gjejm? n? shum? ajete Kur?ani, p.sh. Allahu thot? : ] ???? ???? ?? ??? ? ?? ??? ?? ??? ???? [ ?Allahu ?sht? krijuesi i ?do gj?je dhe Ai ?sht? mbikqyr?s ndaj ?do gj?je? (39:62) ] ? ???? ????? ? ?? ?????? [ ?E Allahu ju krijoi juve dhe at? q? e punoni? (37:96) ] ? ? ?? ???? ?? ???? ? ??? ???? ??? ? [ ?? dhe t?i nuk i gjuajte (n? t? v?rtet? ) kur i gjuajte ata, por Allahu ( t? ndihmoi ) i gjuajti ??[6] ] ?? ???? ?? ????? ??? ???? ???? ? [ ?Çfar?do e keqe q? ndodh (godet), nuk mund t? ndodh? ndryshe, vet?m sipas caktimit t? Allahut ?? (64:11) Resuli s.a.u.s ka th?n?: ?Dije, se edhe n.q.s. i gjith? njer?zimi mblidhet s? bashku p?r t? b?r? di?ka q? t? t? ndihmoj?, ata do t? mund t? b?jn? p?r ty vet?m at? q? Allahu e kishte shkruar p?r ty. Gjithashtu, edhe n.q.s i gjith? njer?zimi mblidhet s? bashku p?r t? t? d?mtuar, ata do jen? n? gjendje t? b?jn? vet?m at? q? Allahu e kishte shkruar q? t? ndodhte ty.? [7] Pra, ato q? njer?zit i kuptojn? si mbar?si apo fatkeq?si jan? thjesht gj?ra t? paracaktuara nga Allahu si pjes? e sprovave t? k?saj jete. N? Kur?an thuhet: ] ????? ????? ?????? ?? ?? ??????? ? ??????? ???? ??? ???????? ? [ ?O ju q? besuat, v?rtet? disa nga bashk?shortet tuaja dhe nga f?mij?t tuaj jan? armiq tuaj, andaj kini kujdes ndaj tyre ?? (64:14) Kjo sepse, brenda gj?rave t? mira t? k?saj jete ka sprova t? ndryshme p?r besimin e dikujt n? Zot, ashtu si? ka edhe sprova n? ngjarjet e tmerrshme q? kalon dikush. ] ? ???????? ???? ?? ????? ? ????? ? ??? ?? ??????? ? ?????? ? ??????? ? ??? ???????? [ ?Ne do t?iu sprovojm? me ndonj? frik?, me uri, me ndonj? humbje nga pasuria e nga jeta e edhe nga frytet, po ti, jepu p?rg?zim durimtar?ve? (2:155) N? disa raste gj?rat e mira apo t? k?qija p?r njeriun, jan? t? dukshme, por n? disa raste t? tjera ato jan? t? padukshme (njeriu nuk i kupton), si n? rastin kur gj?rat e mira (n? dukje) vijn? duke p?rdorur mjete t? k?qija apo kur gj?rat e k?qija (n? dukje) vijn? duke p?rdorur mjete (metoda) t? mira. Paaft?sia e njeriut p?r t? kuptuar t? gjitha t? mirat apo t? k?qijat vjen ngaq? dija e njeriut ?sht? e kufizuar. Allahu n? Kur?an thot?: ] ? ??? ?? ?????? ???? ? ?? ??? ??? ? ??? ?? ????? ???? ? ?? ?? ??? ? ???? ???? ? ???? ?? ?????? [ ?? Por mund q? ju t?a urreni nj? send, e ai ?sht? shum? i dobish?m p?r ju, dhe mund q? ju t?a doni nj? send e ai ?sht? d?m p?r ju. Allahu, e di e ju nuk dini.? (2:216) Ndonj?her?, di?ka n? dukje e keqe, q? ndodh n? jet?n e njer?zve, shnd?rrohet n? t? mir? dhe anasjelltas ndonj? e mir? n? dukje, shnd?rrohet n? t? keqe (n? di?ka t? d?mshme). Kjo tregon se sfera e influenc?s s? njeriut n? drejtimin q? marrin ngjarjet e jet?s s? tij, ?sht? e kufizuar brenda zgjedhjes s? varianteve q? i paraqiten atij p?r nj? ngjarje t? caktuar. Nd?rsa p?rsa i p?rket rezultatit t? zgjedhjes ajo nuk varet nga ai. Me fjal? t? tjera njeriu vet?m mundohet apo p?rpiqet p?r di?ka dhe ?sht? Allahu, Ai q? jep rezultatin. ?Fati i mir?? (mbar?sia) dhe ?fati i keq? (fatkeq?sia) jan? t? dyja nga Allahu dhe nuk mund t? shkaktohen nga hajmalit? e mbar?sis? si p.sh. karficat me kat?r gjethe, k?mb?t e lepujve, brir?t e dashit, numrat e fatit, shenjat zodiakale etj. apo nga shenjat e fatit t? keq si e premtja, numri 13, pasqyrat e thyera, macet e zeza etj. N? fakt, besimi n? hajmali dhe n? shenjat e fatit t? mir? apo t? keq, paraqet nj?r?n prej formave t? gjynafit t? r?nd? t? shirkut n? k?t? kategori t? teuhidit. Utba, nj?ri prej shok?ve t? resulit s.a.u.s , transmeton se nj?her? nj? grup burrash iu afruan resulit s.a.u.s p?r t?i dh?n? bes?n e tyre, dhe ai (resuli s.a.u.s) ia pranoi betimet n?nt? vet?ve prej tyre, por refuzoi t? pranonte betimin e nj?rit. Kur ata e pyet?n pse ia refuzoi betimin shokut t? tyre, ai u p?rgjigj: ?Me t? v?rtet? ai ka v?n? hajmali.? Burri q? kishte v?n? hajmali vuri dor?n n? rrob?n e tij, shqiti hajmalin?, e theu, pastaj b?ri betimin. Resuli s.a.u.s. at?her? tha: ?Kushdo q? v? hajmali ka b?r? shirk.? (i mbledhur nga Ahmedi) P?rsa i p?rket p?rdorjes s? nuskave me Kur?an, t? cilat njer?zit i v?n? n? trup ose i mbajn? n? qese p?r t? larguar t? keqen apo p?r t? afruar t? mir?n, kjo metod? (praktik?) ?sht? e ngjashme me metodat e pagan?ve. As resuli s.a.u.s., as shok?t e tij nuk e kan? p?rdorur Kur?anin n? k?t? m?nyr?. Resuli s.a.u.s. ka th?n?: ?Kushdo q? shpik n? Islam di?ka q? nuk i p?rket atij (Islamit) do t?i refuzohet.? [8]Ësht? e v?rtet? se suret e Kur?anit, en-Nas dhe el-Felek, u shpall?n n? m?nyr? t? ve?ant? p?r t?u mbrojtur nga magjit? (syri i keq, cytjet e shejtanit etj. sh.p.), por resuli s.a.u.s. tregoi metod?n se si duhen p?rdorur ato. N? nj? rast kur atij iu b? magji, ai i tha Ali ibn Ebi Talibit t? k?ndonte dy suret ajet p?r ajet dhe kur ai u s?mur ai i k?ndoi vet? ato.[9] Resuli s.a.u.s. as nuk i shkruajti ato e t?i varte n? qaf? apo t?i lidhte n? krah, e as nuk i tha t? tjer?ve t? vepronin k?shtu. Teuhidi el-Esmaa ues-Sifaat (nj?simi i emrave dhe cil?sive t? Allahut) Kjo kategori teuhidi ndahet n? pes? aspekte kryesore: 1- Aspekti i par? i teuhidit el-Esmaa ues-Sifaat ?sht?: P?rshkrimi i Allahut me emrat dhe cil?sit? e Tij ashtu si? Allahu dhe resuli s.a.u.s. e ka p?rshkruar At? pa i shpjeguar emrat dhe cil?sit? e Allahut dhe pa i dh?n? atyre kuptime t? tjera ve? kuptimit t? tyre t? qart? (t? duksh?m). P.sh. Allahu n? Kur?an thot? se Ai zem?rohet me idhujtar?t dhe hipokrit?t: ?E n? an?n tjet?r, p?r t?i nd?shkuar hipokrit?t dhe hipokritet, idhujtar?t dhe idhujtaret, mendimi i t? cil?ve ndaj Allahut ishte i keq. Atyre u raft? e keqja! Allahu ?sht? zem?ruar me t?a, i mallkoi dhe xhehennemin e p?rgatiti p?r ta, q? ?sht? vendbanim i keq.? (48:6) Zemerimi ?sht? nj? nga cil?sit? e Allahut. Ësht? krejt?sisht e gabuar t? thuash se zem?rimi i Tij duhet t? n?nkuptoj? nd?shkimin e Tij, mbasi tek njeriu zem?rimi ?sht? nj? shenj? e dob?sis? dhe si e till? nuk i p?rshtatet Allahut. Ajo q? Allahu ka shpallur duhet pranuar duke theksuar se zem?rimi i Tij nuk ?sht? si zem?rimi i njer?zve, bazuar n? at? q? Allahu ka shpallur n? Kur?an : ] ? ??? ????? ??? ? [ ?? Asgj? nuk ?sht? si Ai ?? (42:11) Pro?esi i quajtur interpretimi ?racional? kur merret n? konkluzionet e tij llogjike t? ?on n? mohimin e ekzistenc?s s? Allahut. Allahu e ka p?rshkruar veten e Tij se jeton, edhe njeriu jeton, prandaj sipas argumenteve ?racionaliste? Allahu as nuk jeton as nuk egziston. Fakti ?sht? se ngjashm?ria midis cil?sive t? Allahut dhe atyre t? njer?zve ?sht? vet?m n? em?r dhe jo n? grad?. Kur cil?sit? p?rdoren p?r Allahun ato duhen marr? n? sensin absolut, larg prej t? metave njer?zore. 2- Aspekti i dyt? ka t? b?j? me at? q? ne duhet t?i drejtohemi Allahut ashtu si Ai i ?sht? drejtuar vetes s? Tij, pa i dh?n? Atij ndonj? em?r t? ri apo cil?si t? re. P.sh. Allahut nuk duhet t?i jepet emri el-Gaadhib (i Zem?ruari), megjith?se Ai ka th?n? se zem?rohet , ky em?r nuk duhet t?i jepet sepse as Allahu e as resuli s.a.u.s. nuk e kan? p?rdorur. Kjo mund t? duket si nj? gj? shum? e vog?l, por duhet patur parasysh p?r t? parandaluar p?rshkrimin jo t? v?rtet? (falls) p?r Allahun. Njeriu ?sht? i kufizuar (n? dije, aft?si etj.) dhe si i till? nuk ?sht? n? gjendje t? p?rcaktoj? Zotin pa t? meta t? krijimit. 3- Ne nuk duhet t?i japim Allahut cil?sit? e krijesave t? Tij (kjo p?rb?n aspektin e tret? t? teuhidit el-Esmaa ues-Sifaat). P.sh. n? dhiat?n e re dhe t? vjet?r thuhet se Zoti krijoi universin p?r gjasht? dit? dhe n? t? shtat?n u ?lodh.[10] P?r k?t? arsye ?ifut?t dhe kristian?t marrin ose t? shtun?n ose t? diel?n si dit? pushimi, n? t? cilat pun?n ata e shikojn? si m?kat. Nj? th?nie e till? i jep Zotit cil?sit? e krijesave t? Tij. Ësht? njeriu q? lodhet pas pun?s s? r?nd? dhe ka nevoj? p?r ?lodhje.[11] Kudo n? dhiat?n e vjet?r dhe t? re p?rmendet se Zoti pendohet p?r mendimet e Tij t? k?qija n? t? nj?jt?n m?nyr? si njer?zit kur kuptojn? gabimet e tyre.[12] N? m?nyr? t? ngjashme th?nia se Zoti ?sht? nj? shpirt rr?non plot?sisht k?t? aspekt teuhidi. Allahu nuk e ka p?rmendur veten e Tij si nj? shpirt n? asnj? vend n? Kur?an e as resuli s.a.u.s nuk e ka shprehur nj? gj? t? till?. N? fakt Allahu e p?rmend shpirtin si pjes? e krijimit t? Tij. Parimi baz? q? duhet ndjekur kur punojm? me cil?sit? e Allahut ?sht? ajeti i Kur?anit : ] ? ??? ????? ??? ? ?? ?????? ?????? [ ??Asgj? nuk ?sht? si Ai, Ai ?sht? d?gjuesi, shikuesi.? (42:11) Cil?sit? e d?gjimit dhe shikimit jan? cil?si q? i kan? edhe njer?zit, por kur k?to i atribuohen Allahut ato jan? t? pa krahasueshme n? perfeksionin e tyre. Kur k?to cil?si i referohen njeriut ato kan? nevoj? p?r aparatet e d?gjimit dhe shikimit t? cilat nuk mund t?i atribuohen Allahut. Njeriu di p?r Krijuesin e tij aq sa Ai i ka shpallur atij n?p?rmjet t? d?rguarve t? Tij. Prandaj njeriu ?sht? i detyruar t? q?ndroj? brenda k?tyre kufinjve. Kur njer?zit i l?n? dor? t? lir? intelektit, fantazis? s? tyre n? p?rshkrimin e Allahut ata patjet?r do bien n? gabimet e dh?nies s? cil?sive t? krijesave Allahut. Nga d?shira p?r p?rshkrime vizive kristian?t kan? pikturuar, gdhendur dhe modeluar nj? num?r t? pafund pikturash, modelesh e statujash n? form?n e njeriut dhe i kan? quajtur ato imazhe t? Zotit. K?to gj?ra kan? p?rgatitur terrenin p?r pranimin e Jezusit si zot te njer?zit e thjesht?. N? fillim ata pranuan q? Krijuesi ?sht? si qenie njer?zore dhe pas k?saj pranimi i Jezusit si zot nuk paraqiti asnj? lloj problemi. 4- Aspekti i kat?rt i teuhidit el-Esmaa ues-Sifaat ka t? b?j? me ndalimin e dh?nies s? cil?sive t? Allahut , njeriut. P.sh. n? dhiat?n e re, Pali merr figur?n e Mekiseldekut, mbretit t? Salemit, nga dhiata e vjet?r e i jep atij dhe Jezusit cil?sin? hyjnore t? mospasjes fillim dhe fund. ?Sepse ky Mekiseldeku, mbreti i Salemit dhe prift i shum? t? lartit Per?ndi, i doli p?rpara Abrahamit, kur po kthehej nga disfata e mbret?rve dhe e bekoi; dhe Abrahami i dha atij edhe t? dhjet?n e t? gjithave. Emri i tij do t? thot? s? pari ?mbret i drejt?sis?? dhe pastaj ?mbret i Salemit?, d.m.th. ?mbret i paqes?. Ai ?sht? pa n?n?, pa gjenealogji, pa pasur as fillim dit?sh as fund jete, por i p?rngjash?m me birin e Per?ndis?., ai mbetet prift n? amshim.? (let?r hebrenjve 7:1-3) (Bibla ?diodati i ri? p?rkthimi 1991-94 [abs]) ?K?shtu dhe Krishti nuk e p?rvet?soi ai vet? lavdin? q? t? b?het kryeprift, por ia dha Ai q? i tha: ?Ti je im bir, sot ti m? linde?, dhe ashtu si thuhet gjetiu: ?Ti je prift p?rjet? sipas rendit t? Mekiseldekut.? (let?r hebrenjve 5:5-6 bibla ?diodati i ri? p?rkthimi 1991-94 [abs]) Shumica e sekteve shi?ite (me p?rjashtim t? Zeidijve t? Jemenit) i kan? dh?n? imam?ve t? tyre cil?sit? hyjnore t? pagabueshm?ris? absolute[13], dijes s? t? shkuar?s, t? ardhmes dhe t? padukshmes, aft?sin? p?r t? ndryshuar Kaderin[14] dhe kontrollin mbi ?do pjes? t? krijimit.[15] Duke b?r? k?t? ata kan? v?n? rival? q? ndajn? cil?sit? e Allahut dhe q? n? fakt b?hen zota t? tjer? p?rve? Allahut. 5- Nj?simi i emrave t? Allahut gjithashtu n?nkupton se emrat e Allahut n? form?n e tyre t? shquar nuk mund t?i jepen krijesave t? Tij ve?se duke vendosur p?rpara fjal?n abd (rob). Disa emra t? Allahut n? form?n e tyre t? pa shquar si p.sh. rauf (i dhembsh?m) dhe rahim (i m?shirsh?m) jan? t? lejuar p?r njer?zit sepse Allahu i ka p?rdorur k?to p?r t? p?rshkruar cil?sit? e resulit s.a.u.s. ] ??? ????? ???? ?? ?????? ???? ???? ?? ???? ???? ????? ????????? ???? ???? [ ?Juve ju erdhi nj? i d?rguari nga lloji juaj, atij i r?ndojn? vuajtjet tuaja, sepse ?sht? lakmues i rrug?s s? drejt? p?r ju, ?sht? i dhembsh?m dhe i m?shirsh?m p?r besimtar?t. ? (9:128) Por Er-Rauf (i Dh?mshuri) dhe Er-Rahim (i M?shir?shmi) mund t? p?rdoren p?r njer?zit vet?m n.q.s. paraprihen nga pjesa abd, p.sh. Abdur-Rahim apo Abdur-Rauf sepse k?to emra n? form?n e tyre t? shquar paraqesin nj? nivel t? till? p?rsosm?rie q? i p?rket vet?m Allahut. Gjithashtu emrat si p.sh. Abduresul (robi i resulit), Abdunebij (robi i nebiut), Abdulhusejn (robi i Husejnit) me t? cil?t njer?zit e em?rtojn? veten e tyre si rob t? dikujt tjet?r ve? Allahut jan? t? ndaluara. Bazuar n? k?t? gj? resuli s.a.u.s. i ndaloi musliman?t q? t?i quanin apo t?i th?rrisnin ata q? ata kishin n?n pron?si Abdij (robi im ) apo Ametij (rob?resha ime). Teuhidi el-Ibade (nj?simi i Allahut n? adhurim) Megjith? fush?n e gjer? t? dy kategorive t? para t? teuhidit besimi i fort? vet?m n? to nuk p?rmbush k?rkesat Islame t? teuhidit. Q? k?to k?rkesa t? plot?sohen duhet q? teuhidi Rububije dhe Esmaa ues-Sifaat t? shoq?rohen me plot?suesin e tyre, teuhidin el-Ibade. Kjo gj? argumentohet nga fakti se idhujtar?t e koh?s s? resulit s.a.u.s. pohonin shum? aspekte t? dy formave t? para t? teuhidit. N? Kur?an Allahu e urdh?ron resulin s.a.u.s t?i thot? idhujtar?ve: ] ?? ?? ?????? ?? ?????? ? ????? ??? ???? ????? ? ??????? ? ?? ???? ???? ?? ????? ? ???? ????? ?? ???? ? ?? ???? ????? ???????? ???? ? [ ?Thuaj:?Kush ju furnizon me ushqim nga qielli e toka, kush e ka n? dor? t? d?gjuarit e t? parit (tuaj), kush e nxjerr t? gjallin nga i vdekuri dhe e nxjer t? vdekurin nga i gjalli, kush rregullon ?do ??shtje?? Ata thon?:?Allahu ? ? (10:31) ?Po n?se ti i pyet: ?Kush i krijoi ata, me siguri do t? thon?: ?Allahu.? E si pra i kthejn? shpin?n.? (43:87) ?Dhe n?se ti i pyet ata: ?Kush e l?shon shiun nga qielli dhe me t? e ngjall tok?n pas vdekjes s? saj?? Ata thon?: ?Allahu.? ?? (29:63) T? gjith? idhujtar?t Mekas e dinin se Allahu ishte Krijuesi i tyre, Mbajt?si i tyre, Zoti i tyre megjithat? kjo dije q? ata kishin nuk i b?ri ata musliman. N? fakt Allahu thot?: ] ? ?? ???? ?????? ????? ??? ? ?? ?????? [ ?Shumica nuk e beson ndryshe Allahun vet?m se duke i shoq?ruar (zota t? tjer?).? (12:106) Komentimi i Muxhahidit[16] p?r k?t? ajet ?sht? si m?posht?: Besimi i tyre n? Allah tregohet nga pohimet e tyre, ?Allahu na krijoi, Ai na furnizon siguron dhe merr jet?n ton??, megjithat? kjo nuk i ndaloi ata t? adhuronin zota t? tjer? bashk? me Allahun.[17] Nga ajetet e p?rmendura m? par? ?sht? e qart? se kufar?t (jobesimtar?t) e njihnin sovranitetin, dominimin dhe fuqin? e Allahut. N? fakt ata i p?rmbushnin disa lloje adhurimesh n? drejtim t? Allahut si p.sh. haxhi, bamir?sia, kurban?t, betimet, bile n? koh? fatkeq?sish ose ngjarjesh t? jasht?zakonshme ata i luteshin Allahut. Bile ata deklaronin se po ndiqnin fen? e Ibrahimit. P?r k?t? shkak Allahu shpalli ajetin: ] ?? ??? ?????? ?????? ? ?? ??????? ? ??? ??? ????? ????? ? ?? ??? ?? ???????? [ ?Ibrahimi nuk ka qen? as jehudi (?ifut) as i krishter?, por ai ishte larg besimeve t? kota, ishte musliman dhe nuk ishte prej idhujtar?ve? (3:67) Kishte disa nga pagan?t mekas q? besonin n? ringjallje dhe gjykim bile dhe n? kader. Prova t? bollshme p?r besimin e tyre mund t? gjejm? n? poezit? para Islame. P.sh. poeti Zuhejr ka th?n?: ?Shtyhet (shp?rblimi i veprave)dhe vendoset n? nj? lib?r ku edhe ruhet p?r dit?n e gjykimit ose nxitohet drejt shpagimit.? Antarah citohet se ka th?n?: ?O Abil, ku do t? shkosh (p?r t? shp?tuar) nga vdekja, n.q.s Zoti im n? qiell[18] e ka caktuar at?.?[19] Megjith?se mekasit pohonin nj? pjes? t? teuhidit Allahu i klasifikon ata si kufar? dhe mushrik? (pagan) thjesht sepse ata adhuronin zota t? tjer? bashk? me adhurimin e tyre ndaj Allahut. Pra, teuhidi el-Ibade (nj?simi i Allahut n? adhurim) ?sht? shum? i r?nd?sish?m. T? gjitha format e adhurimit duhet t?i drejtohen vet?m Allahut sepse vet?m Ai e meriton adhurimin dhe ?sht? vet?m Ai q? mund t?a ndihmoj? njeriun, si rezultat i adhurimit t? Tij (Allahut) nga ana e njeriut.- Nuk ka nevoj? p?r ndonj? form? nd?rmjet?simi apo nd?rmjet?s midis njeriut dhe Allahut. Allahu e ka theksuar r?nd?sin? e adhurimit direkt (t? drejp?rdrejt?) vet?m t? Tij duke na e b?r? t? qart? se ky ishte q?llimi kryesor i krijimit t? njeriut dhe esenca e mesazhit t? sjell? nga gjith? t? d?rguarit. Allahu thot?: ] ? ?? ???? ???? ? ????? ??? ??????? [ ?Un? nuk i krijova xhin?t dhe njer?zit p?r tjet?r ve? q? t? m? adhurojn?.? (51:56) ] ? ??? ????? ?? ?? ??? ????? ?? ?????? ???? ? ??????? ??????? ? [ ?Ne d?rguam n? ?do popull t? d?rguar q? t?u thon?: ?Adhuroni vet?m Allahun e largojuni djajve (adhurimit t? tyre).? ?.? (16:36) Kuptimi plot?sisht i q?llimit t? krijimit ?sht? p?rtej aft?sive t? lindura t? njeriut. Njeriu ?sht? nj? qenie e krijuar e kufizuar dhe si e till? nuk mund t? shpresoj? t? kuptoj? veprimet e Allahut q? ?sht? i pa t? meta. (K?shtu q?) Allahu b?ri nj? pjes? t? natyr?s s? njeriut t?a adhuronte At?, dhe Ai d?rgoi t? d?rguarit dhe librat e shpalljeve hyjnore p?r t? qart?suar aspektet e krijimit q? ishin brenda aft?sive mendore t? njeriut p?r t?u kapur (kuptuar). Ashtu si? u p?rmend pak m? par? ky q?llim ?sht?: adhurimi vet?m i Allahut (teuhidi el-Ibade) ky ishte gjithashtu dhe mesazhi kryesor i t? d?rguarve. Si rrjedhim gjynafi m? i r?nd? ?sht? shirku, adhurimi i t? tjer?ve n? vend t? Allahut ose bashk? me T?. N? suren el-Fatiha ajeti 4 thot?: ?Vet?m Ty t? adhurojm? dhe vet?m te Ty k?rkojm? ndihm?.? Kjo ?sht? nj? th?nie e qart? q? tregon se t? gjitha format e adhurimit duhet t?i drejtohen vet?m Atij q? mund t?i p?rgjigjet, Allahut. Resuli s.a.u.s ka th?n?: ?N?se k?rkon (di?ka) n? lutje k?rkoje vet?m prej Allahut, dhe n?se k?rkon ndihm? k?rkoje at? vet?m prej Allahut.? [20] Allahu e ka theksuar n? shum? ajete se Ai ?sht? pran? njeriut dhe nuk ka nevoj? p?r nd?rmjet?sues. ] ? ??? ???? ????? ??? ???? ???? ???? ???? ????? ??? ???? ?????????? ?? ? ??????? ?? ????? ?????? [ ?E kur rob?t e Mi t? pyesin ty p?r Mua , Un? jam af?r, i p?rgjigjem lutjes kur lut?si m? lutet, pra p?r t? qen? ata drejt? t? udh?zuar, le t? m? p?rgjigjen ata Mua dhe le t? m? besojn? Mua.? (2:186) ] ? ??? ????? ?????? ? ???? ?? ????? ?? ???? ? ??? ???? ???? ?? ??? ?????? [ ?Ne e kemi krijuar njeriun dhe e dim? se ??p?shp?rit ai n? vetvete dhe Ne jemi m? af?r tij se damari (q? i rreh) i qaf?s s? tij.? (50:16) Konfirmimi i teuhidit el-Ibade k?rkon domosdoshm?risht mohimin e t? gjitha formave t? nd?rmjet?simit ose shoq?rimit t? partner?ve me Allahun. N.q.s. dikush i lutet t? vdekurve duke k?rkuar ndikimin e tyre n? jet?n e k?saj bote ose n? shpirtrat e atyre q? nuk jan? n? k?t? bot?, ata i kan? shoq?ruar partner Allahut sepse e kan? ndar? adhurimin midis Allahut dhe krijesave t? Tij. Resuli a.s ka th?n? mjaft qart?: ?Lutja (duaja) ?sht? adhurim.? [21] N? Kur?an Allahu i lart?suar ka th?n?: ]? ? ??????? ?? ??? ???? ?? ?? ?????? ???? ? ?? ????? [ ?? A po adhuroni pra n? vend t? Allahut asish q? nuk u sjellin kurfar? dobie as d?m?? (21:66) ] ?? ????? ????? ?? ??? ???? ???? ??????? ? [ ?S?ka dyshim se ata q? po i adhuroni ju, ve? Allahut, jan? t? krijuar ashtu si ju ?? (7:194) N.q.s. dikush i lutet resulit s.a.u.s., t? asht?quajturve shenjtor?, xhin?ve apo melek?ve duke i k?rkuar atyre ndihm? ose duke iu lutur atyre q? t?i k?rkojn? Allahut ndihm? p?r t?, ai person ka b?r? shirk. Koncepti i ?Gauth -i-Azam? (el-Gauth el-A'dh?m) nj? titull i v?n? nga injorant?t Abdulkadir el-Xhilanit[22] ?sht? gjithashtu nj? shprehje e shirkut n? k?t? kategori teuhidi. Titulli nga ana letrare do t? thot? ?shp?timtari m? i madh; m? i afti p?r t? shp?tuar dik? nga rreziku? nj? p?rshkrim i till? i p?rket vet?m Allahut. Kur ndodh ndonj? fatkeq?si disa njer?z e th?rrasin Abdulkadirin me k?t? titull duke k?rkuar ndihm?n dhe mbrojtjen e tij megjith?se Allahu ka th?n? n? Kur?an: ] ? ?? ????? ???? ??? ??? ???? ?? ??? ?? ? [ ?N?se Allahu t? godet me ndonj? t? keqe, s?ka kush q? t?a largoj? at? ve? Tij, ?? (6:17) Kur mekasit u pyet?n p?r adhurimin q? ata i drejtonin idhujve, ata u p?rgjigj?n: ] ? ?? ?????? ??? ???????? ??? ???? ???? ? [ ??Ne nuk i adhurojm? ata p?r tjet?r, vet?m q? t? na afrojn? sa m? af?r Allahut ?? (39:3) Idhujt p?rdoreshin vet?m si nd?rmjet?sues, p?r k?t? Allahu i quajti ata (mekasit) idhujtar?. Ata njer?z midis musliman?ve q? k?mb?ngulin n? lutjen e t? tjer?ve ve? Allahut apo bashk? me T? do b?nin mir? t? reflektonin mbi k?t? fakt. Kristian?t e influencuar nga m?simet e Saulit nga Tarsusi (m? von? u quajt Pal) e b?n? Zot t? d?rguarin Isa (Jezusin) dhe filluan t?i drejtonin lutjet e tyre atij dhe n?n?s s? tij. Katolik?t kan? shenjtor? p?r ?do rast, n? drejtim t? t? cil?ve ata drejtojn? lutjet e tyre duke besuar se k?ta shenjtor? mund t? influencojn? direkt n? pun?t e k?saj bote. Gjithashtu katolik?t i p?rdorin prift?rinjt? e tyre si nd?rmjet?sues midis tyre dhe Zotit sepse ata besojn? (ky besim ?sht? krejt?sisht i gabuar) se prift?rinjt? jan? m? af?r Zotit p?rshkak t? beqaris? dhe p?rkushtimit t? tyre, k?shtu q? Zoti i p?rgjigjet m? shum? atyre. Shumica e sekteve Shi?ite i kan? kushtuar or? t? caktuara, n? dit? t? caktuara t? jav?s p?r t?iu lutur Aliut, Fatimes[23] , Hasanit dhe Husenit kjo p?r shkak t? besimit t? tyre n? nd?rmjet?sim. Adhurimi n? pikpamjen Islame p?rfshin m? shum? se namazi, argj?rimi, dh?nia e zekatit, haxhi dhe kurbani. Ai p?rfshin emocionet si dashuria, besimi dhe frika t? cilat kan? grada t? caktuara n? t? cilat ato duhet t?i drejtohen vet?m Allahut. Allahu i ka p?rmendur k?to emocione n? Kur?an dhe ka t?rhequr v?mendjen q? t? mos teprohet n? to: ] ? ?? ????? ?? ???? ?? ??? ???? ??????? ??????? ??? ???? ? ????? ?????? ??? ??? ??? ? [ ?E nga njer?zit ka nga ata q? n? vend t? Allahut besojn? idhujt, q? i duan ata, sikur Allahun, po dashuria e atyre q? besuan Allahun ?sht? shum? m? e fort? ?.? (2:165) ] ??? ??????? ???? ????? ??????? ? ???? ?????? ?????? ? ?? ?????? ??? ??? ???????? ????? ??? ?? ????? ?? ???? ??????[ ?P?rse t? mos e luftoni nj? popull q? thyen zotimet e veta dhe tentuan t? d?bojn? t? d?rguarin? N? t? v?rtet? ata ua filluan t? par?t luft?n. A u frik?soheni atyre? M? e drejt? ?sht? t?i frik?soheni Allahut, n?se jeni besimtar?.? (9:13) ] ? ? ??? ???? ??? ???? ?? ???? ?????? [ ?? Dhe vet?m Allahut mb?shtetjuni n?se jeni besimtar? t? sinqert?.? (5:23) Meq?n?se termi Ibadet do t? thot? bindje e plot? dhe Allahu ?sht? Ligj?v?n?si, futja e sistemeve ligjore jo t? bazuara n? Sheriat ?sht? nj? veprim mosbesimi n? ligjin e Allahut dhe besimi n? korrekt?sin? e k?tyre sistemeve. Nj? besim i till? p?rb?n nj? form? adhurimi t? t? tjer?ve ve? Allahut (d.m.th. personi q? e b?n k?t? ka b?r? shirk). Allahu thot? n? Kur?an: ?? E kush nuk gjykon me at? q? e zbriti Allahu ata jan? kafira (mohues).? (5:44) N? nj? rast shoku i resulit s.a.u.s. Adij ibn Hatim, q? ishte kthyer nga kristian n? musliman, d?gjoi resulin s.a.u.s. q? k?ndoi ajetin e Kur?anit, ?Ata i konsideruan ahbar?t (prift?rinjt? jehudi) e tyre , ruhban?t (murgjit e krishter?) t? tyre ? p?r zota ve? Allahut ?? (9:31), at?her? ky tha: ?V?rtet? ne nuk i adhuronim ata.? Resuli s.a.u.s u kthye nga ai dhe tha: ?A nuk i b?nin ata t? ndaluara (harram) ato q? Allahu i kishte lejuar (hallall)[24], dhe ju t? gjith? i b?nit ato harram, dhe a nuk i b?nin ata hallall ato q? Allahu i kishte b?r? harram[25] dhe ju t? gjith? i b?nit ato hallall?? Ai u p?rgjigj: ?Natyrisht ne i b?nim.? At?her? resuli s.a.u.s. tha: ?Pik?rish kjo ?sht? adhurimi i tyre.? (mbledhur nga et-Tirmidhi) K?shtu q? nj? pjes? e r?nd?sishme e teuhidit el-Ibade p?rfshin futjen e sheriatit, ve?an?risht n? vendet ku musliman?t p?rb?jn? shumic?n e popullsis?. Sheriati duhet t? rishfaqet n? shum? vende t? ashtuquajtura muslimane ku qeverit? qeverisin sipas interesave t? kapitalist?ve t? m?dhenj ose sipas kushtetutave komuniste dhe ligji Islam ose ?sht? zhdukur plot?sisht ose ?sht? l?n? n? zona me pak r?nd?si. N? vendet muslimane ku ligji Islam ?sht? vet?m n? libra dhe n? fuqi jan? ligje t? tjera duhet vendosur sheriati ashtu si? i p?rket atij, n? t? gjitha fushat e jet?s. Pranimi i ligjeve jo Islame n? vend t? sheriatit n? vendet muslimane ?sht? shirk dhe nj? vep?r kufri. Ata q? kan? mund?si p?r t?a ndryshuar duhet t?a b?jn? at?, nd?rsa ata q? nuk kan? mund?si p?r k?t? duhet t? propogandojn? kund?r ligjeve t? kufrit dhe t? th?rrasin p?r vendosjen e sheriatit. N.q.s. dhe kjo b?het e pamundur qeveria jo Islame duhet urryerr dhe p?rbuzur sinqerisht p?r hir t? k?naq?sis? s? Allahut dhe mbrojtjes s? teuhidit. 2-Kategorit? e shirkut Studimi i teuhidit nuk konsiderohet i plot? pa nj? analiz? t? kujdesshme t? s? kund?rt?s s? tij, shirkut. N? k?t? kapitull shirku do t? trajtohet si pik? e ve?ant?, p?r vet? r?nd?sin? e madhe t? tij q? d?shmohet edhe nga ajeti i Kur?anit, ] ?? ???? ?? ???? ?? ???? ?? ? ???? ?? ??? ???? ??? ???? ? [ ?S?ka dyshim se Allahu nuk fal t?i p?rshkruhet Atij shok (idhujtarin), e p?rve? k?saj i fal kujt do ?? (4:48) P?r shkak se shirku mohon q?llimin e krijimit t? njeriut ai ?sht? gjynafi m? i r?nd? dhe ?sht? i pafalsh?m (n?se njeriu vdes me k?t? besim sh?n .red.). Shirk nga ana gjuh?sore do t? thot? partnerizim, ortak?si, shoq?rim nd?rsa nga ana fetare ai i referohet veprimit t? shoq?rimit t? partner?ve Allahut n? ?do lloj forme q? paraqitet ky shoq?rim. N? fillim do t? shikojm? rastet kryesore n? t? cilat shirku mund t? shfaqet n? teuhidin Rububije, pastaj n? teuhidin Esmaa us-Sifaat dhe n? fund n? teuhidin el-Ibade. Shirku n? Rububije Kjo kategori shirku ka t? b?j? me besimin se t? tjer? ndajn? Sundimin, Zot?rimin e Allahut mbi krijim, si t? barabart? me T? ose af?rsisht t? barabart?, apo me besimin se nuk ka Zot. Shumica e sistemeve fetare bien n? aspektin e par? t? shirkut n? Rububije, nd?rsa p?rsa i p?rket filozof?ve dhe filozofive t? tyre ato bien kryesisht n? aspektin e dyt? (t? shirkut). (a) Shirku i shoq?rimit Besimet q? bien n? k?t? n?nkategori shirku jan? ato besime n? t? cilat njihet nj? Zot kryesor ose nj? Q?nie Supreme megjithat? dominimi, sundimi i Tij ndahet me zota t? tjer? m? t? vegj?l (k?to mund t? jen? shpirtra, t? vdeksh?m, trupa qiellor? ose objekte tok?sore). Sisteme t? tilla besimi quhen zakonisht nga teolog?t dhe filozof?t si as monoteiste (q? besojn? n? nj? Zot) as politeiste (q? besojn? n? shum? zota). Sipas Islamit t? gjitha k?to sisteme jan? politeiste dhe shum? prej tyre paraqesin grad? t? ndryshme t? devijimit nga sistemet fetare hyjnore t? shpallura, t? cilat t? gjitha ishin t? bazuara n? teuhid. N? hinduiz?m Qenia Supreme, Brahma ?sht? kuptuar si q?nie q? jeton, e kudo ndodhur, e pandryshueshme dhe e p?rjetshme, ? , n? t? cil?n t? gjitha gj?rat kan? origjin?n dhe fundin e tyre. Zoti Brahma ?sht? krijuesi i personifikuar i universit q? formon nj? trinitet me zotin e ruajtjes Vishnu dhe zotin e shkat?rimit Shiva.[26] K?shtu q? shirku n? Rububije shprehet n? hinduiz?m nga dh?nia e fuqive ruajt?se dhe shkat?rruese t? Zotit, zotave t? tjer?. Besimi kristian pohon se nj? Zot e paraqet veten e Tij n? tre persona, atin, birin (Jezusin) dhe shpirtin e shenjt?. K?ta tre persona prap? se prap? shikohen si nj? nj?si q? ndan nj? substanc?.[27] I d?rguari Isa (Jezusi) ?sht? b?r? zot nga kristian?t dhe sipas tyre ulet n? krahun e djatht? t? Zotit dhe gjykon bot?n. Shpirti i shenjt?, q? n? shkrimet hebreje ?sht? mjeti me an?n e t? cilit Zoti ushtron fuqin? e Tij krijuese, n? mendimin kristian b?het pjes? e kryesis? s? Zotit. Pali e b?ri shpirtin e shenjt? veten e dyt? t? Krishtit, udh?heqjen dhe ndihm?n e kristian?ve, q? e tregoi veten p?r her? t? par? n? dit?n e Pentakost?s.[28] Si rrjedhim shirku n? Rububije ndodh n? besimin kristian se Jezusi dhe shpirti i shenjt? jan? partner? t? Zotit n? t? gjith? dominimin e Tij, gjithashtu shirku shfaqet n? besimin e tyre se vet?m Jezusi gjykon mbi bot?n dhe n? besimin se kristian?t ndihmohen dhe udh?hiqen nga shpirti i shenjt?. Koncepti Zorastian p?r Zotin q? ata e quajn? Ahura Mazda ?sht? se Ai ?sht? krijuesi i gjith?kaje t? mir? dhe ?sht? i vetmi q? meriton adhurimin absolut. Zjarri ?sht? nj? nga shtat? krijimet e Ahura Mazd?s dhe konsiderohet si biri ose p?rfaq?suesi i tij. Por ata gjithashtu b?jn? shirk sepse besojn? se e keqja, dhuna dhe vdekja jan? krijesa t? nj? zoti tjet?r t? quajtur Angara Mainju q? ata e paraqesin me simbolin err?sir?.[29] Pra, sovraniteti i Zotit mbi t? gjith? krijimin ndahet me nj? shpirt t? keq i ngritur n? nivelin e nj? zoti kund?rshtar p?rshkak t? d?shir?s s? njer?zve p?r t? mos i atribuar t? k?qija Zotit. N? fen? Joruba, e ndjekur nga 10 milion njer?z (kryesisht n? Nigeri), ?sht? nj? Zot suprem, Olorius (Zoti i qiellit) ose Olodumare. Megjithat? feja moderne Joruba karakterizohet nga adhurimi i Orish?s , k?shtu q? kjo fe shfaqet si politeiz?m strikt. Si rrjedhim pasuesit e k?saj feje b?jn? shirk n? Rububije nga dh?nia e funksioneve t? Zotit zotave m? t? vegj?l dhe shpirtrave. Zulut e Afrik?s s? Jugut besojn? n? nj? Zot, Unkulukulu, q? do t? thot? i lashti, i pari, m? i nderuari. Titujt kryesor t? tyre p?r Zotin jan?; Nkosi Jafizulu (Zoti i qiellit) dhe Umvelinganki (q? u shfaq i pari). Zoti i tyre paraqitet si mashkull i cili me tok?n fem?r nxori n? drit? bot?n njer?zore. Bubullima dhe vet?tima jan? n? fen? Zulu veprime t? Zotit, kurse s?mundjet apo v?shtir?sit? n? jet? shkaktohen nga st?rgjysh?t ?Idlozi? ose ?Abafansi?(ata n?n tok?). St?rgjysh?rit e tyre gjithashtu mbrojn? jet?n , k?rkojn? p?r ushqim, jan? t? k?naqur me rituale dhe sakrifica, nd?shkojn? neglizhimin dhe marrin pozicionin e falltor?ve (in-junga).[30] Shirku n? Rububije n? fen? Zulu shfaqet jo vet?m n? konceptin e tyre t? krijimit t? bot?s njer?zore, por gjithashtu dhe n? dh?nien e t? mirave ose t? k?qijave n? jet?n e njeriut pun?s s? shpirtrave fisnor (st?rgjysh?ve). Midis disa musliman?ve shirku n? Rububije shfaqet n? besimin e tyre se shpirtrat e njer?zve t? shenjt? ose t? drejt? mund t? ndihmojn? n? pun?t e k?saj bote bile dhe pas vdekjes s? tyre. Ata besojn? se k?to shpirtra mund t? plot?sojn? nevoj?n e dikujt p?r t? larguar fatkeq?sit? dhe t? ndihmojn? k?do q? i th?rret (i lutet) ata. Prandaj adhuruesit e varreve i japin shpirtrave t? njer?zve aft?sin? hyjnore t? shkaktimit t? ngjarjeve n? k?t? jet?, n? t? v?rtet? vet?m Allahu mund t?i shkaktoj? ato. E p?rbashk?ta midis shum? sufist?ve ?sht? besimi n? ?Rixhalul-gajbi? (njer?zit e bot?s s? padukshme) drejtuesi i t? cil?ve pushton vendin e quajtur ?kutb?(poli i bot?s) nga ku drejton pun?t e k?saj bote.[31] (b) Shirku nga mohimi N? k?t? n?nkategori futen filozofi dhe ideologji t? ndryshme t? cilat mohojn? ekzistenc?n e Zotit direkt ose indirekt. N? disa raste pohohet mos ekzistenca e Zotit (p.sh. ateizmi), nd?rsa n? disa t? tjera deklarohet ekzistenca e Zotit, por m?nyra n? t? cil?n Zoti kuptohet n? t? v?rtet? mohon ekzistenc?n e Tij (p.sh. panteizmi). Ka pak ?sisteme? t? vjetra fetare n? t? cilat Zoti nuk ekziston. M? kryesori i tyre ?sht? ai q? i atribuohet Gotama Bud?s. Budizmi, nj? l?vizje reformiste n? hinduiz?m q? kund?rshtoi kast?n e sistemit, lindi rreth shekullit t? 6 p.e.s. n? t? nj?jt?n periudh? me Xhainizmin. Gjat? shekullit t? 3 p.e.s. ajo u b? fe shtet?rore. M? n? fund ajo u asimilua nga Hinduizmi, nd?rsa Buda vet? u b? nj?ri prej m?shirimeve t? Zotit. Budizmi hinajana, m? e hershmja dhe m? striktja prej dy interpretimeve t? budizmit, q? u shfaq pas vdekjes s? Bud?s shprehet qart? se nuk ka Zot; k?shtu q? barra e shp?timit i p?rket vet?m individit.[32] Ky tipar i lasht? i budizmit mund t? klasifikohet si nj? shembull i shirkut n? Rububije ku egzistenca e Zotit mohohet n? m?nyr? t? drejt?p?rdrejt?. Nj?soj, n? m?simet e xhainizmit vendosur nga Vardhamana, nuk ka Zot, por shpirtra t? lir? q? arrijn? di?ka prej k?tij statusi duke q?n? t? pavdeksh?m dhe duke ditur gjith?ka; komuniteti fetar i tyre i trajton k?ta shpirtra sikur ata jan? zota, duke nd?rtuar tempuj p?r ta dhe duke adhuruar imazhet e tyre.[33] Nj? tjet?r shembull ?sht? ai i faraonit t? koh?s s? t? d?rguarit Musa a.s. Allahu p?rmend n? Kur?an se ai mohonte egzistenc?n e Zotit duke i th?n? Musait dhe egjiptian?ve se vet?m ai (faraoni) ishte i vetmi Zot i krijesave. Allahu e citon at? duke i th?n? Musait ?? N?se ti beson Zot tjet?r p?rve? meje do t? gjendesh n? mesin e t? burgosurve.? (26:29), dhe popullit ??Un? jam zoti juaj m? i lart?.? (79:24). N? shekujt 19-20 disa filozof? evropian? pohuan mos ekzistenc?n e Zotit n? at? q? njihet si ?Vdekja e filozofis? s? Zotit?. Filozofi gjerman Filip Meinlend?r (1841-1876), n? shkrimin e tij kryesor, ?Filozofia e shp?timit? 1876, thot? se bota filloi me vdekjen e Zotit, mbasi Zoti ?sht? nj? parim i nj?sis?, i cop?tuar n? shum?llojshm?rin? e k?saj bote dhe nj? princip i k?naq?sis? i mohuar n? ligjin e vuajtjes q? dominon bot?n.[34] N? ?Prussia Friedrich Nietzsche (1844-1900)? mb?shtetet idea e ?vdekjes s? Zotit? duke hedhur tez?n se Zoti nuk ?sht? gj? tjet?r ve?se projektim i nd?rgjegjes s? njeriut dhe se njeriu ishte ura p?r te supernjeriu.[35] Zhan Pol Sartri, nj? filozof francez i shekullit t? nj?zet?, gjithashtu i b?ri jehon? mendimit t? ?vdekjes s? Zotit?. Ai deklaroi se Zoti nuk mund t? ekzistoj? sepse Ai ?sht? nj? kontradikt? n? terma. Ideja e Zotit sipas tij ?sht? nj? sajes? t? cil?n njeriu e b?ri t? jet? ashtu si? ?sht? dhe vet?.[36] Propozimi i Darvinit (vdiq n? 1882) se njeriu ishte thjesht nj? majmun i glorifikuar u adoptua gjer?sisht n? teorit? e shkenc?tar?ve dhe filozof?ve social? t? shekullit t? 19, si di?ka q? provonte bazat ?shkencore? p?r mos ekzistenc?n e Zotit. N? dit?t tona mbajt?sit e k?tij besimi jan? pasuesit e Karl Marksit, komunist?t dhe shkenc?tar?t socialist?, q? deklarojn? se origjina e ?do gj?je n? egzistenc? ?sht? ??shtje rast?sie. Ata m? von? deklaruan se Zoti ?sht? imagjinat? e njeriut e krijuar nga klasat sunduese p?r t? justifikuar ligjin e trash?guar t? tyre dhe p?r t? larguar v?mendjen e masave t? shtypura nga realiteti ku ato jetojn?. Nj? form? e k?tij shirku midis musliman?ve ?sht? ai i sufist?ve si Ibn Arabiu q? thot? se vet?m Allahu ekziston (gjith?ka ?sht? Allahu dhe Allahu ?sht? gjith?ka). Ata mohojn? ekzistenc?n e ndar? t? Allahut (si qenie sh.p.) dhe me an? t? k?saj ata mohojn? vet? ekzistenc?n e Tij. Kjo ide gjithashtu u shpreh n? shekullin e XVII nga gjermano-?ifuti Baruch Spinoza (filozof) i cili deklaroi se Zoti ?sht? shuma e p?rgjithshme e t? gjitha pjes?ve t? universit duke p?rfshir? dhe njeriun. Shirku n? Esmaa ues-Sifaat Shirku n? k?t? kategori p?rfshin edhe praktik?n e zakonshme pagane q? i jep Allahut cil?sit? e krijesave t? Tij edhe veprimet q? i japin gj?rave t? krijuara cil?sit? dhe emrat e Allahut. (a) Shirku nga humanizimi N? k?t? aspekt shirku n? Esmaa ues-Sifaat ku Allahut i jepen format dhe cil?sit e njer?zve dhe kafsh?ve. Meqen?se njeriu ?sht? superior ndaj kafsh?ve zakonisht idhujtar?t p?rdorin form?n e tij p?r t? paraqitur Zotin. K?shtu, ?imazhi? i Krijuesit shpesh pikturohet, modulohet apo gdhendet n? form?n e njeriut duke pasur karakteristikat e adhuruesve (njer?zve). P.sh. hindus?t dhe budist?t adhurojn? idhuj t? panum?rt n? form?n e njer?zve aziatik? dhe i konsiderojn? ata manifestime t? Zotit n? krijesa. Besimi i sot?m modern kristian se i d?rguari Jezus ishte m?shirim i Zotit, pra Krijuesi u b? krijesa e Tij, ?sht? nj? tjet?r shembull tipik i k?tij lloj shirku. Ka pasur shum? t? ashtuquajtur piktor? t? m?dhenj kristian? si Mikelanxhelo (vdiq n? 1565) q? e kan? pikturuar Zotin si nj? evropian i vjet?r, i zhveshur me mjek?r dhe flok? t? bardh?, t? gjat? e t? derdhur n? tavanin e nj? kishe n? Vatikan (kisha n? anglisht quhet Sistine Chapell). K?to piktura mbahen n? majat e nderimit nga bota kristiane. (b)Shirku nga hyjnizimi Kjo form? shirku ka t? b?j? me rastet kur q?nieve ose gj?rave t? krijuara i jepen emrat ose cil?sit? e Allahut. P.sh. arab?t e lasht? adhuronin idhuj t? cil?t ata i th?rrisnin me emra q? rridhnin nga emrat e Allahut. Tre idhujt e tyre kryesor? ishin: el-Laat em?r i marr? nga emri i Allahut el-Ilaah, el-Uza i marr? nga el-Aziz, dhe el-Menat i marr? nga emri el-Menan. Gjat? koh?s s? resulit s.a.u.s n? rajonet e arabis? doli nj? profet i rrem? i quajtur Jemaameh, i cili mori emrin er-Rrahman q? i takon vet?m Allahut. Midis sekteve shiite ?sht? sekti Nusejri i Siris? q? beson se kushuriri dhe dh?ndri i resulit s.a.u.s., Ali ibn Ebi Talibi, ?sht? manifestim i Zotit dhe i jep atij shum? prej cil?sive t? Allahut[37]. Gjithashtu dhe Ismailinjt?, t? njohur dhe me emrin Aga Kanis e konsiderojn? udh?heq?sin e tyre, Aga Kanin, si Zot. N? k?t? kategori p?rfshihen edhe Druz?t e Libanit q? besojn? se halifi Fatimi, El-Hakim bin Emrilah ishte manifestimi i fundi i Allahut midis njer?zve. Deklaratat e sufist?ve se el-Halaxhi ?sht? nj? me Zotin dhe si i till? ekziston si manifestim i Krijuesit brenda krijesave t? Tij futet n? k?t? kategori shirku n? Esmaa ues-Sifaat. Spiritualist?t e dit?ve moderne (njer?z q? pretendojn? se jan? rrug? komunikimi midis bot?s s? t? vdekurve dhe bot?s s? gjall? sh.p.) si Shirli Meklein, J.Z.Najt etj. shpesh deklarojn? p?r veten e tyre se jan? hyjni. Teoria e relativitetit e Ajnshtajnit (E=mc?, energjia ?sht? e barabart? me mas?n shum?zim me katrorin e shpejt?sis? s? drit?s) q? m?sohet n? t? gjitha shkollat n? fakt ?sht? shprehje e shirkut n? Esmaa eus-Sifaat. Kjo teori thot? se energjia as nuk mund t? krijohet as nuk mund t? shkat?rrohet; ajo thjesht transformohet n? materie dhe anasjelltas. Megjithat?, t? dyja materia dhe energjia jan? gj?ra t? krijuara dhe t? dyja do t? shkat?rohen si? thot? Allahu n? Kur?an: ] ???? ???? ?? ??? ? ?? ??? ?? ??? ???? ? [ ?Allahu ?sht? krijuesi i ?do gj?je ?? (39:62) ] ? ?? ?? ????? ??? ? [ ?Çdo gj? n? t? (n? bot?) do mbaroj? (zhduket) ?? (55:26) Gjithashtu kjo teori n?nkupton se masa dhe energjia jan? t? p?rjetshme duke mos pasur fillim as mbarim sepse ato jan? supozuar t? pa krijuara dhe q? transformohen nga nj?ra te tjetra. Vet?m Allahu ?sht? pa fillim dhe fund pra k?to cil?si i takojn? vet?m Atij. Teoria Darviniste e evolucionit ?sht? gjithashtu nj? p?rpjekje p?r t? shpjeguar evolucionin e jet?s nga format e thjeshta t? saj pa nd?rhyrjen e Zotit. Nj?ri prej udh?heq?sve darvinist? t? k?tij shekulli, Aldous Huksli, e shpreh k?t? mendim si m? posht?: ?Darvinizmi hoqi t?r?sisht nga sfera e diskutimeve iden? se Zoti ?sht? Krijuesi i organizmave.?[38] Shirku n? el-Ibade N? k?t? kategori shirku futen veprimet e adhurimit q? i drejtohen t? tjer?ve ve? Allahut dhe shp?rblimi i adhurimit k?rkohet nga krijesat n? vend q? t?i k?rkohet Krijuesit. Shirku n? el-Ibade ndahet n? dy aspekte kryesore: (a) Shirku i madh Kjo form? shirku ndodh kur veprimet e adhurimit i drejtohen t? tjer?ve ve? Allahut. Ky shirk paraqet form?n m? t? dukshme t? idhujtaris? p?r t? cil?n profet?t u d?rguan nga Allahu n? m?nyr? q? ata t?i th?rrisnin njer?zit p?t t?u larguar prej saj (idhujtaris). Kjo gj? mb?shtetet nga ajeti: ] ? ??? ????? ?? ?? ??? ????? ?? ?????? ???? ? ??????? ??????? ? [ ?Ne d?rguam n? ?do popull t? d?rguar q? t?u thot?: ?Adhuroni Allahun dhe largojuni tagut?ve (adhurimit t? tyre).? ?? (16:36) Tagut do t? thot? di?ka q? adhurohet bashk? me Allahun ose n? vend t? Tij. P.sh. dashuria ?sht? nj? form? adhurimi e cila n? perfeksionin e saj duhet t?i drejtohet vet?m Allahut. N? Islam dashuria ndaj Allahut shprehet me an? t? bindjes s? plot? ndaj Tij. Kjo dashuri nuk ?sht? ajo lloj dashurie q? njeriu ndjen n? m?nyr? natyrale n? drejtim t? krijesave, n? drejtim t? prind?rve, f?mij?ve etj. T? duash Allahun nj?soj si krijesat do t? thot? t?a ul?sh Allahun n? nivelin e krijesave t? Tij dhe kjo gj? p?rb?n shirk n? Esmaa ues-Sifaat. Pra, dashuria ndaj Allahut duhet t? jet? dashuri m? e madhe dhe kjo, ?sht? n?nshtrimi i plot? ndaj Tij. Allahu i thot? resulit s.a.u.s. t?i thot? besimtar?ve: ] ?? ?? ???? ????? ???? ???????? ?????? ???? ? [ ?Thuaj: ?N?se e doni Allahun at?her? ejani pas meje q? Allahu t?iu doj? ?? (3:32) Resuli s.a.u.s gjithashtu i ka th?n? shok?ve t? tij: ?Asnj?ri prej jush nuk ?sht? besimtar i v?rtet? derisa un? t? b?hem p?r t? m? i dashur se f?mija e tij, babai i tij dhe i t?r? njer?zimi.?[39] Dashuria p?r resulin s.a.u.s. nuk bazohet n? humaniz?m por bazohet n? origjin?n hyjnore t? shpalljes s? tij. K?shtu q? dashuria ndaj Allahut shprehet me an?n e bindjes s? plot? ndaj urdh?rave t? Tij. N? shpalljen e fundit, Kur?anin, thuhet: ] ?? ??? ?????? ??? ???? ???? ? [ ?Kush i bindet resulit, ai i ?sht? bindur Allahut. ?? (4:80) ] ?? ?????? ???? ? ?????? ? [ ?Thuaj: ?Bindjuni Allahut dhe t? d?rguarit ?? (3:32) N? qoft? se njeriu lejon q? dashuria p?r ndonj? gj? ose dik? tjet?r t? jet? midis tij dhe Allahut ai e ka adhuruar k?t? gj?. N? k?t? m?nyr? parat? mund t? b?hen zot i dikujt bile n? disa raste dhe d?shirat e k?tij njeriu mund t? b?hen si zot. Resuli s.a.u.s thot?: ?Adhuruesi i dirhemit (lloj paraje prej argjendi) do t? jet? gjithmon? i mjer?.? [40] Allahu n? Kur?an thot?: --------------------------------- [1]Fjala teuhid nuk ?sht? p?rmendur as n? Kur?an, as n? hadithet e resulit s.a.u.s, megjithat? kur resuli s.a.u.s. d?rgoi Muadh ibn Xhebel n? Jemen, n? vitin 9h, ai i tha atij: ?Ti do t? shkosh te kristian?t dhe ?ifut?t (ehli kitab?t), gj?ja e par? q? ti do t?i th?rres?sh ata ?sht? pohimi i nj?simit t? Allahut (Juuehidullahe).? Trasmetuar nga Ibn Abas dhe mbledhur nga Buhari (shiko S.Buhari v.9 f.348-9 n.469) dhe nga Muslimi (shiko S.Muslim eng-trans v.1 f.14-5 n.27). N? k?t? hadith koha e tashme e foljes nga e cila emri teuhid ka rrjedhur, ?sht? p?rdorur nga resuli s.a.u.s. [2] Ibn Haxhar, Tehdhiib et-Tehdhiib v.10 f.225. [3] Abdul Kahiir ibn Taahir el-Bagdati , El-Ferk bein el-Firak f.19-20. [4] Muhamed ibn Abdulkerim Sherestani , El-Milan uel-Nihal v.1 f.46 [5] Ahmed ibn Habel, Er-Radd?alaa el-Xhehmijeh f.41-43 [6] Kjo i referohet nj? mrekullie t? resulit s.a.u.s. i cili mori nj? grusht dh? e ia hodhi armiqve (n? fillim t? luft?s s? Bedrit). Allahu b?ri q? dheu t? arrinte fytyrat e tyre (armiqve) megjith?se ata ishin shum? larg. [7] Transmetuar nga Ibn Abasi dhe mbledhur nga et-Tirmidhiu. Shiko 40 Hadidhet En-Nevevi (ang-trans f.68 n.19) [8] Transmetuar nga Aishja dhe mbledhur nga Buhari (shiko S.Buhari v.3 f.535 n.861), Muslimi (shiko S.Muslim eng-trans v.3 f.931 n.4266) dhe Ebu Dauud (shko Sunnan Ebu Dauud eng-trans v.3 f.1294). [9] Transmeton Aishja dhe mbledhur nga Buhari (shiko S.Buhari v.6 f.495 n.535) dhe nga Muslimi (shiko S.Muslim eng-trans v.3 f.1195 n.5439 dhe 5440). [10] ?Nd?rkaq dit?n e shtat? Per?ndia mbaroi vepr?n q? kishte kryer dhe dit?n e shtat? u ?lodh nga gjith? veprat q? kishte kryer.? (Zanafilla 2:2) [11] N? kontrast me k?t? Allahu n? Kur?an thot?: ] ? ?? ????? ??? ? ?? ??? ? [ ?? At? nuk e kap as lodhje (kotje) as gjum? ?? (2:255) [12] ?K?shtu Zoti ndryshoi mendimin lidhur me t? keqen q? kishte th?n? se do ti b?nte popullit t? Tij? (Eksodi 32:14) [13] Muhamed Rida el-Muzafer thot? n? librin e tij ?Faith of shiia Islam???Ne besojm? se, ashtu si profeti, nj? imam duhet t? jet? i pagabuesh?m , d.m.th. nuk b?n gabime t? dukshme apo t? padukshme (brenda vetes s? tij , apo gabime n? shpirt), t? vet?dijshme apo t? pavet?dijshme, q? nga lindja deri n? vdekje, sepse imam?t jan? ruajt?sit e Islamit dhe ai ?sht? n?n mbrojtjen e tyre.? (f.32) shiko gjithashtu librin ?Islami? nga Sejid Said Ahtar Rizvi f.35 [14] El-Muzafer m? posht? thot?: ?Ne pohojm? se fuqia e imam?ve n? drejtim (t? pranimit) t? inspirimit ka arritur me an?n e k?tij hyjnizimi ? fuqi e th?n? menj?her?, pa pasur nevoj? p?r arsyetimet metodologjike apo p?r udh?heqje nga ndonj? m?sues.? [15] El-Komeni thot?: ?Natyrisht imami ka nj? vend t? nderuar, nj? rang t? lart?suar, ? , sovranitet dhe zot?rim mbi t? gjitha pjes?t e krijimit.? (Aajetullah Musaui el-Komeni, el-Hukumeh el-Islamije f.52). [16] Muxhahid ibn Xhubejr el-Meki (642-722) ishte nx?n?si m? i shquar i Ibn Abasit. Tefsiri i tij u plot?sua nga Abdur-Rahman et-Tahir dhe u botua n? dy volume me titull tefsiri Muxhahid. [17] Mbledhur nga Ibn Xherir et-Tabari. [18] N? fakt Allahu ?sht? mbi Arsh, mbi krijimin e Tij (sh?nim i p?rkthyesit). [19] P?rmendur n? Tejsiri El-azizi El-hamid e Sulejman ibn Abdullah Abdul-Uehabit f.34 [20] Trasmetuar nga Ibn Abasi dhe mbledhur nga et-Tirmidhi. [21] Sunnan Ebu Dauud v.1 f.387 n.1474. [22] Abdulkadiri (1077-1166) ishte drejtor i nj? shkolle Hambeli dhe Ribati (teqe) n? Bagdat. Leksionet e tij (t? mbledhura n? el-Fath er-Rabbane) ishin n? p?rputhje t? plot? me interpretimin mistik t? Kur?anit. Ibn Arabiu (lindur n? 1165) e ka quajtur at? kutb (poli i bot?s) t? koh?s s? tij dhe ka th?n? se ai kishte nj? rang q? e vinte at? mbi t? gjitha qeniet ve? Zotit. Ali ibn Jusuf esh-Shetanaufi (vdiq n? 1134) shkruajti nj? lib?r me titull el-Esraar (1304) n? t? cilin ai i atribonte shum? mrekulli Abdulkadirit. Sekti Sufi Kadiri ?sht? quajtur sipas emrit t? tij dhe ndjek (deri diku) rregullat dhe ushtrimet shpirt?rore t? tij. (Enciklopedia e shkurtuar e Islamit f.5-7 dhe 202-205). [23] Fatimja ishte vajza m? e vog?l e resulit s.a.u.s e cila u martua me kushuririn e resulit s.a.u.s. Ali ibn Ebi Talib dhe Hasani dhe Huseni ishin bijt? e tyre. [24] Klerik?t kristian? e b?n? harram martes?n me m? shum? se nj? grua dhe martes?n me kush?ririn e par?. Katolik?t romak? i ndaluan prift?rinjt? q? t? martoheshin dhe ndaluan gjithashtu edhe divorcin n? p?rgjith?si. [25] Kisha kristiane e b?ri hallall konsumimin e mishit t? derrit , gjakut dhe alkoolit. Disa prej tyre e b?n? t? lejuar edhe vizatimin dhe b?rjen e statujave q? e p?rshkruanin Zotin si njeri. [26] Fjalori i filozofis? dhe fes? f.66-67 [27] Fjalori i feve f.337 [28] Fjalori i filozofis? dhe fes? f.231 [29] Fjalori i feve f.358 [30] Ibid f.363 [31] Enciklopedia e shkurt?r e Islamit f.55 [32] Fjalori i filozofis? dhe fes? f.72 [33] Fjalori i filozofis? dhe fes? f.262-263 [34] Fjalori i filozofis? dhe fes? f.327 [35] Ibid f.391 [36] Fjalori i filozofis? dhe fes? f.508-9 [37] Nj? dokrin? t? till? e gjejm? edhe tek Bektashinjt e vendit ton?. Sh.red. [38] Cituar nga Francis Hitching?s, The neck of the girafe f.254 nga Tax dhe Callenger 1960 v.3 f.45. [39] Trasmetuar nga Enesi dhe mbledhur nga Buhari (shiko S.Buhari v.1 f.20 n.13) dhe Muslimi (shiko S.Muslim eng-trans v.1 f.31 n.71). [40] Mbledhur nga Buhari (shiko S.Buhari v.8 f.294 n.443). --------------------------------- Do You Yahoo!? Send instant messages & get email alerts with Yahoo! Messenger. -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed From gjerdani at yahoo.com Mon May 8 00:18:56 2000 From: gjerdani at yahoo.com (Ilda Sadriu) Date: Sun, 7 May 2000 21:18:56 -0700 (PDT) Subject: [Alb-Islam] [alb-muslimstudents] Gruaja nė Islam (kapitulli II - pjesa 1) Message-ID: <20000508041856.19004.qmail@web1106.mail.yahoo.com> Dr. Hasan TURABI Gruaja në Islam (përktheu Urim POSHKA) Kapitulli II (pjesa 1) Vendimi i Jurisprudencës Vendimi i jurisprudencës Islame është vetëm një shprehje praktike e urdhërave të fesë. Gratë, sipas Sheriatit, janë kundërpalët e burrave, ndërsa në jurisprudencën Islame nuk ka kurrfërë rendi të ndarë rregullash për to. Megjithatë, ekzistojnë disa rregull të kufizuara sekondare, në të cilat është treguar dallimi mes dy gjinjive. Mirëpo, këto janë paraparë vetëm për t?u mundësuar që të dy gjinive të shprehin fenë në mënyrë të çiltër dhe në përputhje me natyrën e tyre përkatëse njerëzore. Mirëpo, Sheriati (ose ligji Islam), në esencë është i njëjtë, ndërsa rregullat e tija të përgjithshme vlejnë për të dy gjinijtë; ato u drejtohen të dy palëve pa b&eum! l;rë dallim. Supozimi bazë në Sheriat është se gjinia është e parëndësishme, përveç se aty ku teksti e bën dallimin, apo aty ku mund të paraqitet dëshmia për këtë. Kështu, për shembull, ritet personale fetare për gruan në Islam janë të njëjta si edhe për burrin. Ajo duhet t?i kryejë lutjet e saja, të agjërojë, të vizitojë Kaben e Shenjtë dhe të kujtojë Zotin. Njësoj si burri, edhe gruaja duhet kujdesur për standërtet e përgjithshme fetare që kanë të bëjnë me qëndrimin personal, marrëdhëniet shoqërore dhe sjelljen morale ? d.m.th, të jetë e drejtë, altruiste, bamirëse, vërtetëdashëse dhe mirësjelllëse. Islami nuk parasheh kode të ndryshme morale për burrat e gratë. Madje edhe në çështjet e jetës publike nga ato, po ashtu, pritet që ta kryejnë pjesën e tyre dhe t?i përjetojnë vuajtjet dhe vështirësitë e jetës me durim, njësoj siç parashihet që burrat ta bëjnë këtë. Po ashtu, nga ato pritet që të tregojn solidaritet me bashkësinë e besimtaërve dhe ta lënë rehatinë e shtëpisë dhe vatrës së tyre për të migruar në shtetin e muslimanëv! e, të zhvillojnë Xhihadin bashkë me ta, dhe të nxisin mirëqënien e shoqërisë së tyre. Në të gjitha këto çështje nuk ekziston kurrëfarë dallimi ndërmjet muslimanëve dhe muslimaneve. Sepse, Zoti ka proglamuar: "Besimtarët dhe besimtaret janë të dashur për njëri ? tjetrin, urdhërojnë për të mirë, e ndalojnë nga e keqja, e falin namazin dhe japin zeqatin, respektojnë All-llahun dhe të dërguarin e Tij. Të tillët do t?i mëshirojë All-llahu. Allahu është ngadhënjyes, i urtë." (Kur?ani, (9:71). Gratë kanë mundësinë dhe nxitjen e njëjtë për të marrë pjesë në çdo aspect të vlerave fetare: "Nuk ka dyshim se për muslimanët dhe muslimanet, besimtarët e besimtaret, adhuruesit e adhurueset, të sinqertit e të sinqertat, durimtarët e durimtaret, të përvuajturit e të përvuajturat, sadakadhënësit e sadakadhënëset, agjëruesit e agjërueset, ruajtësit e nderit e ruajtëset e nderit, shumë përmendësit e All-llahut e shumë përmendëset e All-llahut, All-llahu ka përgatitur falje (mëkatesh) dhe shpërblim të madh." (Kur?ani, 33:35). Tradita thtë se Ummu Seleme i ka thënë Pejgamberit: "O i dërguari i All-llahut! Kur?ani flet për burrat, por nuk flet për ne gratë". Si rrjedhim, u shpall ajeti i lartëpërmendur Kur?anor. ***** "Gjerdani i Pëllumbeshës" http://www.geocities.com/gjerdani --------------------------------- Do You Yahoo!? Send instant messages & get email alerts with Yahoo! Messenger. -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed From gjerdani at yahoo.com Wed May 3 00:19:46 2000 From: gjerdani at yahoo.com (Ilda Sadriu) Date: Tue, 2 May 2000 21:19:46 -0700 (PDT) Subject: [Alb-Islam] [alb-muslimstudents] Gruaja nė Islam (pjesa 6) Message-ID: <20000503041946.16540.qmail@web1105.mail.yahoo.com> Dr. Hasan TURABI Gruaja n? Islam (p?rktheu UrimPOSHKA) Kapitulli1 (pjesa 6) Vendimi i fes? N? baz? t?veprimit t? saj, nj? grua fiton shp?rblimin apo d?nimin. Asnj? burri nuk ilejohet ta mbroj? ose t? nd?rmjet?soj? p?r ndonj? grua, e as q??sht? aip?rgjegj?s p?r veprimet e saja dhe pasojat e tyre. Doktrina e p?rgjegj?sis?p?rfundimtare nuk e konsideron nj?sin? familjare si p?rgjegj?s kolektiv; por,m? mir?, ?do individ ? mashkull apo fem?r ? paraqet nj? nj?si autonome, q? jepllogari para Zotit, dhe konsiderohet si p?rgjegj?s i drejtp?rdrejt? p?r veprimete tija ose t? saj, ose p?r pjes?n e tij apo t? saj n? veprimet e p?rbashk?ta."Dhe n? dit?n e kijametit secili prej tyre do t?i paraqitet Atij i vetmuar."(Kur?ani, 19:95) Gjykimi n? bot?ntjet?r nuk do t? thot? se patjet?r do t?i v?r? burrin dhe gruan brenda"kllapave" t? nj?jta; por as q? do ta lironte tjetrin nga faj?simi i vet ose tacaktoj? pjes?n e tij. Gjithashtu, besimtari nuk do t? trajtohet me t? padrejt?vet?m p?r shkak t? gjinis? s? vet. Zoti t? gjith? njer?zit i trajton n? baza t?parabarta. "At? dit? njeriu ik?n prej v?llait t? vet, prej n?n?s dhe prejbabait t? vet, prej gruas dhe prej f?mij?ve t? vet. At? dit? secilit njeri imjafton ??shtja e vet." (Kur?ani, 80:34/37) Individualitetii gruas ?sht? nj? parim i fes?: "Atyre q? mohuan, All-llahu u sjell sh?mbullgruan e Nuhit dhe gruan e Lutit. Ato t? dyja ishin n? kuror?n e dy rob?rve t?mir? nga rob?rit tan?, por ato t? dyja i tradhtuan (n? fe) ata t? dy dhe k?tat? dy nuk mund t?i mbrojn? ato fare tek All-llahu, e atyre dyjave u thuhet: ?Hynit? dyja n? zjarr s? bashku me ata q? hyjn?!? E atyre q? besuan, All-llahu usolli sh?mbull gruan e faraonit, kur ajo tha: ?Zoti im, m? b?n nj? v?nd pran?m?shir?s Sate n? xhenet dhe m? shp?to prej Faraonit e brutalitetit t? tij dhem? shp?to prej popullit mizor!? edhe Merjem?n t? bij?n e Imranit, q? e ruajtinderin e vet, e Ne prej an?s Son? i frym?zuam nj? shpirt? e ajo i besoi fjal?te Zotit t? saj? dhe librat e Tij dhe ishte e devotshme." (Kur?ani, 66:10-12) ***** Gjerdani i P?llumbesh?s http://www.geocities.com/gjerdani --------------------------------- Do You Yahoo!? Send instant messages & get email alerts with Yahoo! Messenger. -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed