From ALBODean1 at aol.com Mon Jul 3 21:53:38 2000 From: ALBODean1 at aol.com (ALBODean1 at aol.com) Date: Mon, 3 Jul 2000 21:53:38 EDT Subject: [Alb-Islam] Mbi varrin e Muhamedit a.s. Message-ID: <2f.7795554.26929da2@aol.com> H. Gjozo MBI VARRIN E MUHAMEDIT A. S. I nderuar lexues, te lutem, ki para syshe se kjo teme eshte shkruar para me shume se tridhjet vjeteve, por qe eshte aktuale me shume se kurre. Po q?ndroj para varrit T?nd. E di, se ke qen? njeri dhe se ke vdekur. Un? nuk po t? lutem, as nuk po t? adhuroj. Ti m? ke m?suar ashtu. Ashtu p?r ty thot? edhe Kur'ani, t? cilin ju ke komunikue njerzve. Por, megjithat?, ndjej se po q?ndroj para gjigandit t? mendimit njerzor?, po q?ndroj para madh?ris? s? jashtzakonshme e cila e ka krijuar historin?, i ka dh?n? kontribut t? madh e t? pavler?suesh?m zhvillimit t? gjinis? njerzore. Po q?ndroj para viganit t? shpirtit, ideja e t? cilit ende po jeton, e aft? q? edhe nj? her? edhe shum?her? t'i ndihmoj? njeriut n? m?nyr? q? n? t? t? fitoj? ajo njerzore dhe ajo humane dhe n? m?nyr? q? njeriu v?rtet? t? b?het njeri, ?ka edhe ka qen? v?llimi i shpalljes n? t? gjitha shfaqjet e veta, e pastaj edhe q?llimi i pejgamber?ve t? Zotit. Po q?ndroj para Teje, jo p?r shkak q? t? t? lus, q? me nd?rmjet?simin t?nd, me ndihmen e ndonj? ?udije, musliman?t t? ?lirohen prej fatkeq?sive, t? cilat i mundojn?. E di, e ashtu edhe ti ke m?suar, me besnik?ri duke i spjeguar m?simet e Kur'anit, se jeta i ka ligjet e veta dhe se domosdo zhvillohet sipas atyre ligjeve. Ato ligje, n? t? v?rtet? paraqesin dhe jan? shfaqje e vullnetit t? Zotit. As ti nuk je mb?shtetur n? ?udi as q? ndonj?her? je sh?rbyer me to. Ke besuar n? pun?, angazhim, luft? dhe flijim. Kurr nuk ke pritur q? nga qielli t? t? vjen di? e gatshme, sikur q? disa sot, t'i quajm?, ithtar? tuaj, e presin Mehdiun dhe zbritjen e s?rishme t? Isaut a,s. q? me ndonj? ?udi t'i shp?toj? Musliman?t. Kur'ani t? ka m?suar t'ju thua atyre q? presin ?udi, se ti nuk je kurrfar ?udib?r?s dhe se n? aktivitetet tua nuk ke kaluar prej kufinjve t? mund?sive njerzore. Cudia jote m? e madhe dhe fsheht?sia e suksesit t?nd ?sht? Kur'ani t? cilin e ke m?suar dhe jet?suar. N? at? q?ndrojn? fsheht?sit? e sukseseve t? t? gjith atyre t? cil?t e kan ndjekur rrug?n tande. I frym?zuar dhe i dejur me fuqin? e frym?s t?nde pranin? dhe aft?sin? e secil?s k?tu, n? k?t? vend t? shenjt, fuqish?m po e ndiej, m? s? thelli po e p?rjetoj madh?rin? e vepr?s t?nde dhe m?simit t?nd. Por, nj?koh?sisht, o pejgamber i dashur, po po?rjetoj edhe di?, po e p?rjetoj edhe t?r? pesh?n e tragjedis? s? k?saj bote. I vet?dijsh?m p?r vendin ku gjendem dhe faktin se pik?risht k?tu n? k?t? vend, ideja Islame e ka p?rjetuar jet?simin e vet t? par? dhe e tregoj vler?n e vet n? praktik?, po kundroj edhe thell? po e p?rjetoj jazin dhe mospajtueshm?rin? midis jet?s praktike t? muslimanit sot dhe m?simit Kur'anor?. N? at? p?rjetim, O i d?rguari i Zotit, nuk kam pasur rast ta shfaq? n? nj? tubim t? p?rgjithsh?m Islamik, ?far do t? duhej t? jet? haxhi, sepse ti ashtu e ke trajtuar dhe praktikisht e ke zbatuar, d?shiroj q? k?tu para varrit t?nd ti them vetvehtes dhe q? p?r t? m? thell? t? p?rsias. E para, ?ka do t? d?shiroja menj?her? t? them, si p?rjetim i par?, ?sht? fakti se p?rkushtueshm?rija dhe besnik?rija e masave muslimane ndaj Islamizmit, ende ?sht? mjaft e madhe. Pik?risht tash, kur po festohet 1400 e sa vjetori i shpalljes s? Kur'anit, ideja Islame po tregon shenja t? fuqishme t? jet?s s? vet. Ajo n? vet?dijen e masave, ndon?se e pap?rcaktuar dhe n? prezentimet mjaft t? paqarta dhe t? pap?rkufizuara, prezenton fuqi t? madhe potenciale dhe latente shpirt?rore. Ajo fuqi, edhe pse nuk po d?shmohet dhe nuk po sjell dobi n? aktivitetet e caktuara dhe t? organizuara, ajo me nj? rezistenc? pasive ju ka ndihmuar masave muslimane q? t? mbahen dhe ta ruajn kompaktivitetin e tyre shpirt?ror? icili p?rv? t? gjitha dob?sive ekonomike, megjithate nuk ?sht? luhat?se. P?rkundrazi, ai, si nj? ndjenj?, ?sht? ende i fuqish?m. Ai, fatkeqsisht, nuk po na manifestohet n? trajta p?rkat?se t? jet?s shoq?rore, politike dhe ekonomike t? musliman?ve, por paraqet mund?si t? m?dha p?r lidhshm?rin? e p?rgjithshme dhe solidaritetin nd?rmusliman, icili n? k?t? ?ast ?sht? jashtzakonisht i nevojsh?m, por icili mjerisht mungon, p?r ?'arsye vendet islamike mjaft vuajn, ve?anarisht popujt arab. Posa??risht kjo, ?sht? e qart? te problemi Palestinez, ku pasojat e p?r?arjes m? fatzisisht po manifestohen. Ekzistimi i ndjenj?s s? lidhshm?ris? reciproke shpirt?rore t? shtresave t? gj?ra t? musliman?ve n? t? gjitha vendet Islame ?sht? qartazi e dukshme. Ne n? rrug?n ton? k?t? e kemi par? dhe ndier. Duke kaluar n?p?r Turqi, Irak, Kuveit, Arabin? Saudite, Jordan dhe Siri. Cdokund e kemi ndier ekzistimin e asaj lidhjeje dhe kemi qen? g?zuesh?m t? pranuar sikur v?llez?r. Besnikrija dhe dashurija e masave muslimane ndaj Islamizmit, shenjt?rive dhe institucioneve t? tija, mjaft fuqish?m po demonstrohet edhe n? haxh. Numri i haxhinjve, po rritet prej vitit n? vit. Un? me dit? t? t?ra po orvatem ti afrohem varrit t?nd. Po orvatem t? dep?rtoj n?p?r rreth icili vazhdimisht qarkon rreth tyrb?s t?nde, dhe v?shtir? po arrij?. T? gjith po nguten ti afrohen Tyrbes, t? shikojn? n?p?r dritare dhe ta prekin murin. As goditjet e r?nda t? rojtar?ve nuk mund t'i pengojn? disa manifestime t? asaj p?rkushtueshm?rije. Ato goditje ?mb?l barten. Mahnit? besnik?rija ecila n? m?nyra t? ndryshme shprehet. Disa i f?rkojn? dhe i puthin muret, t? tjer?t t? kthyer kah muri p?rulsh?m q?ndrojn? dhe qajn?, t? tret?t lexojn? dua t? ndryshme dhe luten, t? tjer?t k?ndojn? salavate... Pa marr? parasysh? m?nyr?n dhe trajt?n e atyre manifestimeve, t? cilat nganj?her? na duken qesharake, un? t? gjitha ato i kam p?rjetuar si shprehje t? besnik?ris? dhe dashuris? t? Islamizmit dhe ndaj teje o pejgamber i Zotit. Ato n? t? v?rtet? edhe jan?. T?r? ajo ?sht? p?r ty, n? emrin t?nd dhe n? emrin e dituris? t? cil?n e ke predikua. Mir?po, ?sht? pyetje krejt?sisht tjet?r, nd?rkaq ?far jan? shfaqjet e atyre masave mbi Islamizmin dhe personalitetin t?nd. Shtremb?rimet, mistifikimet, t? shprehurit e Islamizmit vet?m n? liturgji, t? kthyerit vdekjes, njeriut t? vdekur dhe orjentimi kah ahireti - t? gjitha ato jan? karakteristikat kryesore t? shfaqjes s? theksuar. Po mendoj mbi at? shfaqje. Thell? po m? rikujtohet O Pejgamber i Zotit, nj? hadith i yti n? t? cil?n krejt?sisht qart? e ke paralajmruar gjendjen e k?till?: "Ti O Ibni Mesud jeton n? koh?n n? t? cil?n ka shum? t? atill? t? cil?t e njohin Kur'anin, i praktikojn? dhe kan? kujdes n? kryerjet e rregullave t? tija, e pak ka t? atill? t? cil?t e lexojn? dhe kan kujdes mbi ate se si theksohet ndonj? harf (sjkronj?) e tij. Mir?po, do t? vjen koha, kur do t? ket? shum? t? atill? t? cil?t e lexojn? Kur'anin rigorozisht kan kujdes mbi ate se si theksohet ndonj? harf n? tekstin e tij, nd?rsa shum? pak t? atill? t? cil?t e kuptojn? dhe i kryejn rregullat e tij n? jeten e p?rditshme". Nuk mundem, o pejgamber i dashur, e q? k?tu para varrit t?nd mos ta pranoj dhe intimisht t? konfirmoj, vetvehtes se ne pik?risht sot jetojm? n? nj? koh? t? atill? dhe po e p?rjetojm? nj? gjendje t? atill?. Fjal?t tua dhe paralajmrimet tua, t?r?sisht jan? plot?suar. Kur'ani lexohet (k?ndohet), sigurisht m? shum? se kurdoher? m? par?, madje edhe m? shum? se n? koh?n t?nde. N? vendet Islame ekzistojn? vende t? posa?me dhe radiostacione t? posa?me t? cilat dit? e nat? e emitojn?. E emitojn? edhe vendet jomuslimane. Esht? regjistruar n? disqe i ashtuquajturi mus'hafi murettel. Gjithashtu m?nyr?s s? leximit t? Kur'anit dhe theksimit t? harfeve po u kushtohet kujdes i madh, ashtuq? ajo ?sht? zhvilluar n? shkenc? t? ve?ant?. Kujdesi edhe m? i madh po i kushtohet botimit dhe shtypjes s? Kur'anit. Ekzistojn? jashtzakonisht botime luksoze. N? k?t? pik?risht po garojn? vendet Islame. Botimet e tilla luksoze, sunduesit e vendeve Islame ua dhurojn? vizitor?ve t? tyre si hedijen m? t? vlefshme. Edhe un? n? k?t? rrug? kam marr? dhurata t? atilla. Po form?s dhe fizionomis? s? jashtme t? Kur'anit, si edhe leximit t? tij i kushtohet kujdes i madh, ska dyshim m? shum? se kurdoher? m? par?. Gjat vitit, ve?enarisht gjat? koh?s s? Ramazanit lexohen me milijarda hatmesh. Kur'ani v?rtet? shum? po lexohet, por o pejgamber i dashur i Zotit, vet?m t? vdekurve dhe p?r sevabe, e jo p?r m?sim, k?shilla. Po e lexojn? lypsit, p?r arsye t? lypjeve, po e p?rdorin magjistar?t dhe falltar?t n? pun?t e tyre t? ndyra, po e lexojn? p?r para (biznis), po mbahet si hajmalija dhe po ruhet n? sht?pija n? rafte p?r shkak t? bereqetit. E sa i p?rket realizimit praktik t? rregullave Kur'anore n? jeten e musliman?ve, gjendja n? at?, ?sht? e atill? q? ithtari yt i sinqert? edhe i vet?dijsh?m, i cili po q?ndron para teje, n? k?t? vend t? shenjt?. V?shtir? mund t? duroj? e q? thell? dhe sinqerisht t? mos turp?rohet. Kaher? n? jeten e musliman?ve, nuk po respektohen dhe nuk po zbatohen parimet e shkenc?s sate. Islami ?sht? shp?n? ekskluzivisht n? lutje. Krejt?sisht ?sht? p?rjashtua nga jeta publike e vendeve islame n? t? cilat zotron ideja europjane, dhe kjo n? formen e shtremb?ruar dhe degjeneruar. Ato forma t? ides? evropjane laicistike prej t? cil?ve Europa d?shiron t? ?lirohet, sepse jan sh?ndrruar n? penges? dhe po e rrezikojn? jet?n e njeriut, n? vendet islame po fitojn? afrimin t? plot?. Kam pasur rast q? n? k?t? rrug?, duke kaluar n?p?r nj? num?r t? madh qendrash t? r?nd?sishme dhe t? m?dha Islamike, t? ndiej dhe t? shoh pasojat e r?nda t? procesit "t? modernizimit" t? bot?s muslimane. Kolonijalizmi, duke e shfryt?zuar dob?sin? e Musliman?ve, i ka futur n? at? bot? n? em?r t? shkenc?s dhe t? kultur?s lajthimet m? t? m?dha dhe m? t? rrezikshme dhe moralisht e ka helmuar. Ka arritur, i dashuri pejgamber q? n? qendrat e m?dha Islame t? cilat kan qen? kultivuaesit m? t? m?dhenj t? ides? t?nde, t? hapin sht?pi publike, pijetore, lokale bixhozi etj, t? cilat edhe tash ekzistojn?. Kolonizatori ka shkuar, por e ka l?n? at? m? negativen nga m?nyra e jet?s s? vet. N? vend t? shkollave dhe fabrikave ka l?n? xhehaletin, alkoolizmin, prostitucionin, bixhozin etj. Esht? p?rpjekur ta zhvleft?soj? njeriun, q? ta l?j? t? zbraz?t pa vlera, q? ta bastardhoj? dhe p?rziej rac?n dhe ta ngarkoj? me komplekse t? ndryshme, ?ka i shkoj edhe p?r dore. Esht? duke rrjedhur, edhe at? n? p?rmas t? m?dha evropieizmi i bot?s Islamike. Procesi i materjalizmit total, icili n? vehte mban mohimin e t? gjitha vlerave kolasike shpirt?rore, po merr hov gjithnj? e m? t? madh, po frik?sohem o i d?rguari i Zotit, e p?r k?t? kam mjeft d?shmi q? edhe k?tu n? aft?sin? t?nde nes?r, n?se k?shtu vazhdohet, t? mos lajm?rohen pijetoret, lokalet p?r bixhoz, sht?pit? publike e tj. Procesi i k?tij materjalizmi t? vrazhd? dhe vullgar? tek ecila gjithnj? e m? shum? po vijn? n? shprehje forcat shtazarake destruktive te njeriu, n? p?rpjestim t? madh po e shpejton shum?zimi i t? mirave materjale n? disa vende Islamike, si? ?sht? Kuvejti, Arabija Saudite, Libia e edhe Iraku. N? t? gjitha vendet arabe rezultatet e procesit t? fuqish?m materjal jan? t? dukshme, por paralelisht me k?t? po formohet shoq?rija e evropeizuar ecila n? vehte p?rmban t? gjitha gjymtit? e m?nyr?s s? jet?s per?ndimore. M? ndjell?keqe n? procesin e "modernizimit" t? bot?s muslimane n? kuptim t? evropeizmit ?sht? kjo q? ai po kryhet n? epok?n ku mendimi per?ndimor? po p?rjeton kriz?n m? t? thell? dhe kur po gjendet n? fazen e degradimit t? vet t? plot?. Ajo n? fazen e vet t? tashme m? t? re t? zhvillimit ?sht? privuar nga ?do kualitet interior moralo - etik dhe i p?rgjithsh?m njerzor? e human. Ekziston ekskluzivisht si forc? dhe plot?sim i nevojave t? t? ekzistuarit fizik. Si e till? ?sht? sh?ndrruar n? mohuas t? v?rtet? t? vlerave shpirt?rore. Materja si burim i forc?s dhe mjet i d?frimit personal ?sht? b?r? vlera e vetme. S? k?ndejmi, shkenca dhe teknika jan v?n? n? sh?rbim t? forc?s. Mendimi prendimor? n? formen e atill? t? shtremb?ruar dhe degjeneruar ballafaqohet n? vendet islamike n? pritje t? p?rzem?rt. Parullat e tija po fitojn? mjaft popullaritet. Esht? bashk?kohore t? pihet (alkool), lirisht seksualisht t? d?frehet. Esht? reaksionare t? besohet n? vlerat shpirt?rore dhe t? p?rmbahemi normave morale. Duke menduar p?r t? gjitha k?to, k?tu para varrit t?nd, O i D?rguari i Zotit, po mendoj edhe n? uleman? si trashigimtar?t tu t? cil?ve ua dor?zove emanetin e ruajtjes dhe t? spjeguarit t? ISLAMIT. Pyes vet?vehten ku ?sht? ajo dhe si ka lejuar q? t? vihet deri te gjendja e k?till?. Po e analizoj problemin e ulem?s. Dasht e pa dasht? imponohen pamjet e masave t? cilat ja edhe tash po i shikoj, se si po sillen rreth varrit t?nd i f?rkojn? dhe i puthin muret e mbledhin pluhurin nga muret q? ta marrin si ila? p?r t? gjith s?mundjet. M? rikujtohet skena t? cil?n e kam par? n? xhamit? dhe tyrbet e Stambollit, Bagdadit, Kufes, Basres, Kerbel?s, Damaskut, Kajros, Nexhefit etj. Prej kah bot?kuptimi i atill? mbi Islamin, dhe mistifikimi i atill? i institucioneve t? tija. Prej kah t? shp?nurit e m?simit t? tij n? vetM at metafizike. Prej kah izolimi i Islamit nga jeta. Prej kah t? gjitha k?to dhe ?far? dhe sa ?sht? pjesmarrja dhe p?rgjegj?sia e ylemas n? mbar? k?t??! Esht? e qart? se ylemat? nuk mund t? lirohen nga p?rgjegj?sia e madhe p?r situat?n e k?till?. Ajo ka qen? m? e thirrura q? ta ruaj past?rtin? e m?simit Islamik dhe q? korrekt t'i spjegoj? parimet Islamike, duke i mbajtur fuqish?m pozicionet jet?sore n? duart e veta dhe duke i orjentuar aktivitetet n? drejtim t? koncepteve Islamike. Nuk ka guxuar t? lejoj? q? t? shkelet dhe flaket e p?rjashtohet nga jeta publike. Nuk ka guxuar ta l?j? njeriun e gjall? dhe jet?n e t? orjentohet ka njeriu i vdekur, vdekja dhe ahireti. Kur mendoj p?r k?t? problem nuk mundem e q? p?rve? dob?sive subjektive t? ylemas?, mos ti shoh edhe faktor?t tjer? t? jasht?m t? cil?t e kusht?zuan situat?n e atill?. K?tu n? vend t? par? jan? marr?dh?nijet e pushtetit dhe ylemas?. Pushteti gjithnj? synon q? shkencen ta vej n? sh?rbim t? vetin. Kjo gjithnj? ka ndodhur e po ndodh? edhe sot. Mendohet q? diturija duhet ti sh?rbej? politik?s s? dit?s dhe ?astit. Duhet ta gjej cop?timin e atomit n? m?nyr? q?, sipas d?shir?s s? politik?s t? prodhohen bombat atomike dhe arm? tjera rrenuese ecila ?sht? e destinuar ekskluzivisht p?r mbytjen e njerzve. Duhet ti mbroj? teorit? dhe q?ndrimet e ndryshme politike t? cilat nes?r do t? jen? t? l?na pas dore. Halif?t si p?rfaq?sues t? pushtetit tashm? mjeft her?t u p?rpoqen q? yleman? ta v?n? n? sh?rbim t? politik?s. Edhe pse ulemat? e par? t? k?saj dukurije energjikisht ju kund?rvun?, edhe p?r k?t? shum? njer?z p?suan, p?rfaq?suesve t? pushtetit u shkoj p?r dore q? ta krijojn? uleman? profesionale, zyrtare e cila do t? paguhet dhe sh?rbej? p?r para, ashtu si i dikton zotriu. Nj? shumic? konsiderojn? se me futjen e ulemas? zyrtare profesionale i ?sht? dh?n? grusht, goditje e r?nd? zhvillimit t? mendimit islamik. Reshid Rida-ja e numron k?t? midis shkaqeve themelore t? dekadenc?s s? p?rgjithshme muslimane. Mendoj mbi at?, e di se njeriu p?r shkak t? ekzistenc?s fizike, i jan? t? nevojshme t? mirat materjale. Esht? e kuptueshme q? sh?rbimet e veta n? fush?n e jet?s materjale ka t? drejt? ti paguaj (t? k?rkoj? kompenzim) n? m?nyr? q? t? furnizohet me mjetet materjale p?r vetvehten. Mir?po, n?se ka t? b?j? p?r sh?rbimin Zotit, t? mir?s s? p?rgjithshme njerzore, parimeve moralo - etike, luft?s p?r njeriun dhe marrdh?nijeve m? humene nd?rnjerzore, at?her? ky sh?rbim nuk do t? guxoj? t? profesionalizohej, as komercializohej dhe t? k?rkohet kompenzim. Do t? ishte kjo, vullgarizimi m? i thjesht? i k?tij sh?rbimi madh?shtor?. Cdo njeri ?sht? i obliguesh?m q? prej vehtes, sipas mund?sive t? veta t? ndaj di? p?r shoq?rin? dhe t? mir?n e p?rbashk?t. Kjo n? t? v?rtet? ?sht? ajo q? e kan vepruar ylemaja e par? dhe ??sht? dashur t? veproj? edhe e m?parshmja. Sa i p?rket gjendjes s? sotme n? k?t? fush?, ajo ?sht? shum? e r?nd?. Nuk di n?se mundet p?rgjithsisht t? flitet p?r uleman?. M? duket se m? drejt? do t? ishte t? flitet p?r n?npun?sit fetar?. Duhet pranuar se kuadri i sot?m fetar?, n? t? gjitha vendet dhe bashk?sit? fetare nuk ?sht? n? nivel t? duhur. Entet fetare t? cilat i kan dh?n? k?to kuadro nuk kan qen? n? hap me koh?n as q? n? kohen e duhur iu jan? p?rshtatur nevojave t? jet?s. N? vend q? ta ?elin hapin dhe ti tregojn? rrug?t e reja, kan hecur troq pas koh?s s? kthyer kah e kaluara. Kan dh?n? kuad?r me dituri mjaft t? kufizuar dhe t? nj?ansh?m. Kan k?rkuar respektimin rigoroz dhe ngulitjen n? q?ndrimet dhe mendimet e hershme. Esht? asfiksuar ?do mendim p?r krijim. Univerzitetet ekzistuese Islamike, ende gjenden n? fazen e p?rgaditjes. Iu mungon kuadri bashk?kohor? i m?simdh?n?sve. Forcat konservative po e ngadalsojn? dhe e pengojn? procesin e p?rshtatjes. P?rve? k?saj te vet? p?rshtatja mungojn? konceptet e qarta dhe t? caktuara. Ende nuk ?sht? p?rkufizuar qart? nocioni i p?rshtatjes dhe modernizimit. Shum? k?t? po e identifikojn? me nocionin e evropeizmit n? kuptimin vullgar? t? k?saj fjale. P?r k?t? arsye disa rrethe po i frik?sohen p?rshtatjes s? atill?. Megjithate duhet pranuar se problemi ?sht? mjaft i nd?rlikuar. Bota islamike n? k?t? ?ast gjendet n? rrug?kryqin mjaft delikat. Nga nj? an? po e shtr?ngon trashigimija e nj? prapambeturije t? p?rgjithshme v?rtet? t? r?nd?, si edhe pasoj? e k?saj prapambeturije problemet mjaft t? nd?rlikuara shoq?rore, ekonomike, dhe politike t? cilat k?rkojn? zgjdhje t? shpejta, e nga ana tjet?r ?sht? gjet? n? vatren e konflikteve t? interesave t? huaja. Vendet muslimane jan? t? vet?dijshme q? duhet t? jetojn? n? bot?n e k?till? ?far? ?sht? ajo, duhet t? inkuadrohen n? t? dhe ta gjejn? vendin e vet. Por si? Duket se udh?heq?sit politik n? vendet islamike ende nuk kan gjetur p?rgjigje t? drejt? p?r k?t? pytje, ende nuk kan zbuluar baz?n solide p?r inkuadrim n? zhvillimin bashk?kohor? dhe marrjen e vendit t? vet p?rkat?s. N? k?t? fush? ende po ndihet jostabiliteti, e madje edhe luhatjet. K?to udhheq?si po q?ndrojn? tash t? gozhduara nd?rmjet t? kaluar?s dhe t? tashmes, reaksionit dhe progresit, prendimit dhe lindjes, mendimit islamik dhe prendimor. Po b?hen kombinime t? ndryshme, por suksese t? ve?anta. M? kryesore n? mbar? k?t? ?sht? q? nuk ?sht? gjetur nj? platform? politike ecila do t? ishte shprehje e synimeve, traditave, vlerave shpirt?rore, besimit dhe disponimit t? shtresave t? gj?ra muslimane dhe t? cilin k?to masa do ti pranonin si t? veten. Po v?rehet mosekzistimi i kohezionit t? duhur nd?rmjet masave dhe udhheq?sive politike si dhe nd?rmjet programeve dhe synimeve t? masave, po i shkakton v?sht?rsit? m? t? m?dha dhe po krijon pengesa n? zgjimin m? t? ri t? popujve islamik... ...Duket se k?t? zbraztir?, njeriu i ri m? s? fuqishmi e ndien dhe e p?rjeton. P?rve? t? gjitha eksceseve sa p?r sy e faqe, lajthimeve dhe sjelljeve t? ?uditshme, posa??risht n? veshje dhe jeten seksuale, njer?zit e rinj po tregojn? gadishm?ri t? duhur q? tu kthehen vlerave shpirt?rore dhe q? t? angazhohen n? p?rtrirjen shpirt?rore. Ky angazhim dhe inkuadrim i njeriut t? ri bashk?kohor? n? jeten fetare imperativisht imponohet si nevoj? e domosdoshme, por edhe si detyr? mjaft e r?nd? dhe e nd?rlikuar. An?tar?t e ri t? bashk?sis? fetare Islamike, po tregojn? afinitet t? ve?ant?, kundruall Islamizmit dhe hulumtimeve kah ai. Por ku ta gjejn? edhe si t'i m?sojn? parimet e tija? Duhet pranuar, se gjenerata e re, n? raport me k?t? pytje, gjendet para dilem?s mjaft t? madhe: d?shiron ta m?soj? fen? e vet, po si? At? q? po e sheh te prind?rit e vet, aspak nuk e entuziazmon. Po sheh vet?m formalitete, t? cilat nuk po l?n? kurrfar gjurmash n? kurtoazin? e p?rditshme. Islamizmi i hoxh?s s?rish ?sht? shp?n? n? dispozitat e fikhut t? cilat n? nj? pjes? t? madhe, kaher? nuk praktikohen. P?rpjekjet e interpretimit dhe p?rpunimit m? bashk?kohor? t? mendimit Islamik dhe koncepteve t? tija po hasin n? rezistenc?n mjaft t? fuqishme t? forcave konservative t? cilat ende zotrojn?. V?rtet? duhet kuptuar v?sht?rsit? e njeriut t? ri bashk?kohor?. Nuk mund t? themi se ai nuk ndien nevoj?n e fes? si burim t? vlerave shpirt?rore, t? cilat i mungojn?, por kush t'i ndihmoj? n? k?t?? Ka shum? sosh t? cil?t din? ?ka vlen?, por ka shum? pak asosh q? din? ?ka vlen? dhe ?ka duhet punuar. Konsideroj se n? k?t? ?ast do t? ishte m? me r?nd?si, n? nj? m?nyr? bashk?kohore, me gjuh?n e koh?s n? t? cilin jetojm?, t? jepet shenj n? m?simet Islame dhe t? p?rpunohen konceptet e tija n? frym?n e nevojave t? jet?s bashk?kohore. Menj?her? duhet theksuar se ky ?sht? proces mjaft i nd?rlikuar dhe i gjat? icili tashm? ?sht? hapur dhe n? t? cilin medeomos duhen t? inkuadrohen t? gjitha forcat e sh?ndosha dhe progresive Islamike. Ne nga ana jon? po b?jm? sa po mundemi dhe dim?, thell? dhe vet?dijsh?m se Islamizmi, i kuptuar n? m?nyr? korrekte, do t'ua ofroj? ndihm?n m? t? madhe musliman?ve n? vendin ton?, q? sa m? mir? t? inkuadrohen n? jet?n bashk?kohore dhe q? ta rrisin kontributin e tyre n? zhvillimin e p?rgjithsh?m. E si na duket ai problem? Po p?rpiqem q? k?tu para varrit tand m? s? thelli ta p?rjetoj, kuptoj dhe v?shtroj. Po orvatem q? n? boten e sotme t? gjej? nj? ?ik?z drit? e cila do t? tregonte n? ardhm?ri m? t? mir?. C'po shoh? Po shoh ndarjen e bot?s n? blloqe antagoniste, ushtarake dhe politike, konfliktin Per?ndim - Lindje, t? rinjt - t? vjetrit, armatimi rr?nqeth?s, kontrastet e m?dha nd?rmjet t? vegj?lve t? pazhvilluar dhe t? m?dhenj?ve t? zhvilluar, kriza e vlerave klasike, keqp?rdorimi i shkenc?s dhe teknik?s, t? hedhurit e njeriut si vler? m? t? mdhe etjera. Edhe pse kjo bot? sipas manifestimeve t? veta t? jashtme po natregohet si bot? n? t? cil?n zot?rojn? forcat e t? keqes, nuk duhet t? frik?sohemi shum? dhe n? m?nyr? pesimiste ta shikojm? n? gj?rat. Esht? e dukshme se di? e re po punohet. Krizat t? cilat po i p?rjeton njerzija jan? pasoja vet?m t? dh?mbjeve t? lindjes, t? cilat do t? duhej t? konsideroheshin normale n? procesin e k?till?. Njerzija, megjithat? do ta gjej? rrug?n e vet, do t? ngadhnjen njeriu. Do t? ngadhnjen ajo njer?zore, humane. Shpirti, megjithk?t? do ta qeveris? makin?n dhe do ta vendos? n? sh?rbimin e vlarave njerzore. Mendimi yt, o i d?rguari i Zotit, do t? mund t? shpejtoj? k?t? fitore, dhe n? k?t? proces ta jap kontributin e vet t? ?muesh?m. From hajrudinmuja at hotmail.com Mon Jul 3 22:03:23 2000 From: hajrudinmuja at hotmail.com (Hajrudin Muja) Date: Mon, 03 Jul 2000 22:03:23 EDT Subject: [Alb-Islam] Fjala shkencore ne Kur'an Message-ID: <20000704020323.34071.qmail@hotmail.com> FJALA SHKENCORE NE KUR'AN  N? baz? t? ?kahit konkludojm? se Kur'ani ngjan? n? qenje t? gjall?, kurse fjala Kur'anore n? qeliz?...? Qelizat p?rtrihen dhe n? nj? qenje t? gjall? n? t? shumt?n e rasteve p?rngjajn? n? nj?ratjetr?n, kurr? nuk p?rs?riten por gjithher? ndryshohen. Nj? gj? e nj?jt? ?sht? edhe te fjala Kur'anore. V?rejm? se po ato fjal? p?rs?riten me qindra her? n? Kur'an, po n? t? nj?jt?n koh? konstatojm? se ato nuk jan? p?rs?ritje. Fjala Kur'anore ?doher? ka dometh?nije e kuptim t? ri. Na shpije kah t?r?sia n? holl?sit?. Deg?zohet n? deg? sikurse fara q? jep rr?nj?n, trungun, deg?t dhe gjethet, pastaj lulet dhe frytin... Ajo gjithnj? ?sht? (t? themi) portokalli, q? n?p?rmes holl?sive t? tija shfaqet k?rcyelli i v?rtet? i portokallit. Ajo ?sht? lidhshm?ri organike, p?rkat?sisht KRIJES? e gjall?. Edhe sikur disa her? ta lexojm? Kur'anin, ?do her? do t? kuptojm? di?ka t? re n? t?. Ta marrim p?rshembull fjal?n "Shkenc?" n? Kur`an. Do t? v?rejm? se shkenca n? fillim vjen n? kuptimin rrethor?, n? form? v?shtrimi, n? krijimin e qiejve dhe t? tok?s. Pak m? tej? do t? shohim se si v?shtrimi do t? detajizohet:"Si jan? krijuar devet, dhe si ?sht? ngjitur qielli, si jan? p?rq?ndruar malet dhe si ?sht? krijuar toka..." Kjo ?sht? biologji, astrologji, gjeologji, gjeografi dhe dituri tjera sot t? njohura. Kur'ani, pastaj na hedh kundrimin n? an?n tjet?r: "Thuaj: Udh?toni n?p?r bot? dhe shikoni si kan? p?rfunduar ata m? par?..." Ky ?sht? nj? v?shtrim historik, ose: "Udh?toni n?p?r bot? q? t? shihni ate q? Ai e ka krijuar prej asgj?s? (hi?it)..." Ky ?sht? v?shtrim mbi evolocjonin dhe v?shtrimi mbi racat. Ta v?shtrojm? ajetin vijues: "Ne ?ojm? er?ra t? cilat pllenojn? (mbar?sojn?)..." Mufesir?t e hersh?m, k?t? ajet e komentuan si alegori. Er?rat i ndjekin r?r?t dhe zbret shi i cili e pllenon tok?n. Sot, kjo ?sht? fakt se era i ndjek r?r?t e elektrizuara pozitive dhe ndeshen me ato negative, at?her? pasojn? vet?tim?t, bubullimat dhe zbret shiu. Dhe e dyta, sot dijm? se bota bimore ekzistojn? mashkull dhe fem?r. Me ndihm?n e er?s, ecila e shp?rndan? pluhurin prej lules n? lule, kryen mardh?nijes seksuale (t? tyre) dhe k?shtu bota vazhdon m? tej?.  "I Lart?suar ?sht? Ai q? krijoi ?ifte t? gjitha (dy lloje) nga ?ka mbin? nga toka, nga vet? at (njer?zit) dhe nga ?ka ata nuk dijn?". (Jasin:36). Njeriut t? shekullit t? shtat? asnj?her? nuk i shkoi mendja se edhe materia e bim?t n? p?rgjithsi jan? ?ifte. Rryma elektrike e zbuluar koh?ve t? fundit nuk ?sht? gj? tjet?r ve? rezultat i dy poleve (negative dhe pozitive). Th?rmia e atomit q? deri von? mendohejk se ?sht? pjesa m? e vogel e materies p?rb?het nga b?rthama t? cilen e rrethojn? elektronet, kurse vet? b?rthama e atomit p?rb?het nga protonet dhe neutronet. Pra ?do gj? n? gjith?si (ve? Allahut t? vet?m) ?sht? ?ift.  "Ata t? cil?t p?rve? Allahut marrin mbrojt?s, jan? t? ngjajsh?m me merimang?n, t? cilat vehtes i thurin sht?pi, kurse sht?pia m? e dob?t, v?rtet? ?sht? sht?pia e merimang?s, le ta dijn?" (El Enkebut : 41) Vemendjen e t?rheq fjalia "Sht?pia e merimang?s ?sht? m? e dob?ta..." Aty nuk thuhet pejza ose rrjeta, por sht?pia. Kjo i ka shkaqet dhe arsyet e veta. Shkenca zbuloj se pejza e (rrjet?s s?) merimang?s, ?sht? m? e fuqishme se ato prej ?elikut, p?r tri her?. Esht? gjithashtu m? e fuqishme dhe m? elastike sesa peri i mundafsht?. Ajo p?r merimang?n paraqet k?shtjell? dhe strehimore t? sigurt?. Pse Kur'ani at?her? thot? se "Ajo ?sht? m? e dob?ta", duke e p?rfunduar ajetin me fjal?n: "Sikur ta dijn? ata k?t?". Kjo msheft?si u zbulua koh?ve t? fundit: - Merimanga fem?r ?sht? nd?rtuese e sht?pis?. Ajo e thur? rrjet?n dhe sundon n? teritorin e saj. Pas mbar?simit (femra) e mbyt? mashkullin dhe e han. T? rinjt, posa dalin prej vez?ve e han? nj?ritjetrin. ?do mysafir q? i afrohet rrjet?s, ajo e mbyt? dhe e han. Ajo pra ?sht? zhduk?se e jo sht?pi. Ajo ?sht? sht?pia m? e dob?t p?r t? gjith ata q? duan t? strehohen. Shkenca vet?m tash po i zbulon th?nijet e Kur'anit para m? shum? se 14 shekujsh. "Fal?nderimi i qoft? Atij q? ka krijue ?ift prej ?do gj?je, ?ka mungullon prej tok?s dhe prej vet? atyre (?ift dhe prej atyre q? ata nuk dijn?". (Jasin : 36) Ka qen? e njohur se i Gjithdijshmi i ka krijue n? ?ifte, njerzit, sht?z?t, xhin?t e edhe bim?t, por jo edhe sendet: "Edhe prej ?do gj?je ne krijuam ?ift p?r ju q? mendoni". Shkenca i zbuloj edhe k?to: - Elektriciteti e ka polin pozitiv dhe negativ,- Magnetizmi ?sht? i polizuar n? dy an?t,- N? atom gjenden elektronet dhe pozitronet, prutonet e neutronet.- N? kimin? organike, ekzistojn? molekula e djatht? dhe e m?ngj?r, - N? koh?n e fundit, p?rve? materjes u zbulua edhe antimaterja. Shkenca, u pajtua me Kur'anin se kosmosi ?sht? i krijuar n? gjasht? etapa: - Arkaike (m? e vjetra)- Parapalezoike (gjendje e flak?t),- Eozoike (lajmrohet jeta e par?),- Palezoike (peshqit),- Neozoike (shtaz?t), dhe - Kenozoike (m? t? p?rsosurat). Ne kemi m?sue se para miljarda vitesh, bota ishte nj? cop? materje dhe ngjau EKSPLODIMI I MADH n? thelbin e asaj mase t? madhe t? materjes dhe copat e m?dha t? materjes filluan t? fluturojn? n? t? gjitha an?t. Nga ky eksplodim ?sht? krijuar sistemi Diellor? dhe Galaksia. K?to jan? zbulimet q? shkeca i b?ri koh?ve t? fundit. Kurse nj? arab analfabet n? shkretir?, p?rpara m? shum? se 1400 vjet?sh, ka mund? t? dij? p?r teorin? e EKSPLODIMIT TE MADH dhe RRITJEN E GJITHESIS?, apo jo?! Dhe ja ?ka ka th?n? sipas udh?zimit t? Zotit: "A nuk e shohin mosbesimtar?t se qiejt dhe toka kan qen? nj? t?r?si, porse ne i kemi ndar? n? pjes? pjes?...?" Ai ?sht? icili e ka krijue nat?n dhe dit?n, Diellin dhe H?n?n. T?t?ra notojn? n?n kup?n e qiellit..." (XXI:33). N?se i shtrojm? nj? pyetje nj? biologu, Kur? ka filluar jeta? Ai do t? na thoshte se "jo fort moti shkenca e zbuloj q? para miljarda vitesh metrja ecenciale n? det? ka filluar t? prodhoj? protoplazm?n, prej s? cil?s ka rrjell? ameba, e prej atij llo?i t? detit jan? zhvilluar t? t?ra gjallesat. Me fjal? tjera, t?r? jeta rrjell nga deti, nga uji..." Para 14 shekujsh, sigurisht se asnj?far shkenctari apo poeti nuk do t? ja q?llonte k?tij zbulimi shkencor?, kurse analfabeti i shkretir?s, i udh?zuar prej Allahut tha: "...Dhe ne nga uji krijojm? ?do gj? t? gjall?. A nuk do t? besojn?". Ve t?m sot shkenca zbuloi se materia n? fillim ishte nj? t?rsi e pal?vizshme dhe se ishte n? form? t? gazt?, e nxeht?, e trash? dhe ngjitur, pastaj u shkaktua nji shp?rthim (me urdh?rin e Allahut) n? k?t materie para m? shum? se 5.000.000.000.000 vjet?sh. K?shtuq? ajo t?r?si filloi t? zhvillohet dhe t? largohet, nd?rsa materia u vu n? l?vizje t? p?rhershme, si? thot? Allahu i lart?suar. "Dhe qiellin Ne me duert Tona e krijuem, dhe Ne patjeter e zgjerojm? at?". "Ai (Allahu) e mbulon dit?n me nat?n, q? me t? shpejt? e ndjek at?..." (El-A'raf?:54) "...Ai (Allahu) nat?n ia mb?shtjell (vendit t?) dit?s dhe diten ja mb?shtjell nat?s..." (Ez-Zumer:5) "Ti (O Zot) e fute naten n? dit?n dhe Ti (O Zot) e fute diten n? nat?..." (Ali Imran:27). Ja pra si Kur'ani paralajmron se nata dhe dita ndjekin nj?ra tjetren vazhdimisht, e nj? gj? e till? nuk ndodh? p?rve? n?se toka ?sht? e rrumbullak?t, e kjo ?sht? ajo q? thirri Galileu (meq? ndoshta nga musliman?t kishte d?gjuar nj? gj? t? till?), t? cilin kisha e ndoqi p?r ta likuiduar. Jurij Gagarini pas kthimit nga udh?timi i tij rreth Tok?s, tha se kishte v?rejtur ndjekje t? shpejt? t? err?sir?s dhe drit?s mbi tok? p?r shkak t? rrotullimit t? saj. Mendimtari prendimor? k?rkoi t? ndaj? shkenc?n nga feja, sepse feja e tij (e krishter?) i thoshte: "Pema e cila iu ndalua Ademit, p?r t'a ngr?n? ishte pema e dituris? dhe pasi ai ngr?ni prej saj, atij ju shtue dituria (sy?elt?sia)." K?shtu shkruan Dhjata e Vjet?r (Teurati), kurse klerik?t e komentuan se kur Ademi ngr?ni nga ajo pem? iu shtue ditunia e amshueshme gj? e cila shkaktoi hidh?rimin e Zotit ndaj tij dhe e largoi nga m?shira e Tij. Shkenca p?rparoi vet?m at?her? kur u muar nj? kahje krejt?sisht e kund?rt dhe jo m? shum? se para dy shekujve. Kurse para m? shum? se 1400 vjet?ve Kur'ani filloi revelimin me fjal?t: "M?so, Lexo, Studjo..." Dietar?t e dijn? se cil?sia me t? cil?n Allahu nderoi Ademin ishte e kund?rt me at? q? ishte th?n? n? Teurat?. Dituria ishte shkak i ndeerimit t? Ademit e jo shkak i p?rzanies s? tij. N? Kur'an 1400 vjet m? par? u tha: "Mandej e m?syu qiellin (krijimin e qiellit) e ai ishte tym. Dhe atij e edhe tok?s i tha 'Qasuni urdh?rit Tim me d?shir? apo me dhun?'. Ata t? dya than?: 'po i qasemi me d?shir?". (Fusilet 11). Shkenca nj?her? k?t tym e quajti mjegull, por vet?m n? koh?n e fundit zbuloi se ai nuk ?sht? mjegull por tym, sepse mjegulla jan? t? ftohta, kurse ky tym i ekzistenc?s p?rmban nj? sasi t? nxeht?sis?. Tymi p?rb?het nga gaznat e p?rziera me materie t? ngur?t e ?sht? i err?t. I till? ishte tymi prej t? cilit filloi ekzistenca. Prandaj sot shkenca fjalen e gabuar "mjegull" e zavend?soi me fjal?n "Tym" gj? q? Kur'ani e b?ri 1400 vjet? m? par?. Mikroskopi u zbulua n? shekullin XVI, kurse shkenca deri n? shekullin 19 nuk dinte se njeriu u krijue n? etapa. Kur'ani k?t? e ka treguar 1400 vjet? m? par? kur ka th?n?: "??sht? me ju q? Allahut nuk i shprehni madh?rin? q? meriton. Kur Ai ju krijoi n? disa etapa". (Nuh 13-14). K?to etapa Kur'ani i ka emruar me emra t? posa??m: far? (nutfeh), "gjak i ngjizur" (alekah), "Cop? mishi" (mugdah), "Eshtra" (idham?), dhe n? fund "mveshja e eshtrave me mish". Shkenca jo fort motit ka zbuluar se njeriu u krijue prej bashk?dyzimit t? sekrecioneve t? mashkullit dhe femr?s. Ajo pik? e sperm?s p?rq?ndrohet n? mit?r si nj? kok?rr (far?) gjasht?dit?she. Pra veza e fekonduar fillon e zhvillohet gjasht? dit? para fekondimit. Ajo q? ka filluar ndarjen i p?rngjan? shushunj?s (ushujz?s). K?t? etap? Kurani e ka p?rmendur si "gjak i ngjizur" (aleka). Por n? etap?n "cop? mishi" (mugdah) i p?rngjan? nj? sendi t? p?rtypur n? form? ??m?ak?zi apo druri. Embrioni merr formen e njeriut pas 40 apo 42 dit?ve, sepse n? k?t periudh? embrioni fillon t? marr? ve?orit? e njeriut. Kur'ani thot?: "Ai ju krijoi juve n? barqet e n?nave tuaja, krijim pas krijimi (etap? pas etape) n? tri err?sira..." (Ez-Zummer 6). E shkenca sot i spjegon se embrioni zhvillohet n? mbrendi t? mb?shtjell?sve t? err?t t? cilat jan?: 1. Muri i jasht?m i barkut t? femr?s, 2. Muri i mitr?s, 3. P?lhura e mbrendshme e cila e mb?shtjell embrionin. Ndarjet shkencore t? zhvillimit embrional n? barkun e n?n?s jan? t? komplikuara dhe t? pakuptimta, sepse kjo ndarje bazohet n? numra, t? cilat sipas Kur'anit i p?rmendem m? par?. P?r ndarjen q? spjegon Kur'ani Prof Moor thot? se ?sht? ndarje e plot? dhe e p?rsosur shkencore, ndarje e leht? e kuptueshme dhe e dobishme. N? nj? hadith? profeti as ka th?n?: " ?do nj?ri prej jush krijohet n? barkun e n?n?s 40 dit?..." Dhe "Kur fara (n? mit?r) mbush? 42 net, Allahu e d?rgon nj? engj?ll q? i jep form?n..." Shkenca vet?m koh?ve t? fundit v?rtetoi, se embrioni dit?n e 42-t? p?rjeton nj? ndryshim. Esht? v?rtetuar shkenc?risht se n? kohen e akullt n?p?r t? cil?n ve? ka kaluar toka, tokat arabe kan qen? kopshte e lumenj. Akullnajat jan? shtresuar n? polin e ngrir? t? veriut, mandej ka fillue l?vizja e tyre n? drejtim t? jugut dhe kur i jan afruar gadishullit arabik, natyrisht ka ardhur deri te ndryshimi i klim?s. K?shtu tokat arabe kan qen? m? s? shumti n? bot? t? mbuluara me kopshte e lumenj. Shkenca v?rteton gjithashtu se kjo gjendje do t? p?rs?ritet. Koha e dyt? e akullt ka filluar. K?to akullnaja do t? l?vizin edhe nj? her? prej polit t? veriut n? drejtim t? jugut dhe tash jan? n? rrug? q? tu afrohen zonave t? af?rta me tokat arabe. Nj?ra prej argumenteve t? forta p?r k?t konstatim, eshte ajo q? d?gjoni se ;do dim?r furtunat e akullta godasin vendet n? veri t? europ?s dhe Amerik?s. Kjo ka qen? rrug? e gjat? dhe e mundimshme shkencore p?r ta zbuluar, kurse para 1400 vjet?ve Muhamedi as ka th?n?: "Nuk do t? vij? momenti (kataklizma) deri t? rikthehen tokat arabe n? kopshte e lumenj" (transmeton Muslimi, kap. i Zekatit, Nj?sia 18, hadithi 60). Kur'ani thot?: "A nuk din? ata t? cil?t nuk besuan se qiejt dhe toka ishin t? ngjitura, e Ne i ndam? ato t? dyja dhe ujin e b?m? baz? t? jet?s s? ?do sendi..." (El Enbija 30). P?r k?t pjes? Kur'anore profesori Alfred Korner nj?ri nd?r shkencar?t m? t? njohur botror? n? l?min? e gjeologjis? tha: "Jam i sigurt? se para 1400 vjet?ve, personi q? nuk kishte far njohurie rreth fizik?s b?rthamore sipas mendimit tim ishte i pa mundur ta zbuloj? at? me an? t? mendjes s? tij se toka e qiejt kan pas? t? nj?jt?n baz?, etj" Para 1400 vjet?sh n? Kur'an u tha: "Ai lejoi dy detet t? puqen nd?rmjet vete. Nd?rmjet atyre t? dyve ?sht? nj? pengues q? ata t? dy nuk e kap?rcejn?..." (Err-Rrahman 19-20). Shkenca ka aarijtur njohuri se detrat e njelm?t nuk jan? ashtu si? i shohim ne - nj? det?, por detra t? ndryshme t? cilat ndryshojn? nga nj?ri tjetri me dend?si, njelm?si dhe nxeht?si. Kjo p?r her? t? par? u dijt? m? 1942. Me p?rsosjen e satelit?ve dhe me an?n e studimeve nga larg?sia esht b?r e mundur t? fotografohen zonat detare dhe kufinjt detar? n? mes pjes?ve t? ndryshme oqeanike. Nga andej v?rehen detra me ngjyra nga m? t? ndryshmet. Disa detra i shohim me ngjyr? t? kalt?r t? mbydhur. Disa me ngjyr? t? zez?, disa t? tjer? anojn? kah ngjyra e gjelb?r. Shkaku i ndryshimit t? k?tyre ngjyrave ?sht? ndryshimi i temperatur?s mbi sip?rfaqen e detrave, mir?po n?se ndalesh pran deti nuk mund t'i v?resh k?to ndryshime. K?to jan? mburoja e nuk shihen me an? t? teknologjis?. Po me ?far teknologjie i pa Muhamedi as...? N?se pjesa e dyt? e ajetit, shkenc?risht v?rtetohet k?shtu, at?her? si spjegohet pjesa e par? tij ku thuhet: "Ai lejoi dy detet t? puqen n? mes vehte..." Mendimi i komentatorve t? njohur t? kuranit thon? se MERXHE ka kuptim etimologjik me p?rzie. Dhe m? n? fund shkenca b?ri nj? zbulim tjeter. Detrat p?rzihen me nj?ri tjetrin. Ujtar e detit Mesdhe hyjn? n? ujin e oqeanit Atlantik dhe anasjelltas, dhe n? mes tyre ?sht? nj? penges? ujore n? shkall? t? pjerrt?. Uji i dy deteve gjat? kalimit n? tjetrin, kalon n?p?r k?t penges? e gjat? kalimit n?p?r t? i humb? ve?orit? e tij, e merr ve?orit? e detit n?p?r t? cilin kalon. N? kaptin?n Err-Rrum?, ajeti 1-3 thuhet: "Elif Lam, Mim?. Bizantin?t (romak?t) u mund?n n? tok?n m? t? af?rt (m? t? ul?t), por pas disfat?s s? tyre ata do t? ngallnjejn?. Kjo na jep me kuptue se ai ?sht? vendi m? i ul?t i rruzullit tok?sor? vendi ku u mund?n bizantin?t, e ai historikisht ishte vendi af?r Kudsit (Jerusalemit). Shkenca k?t? t? v?rtet? e zbuloi para pak dekadash. Shkenctar?t mendojn? dhe thon? se fetar?t apo feja ka ndez? luft?n nd?rmjet njer?zve n? t?r? boten. Por ne po i pyesim, athua p?rse pakti i Varshav?s, pakti i Natos e KOmbet e Bashkuara i montojn? k?to arm? t? shumta b?rthamore n? kozmos, n? detra, mbi tok? e n?n t?? A mos p?r shkak fetar?? K?shilltari shkencor? i presidentit Karter Frank Pres, kryetar i Akademis s? shkencave p?r Amerik?, shkroi nj? lib?r n? t? cil?n paraqiti disa zbulime t? reja shkencore. N? t?, n? faqen 488 ka sqaruar formen e kodr?s e cila ka form? shtylle. N? faqen 413 shohim fotografin? e nj? kodre, ku kodra ?sht? nj? pjes? e vog?l, nd?rsa rr?nj?t e thella duken n?n shtresen e fundit. Kurse n? faqen 435 thot?: "Kodrat luajn rrol me r?nd?si n? p?rforcimin e kores s? sip?rfaqes s? tok?s". Por Kurani k?t e ka th?n? m? shum? se 1400 vjet? m? par?: "Kurse kodrat ia p?rforcoi" (En Naziat 32). "Dhe kodrat i b?ri si shtylla" (En Nebe? 7), "Dhe Ai vuri kodra (t? forta) n? tok? ashtu q? ajo t? mos l?kundet me ju" (En Nah?l 15). Profesor Armstrong, astronaut dhe shkenctar i njohu n? Amerik? q? punon p?r agjensin? e hulumtimeve astronomike n? gjith?si - NASA, vuri n? dukje zbulimin e ri shkencor? lidhje me metalin e hekurit. Ai thot?: "N? ?do element bashkohen grimca t? vogla t? elektroneve, protoneve etj, mir?po q? t? bashkohen k?to grimca n? b?rtham? t? ?do elementi nevoitet fuqi. Fuqia e nevojshme p?r formimin e atomit t? hekurit duhet t? jet? sa kat?r her? energjia e t?r? sisietmit diellor?. As energjia e diellit, e tok?s, e h?n?s e saturnit e planeteve tjera s? bashku nuk mjafton n? formimin e nj? atomi t? hekurit. Nisur nga ky fakt shkenctar?t thon? se ky ?sht? element i huaj, i cili si i formuar ka arrijtur n? tok? e nuk ?sht? formuar n? t?. K?t dukuri Kur'ani e ka sqaruar 14 shekuj m? par? kur ka th?n?: "Ne e kemi zbritur edhe hekurin, q? n? t? ka forc? t? fort? dhe dobi p?r njer?z" (El-Hadid?;25). "Nj?mend, ata q? mohuan argumentet tona, do t'i hedhim ata n? zjarr. Sa her? q? u digjen l?kur?t atyre, Ne ua nd?rrojm? n? l?kura t? tjera q? ta shijojn? d?nimin. Allahu ?sht? i plotfuqish?m dhe i drejt? (n? at? q? vepron" (En-Nisa:56). Vet?m disa vjet? m? par? mjek?sia zbuloi se dhembjen e ndjen vet?m l?kura ku gjenden shqisat ndijuese. At?her? a nuk ?sht? ajeti i lartsh?nuar nj? sinjalizim p?r k?t?? P?r ndryshe, ?far kuptimi ka fjala e Allahut: "Sa her? q? u digjen l?kur?t atyre, Ne ua nd?rrojm? n? l?kura t? tjera q? ta shijojn? d?nimin(zjarrin)". Muhamedi as nuk jetoi n? kohen ton? q? t? zbulonte di? t? till? me mjetet bashk?kohore t? mjek?sis?, por at? e m?soi njoh?si i ?do fsheht?sie, Krijuesi i njerzimit, se djegia e thell? e l?kur?s shkatrron indet nervore me an? t? dhembjes. K?shtu para 1400 vjet?ve dha njohuri p?r indet nervore n?n l?kur?... "At? q? Allahu d?shiron ta udh?zoj?, ja zgjeron zemren atij p?r (ta pranuar) Islamin. Kurse at? q? d?shiron ta l?r? t? humbur, gjiksin e tij ia b?n shum? t? ngusht? sikur t? ngjitej n? qiell (lart?si t? larta)..." (El-En'am?:125). Ky ajet zbulon dy fshet?si: e para, sa m? lart q? t? ngritet njeriu nga rruzulli toksor, aq i ngushtohet frym?marrja, e kjo ?sht? ajo q? shkenca bashk?kohore e d?shmoi. E Dyta; se njeriu nj? dit? do ta v?rjetoi k?t? vetvetiu dhe do t? ngjitet n? lart?si qiellore. Ja pra jan? dit?t tona q? i v?rtetojn? k?to tyh?nie kuranore. "All-llahu ?sht? ai q? ngriti qiejt me shtylla q? nuk i shihni..." (Err-Rra'd:2) Ajeti sqaron se qiejt (t? cil?t jan? shtat?, q? shkenca ende nuk i ka zbuluar) dhe toka kan shtylla por t? padukshme. Sot dieat?t v?rtetuan k?t th?nije duke zbuluar se planet?t q?ndrojn? n? pozicionet e tyre sipas ligjit t? gravitacionit, t? cilin e krijoi Allahu i lart?suar, andaj planetet q/ndrojn? n? pozicionet e tyre p?rndryshe do t? shkatrrohej ?do gj?. "O turm? e exhin?ve dhe e njer?zve, n?se keni mund?si t? dilni prej kufinjve t? qiejve e t? tok?s, ju dilni, por nuk do t? mundeni t? dilni pos me nj? fuqi t? fort? (q? ju n? k?t? koh? t? shekullit t? shtat? nuk e posedoni)" (Err-Rrahman:33) Zhvillimi teknin bashk?kohor argumentoi apo praktikoi k?t fjal? t? Allahut xh sh me urdh?rin e tij. Pra Allahu u thot? njer?zve se ju mund t'i kaloni kufinjt e qiellit vet?m n?se posedoni ndonj? fuqi t? madhe, e dihet se ?far fuqie e madhe nevoitet p?r ?arjen e qiellit. "Edhe kuajt (i krioji Zoti yt) edhe mushkat edhe gomer?t, p?r t'ju hipur atyre dhe si stoli, e Ai do t? krijoi (p?r hipje) ?ka ju (tani) nuk dini". (En-Nahl:8). Shtaz?t e p?rmendura n? fillim ishin m?nyra e vetme e transportimit t? asaj kohe. Por Allahu thot? se n? t? ardhmen do t? krijoi m?nyra t? reja (t? cilat njeriu i shekullit t? shtat? nuk i dinte. Koha e veturave dhe e aeroplan?ve e v?rtetoi k?t?. Por meq? Allahu nuk p?rcaktoi, nuk do t? thot? se nuk mund t? b?hen edhe zbulime t? reja n? k?t? pikpamje. "E ti (Muhamed dhe ti njeri) sheh kodrat dhe mendon se ato jan? t? pal?vizshme, nd?rsa ato kalojn? sikurse kalojn? ret?, (kjo ?sht?) mjetria e Allahut q? p?rsosi ?do send, e Ai ?sht? holl?sisht i njohur se ?'punoni". (En-Neml:88) Ajeti sinjalizon se toka rrotullohet, p?r ndryshe ?do t? thot? l?vizja e kodrave? Ky realitet u zbulua pes? shekuj m? par? nga Koperniku t? cilin Kisha e akuzoi si mosbesimtar dhe e dogji n? turren e druve n? vitin 1543. Nuk mund t? thuhet pra se Koperniku qe i pari ai q? e dha k?t realitet, sepse Kur'ani e ceku k?t? 1400 vjet? m? par?. "Ne i d?rgojm? er?rat mbarsuese e nga qielli (ret?) l?shojm? shi..." (El-Hixhr:22) Sot ?sht? b? e njohur se ngurt?simi i avullit t? ujit n? form? t? pikave t? shiut nuk ndodh? edhe n?se lag?shtia n? atmosfer? arrin 400%, derisa t? bashkohen n? th?rmia shum? t? vogla t? kripura apo n? form? akulli a t? cilat i bartin er?rat, dhe kur ata takohen me atmosfer t? lag?sht fillon t? dend?sohet ajo dhe pastaj me urdh?rin e Allahu l?shehet shiu nga to. Gjithashtu me an?n e er?s edhe bim?t mbar?sohen duke e p?rcjell? faren prej nj?r?s n? tjetren. "Dhe ne qiellin ua b?m? si nj? kulm t? sigurt?, por ata refuzojn? ajetet tona". (El-Enbija:32). Qielli pra ?sht? ai q? mbron token sikurse kulmi sht?pin?. Vall? prej ?a e mbron at?? Dietar?t bashk?kohor? thon?: Sikur shtypja atmosferike toksore t? ishte pak m? e ul?t se q? ?sht? nga rruzulli toksor, at?her? shk?ndiat e shumta q? ?ajn? horizontet e jashtme do ta godasin token n? t? gjitha pjes?t e saj. Dhe me k?t rast do t? ndizej ?do gj? ndez?se, at?her? qielli nuk do t? ishte mburoj?. Biologu Frenk Alen n? librin e tij "Zoti zbulohet n? shekullin e dituris?" thot? "Toka ?sht? e mb?shtjellur me nj? materie t? gazt? ecila p?rmban gaznat e nevojshme t? jet?s dhe ajo ngrihet mbi rruzullin toksor m? teper se 500 milje. Kjo mb?shtjellje e tok?s arrin dend?sin e nevojshme q? ta pengoj? derdhjen e miliona shk?ndive vras?se p?r ?do dit? n? tok?... Dhe kjo mb?shtjellje atmosferike ruan shkallen e nxeht?sis? s? nevojshme p?r jet?. Poashtu ajo bart avullin e oqeaneve dhe te deteve n? vendet e larg?ta brenda kontinenteve ku edhe sh?ndrrohet n? si i cili ringjall? Token pas vdekjes s? saj. Kurse shiu ?sht? burimi kryesor i ujit t? ?mb?l, i cili sikur t? mos ekzistonte, toka do t? sh?ndrrohej n? nj? shkretir? pa shenja jete..." "Betohem n? vendq?ndrimin e yjeve. E ky betim ?sht? i madh sikur ta dini..." (El Vakia:75-76) N? kohen kur u shpall Kur'ani, kjo ishte krejt?sisht e pakuptueshme. Por sot ne e dim? se grupi i yjeve m? t? larg?ta me qiellin ton? ?sht? larg nesh afro 700.000 mij? vjet? drite, kurse drita p?r nj? sekond kalon 300.000 km. Mir?po "vendq?ndrimi i yjeve" edhe sot e k?saj dite po i mundon dietar?t. Koha kur dietar?t do t? mund ta vizatojn? harten e tyre, do t? jet? nj? koh? e re p?r historin? njerzore. Dietari i Astroanutik?s James Jines, thot?: "Studimi i vendq?ndrimit t? yjeve do ta jap ?el?sin e nj? panorame m? t? bukur q? ka par? syri i njeriut, do t? na mund?soj? shikimin e nj? qielli t? ?uditsh?m e t? gj?r? edhe do t? kuptojm? nga ajo ?far nuk kishim kuptuar. Sikur t? kemi mund?si t'i skicojm? vendq?ndrimet e yjeve p?rgjithsisht, nj? gj? e till? do t? na ofronte sqarimin e realitetit t? gjith?sis?". "Ai (Allahu) ?sht? q? b?ri Diellin sh?ndrit?s, e h?n?n e b?ri drit?..." (Junus:5). "I madh?ruesh?m ?sht? Ai q? krioji yjet n? qiell dhe vendosi n? t? nj? sh?ndrit?s (Diellin) dhe nj? h?n? ndri?uese" (El-Furkan:61). Nga k?to dy ajete kuptohet se Dielli ?sht? sh?ndrit?s (sh?ndrit vetiu), nd?rsa h?na e huazon drit?n. Shkenca k?t e spjegoi koh?ve t? fundit, kur u tha se Dielli ?sht? i zjarrt, nd?rsa hana e huazon drit?n nga Dielli. "Edhe Dielli udh?ton p?r n? cakun e vet. Ky ?sht? p?rcaktim i ngadhnjyesit, t? Dijshmit" (Jasin:38) Ky ajet sinjalizon zbulimet m? t? reja shkencore se: Dielli ka dy l?vizje kaluese ka lindja rreth nj? ylli shum? t? madh. Esht? interesant se i nj?jti ajet kuranor lexohet n? dy kiraete (m?nyra leximit). i pari si? spjeguam deri tash kurse n? t? dytin thuhet se udh?ton pa cak, pa kufi, pand?rprer?. N? kuptimin e par? n?nkuptohet rrotullimi i diellit rreth atij ylli t? madh, kurse n?nkuptimi i dyt? njofton rrotullimin e tij rreth boshtit t? vet pand?rprer?. "Zotit t?nd nuk mund t'i fshihet as n? tok? as n? qiell, as sa grimca m? e vog?l se ajo e m? e madhe, e ?do gj? ?sht? e shkruar n? librin e qart?" (Junus:61). Deri von? mendohej se atomi ?sht? th?rmia m? e vog?l. Por Kur'ani thot? se Allahut nuk i fshihet asgj?, as grimca m? e vog?l. Pastaj arrijti shkenca t'i ndaj atomin n? protone dhe neutrone q? jan? pjes?t m? t? vogla se atomi. Nga pjesa e ajetit "... n? tok? as n? qiell" dietar?t bashkohor? than? se po t? nj?jtat th?rmi jan? edhe n? qiell. Ata pra thon? se e gjith gjith?sia ?sht? nga th?rmiat e atomit. Allahu Alem! "A nuk b?m? Ne Token t? p?rshtatshme (p?r jet?)? Nd?rsa kodrat i b?m? shtylla t? saj". (En-Nebe'?: 6-7) M? 1956 dijetar?t zbuluan se malet e larta kan rr?nj? t? thella n? tok? t? cilat luajn rrolin e shtyllave. Gjat hulumtimeve u zbulua se trash?sia e sip?rfaqes s? tok?s n?n male arrin? 35 km, derisa n? sip?rfaqe tjera rreth 5 km. E sikur t? mos ekzistonte nj? gj? e till?, nuk do t'a mbante toka. Kodrat dhe shtyllat e saja jan? identike, sepse t? gjitha ato jan? t? ngulitura n? tok?, e poashtu edhe kodrat.Ngulitja e shtyllave dallohet sipas ngurt?sis? form?s dhe mas?s s? ngulitur n? Tok?, e poashtu edhe kodrat. M? interesante nga e gjith kjo ?sht? se shtyllat duhet t? jen? p?rgaditur para ngulitjes s? tyre n? tok?, e poashtu edhe kodrat, sepse ato u formuan nga veprimet xhvesh?se, pastaj i paraqiti ato shtypja ansore e kontinenteve t? vjetra. Shtyllat nuk mund t? nguliten vetiu n? tok? por duhet nj? fuqi e jashtme q? t'i ngulit? ato, k?shtuq? edhe kodrat u nguliten me ndihmen e nj? fuqie t? jashtme q? t'i ngulit? ato, k?shtuq? edhe kodrat u ngriten me ndihmen e fuqis? shtyp?se vertikale, etj. "Betohem n? detin e ndezur". (Et-Tur:6). "Dhe kur detet t? vlojn? si zjarr i flak?ruar" (Et-Tekvir:6) "Dhe kur detet t? eksplodojn?" (El Infitar:3) Hulumtimet shkencore v?rtetuan se n?ntoka ?sht? zjarr i flakur, e posa??risht n?ndetet. Ndoshta shumkush nuk beson se mund t? ndizet uji, i cili e shuan zjarrin, por nj? gj? e till? u v?rtetua kur u hodhen bombat atomike kur u hodhen bombat atomike n? ishujt e Japonis? n? fund t? luft?s s? dyt? botrore. Ato bomba e ndan? ujin n? hidrogjen dhe oksigjen, me ?rast u gogjen nji num?r i madh i japonez?ve. E kur qielli t? ?ahet dhe kur yjet t? shkatrrohen""Kur qielli t? p?lcas?"."Dhe kur qielli t? ?sht? rrjepur". "E kur qielli t? ?ahet e t? b?het kuq si vaji i shkrir?..." etj. K?to jan? ajetet q? v?rtetojn? at? q? tha D. Valter nga Universiteti i Kanzasit i cili kishte q?ndruar duke v?shtruar planetet dhe yjet 15 vjet?. Ai ishte i bindur se yjet bashk? me diellin me h?n?n dhe token do t? ?ahen e do t? shkapaderdhen dhe galaktika e jon? do t? tretet n? gjithsin? e gj?r?. ?do gj? q? ka fillim ka edhe mbarim. Dietari Amerikan Edvard Ksil thot?: "Zbulimet shkencore pa q?llim v?rtetuan se gjithsia ka fillimin dhe nuk munmd t? filloj? vetun". Kurse dijetari James Jeens thot?: "Gjith?sia nuk asht pa fillim". Kurani thot?: "Ose veprat e tyre jan? si err?sirat n? det? t? thell? t? cilin e mbulojn? val? mbi val? dhe mbi ato ret? e dendura, pra err?sira nj?ra mbi tjetr?n sa q? nuk mund t? shoh?sh as dor?n e vet. Atij t? cilit Allahu nuk i jep drit?, ai nuk ka p?r t? pasur drit?". (En Nur? 40). Deri sot shkenca nuk ka qen? n? dieni p?r k?to err?sira. Por sot shkenca spjegon ato q? Kurani na spjeguar 1400 vjet? t? shkuara dhe thot?: Shkenca i zbuloi k?to pas p?rdorimit t? n?ndet?sve n? thell?si t? m?dha. Njeriu n?se zhytet n? thell?si n?n 200 metra, nuk mund t? mbes? gjall?. Por n?ndetset kan b?r? t? mundur studimin. Err?sirat q? shtresohen nj?ra mbi tjetren formohen nga dy shkaqe. K?to dy shkaqe jan rezultat i humbjes s? ngjyrave shtres? pas shtrese. Rrezet e drit?s p?rb?hen nga shtat ngjyra Kur k?to rreze zbresin n? uj? shtat ngjyrat shp?rndahen dhe k?shtu pjesa e lart? absorbon ngjyr?n e kuqe n? dhjet metrat e sip?rme. N?se nj? zhyt?s, zhytet n? thell?si prej 30 metrash, e l?ndon trupin e i del gjak e d?shiron ta shoh? at?, nuk mund ta shoh? ngjyr?n e kuqe, sepse rrezet e kuqe nuk ekzistojn?. Pas k?saj uji absorbon ngjyr?n e portokallt? e n? thell?si prej 50 metrash, fillon ta absorboj? ngjyr?n e verdh?, kurse n? thell?si prej 100 metrash absorbon ngjyr?n e gjelb?r e k?shtu me radh?. Nd?rkaq n? thell?si prej 200 metrash uji absorbon ngjyr?n e kalt?r. K?to jan? err?sira nj?ra mbi tjetren si? thot? Kur'ani. Sa i p?rket shkakut t? dyt? ai ndodh? p?r shkak t? pengesave q? pengojn? drit?n sepse rrezet ndri?uese q? zbresin nga dielli, nj? pjes? t? tyre e absorbojn? ret? kurse pjesen tjeter e shp?rndajn? dhe k?shtu formohet err?sir? n?n re. Kjo ?sht? err?sira e par?, e kur zbresin rrezet ndri?uese n? detin e valosur, ato refletohen n? sip?rfaqen e val?ve dhe japin shk?lqim. Thell?sia detare ndahet n? dy pjes? kryesore, kurse n? mes ekziston nj? val? ndar?se. Kjo val? e mbrendshme nuk ?sht? zbuluar deri n? vitin 1900. N?n k?t val? gjindet err?sira k?shtu q? edhe peshqit n? k?to zona nuk shohin me syt? e tyre por ata posedojn? burime drite n? trupin e tyre... N?ndet?set n? k?to zona duhet t? p?rdorin burime drite artificiale q? t? shohin rrugen e tyre.. Athua kush e lajmroi Muhamedin p?r k?to gj?ra q? shkenca i zbuloi pas 1400 vjet?ve. Ai ?sht? Allahu, Krijuesi i k?saj mrekullie. ??sht? e v?rteta, Kur'ani p?rmban edhe shum? th?nije t? tjera, p?r t? cilat shkenc?s i mbetet ti zbuloj? m? von?. Disa mendojn? se Kur'ani ?sht? vet? shkenca, por nj? gj? e till? refuzohet sepse Kur'ani pik? s? pari ?sht? fjal? e Zotit, kurse shkenca ?sht? mendim apo p?rpjekje p? zbulimin e fjal?ve t? Zotit. Shkenca ndonj?her? mund t? d?shtoj?, kurse fjal?t e Zotit asnj?her? nuk d?shtojn?. Kur'ani ?sht? nxit?s i madh p?r zbulime, por ai nuk ?sht? vet? shkenca sepse ?sht? mbi shkencen. Ai ?sht? burimi kurse shkenca gjurmuesi. Ai na zbulon t? kaluaren, t? tashmen dhe t? ardhmen. Me nj? fjal? fillimin dhe mbarimin, kurse shkenca nuk e b?n k?t?. (Merit? e imja eshte vetem regjistrimi kompjuterik) Selam: Hajrudini ________________________________________________________________________ Get Your Private, Free E-mail from MSN Hotmail at http://www.hotmail.com From horizonti at mail.com Tue Jul 25 00:45:51 2000 From: horizonti at mail.com (horizonti.com) Date: Tue, 25 Jul 2000 00:45:51 -0400 (EDT) Subject: [Alb-Islam] ANTAGONIZMI NDERMJET DY KISHAVE ... Message-ID: <381000933.964500352133.JavaMail.root@web307-mc.mail.com> RRETH P?RHAPJES S? ISLAMIT ND?R SHQIPTAR?T p?rmbledhje studimesh nga Muhidin AHMETI ANTAGONIZMI ND?RMJET DY KISHAVE P?R DOMINIM N? TOKAT E ARB?RIS? (1 HAPI RRUG? FES? ISLAME) Iliaz Rexha P?rve? faktor?ve ekonomiko-shoq?ror, etj., t? cil?t ndikuan q? shqiptar?t t? kalojn? n? fen? islame, faktor ishte edhe antagonizmi nd?rmjet kish?s katolike dhe ortodokse, i cili i hapi rrug? p?rhapjes s? fes? islame nd?r shqiptar?t n? tokat e Arb?ris? mesjetare, t? cilat gjendeshin n?n sundimin 1600 vje?ar: romak, bizantin, venedikas, bullgar dhe serb. Qysh para ndarjes s? kish?s per?ndimore dhe lindore (1054), n? vitin 1043 ndodhi nj? kryengriqe kund?r sundimit bizantin, kur popullsia e Arbanonit mesjetar, me kultur? latine per?ndimore (q? shtrihej n? hap?sir?n Prizren-Tivar, Oh?r-Vlor?), nuk ishte m? shtetase bizantine, meq? disa bujar? shqiptar? kishin arritur t? formonin nj? formation politik dhe shtet?ror, duke u shk?putur nga sundimi bizantin dhe kisha greke. N? an?n tjet?r, jasht? Arbanonit si formation politik dhe shtet?ror mbeti gjysma e tij me kultur? bizantine greke (q? shtrihej prej Prizrenit deri n? Nish, Vilazora (Velesi), Kumanova e Shtipi), n?n sundimin serb. Arbanoni etnik i mesjet?s s? hershme nuk shtrihej vet?m deri te Prizreni dhe Ohri, por deri atje ku hasen vendbanimet arbane-albane n? burimet e shkruara mesjetare t? shekujve XIII-XV, si? ishin: Arbanashi i Nahijes s? Shtipit, Arbanashka e Nahijes s? Kumanov?s, Arbanashi i Nahijes s? Prilepit, Arbanashi i Nishit, Arbanashka e Prokup?s, Arbanashi i Kurshumlis?, Arbanashoviku i Nahijes, Kllopotnikut, Arbanasi i Tuzit (Mali i Zi), e shum? vendbanime t? tjera mesjetare q? na dalin t? em?ruara me emrin etnik ArbanArbanas, q? d?shmojn? kontinuitetin e autoktonis? shqiptare n? k?to vise q? nga periudha antike e shekullit Il, kur na del t? p?rmendet fisi ilir Arbanasi-Albanoi nga gjeografi i Aleksandris? Ptolemeu. K?to vendbanime, edhe pse dalin t? p?rmenden n? burime t? shkruara gjat? shekullit XIII-XV, nuk ka kurrfar? dyshimi se ato edhe m? heret ekzistonin, meq? administrata bullgare, e cila p?r nj? koh? i sundoi k?to territore, qysh n? shekullin XV i quajti si vendbanirne arbane-albane. N? k?t? periudh? historike (XI-XII), kisha katolike e Arbanonit latino-per?ndimor u paraqit si faktor kryesor integrimi i etnosit shqiptar dhe integrimit tok?sor si n? aspektin etnokulturor, po ashtu edhe n? at? shpirt?ror e religion duke e shtrir? ndikimin e vet edhe n? gjysm?n tjet?r t? Arbanonit lindor me kultur? bizantine ortodokse, q? kishte mbetur n?n sundimin bizantin e m? von? n?n sundimin serb. Nga burimet mesjetare shihet se zhvillimi i institucioneve t? kish?s katolike kishte filluar me t? madhe dhe nd?r shqiptar?t e Kosov?s, Maqedonis? dhe Toplic?s (shumica i takonin besimit ortodoks) dhe shum? kisha ishin nd?rtuar n?p?r q?ndrat kryesore: Prizren, Prishtin?Ras (Rashk?), Kotorci-Mitrovic?, fanjev?, Trep??, Vu?itern?, Nish, Krushevc, Prokupe, eq.. Administrata e shtetit bizantin dhe kisha e tij dhe m? von? edhe kisha sllave kishin filluar luft?n e ashp?r kund?r kish?s katolike dhe kultur?s latine, duke mos lejuar diferencimin e shqiptar?ve nga riti ortodoks, i cili ?onte n? integrimin etnokulturor t? shqiptar?ve dhe n? integritetin tok?sor rreth kish?s katolike n? nj? formation politik dhe shtet?ror unik. Administrata dhe kisha serbe, pasi i pushtoi viset e Kosov?s dhe Maqedonis?, nuk lejoi zhvillimin e kish?s katolike dhe veprimtaris? s? saj n? k?to vise dhe at? e shpalli si herezi, q? punon kund?r fes? ortodokse pravosllave dhe kund?r pushtetit serb. Sundimtar?t serb? dhe kisha pravosllave filluan t? z?v?nd?sojn? gjuh?n greke me at? sllave. Ata i p?rvet?suan kishat e ritit ortodoks grek n? tokat shqiptare n? t? cilat shkonin shqiptar?t dhe arumun?t e ritit ortodoks. Ashtu vepruan edhe me alfabetin e tyre duke marr? p?r baz? alfabetin grek me pak modifikime e formuan alfabetin e tyre cirilik. Ata i p?rvet?suan edhe kishat katolike shqiptare, duke b?r? p?rshtaqen e tyre sipas frym?s dhe ngjyr?s sllave me mbishkrime cirilike dhe i shnd?rruan n? kishat e tyre nationale. K?to fakte na i d?shmojn? t? dh?nat arkivore nga Vatikani, ku n? mes t? qerash thuhet se kishat katolike n? Prizren, Janjev?, Trep??, etj., i kishin administrata dhe kisha serbe. Zhvillimin e m?tejm? t? institucioneve dhe kishave katolike e nd?rpreu pushteti mesjetar serb. Kjo m? se miri mund t? shihej nga Ligji i Dushanit, ku thuhet se katolicizmi ?sht? "herezi latine", nd?rsa katolik?t jan? gjysm?besimtar?. Asnj? pravosllav nuk guxon t? kaloj? n? fen? katolike; n?se kalon n? t?, duhet t? d?nohet ose t? kthehet q? m? par? n? kri ti se n?n presionin e administr?tes s? Dushanit n?nshtetasit e besimit katolik ishin kthyer n? fen? pravosllave dhe ajo i kryq?zonte n? kund?rshtim me ligjet e kish?s. Martesat e personave n? mes t? katolik?ve dhe pravosllav?ve rrept?sisht anulloheshin, n?se burri nuk kalonte n? fen? pravosllave. Sipas nj? letre t? Pap?s - Klementi VI, t? cil?n n? vitin 1346 ia kishte d?rguar Stefan Dushanit, p?rmendej se kish?n e Sh?n M?ris? n? Prizren dhe kish?n e Sh?n Pietrit mbi Prizren, q? m? par? ishin n?n mbikqyrjen e Biskupis? katolike t? Kotorrit qysh moti i kishin p?rvet?suar mbret?rit serb? nga Rashka. jo vet?m paraardh?sit e tij, por edhe vet? Dushani kishte vepruar n? t? nj?jt?n m?nyr?. K?to veprime i p?rcillte shum? mir? n? at? koh? Zyra e Pap?s n? Rom?. N? nj? krisobul? t? Dushanit thuhet se edhe shqiptar?t q? vijn? p?r t? b?r? mesh? n? kishat pravosllave, duhet t? punojn? sikurse serb?t. K?to t? dh?na t? burimeve t? shkruara na d?shmojn? se sundimtar?t mesjetar? serb? ia kishin arritur q?llimit t? vet, meq? pjes?n m? t? madhe t? shqiptar?ve t? besimit katolik i kishte kthyer n? fen? pravosllave. K?to d?shmi shihen edhe nga dokumentet kishtare sllave t? shekullit XIII si dhe nga regjistrimet e popullsis? s? administrat?s osmane t? shekullit XV, ku zakonisht t? bijt? a f?mij?t i mbanin emrat tipik? sllav?, nd?rsa prind?rit e tyre i mbanin patronimet (mbiemrat) karakteristik? dhe tradicional? shqiptar?. Ndryshimi i antroponimeve - emrave t? popullsis? shqiptare kishte filluar q? n? fillim t? shekullit XIII dhe vazhdoi deri n? r?nien d?finitive t? pushtetit serb n? Kosov? e Maqedoni, p?rkat?sisht deri n? vendosjen e administrat?s osmane n? vitet 1451-1455. T? gjitha burimet e shkruara mesjetare flasin qart? se n? tokat e Arb?ris? mesjetare u zhvillua nj? luft? e ashp?r n? mes kish?s latine per?ndimore dhe bizantine lindore, p?r mbizot?rimin n? Ballkan, jo vet?m n? aspektin shpirt?ror e religion por edhe politik-tok?sor. Dep?rtimi i osman?ve n? Ballkan dhe administrata e tyre, shqiptar?t i gjeti n? nj? dezintegrim t? plot?, t? ndar? n? aspektin etnokulturor dhe politiko-tok?sor. Po aty shqiptar?t ishin t? ndar? n? tri kisha: ata t? besimit katolik ishin t? lidhur me Rom?n n?p?rmjet Biskupis? s? Tivarit, nd?rsa ata t? besimit ortodoks e pravosllav ishin t? lidhur me Kostandinapolin (Stambollin) n?p?rmjet kish?s s? Ohrit dhe t? Durr?sit. N? k?t? periudh? mesjetare administrata e fisnik?ve shqiptar? - ekskluzivisht mbahej n? gjuh? t? huaja. Muzak?t administrat?n e mbanin n? gjuh?n greke, Kastriot?t e mbanin n? gjuh?n latine dhe sllave, Balshajt n? gjuh?n latine dhe sllave, nd?rsa fisnik?t logofet?t dhe treg?tar?t e vegj?l n? Kosov? me prejardhje shqiptare, si Lesh Spani, qeveritar i Novob?rd?s, Gjergj Mazrreku, logofet, Bogban Krizma, treg?tar i Prizrenit, administrat?n e mbanin vet?m n? gjuh?n sllave-serbe. Kisha sllave-serbe gjat? shekujve XIII-XIV e kishte p?rforcuar mbizot?rimin vet?m n? Kosov? dhe Maqedoni, por kisha sllave dhe popa me prejardhje shqiptare kishte edhe n? Ulqin, Shkod?r, e deri n? Elbasan, Berat e Vlor?. N? an?n tjet?r, kisha katolike ishte dob?suar, meq? kund?r saj zhvillonin nj? luft? t? ashp?r kisha ortodokse greke dhe ajo sllave e m? von?l edhe administrata osmane e vazhdonte t? nj?jt?n propagande, nd?rsa n? an?n qet?r e favorizonte kish?n greke dhe sllave n? d?m t? asaj katolike n? tokat shqiptare. Kjo veprimtari kund?r kish?s katolike vazhdoi edhe n? shekujt e m?vonsh?m, e kjo shihet nga raportet e vizitor?ve t? Rom?s, t? cil?t d?shmojn? se gjat? shekullit XVI dhe n? fund t? atij XVII n? viset e Shqip?ris? Veriore - n? Kosov? dhe n? Maqedonin? Per?ndimore kishte shum? shqiptar? t? besimit katolik (150.000), por shumica e tyre kalonin n ? se n? viset e lartp?rmendura ka edhe shum? shqiptar? t? besimit ortodoks, q? jetojn? sipas zakoneve fetare serbe dhe greke. P?r k?t? arsye shpeshher? kronist?t dhe shkrimtar?t e huaj, shqiptar?t e besimit ortodoks-pravosllav i konsideronin n? pik?pamje etnike si sllav? serb? dhe si grek? helen?, ?ka nuk ?sht?'aspak objektive dhe nuk ka t? b?j? me realitetin e struktur?s etr?ke n? tokat shqiptare. N? vazhdim vizitor?t pohojn? se n? munges? t? prift?rve dhe t? institucioneve t? kish?s katolike, t? cilat m? heret i kishte pezulluar administrata bizantine e m? von? ajo serbe, ndikoi q? nj? pjes? e popullat?s s? besimit katolik t? kalojn? n? fen? ortodokse - pravosllave, nd?rsa nj? pjes? n? fen? islame. Sundimi shekullor mesjetar serb kishte arritur q? pas pushtimit t? Kosov?s dhe Maqedonis? t? pushtoj? edhe pjes?n m? t? madhe t? Shqip?ris? duke i shkat?rruar institucionet e kultur?s materiale shpirt?rore shqiptare, t? cilat i sunduan me pak nd?rmprerje m? se 300 vjet. N? k?to kushte dhe rrethana historike shqiptar?t u gjet?n n? nj? dezintegrim t? plot?, andaj ?sht? fakt i pamohuesh?m se dep?rtimi i osman?ve n? Ballkan dhe vendosja e administrat?s s? tyre n? tokat e Arb?ris? e nd?rpreu sundimin shum?shekullor bizantin dhe serb. Shqiptar?t e besimit katolik kishin mbetur pa institucionet kulturore dhe fetare p?r arsye se veprimtaria e kish?s katolike ishte nd?rprer?. Shqiptar?t e besimit ortodoks ishin t? detyruar t? shkonin n? kishat pravosllave, t? cilat m? par? ishin p?rvet?suar nga sundimtar?t serb? dhe kisha e tyre, n? t? cilat mesha dhe uratat mbaheshin vet?m n? gjuh?n sllave, por me p?rhapjen e islamit, shqiptar?t filluan t'i braktisnin k?to kisha, meq? pushteti serb udkishte imponuar. Me p?rhapjen e fes? islame dhe vendosjen e administrat?s osmane n? tokat e Arb?ris?, shqiptar?t nga nj? amulli shum? shekullore, dol?n n? sken?n politike n?p?rmjet sistemit t? timarit osman, arrit?n t? inkuadrohen n? administrat?n osmane dhe gradualisht duke punuar p?r integrimin etnokulturor dhe territorial, rikthyen administrat?n e vet n? tokat e tyre etnike n? Dardanin? antike dhe n? Arbanonin mesjetar, n? t? cilat m? par? kishin jetuar alban?t n? hap?sir?n: Prizren, Nish, Kumanov?, Shtip (Arbanoni lindor - bizantin) si dhe Arbanoni latin - per?ndimor q? shtrihej n? hap?sir?n: Prizren-Tivar-Oh?r-Vlor?, q? i kishin pushtuar sllav?t pas Bizantit, si dhe ato t? Epirit e t? ?am?ris?, q? i kishin pushtuar grek?t. Kalimi n? fen? islame nga shqiptar?t n? k?to rrethana historike ishte i domosdosh?m dhe e vetmja rrug?dalje p?r t? ruajtur q?nien etnike dhe integritetin tok?sor. Duhet theksuar se n? radh? t? par? n? fen? islame filluan t? kalojn? bujar? shqiptar? t? Kosov?s dhe Maqedonis? Per?ndimore edhe ata t? Toplic?s q? m? par? ishin zhveshur nga pozitat shoq?rore dhe i kishin humbur feudet (pronat e tyre) n? koh?n e sundimit serb. Disa bujar? t? tjer? kaluan n? fen? islame me pretekst q? t'i ruajn? pozitat shoq?rore dhe feudet e tyre q? kishin pasur deri n? vendosjen e administrat?s osmane, e k?ta ishin bujar? shqiptar? t? principatave shqiptare t? Arbanonit latin - per?ndinmor, e m? von? ata i z?vend'e'sonin me bijt? e tyre mysliman?, nd?rsa an?tar?t e familjes s? tyre gradualisht e pranuan islamin. Kalimi n? fen? islame ?sht? b?r? n? m?nyr? vullnetare dhe me bindje q? krijonin individ?t e interesuar nga misionar?t q? punonin p?r p?rhapjen e fes? islame. Deri n? fund t? shekullit XVII, nuk mund t? hasim n? t? dh?na sa kishte pasur presione t? hap?ta p?r kalimin n? islam, por kjo nuk do t? thot? se nuk ka pasur edhe shtr?ngime nga individ? p?rgjegj?s q? e,kan? keqp?rdorur pozit?n e tyre kund?r dispozitave t? Kur'anit, ku thuhet q? askush nuk b?n t? detyrohet q? ta nd?rroj? me dhun? fen?. Edhe sipas ferman?ve t? sulltan?ve t? par? garantohej liria e b?simit p?r t? gjith? t? krishter?t n? Perandorin? Osmane, me kusht q? t? paguajn? hara?in, sipas dispozitave t? legjislacionit islam, Sheriatit. ?sht? fakt i pamohuesh?m se procesi i p?rhapjes s? fes? islame nd?r shqiptar?t e krishter? ?sht? zhvilluar grad?alisht dhe shum? ngadal?, n? baz? t? vullnetit t? lir? t? individu q? ka shprehur d?shir?n t? kaloj? n? islam. K?t? fakt mund ta argumentoj? m? s? miri me shembuj se deri n? fund t? shekullit XIX, ka pasur shum? familje shqiptare t? nj? farefisi, gjysma e t? cil?ve kishin p?rqafuar islamin, nd?rsa gjysma tjet?r vazhdonte t? jetoj? n? fen? e krishter? e s? bashku, duke respektuar fen? e nj?ri-tjetrit, q? do t? thot? se feja islame ?sht? jasht?zakonisht tolerante ndaj feve t? tjera dhe nuk nxit urrejtje ndaj tyre. Gjithashtu, n? p?rhapjen e fes? islame, p?rve? faktor?ve ekonomik? e shoq?ror? t? koh?s, ndikuan jasht?zakonisht institucionet islame fetare, popullsia shqiptare e konfesionit ortodoks, p?r t'u diferencuar nga sllav?t dhe grek?t n? aspektin etnokulturor dhe fetar, me t? madhe filloi t'i respektoj? dhe t'i pranoj?, meq? institucionet e kish?s ortodokse sllave dhe greke ishin n? sh?rbim t? shteteve t? tjera nacionale dhe nuk i konsideronte si t? vetat, nd?rsa kisha katolike n? munges? t? prift?rinjve dhe shkaqeve q? i theksuam m? lart, nuk funksiononin fare. Shqiptar?t e krishter?, p?r ta ruajtur q?nien e tyre etnike dhe integritetin tok?sor e duke mos dashur t? sllavizoheshin ose t? greqizoheshin parap?lqyen q? ta nd?rrojn? fen? e t? par?ve, duke p?rqafuar fen? islame, e cila ofronte status m? t? favorizuar shoq?ror dhe ekonomik, sepse ajo nuk b?n dallime n? baz? t? p?rkat?sis? etnike e pozit?s shoq?rore dhe klasore. P?r k?t? arsye nd?rmjet shqiptar?ve t'e' besimit islam dhe atyre t? krishter? nuk ekziston kurrfar? urrejqeje fetare. Shqiptar?t jan? fenomen i rrall? n? bot?, sepse u takojn? tri feve, katolike, islame dhe ortodokse, por ata i bashkon gjaku i kombit t? nj?jt? dhe gjuha e nj?jt? amtare, ata nuk i p?r?an asnj?ra fe. Marr? nga : "Bashkimi paq?sor" - revist? e p?rkoh?shme edukativo - arsimore dhe kulturore, organ i shoqat?s "Bashkimi - Prishtin?", nr. 4-5, gusht - shtator, 1992, Prishtin?. http://www.horizonti.com horizonti at mail.com ______________________________________________ FREE Personalized Email at Mail.com Sign up at http://www.mail.com/?sr=signup From horizonti at mail.com Tue Jul 25 00:48:27 2000 From: horizonti at mail.com (horizonti.com) Date: Tue, 25 Jul 2000 00:48:27 -0400 (EDT) Subject: [Alb-Islam] TENTATIVE E PASUKSESSHME DHUNE FETARE Message-ID: <383166847.964500507992.JavaMail.root@web312-mc.mail.com> RRETH P?RHAPJES S? ISLAMIT ND?R SHQIPTAR?T p?rmbledhje studimesh nga Muhidin AHMETI TENTATIV? E PASUKSESSHME DHUN? FETARE Sherif Delvina M? 1520, Sulltan Selimi I, deshi t? konvertonte me dhun? n? fen? islame t? gjith? t? krishter?t e Perandoris? Osmane. Ai k?rkonte t? suprimonte Patriark?n Ekumenike si dhe t? transformonte t? gjitha kishat n? xhamia. Ky rrezik u m?njanua fal? nd?rhyrjes n? koh?n e duhur t? Vezirit t? Madh Piri Pasha, Patriarkut Theolopatos VIII dhe Shejh-UI-Islamit (Robert d'Angely, Enigma, v?llimi IV, "Nga Perandorla Osmane te shqiptar?t e Epirit", faqe 440-441). N? k?t? m?nyr? u asgj?sua pa -filluar, tentative e konvertimit me dhun? t? krishter?ve t? Perandoris? Osmane n? fen? Islame. Pra, e vetmja d?shmi historike e kthimit me dhun? mbetet kjo tentative e pasuksesshme. Sulltan Selimi I u t?rhoq para ndales?s q? i b?nte Kur'ani k?tij akti antinjer?zor si dhe nga urdh?resat e dh?na n? shekullin e kaluar nga Sulltan Mehmeti Il. K?to urdh?resa p?rforconin at? q? thoshte Kur'ani. 1 POPULLI SHQIPTAR DHE TRI FET? E TIJ "Nuk ka ekzistuar absolue asnj? rast kihim feje me dhun? nga ana e turqve." (Aristidh Kolaj, "Arvanit?t", Athin?, 1985) Tre vjet m? par?, shkrimtari Foto Malo, n? gazet?n "Z?ri i Omonias" (pararoj? e shovinizmit grek) ftonte shqiptar?t mysliman? t? rishikojn? e korrigjojn? gabimin e tyre historik, imponues e t? dhunsh?m, q? kan? kryer n? t? kaluar?n, duke u rikthyer n? besimin e tyre t? krishter?, meq?n?se vet?m k?shtu mund t? hyjn? n? Evrop?. Po k?t? thirrje ua b?n mysliman?ve edhe Pirro Prifti k?t? vit n? gazet?n "Aleanca", duke ?elur bile edhe debat. Kthimi i pjes?s d?rmuese t? shqiptar?ve nga feja e krishter? n? at? Islame' Prifti e quan "akt t? dhunsh?n e dinak?ri t? b?r? nga turqit"; Pirro Prifti, moskthimin ende t? mysliman?ve shqiptar? n? fen? e krishter? e quan "munges? fondamentale" q? na ndan ne nga Evropa si dhe nga Zoti q? i falet ajo (Evropa Sh.D.). Po u p?rgjigjemi k?tyre dy shkrimtar?ve n? sh?rbim t? shovinizmit grek. N? Iliri krisht?rimi hyri nga Per?ndimi e jo nga, Lindja, si? thot? Vasil Prifti. "N? raportet e saj fetare, provinca Ilirikumit ruajti marr?dh?niet me Rom?n e vjet?r, at? t? Per?ndimit, q? i dha misionar?t e par?, duke e b?r? t? aderoj? n? qytet?rimin latin, i cili p?rfaq?sohej nga Kisha Per?ndimore (Nikolla jorga, "Histori e shkurt?r e Shqip?ris? dhe e popullit shqiptar', kapitulli II: "Shqiptar?t dhe Bizanti-Bukuresht", 1919, faqe 88.). Edhe pas vdekjes s? Theodhosit t? Madh (395) Kisha e Iliris? mbeti n?n juridiksionin e Rom?s, profili fetar i Shqip?ris? i p?rkiste Patriarkan?s Romake, sipas bizantologut m? t? madh q? ka bota e sotme, Paul Remerle. N? "Historia e Bizantit", Paris 1993, pohohet se "Nuk ?sht? e sakt? t? thuhet q? me vdekjen e Thoedhosit, Perandoria Romake u nda m? dysh dhe se midis Honorit dhe Arkadit pati nj? ndarje d?finitive t? Lindjes nga Per?ndimi". Kisha shqiptare, deri n? vitin 731 ishte n? var?si t? Rom?s. Kur ajo kaloi n? var?si t? Kostandinopoj?s, k?rc?nohej nga rreziku i greqizimit t? popullit si dhe i sllavizimit, p?r k?t? akademiku Jorga pohon se: "Shqip?ria pa prestigjin dhe forc?n e doxh?ve t? Venedikut kurr? nuk do t? ishte shk?putur nga Kostandinopoja; vet? karakteri i rac?s s? saj do t? goditej dhe ndoshta do t? p?rzihej me sllavizmin dhe me greqizmin e fqinj?ve kund?r karakterit ortodoks t? t? cil?ve ajo luftonte prej shekujsh, duke ruajtur komb?sin? e vet dhe duke u ndihmuar nga misionar?t q? vinin nga Per?ndimi... Nga vrulli kalorsiak i Norman?ve italian? dhe nga ekspansioni ekonomik i venedikut, ajo, pothuajse, i shp?toi plot?sisht sovranitetit bizantin. Shqip?ria u ringjall". Pra, ishte ofensiva per?ndimore ajo q? i dha nj? ndihm? t? madhe popullit ton? q? t? mbante marr?dh?niet e vjetra politike dhe fetare me Evrop?n. Shqip?ria shp?toi nga greqizimi dhe sllavizimi dhe p?r k?t? at? e ndihmoi r?nia e Kostandinopoj?s me 1204, e cila solli si rrjedhim marrjen nga ana e Venedikut t? shum? tokave (1/4 dhe gjysm?n e tokave t? Perandoris? Bizantine), n? t? cil?n p?rfshiheshin mjaft toka shqiptare. P?r Peranrjdorin? Bizantine shprehet mjaft bukur Volteri, q? thot?: "Ajo ?sht? nj? grumbull tregimesh t? padenja, t? cilat nuk p?rmbajn? gj? rjet?r p?rve? britmave dhe mrekullive. Ajo ?sht? p?rbuzja e shpirtit njer?zor, p?rbuzja e Tok?s. Turqit t? pakt?n jan? t? men?ur, ata fituan, ata e g?zuan fitoren, por kan? shkruar shum? pak". lshte kjo perandori byzantine q? ushtronte dhun? fetare mbi konglomeratin e shteteve q? ajo sundonte. Po japim nj? shembull dhune fetare n? Greqi-. Theodhosi i Madh b?ri ekzekutime t? shumta t? atyre q? nuk p?rqafonin fen? e krisht.er?. N? stadiumin e qytetit bregdetar Kavalla ai theri rreth 50 000 grek?, kurse vite m? par?, kur erdhi Sh?n Pavli n? Athin?, pagan?t grek? vun? nj? kuror? n? altarin e fes? s? re me mbishkrimin "Dhurat? fes? s? panjohur" (Krisht?rimit). Banor?t e Epirit pat?n n? krye Mihal Engj?ll Komenin, i cili ishte "shefi grek i rac?s shqiptare" (N. Jorga, po aty). Shqiptar?t mb?shtet?n edhe bastardin e familjes s? Komnen?ve, Mihalin Il, pse desh?n t? thyenin bizantin?t, t? cil?t ata gjithmon? i luftonin me sa mundnin, aq sa luftonin edhe serb?t. Po t? v?rejm? regjistrat angevins t? Napolit, do t? shohim se fisnik?ria shqiptare ?sht? e lidhur me traditat latine, pavar?sisht se pengohej n? zhvillimin e saj nga k?ta pushtues t? rinj. Vendi yn? ka q?n? i lidhur me kish?n e Sh?n Pjetrit. Feja ortodokse i imponohej popullit,shqiptar nga pushtuesit lindor?. Mjafton t? p?rmendim d?nimet me vdekje dhe konfiskimet e pasuris? q? jepte Stefan Dushani me kodin e tij barbar. Sipas ligjit nr.6 t? k?tij Kodi antinjer?zor "autoritetet fetare duhet t? p?rpiqen q? katolik?t t'i kthejn? n? fen? e v?rtet?. N? se nj? i till? nuk Io t? konvertohet..., ai do t? d?nohet me vdekje'. Sipas ligjit nr.8, "N?se nj? prift latin zbulohet duke u p?rpjekur q? nj? t? krishter? ta konvertoje n? fen? latine, ai do t? d?nohet me vdekie" (S.Juka, "Rilindja javore", N?ntor 1995). Shqiptar?t ktheheshin n? katolik? nga ortodoks? q? qen? kthyer m? par? me dhun? sa her? duhej t? shp?tonin prej sundimit t? huaj, si n? veri, ashtu edhe ne j'u-. Kjo lidhje me Kish?n Katolike, t? cil?n ia lan? si trash?gim popullit shqiptar prij?sat e tij, n? m?nyr? t? ve?ant? familja e Balshajve, i solli Shqip?ris? mbrojrjen e Pap?s dhe p?rkrahjen e fuqive katolike t? Per?ndimit. K?shtu, Shqip?ria n? shekullin XV, n? shumlc?n e saj ishte katolike romane. M. Shuflai n? librin e tij "Serb?t dhe shqiptar?t" shkruan: "N? Shqip?ri lufta e gjat? e Papatit me Bizantin nuk mori kurr? forma t? k?qia". Pra, n? Shqip?ri kurr? nuk ka pasur luft? fetare. "Pas marrjes s? Kostandinopoj?s, me 1453 u hodh?n bazat e sundimit turko-grek, mbi t? krishter?t e ballkanit", thot? Dhimit?r Kicikis ('Encyclopedia Universalis", corpus 8, Franc?, S.A. 1988). N? pozit? t? favorshme gjat? shekullit XVI kaloi edhe Kisha Serbe. At? e p?rkveziri i Perandoris? Osmane, serbi Mehmet Sokoish seminarist i nj? manastiri serb, kurse Partrirkana e Ohrit ishte kryek?put n?n ndikimin bullgar. N? kundershtim me Kish?n Katolike, q? nuk kishte q?llime shkomb?tarizuese, kishat ortodokse t? fqinjve predikonin shkomb?tarizimin n? em?r t? Krishtit. Ata bekojn? dhe nxisin shkomb?tarizimin si dje, ashtu edhe sot. N? veprimet e tyre shoviniste k?to vende shkomb?tarizuan shqiptar?t ortodoks? t? Malit t? Zi, fiset e Piperit, t? Ku?it etj. Duke i konvertuar nga katolik? n? ortodoks? ato fise humb?n gjuh?n, komb?sin?. K?tu popullsia e ruajn? edhe sot? veshjen shqiptare dhe melodin? e k?ng?ve t? tyre. Po k?shtu humb?n edhe ortodoks?t e Kosov?s, nd?rsa po asimilohen t?r?sisht shqiptar?t ortodoks? t? Maqedonis?. Po nuk u mb?shtet?n nga shteti shqiptar, rrezikohet q? n? dekadat e ardh?shrne t? shkomb?tarizohen edhe mbi dy milion shqiptar? ortodoks? t? greqis?. Ata jan? l?n? n? m?shir? t? fatit pa shkolla shqipe, me greqishte t? detyr n? shkoll?, duke iu shkelur t? drejtat m? elementare njeriut sipas t? drejt?s nd?rkomb?tare. Demokracia shqiptare hesht p?r k?t? shkomb?tarizim. Deri kur do t? vazhdoj? kjo heshtje p?r k?t? shkomb?tarizim? Deri kur do t? vazhdoj? kjo heshte kobndjell?se dhe vdekjeprur?se p?r bashk?atdhetar?t tan? n? Greqi? KTHIMI I SHQIPTAR?VE N? FEN? ISLAME ?SHT? B?R? PA DHUN? Instituti i Studimeve Ballkanike pran? Akademis? Bullgare t? Shkencave ka botuar librin e Nikolaj Todorovskit dhe Asparuh Velkovit "Situata demografike e Gadishullit Ballkanik (fundi i shekullit XV - fillimi i hekullit XVI, Sorje, 1988). Autor?t e k?tij libri japin nj? pjasqyr? t? sanxhaqeve n? vendet q? p?rfshijn? territoret ku banojn? popujt e k?tij gadishulli. Aty jan? t? regjistruar sipas numrit t? sht?pive mysliman?t dhe jomysliman?t e ?do sanxhaku. Sipas L.Barkhan, ku ?sht? bazuar autori, sanxhaku shqiptar i Ohrit ka 32 748 sht?pi jomysliman? = 98% t? popullat?s dhe 611 sht?pi myslimane = 2% t? popullat?s. Janina ka 32 079 jomysliman? = 98% t? popullat?s, sht?pi myslimane jan? 613 = 2% e popullat?s; Shkodra ka 23 859 familje jomyslimane = 95.6%; 1116 familje myslimane = 4.68%: Vu?iterni 18 914 = 96.5% sht?pi jomyslimane, 700 sht?pi myslimane = 3.5%; Prizreni 18 832 sht?pi jomyslimane = 98%, 359 sht?pi myslimane = 2%; Preveza 11 395 familje jomyslimane = 100%; 7 familje myslimane; Elbasani 8916 sht?pi jomyslimane = 94.5%, 536 familje myslimane = 5.5%; Dukagjini 1829 sht?pi jomyslimane -- 100%. Nga kjo statistik? vet?kuptohet se islamizmi ?sht? ushtruar pa dhun? n? vendin ton?, po k?shtu edhe n? Gadishullin Ballkanik. Duhet v?n? n? dukje k?tu edhe mendimi i studiuesit t? sot?m t? historis? osmane R.Grousset, i cili n? vepr?n e tij "Perandoria e Lindjes" Paris 1946, fq 609-610, e shpjegon pushtimin e Ballkanit nga ana e turqve k?shtu:"Duke t?rhequr renegat? t? ndrysh?m, duke marr? e rekrutuar f?mij? t? shumt? n? sh?rbim ushtarak, si dhe duke marr? vajza t? shumta greke e sllave, t? destinuara t? b?heshin n?na t? gjeneratave t? reja osmane, turqit pushtuan Ballkanin". Duhet patur parasysh se numri i f?mij?ve t? krishter? t? rriarr? me an?n e devshirm?s sillet rreth shifr?s 1 milion. Dhe t? mos harrojm? se ata f?mij? turqit i mor?n n? nj? hap?sir? q? shtrihej q? nga Danubi deri n? Eufrat. Historiani i shquar H.Gibbon n? "Themelimi i Perandoris? Osmane" Oxford; 1916, fq 80-81, diferencon turqit nga osman?t. Ai v? n? dukje se: "Nuk jan? turqit ata q? kan? pushtuar tokat evropiane. Nj? komb?si e re e p?rb?r? nga element? turq dhe nga mjaft p?rfaq?sues t? popujve t? krishter? kishte b?r? t? mundur krijimin e perandoris? s? pafundme osmane". Hammeri theksonte: "Sukseset osmane pat?n rezultate vet?m n? saj? t? shpirtit t? iniciativ?s dhe shkatht?sis? t? pandar? q? karakterizon popullin grek dhe popujt sllav?, trim?ris? s? shqiptar?ve, durimit t? boshnjak?ve dhe kroat?ve, q? do t? thot? cil?sirat dhe talenti i popullsl:s? vendase t? vendeve t? pushtuara (J.Hammer, "Historia e Perandoris? Osmane", V.II, Paris 1940, fq 196-197). N.Jorga, n? vepr?n "Bizanci pas Bizantit", Bukuresht 1935, ngul k?mb? n? iden? e tij se "R?nia e Kostandinopoj?s kishte shkaktuar nj? nd?rrim forme p?rsa i p?rket an?s fetare, por ana thelb?sore dhe institucionet bizantine ngel?n po ato q? ishin, duke ndjekur vet? evolucionin e tyre." Arsyen e kthimit t? pjes?s m? t? madhe t? popullit shqiptar n? mysliman? na e sqaroi Aristidh Kolja n? librin "Arvanit?t", Athin? 1986, duke th?n? se: "Nd?rrimi i fes? s? shqiptar?ve me an? t? dhun?s ?sht? pjell? e fantazis? dhe shpikje e murgj?ve dhe nuk ?sht? aspak e hijshme q? ta pretendojn? k?t? historian?t".T? vjen keq q? disa lakej n? sh?rbim t? shovinizmit grek mb?shtetin tez?n e kthimit me dhun?. K?t? tez? kryetari i arb?ror?ve t? Greqis?, Aristidh Kolja, e quan nj? "g?njesht?r q?llimkeqe". P?r k?t? citojm? autorin: "Nuk ka ekzistuar absolutisht asnj? rast kthim feje me dhun? nga ana e turqve". "Shqiptar?t b?heshin mysliman? sepse kjo fe pajtohej me natyr?n e tyre dhe nuk toleronte p?ruljen, martirizimin, servilizmin dhe ofendimin", thot? p?r k?t? koloneli Lik n? librin "Udh?time n?p?r Shqip?ri". Pasi vizitoi Kardhiqin m? 1804 ai shkruan "t? gjith? mysliman?t (banor?t mysliman? t? Kardhiqit - Sh.D.) jan? t? gatsh?m t? hyjn? n? sh?rbimin e mbretit anglez. Thon? se myshqeta (dyfeku) ?sht? i vetmi zanat i tyre dhe e vetmja pasuri q? kan?". ?sht? kjo arsyeja q? edhe tufat e bag?tive ua linin t? krishter?ve, q? i konsideronin t? "aft?" p?r k?t? pun?, kurse dyfeqet ishin p?r leber mysliman? si dhe shum? vise t? qera t? Shqip?ris?. Liku vijon duke th?n? "Mysliman?t martoheshin me gra ortodokse. Aqe ?sht? zakoni q? djemt? t? b?hen mysliman? nd?rsa vajzat t? krishtera. K?shtu shikonin q? n? t? nj?jt?n tavolin? q?ngji t? shoq?roj? derrin". Sipas Aristidh Koljes "shqiptari i pabindur, krenar dhe egoist dhe me prirje p?r konflikte, nuk honeps dot p?ruljen dhe thirrjen, "Duajini armiqt tuaj". Ai nuk duron dogmat e p?rul?sis? dhe t? varfanjak?ve nga mendja dhe nuk ka durim t? pres? q? t? marr? at? q? i takon n? jet?n e ardhshme, gj? q?, sipas tij, ?sht? e pasigurt?. P?rve? k?tyre shqiptari nuk ?sht? fare i predispozuar q? t'i jap? faqen e majt? atij q? i ka dh?n? nj? shuplak? n? faqen e djatht?. Feja e krishter? mb?shtetet n? m?shir?n. Shqiptari nuk e do m?shir?n. K?shtu mund t? themi se nd?rrimi i feve nga shqiptar?t konsiston n? interesin ekonomik p?r t? pasurit dhe karakterin e tradit?s s? lasht? t? t? varf?rve. Shumica d?rrmuese e shqiptar?ve ishin gjithmon? t? varf?rit, ishte gjithmon? populli. Shumica e popullsis? nuk u mor me treg?ti, me zanate, me bakallek? dhe rishiqet. Nga do t'i nxirrte populli t? hollat? "Zanati" kryesor ishte dyfeku dhe shpata. Feja islame, p?rve? motiveve q? referuam, ishte shum? m? af?r karakterit t? tyre luftarak". Me t? drejt? Zef Skiroi n? librin e tij 'Shqiptar?t dhe ??shqa ballkanike", Napoli 1904, na p?rmend Dora d'Istrian q? thot?: "Shqipt?r?t jan? vasal? jo t? sigurt?, ata k?rkojn? gjithmon? t? shkundnin zgjedh?n osmane". Autori i lartp?rmendur n? faqen 3 t? k?tij libri na thot? se: "Shqiptar?t, duke p?rqafuar fen? (islamin Sh.D.), sakrifikuan p?rgjithmon? idealin fetar ndaj atij patriotik, besnik? t? motos s? tyre t? vjet?r: "Per?ndia n? fillim b?ri popujt, pastaj fet?". Prandaj shqiptar?t e din? mir? se "Qielli kurr? nuk mban an?n e t? mundurve'. R?nd?si ka q? shqiptar?t, "pavar?sisht nga feja t? cil?s i p?rkasin', jan? plot entuziaz?m p?r vendin e tyre dhe gjithmon? kur flasin p?r t?, e ngren? mbi ?do vend qet?r dhe "po t? vendosen n? vende t? qera kurr? nuk e heqin shikimin nga malet e Epirit', na thot? Pukevili. "Shqiptari, qoft? mysliman apo i krishter?, -v? n? dukje Falmarayeri, -i ngjan nj? gjigandi t? varrosur n?n vullkanin Etna, i cili duke l?vizur trondit tok?n". Islami kurr? nuk ka p?rdorur dhun? gjat? historis? njer?zore n? ?do skaj t? bot?s. Edhe Lakhni, Kinda, Ghasaan, fise jemenite dhe t? krishter? n? koh?n e Muhammedit (nestorian? ose monofizit?) u kthyen n? mysliman?. K?to fise arabe u kthyen n? fen? Islame pa m? t? vogl?n dhun?. K?shtu nisi dhe vijoi n? t? gjitha koh?t feja islame. Arab?t nuk i kthyen me dhun? spanjoll?t n? fen? islame, megjith?se sunduan aqe nga shekulli VIII deri n? fund t? shekullit XV. Mjaft katolik? u konvern? msliman? gjat? k?tyre shekujve, por pasi u kthye rikonkuista (ripushtimi i Spanj?s) me sukses n? vitin 1492, kush ndenji mysliman n? Spanj? dhe nuk u kthye n? katolik, u vra. Mbet?n mysliman? vet?m ata q? mund?n t? shp?tonin, duke ikur n? Afrik?. E th?n? me dy fjal?, kjo ?sht? dhun? fetare (1). Kur'ani, sipas L. Massinjon ?sht? nj? "diktim mbinjer?zor i regjistruar nga profeti Muhammed i frym?zuar nga Allahu, bindja ndaj urdh?rave t? Tij: kryerja e luqeve dhe dh?nia e sevapit". Paul Paupardi, n? librin e tij "Fet?" Paris 1993 (autori ?sht? kardinal, President Pontifikal i Kultur?s), thot?: "Feia e krishter? pohon se jezu Krishti ?sht? n? t? nj?jt?n koh? njeri i v?rtet? si dhe Per?ndi i v?rtet? (fq 9899), jezusi i Nazaretit ?sht? djali i virgj?resh?s Mari, ljezusi ?sht? Per?ndi n? "pozicionin" e t? Birit. Krisht?rimi pohon nj? pluripersonalitet t? Per?ndis?. Per?ndia ?sht? p?r t? Baba, Djal? dhe Shpirt i Shenjt? (po aty fq.99). N?p?rmjet lezu Krishtit, Ati u ka d?rguar njer?zve shpirtin e tij (2.P.1.4.). N? fen? ortodokse pati mjaft abuzime gjat? shekujve. Le t'u referohemi fakteve. FSHATAR?T E PERANDORIS? BIZANTINE I PRIT?N TURQIT SI ?LIRIMTAR? "Pronar?t e tokave n? Bizant e shtonin gjithnj? shfryt?zimin e fshatar?sis? me taksa dhe tatime shum? t? r?nda. Gemistosi me largpam?si shikonte se zot?ruesit e tokave b?nin loj?n e turqve". Kriza morale q? pat p?rfshir? Perandorin? Bizantine nuk ishte m? pak e r?nd?sishme se shfryt?zimi i fshatar?ve, manastiret me pronat e tyre t? m?dha merrnin pjes? n? shfryt?zimin e fshatar?ve. Mjaft klerik?, t? pangopur nga pasuria e grumbulluar, b?nin nj? jet? imorale dhe disa murgj?r futnin n? manastiret e tyre femra t? p?rdala. N? k?t? m?nyr? indiferenca ndaj fes? s? krishter? fitonte gjithnj? terren. Turqit ishin n? dijeni t? k?saj krize t? dyfisht? morale dhe shoq?rore. Ata u p?rshkruan prej udh?tar?ve t? huaj t? gjysm?s s? dyt? t? shekullit XV si nj? popull i moralsh?m. Turku ishte b?r? sinonimi i njeriut t? virtytsh?m q? zbatonte drejt?sin? shoq?rore. Gjithashtu na rezulton se m? shum? p?r grek?t se sa p?r turqit, pushtimi osman i Bizantit ishte d?shir? e Per?ndis?... "Propaganda ideologjike turke n? masat fshatare t? krishtera shoq?rohej nga heqja e pun?s angari, nga leht?simi i taksave, fal? nj? sistemi tatimor m? t? evoluar, dhe nga dh?nia n? rregull e sistemit fiskal dhe e centralizimit osman, q? i doli p?r zot r?nies s? pushtetit q?ndror Bizantin". K?shtu shkruan jani Kicikis n? "Encyclopedia Universalis" Corpus 8, Franc? S.A.1988, fq.1002. Manuel Paleologu (1391-1425) p?r miqt e tij turq shkroi "Dialogjet m? nj? mysliman", vep?r q? b?nte nj? paraleliz?m midis dy feve. S? fundi Gjergj Amiruce, kancelar i madh i perandorit grek t? Trebizond?s, studioi mund?sin? e nj? marr?veshjeje me islamin. Pastaj, ai e bindi perandorin e Trebizond?s q? t'i besoj? fatin e perandoris? s? tij Mehmetit pa rezistenc?. M? von? ai kaloi n? sh?rbim t? sulltanit, duke u b?r? nj? nga njer?zit m? t? rjbesuar t? tij; i biri, kurse ai vet? u konvertua n? mysliman dheub?minist?risulltanit"(D.-Umit?rKici poaty. BABAI I HELENOTURQIZMIT Dy muaj para se t? binte Kostandinopoja, Gjergj Trebizonda i d?rgoi q? nga Italia Mehmetit II nj? studim n? t? cilin i propozohej bashkimi politik i popullit grek me at? turk. Ai deklaronte se e vetmja penges? n? k?t? bashkim ishte ndryshimi fetar q? mund t? kalohej leht?, duke i dh?n? identitetin themelor krisht?rimit dhe islamit. Nga t? gjith? oborrtar?t e Bizantit q? u mor?n me k?t? pun?, ai mund t? konsiderohet si babai i helenoturqizmit, q? d?shironte krijimin e nj? sht?ti biafal (dykrer?sh). PATRIKANA E STAMBOLLIT N? SH?RBIM T? SULLTANIT Fill pas r?nies s? Kostandinopoj?s m? 29 Maj 1453, m? 1 qershor u shpall patriark Genadiozi, njeriu i besuar i sulltanit. Q? nga ai vit e n? shekujt e m?vonsh?m, Patrikana e Stambollit kishte pushtetin e plot? mbi t? krishter?t e Ballkanit. N? juridiksionin e Patriarkan?s p?rfshiheshin arsimi, martesa, familja, trash?gimia, eq.. 'Patriarku u shpall Vezir n? rangun e nj? pashai me tre rjtuje. Ai zgjidhej me ankand: kush i jepte m? shum? para sulltanit dhe oborrtar?ve t? tij, zgjidhej Patrik. ApostolosVokalopulos, n? botimet e Horvathit, 'Historia bashk?kohore greke", 1975, fq.48, thekson: "P?r t? mb?rritur q?llimin e tyre disa nga paria e Patrikan?s i jepnin me mij?ra napolona njer?zve t? sulltanit, madje edhe vet? sulltanit. K?shtu q? u mbyt n? borxhe arka e patrikan?s dhe parat? q? duhej t? jep?shin p?r em?rimet kishtar? u b?n? objekt allishverishesh dhe trafiku. Ky veprim i Patrikan?s s? Kostandinopoj?s u shtri edhe n? provinca t? tjera. "Peshkop?t merrnin para me an? t? p?rfaq?suesve t? tyre n? rast se d?shironin peshkopat?n ose detyr?n e priftit. Ishte mbret?ria e simonis?". "Peshkop?t ortodoks? ushtronin mbi t? krishter?t ortodoks? nj? pushtet fetar dhe shtet?ror. P?r k?t? L.Stavrianas (Bakklani pas 1453", fq.104) shkruan- "Peshkop?t funksiononin n? dioqezat e tyre si prefekt? ashtu edhe klerik?". Patrikana merrte nga sulltani dy detyra kryesore: 1. T? gjith? t? krishter?t e Ballkanit t? ushqenin urrejtje ndaj Per?ndimit. 2. T? mos lejoheshin t? b?heshin kryengriqe nga popujt e Ballkanit. FANARIOT?T Pas r?nies s? Kostandinopoj?s, grek?t u p?rkrah?n nga qeveria osmane, deti Egje u mbush me anije greke, dhe treg?tia b?hej prej tyre. Ata vazhduan t? pasurohen duke bler? taksat q? u viheshin shtetasve osman? pa dallim feje, qofshin mysliman? apo t? krishter?. K?tij fitimi nuk i vihej tatim nga ana e turqve. N? fillim t? shekullit XVII n? kryeqytetin e Turqis?, Stamboll, u formua nj? aristokraci e re greke, klasa e fanariot?ve, q? rridhte nga mbeturinat e fisnik?ris? s? vjet?r bizantine, e cila u lidh me borgjezin? e re e t? pasur greke. E themeluar nga pushteti i paras?, ajo krenohej me pasurin? q? zot?ronte dhe nga martesat q? kryente me familjet fisnike t? Bizantit. Kjo aristokraci n? mjaft raste mbante emrat e familjeve fisnike si Paleolog, Komnen, Kantakuzen si dhe familjeve t? qera t? ndritura t? Bizantit. Fanariot?t pushtuan poste t? r?nd?sishme n? administrat?n e sulltanit, duke formuar k?shtu opozit?n turko-greke kund?r per?ndimit. PERANDORIA OSMANE N? KULMIN E SAJ Sipas Dh.Kicikis, "Perandoria Osmane n? shekullin XVII kishte arritur kulmin e saj. Ajo u kishte dh?n? t? gjith? popujve q? e p?rb?nin at?, nj? qytet?rim t? p?rbashk?t. T? gjith? ata q? n? Per?ndim nuk duronin intoleranc?n katolike e cila u ishte b?r? e padurueshme si ?ifut?t, maur?t e Spanj?s, gjith? pun?tor?t e kualifikuar, zanat?injt?, end?sit, specialist?t e nd?rtimeve detare, fonditor?t e artilieris?, etj., t? t?rhequr nga fitimi, n? pjes?n m? t? madhe u konvertuan vullnetarisht n? fen? islame. Aderuan n? k?t? fe t? bindur n? superioritetin e fes? islame mbi fet? e tjera" ("Encyclopedia Universalis' Corpus 8, Franc? S.A, 1988). Kthimet e qytetar?ve mysliman? u b?n? pa dhun?. T? gjith? t? krishter?t ortodoks?, pavar?sisht nga komb?sia, b?nin pjes? me urdh?r t? Sulltanit n? miletin grek, kurse shefi i tyre ishte patriarku grek, q? ndodhej af?r Sulltanit n? Stamboll. ?sht? kjo arsyeja q? historiani i madh grek K.Paparigopullos qorton patriark?n e Stambollit se "nuk arriti p?r neglizhenc? t? helenizonte t? gjith? popujt e ballkanit duke p?rfituar nga situata tep?r e favorshme q? ajo kishte. Ai konkluzion i K.Paparigopullos ?sht? i drejt?. Ai n? m?nyr? indirekte na tregon s? ndaj t? krishter?ve t? Ballkanit nuk ?sht? p?rdorur dhun?. IDENTITETI KOMB?TAR DHE FEIA TEK SHQIPTAR?T D?shira p?r t? mbrojtur identitetin komb?tar tek shqiptar?t ka q?n? e madhe. Sipas studiuesve Safet Juka dhe Hasan Kaleshi, "Osman?t ishin gjeografikisht larg, kurse ata q? shqiptar?t u druheshin se mos i thethitnin, ishin popujt kufitar? me origjin? sllave dhe greke". P?r k?t? juka na kujton ngjarjen paralele t? boshnjak?ve t? cil?t u b?n? mysliman? p?r t'u mbrojtur nga asimilimi i fqinjve t? fuqish?m, kroat?t katolik? dhe serb?t ortodoks?. Po k?shtu mendojn? respektivisht z.J.Irein n? l?brin "Fati i islamit ballkanik", 1984, R.Falaski n? "Ismail Qemal Bej Vlora", 1985, fq 11-12 dhe William S.Daeis n? vepr?n e tij "Historia e vog?l e Lindjes s? Af?rt", New York, fq.211-214. Ja ?'shkruan ky i fundit p?r k?t?: "Klerik?t i detyronin besnik?t e tyre t? ushtronin besimin n? gjuh?n greke dhe i terrorizonin ata q? nuk u n?nshtroheshin". Pra, element?t jogrek? t? Perandoris? Osmane fiIluan t? dyshojn? se mos ishte p?r ta nj? zgjidhje m? e leht? t? p?rqafonin besimin e sunduesit osman se sa t? gjendeshin vazhdimisht n? mes t? presionit t? dyfisht? politiko-fetar". P?rqafimi i fes? islame nga pjesa m? e madhe e shqiptar?ve ndikoi n? ruajqen e identitetit komb?tar, sidomos n? zonat e k?rc?nuara nga shovinizmi fqinj. Ajo kaloi n? pjes?n m? t? madhe nj? "rum-milet" n? Ilosman-milet", me nj? fial?, nga popullsia greke q? quheshin nga turqit ortodoks?t, n? popullsi osmane. K?shtu em?roheshin mysliman?t e gadishullit ton?. Me k?t? konvertim u kalua nga shkomb?tarizimi p?rmes krisht?rimit ortodoks q? ushtronin fqinj?t kufitar? ortodoks? grekosllav?, n? fen? e huaj t? pushtuesit osman pa u shkomb?tarizuar. Sot, disa gazetar? "t? pavarur" (por t? varur nga dhrahmia greke dhe dinari serb), k?rkojn? unifikimin fetar pa dhun?. K?t? e b?jn? p?r t? hequr mallkimin shekullor q? i ?sht? dh?n? vendit ton? nga Zoti" (!). Feja islame quhet prej tyre fondamentaliz?m islamik; k?shtu quajn? sot shovinist?t grek? dhe veglat e tyre n? Tiran? shqiptarizmin. Ky fondamentaliz?m q? nuk ekziston, sapas tyre "na ndau jo vet?m nga Evropa, por edhe nga Zoti q? i falet ajo". T? gjitha k?to gjepura ngrihen nga z.Prifti n? artikullin e tij "Shqip?ria midis tri feve. ?sht? rasti k?tu t'i kujtojm? zotit Prifti se ky opinion i tij bie ndesh me vendimet e Lidhjes s? Kombeve t? marra qysh n? fiiiim t? k?tij shekulli. Po citojm? nj? paragraf nga numri 5 dhe 6 i Buletinit t? Lidhjes s? Kombeve, "Minoritetet Kornb?tare", n?ntor-dhjetor 1933, "Karli V k?rkoi t? krijoj? unitetin e Evrop?s mbi baz?n e Krisht?rimit dhe p?r k?t? fakt ai u b? i padrejt? dhe mizor ndaj dy racave dhe dy feve, islame dhe ?ifute. Ne besojm? se Shoq?ria e Kombeve ?sht? nj? manifestim n? mbret?rin? e institucioneve, nj? unitet organik dhe i nd?rgjegjsh?rn i njer?zimit n? t?r? rruzullin tok?sor, ne kemi k?shtu nj? fe intelektuale t? patundur". N? Shqip?ri ?sht? ushtruar greqizmi nga shkolla dhe kleri grek. Po ilustrojm? k?to n? m?nyr? t? dokumentuar me disa fshatra-. "Fshati ?uk? n? fillim t? shekullit XX kishte dhjet? familje, kat?r prej tyre kan? ardhur nga ?arn?ria (farniljet Srtamati, Turla, Zehari dhe Gunella) si dhe tre farnilje q? ishin t? ardhura nga fshati i Lekures, i djegur nga andartet grek?-familjet Dajko, Shkurti dhe Na?o. Fshati Finiq m? 1900, p?rb?hej nga 31 familje, prej t? cilave 25 ishin t? ardhura n? k?t? fshat si m? posht?: 10 farnilje nga fshatrat e Lab?ris?- familjet Mitro dhe Spiro nga Senica, Kardhashi, Lila nga Theodhosi, dy fainilje nga Qesarati, dy familje nga Nivi?e-Bubari, ?avo nga ?uka, Ziso nga Himara. Familjet e qera kan? ardhur n? k?t? fshat nga fshatrat e af?rta. N? fshatin Mamushbej familja e Gjyzel?ve ka ardhur nga Progonati; ajo e Tokajve nga Kudhesi, nd?rsa ajo e Sulajve nga Llaka e sulit. N? fshatin ?aush familja e par? q? u ngul k?tu ishte ajo e Ku?ajve, mbiemri i s? cil?s tregon vendin nga ka ardhur. Pas k?saj erdh?n edhe familje t? tjera nga Kurveleshi (Burdeni, Lalaj, Koka, Boraj), Dojak?t nga Suli, etj.. Numri i familjeve t? zbritura nga Kurveleshi ?sht? i madh. Familjet e sip?rth?na ishin shqiptar? t? konfesionit ortodoks. Sot ato jan? kthyer nga komb?si shqiptare n? komb?si greke nga binomi kish? + shkoll? greke. Elefterias Nikolaidhu n? tez?n e doktorat?s, "Kriptokristian?t e Shpatit", janin? 1979, na e p?rcakton k?shtu islamin: "Islamizmi p?rb?n rrezikun vdekjeprur?s p?r kombin grek dhe godiqen m? t? tmerrshme q? mori gjat? kalimit t? tij historik". ja pra p?rse k?rkohet suprimimi i fes? islame nga shovii?st?t grek? dhe veglat e tyre n? Shqip?ri. Mysliman?t shqiptar? ruajt?n identitetin komb?tar edhe n? koh?n kur ekzistonte institucioni i kalifatit. Ai kurr? nuk urdh?ronte kthimin me dhun? t? besimtar?ve t? feve t? tjera n? myslimane; po k?shtu edhe Republika Turke e ka suprimuar gjysm? shekulli m? par? kalifatin arab. Turqia nuk ka nd?rhyr? n? ??shqet e vendit ton?, jo vet?m n? pun?n e fes?, por edhe n? t? gjitha fushat qera. Sipas profesorit t? Universitetit t? Selanikut Glavinas, n? librin e tij "Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqip?ris?", botim i dyt?, Selanik 1989: "Mysliman?t u lidh?n me katolik?t e Veriut t? Shqip?ris?, duke u b?r? k?shtu baz? e nacionali;?mit. Shqiptar?t mysliman? nuk ishte e mundur t? ndjenin se ?far? kishin t? p?rbashk?t me gr k?t e serb?t; ata s?'bashku me katolik?t mbanin q?ndrim armiq?sor ndaj ortodoks?ve shqiptar" (kjo nuk ?sht? e v?rtet?, mysliman?t, katolik?t dhe ortodoks?t shqiptar? gjithnj? kan? q?n? t? bashkuar si kund?r sunduesve osman?, ashtu edhe kund?r shovinist?ve serbogrek?, Sh.D.). Ky "historien" popullarizon n? k?t? lib?r tez?n shoveno-greke se "Shqip?ria para vitit 1912 nuk pa patur asnj?her? unitet komb?tar gjeografik dhe historik; ajo sipas tij nuk ka patur em?r. Lumi Shkumbin - p?r profesor Glavinasin - p?rb?n nj? kufi politik. Tokat q? shtrihen posht? lumit Shkumbin u p?rkasin greko-shqiptar?ve t? sot?m. Tosk?t ndryshojn? nga geg?t nga pik?pamja ideologjike, etnologjike, antropologjike, gjuh?sore, eq.. N? jug shumica e banor?ve jan? grek?". M? tej ky "profesor" thot?: "N? qytetin e Kor??s, n? vitin 1905, jetonin 14 000 grek? dhe 4000 turko-shqiptar? (mysliman?). Epirin e Veriut me t? drejt? e pretendon Greqia se munrin m? t? madh n? k?t? vend e p?rb?n popullsia greke". M? tuqe ai vazhdon: "Gjuha greke n? Epirin e Veriut (jugun e Shqip?ris?) ishte rrenjosur thell? n? nd?rgjegjen e shumic?s s? popullit, pse atie ndodhej nj? popullsi e nj? gjaku me popullin grek q? ?sht? v?lla me t?". T? gjitha k?to p?rralla shovene greke jan? t? bazuara n? g?njeshtra vorioepirote, t? cilat karakterizohen nga urrejtja e madhe q? kan? shovinist?t grek?. N? k?t? lib?r ky historian-kom?dian merr poza komike dhe deklaron g?njeshtra sipas parimit Gebelsian: 'G?nje, g?nje se di?ka do t? mbetet". Po e citojm? p?rs?ri: "Shqiptar?t, pasi mor?n fen? e Muhammedit, q? p?r t? do t? thot? feja islame (i b?jm? t? ditur k?tij profesori se Muhammedi nuk krijoi ndonj? fe. Ai ishte vet?m i d?rguari i Zotit. K?t? e vum? n? dukje edhe m? par?), shqiptar?t pra, -vijon autori, -u vendos?n kryesisht n? Serbin? e Vjet?r, kurse serb?t ik?n n? krahinat sllave t? Austris? nga reprezaljet e ushtruara prej Perandoris? Osmane. Shqiptar?t mysliman? shkuan n? Kosov?, ku u shtuan shum?. Ata sot krijojn? probleme dhe shkaktojn? ?rregullime, duke patur si q?nd?r qytetin e tyre, Prishtin?n! (!). T? tilla dokrra i kan? shpikur historian?t shovinist? serb?. Pasi i shkruajn? k?to g?njeshtra me bisht, i kopjojn? dhe i mbrojn? me fanatiz?m profesor?t e kall?pit t? Greqis?. I themi k?tij autori se feja kurr? nuk ?sht? komb?si. Shqip?ria ?sht? vendi i harmonis? fetare dhe ne nuk kemi nevoj? t? unifikojm? fet?, si? thot? Pirro Prifti. Feja e t? par?ve tan? ?sht? paganizmi. L?vdatat q? i b?hen Greqis? e cila ka krijuar nj? shtet "homogjen" grek t? t? krishter?ve, jan? absurde. Greqia kur fitoi pavar?sin?, kishte nj? t? tret?n e popullsis? s? saj n? fen? islame dhe dhjetra e mij?ra katolik?. Nd?rsa kjo vet? kund?r feve t? rjera p?rdori dhun?n. Askush nuk merr eksperienc? nga ato qeveri dhe shtete fqinj? q? tradicionalisht shtypin t? drejtat e njeriut. Ka shtete t? q?ra q? veprojn? n? harmoni fetare si ne, p?r shembull, Siria ku t? krishter?t dhe mysliman?t e atij vendi e duan dhe e respektojn? nj?riqetrin v?llaz?risht. N? Siri antroponimet (emrat e njer?zve) dhe patronimet (mbiemrat) jan? edhe mysliman? edhe t? krishter?. N? k?t? shtet arab nuk ka emra t? sfer?s ortodokse dhe emra t? sfer?s myslimane. Atje b?het si tek ne. Martesa midis mysliman?ve dhe t? krishter?ve. Ungjijt? dhe Kur'ani jan? t? ekspozuar s? bashku n?p?r vitrina. Festohet me madh?shti Pashka dhe Bajrami. T? gjitha fet? e bot?s jan? pranvera t? jet?s. Le t? kujtojm? 4al?t e Pier Emanuelit: "Ateizmi ?sht? dimri i bot?s, kurse feja ?sht? pranvera". Pra, pranvera shqiptare vjen me lule ortodokse, katolike dhe myslimane. U kujtojm? lexuesve se Sharl Botleri thoshte: "S'ka gj? m? interesante n? bot? se sa fet?'. P?r t? kuptuar gj?ndjen e fes? n? situat?n aktuale n? Evrop?, mund t? marrim shembull Franc?n. N? Franc? n?nt? t? dhjetat e popullsis? pag?zohen, prej k?tyre 1/4 shkon n? mesh?, nj? e treta jan? deista, nd?rsa m? tep?r se gjysma e popullsis? b?n pjes? n? kategorin? e "festiv?ve", ku thelbi dhe praktika e kultit koncentrohen n? ceremonit? e m?dha t? pag?zimit, kungimit, martes?s, vdekjes dhe festimet e festave fetare. P?rsa i p?rket kund?rv?nies q? synohet t? krijohet n? mes t? krishter?ve dhe mysliman?ve, le t? d?gjojm? fjal?t e rilindasit t? madh feronim de Rada n? artikullin e tij "Nulla fides in Graeco" (Greku s'ka bes?) n? "La nacione albanese", nr. 5, viti 1897: "Kund?rv?nia q? b?het midis t? krishter?ve dhe mysliman?ve e ka baz?n e vet n? t? nj?jt?n dredhi mashtrimesh t? paturpshme. Sot Krishtit nuk i kushtohet as mendimi e jo me veprimi, nd?rsa besimi tek Muhammedi ?sht? b?r? i pad?msh?m si p?r ata q? ndodh?n larg, ashtu edhe p?r ata q? ndodhen af?r, kurse sharlatan?t q? preken nga kjo, s'e kan? njohur kurr? as Krishtin, as Zotin, sepse jan? t? paaft? t? ngrihen deri n? sfer?n e njohj?s s? tyre. Tani n? fush?n e betej?s nuk jan? p?rball? nj?ri-tjetrit t? krishter? e muhamedan?, apo grek?t e turqit, tani jan? p?rball? fisi pellazg (shqiptar) dhe ai helen (t? cilin e ka p?rreth). M? 22 Prill t? vitit 1994 presidenti Klinton deklaroi se i kishte k?rkuar qeveris? turke q? t? nd?rronte statusin e Patrikan?s (Kish?s Ortodokse Greke n? Stamboll). Ai donte t'i jepte asaj karakter ekumenik (uiniversal), k?shtu q? ajo t? mund t? sh?rbente si udh?heq?se e t?r? bot?s ortodokse. Me t? drejt? shtohet pyeqa: 'Pse Greqia k?rkon t? nd?rroj? statusin e Patrikan?s?' Pyerja e merr p?rgjigjen menj?her?. Ajo k?rkon t? d?rgoj? janullatosa n? t? gjitha kishat autoqefale t? Ballkanit e, pastaj, n? t? gjith? globin tok?sor p?r t? mbrojtur helenizmin donkishotesk fondamentalist grek. Mbrapa k?tij akti fshihet lobi i fuqish?m grek, q? jeton n? Amerik? dhe p?rb?het prej 3 000 000 vet?sh. Fuqia reale ku bazohet Patrikana e Stambollit nuk jan? 3000 besnik?t e saj, q? jetojn? n? Stamboll, -por ai lob grek q? sot manipulon administrat?n shtet?rore t? SHBA-s? p?rsa i p?rket k?saj ??shrjeje. K?rkesa e presidentit t? SHBA-s? ?sht? e padrejt?. Sepse Patrikana sipas Traktatit t? Lozan?s, u zhvesh nga t? gjitha fuqit? e saj politike. Asaj iu kufizuan aktivitetet vet?m n? funksionet fetare. Patrikana e Stambollit, sipas k?tij traktati u vendos q? t? ishte nj? institution i zakonsh?m turk, i cili do t? vepronte duke iu n?nshtruar ligjeve t? k?tij vendi. Patrikana, n? baz? t? k?tij traktati, do t? jet? vet?m institution i zakonsh?m turk dhe subjekt i ligjeve turke. Nd?rhyrja e presidentit Klinton n? pun?t e br?nd?shme t? Turqis? n? k?t? rast pa dyshim ?sht? edhe n? d?m t? politik?s amerikane. Ky president mbron interesat e Partis? Demokratike, duke harruar n? rastin konkret s? ?sht? pr?sident i Shteteve t? Bashkuara t? Amerik?s. Mesazhi q? ai i d?rgonte Tansu ?ilerit n? t? cilin ai k?rkonte njohjen e karakterit "ekumenik" Patrikan?s s? Stambollit, p?rmblidhet me dy fjal?: Patrikana e Stambollit, ose Kisha e Djallit, si? e ka quajtur Noli i madh, e cila "drejtonte e frym?zonte masakrat e Anatomis? dhe t? Shqip?ris? gjat? shekullit XX, ?sht? m?suesja dhe prij?sja e organizatave tradh?tare greke q? vran? n? Turqi qindra pleq, gra dhe f?mij? t? pafajsh?m, duke ia ?ar? barkun dhe duke futur n? t? flamurin grek, ose duke i djegur viktimat me benzin?. Krimet e kryera nga organizatat genocidiste "Etniqi Etnia", "Mavri Mira", "Shoqata greke e Potnusit", nuk shlyhen dot nga kujtesa e turqve dhe e mbar? njer?zimit. Ortodoks?t e Ballkanit nuk mund t? lejojn? q? Patrikana t? b?het Vatikan i dyt?, duke d?rguar antikrisht?t e saj si nunca apostolik?. Patrikana ?sht? Kal? Troje n? ?do vend ku ajo hyn. ?do p?rkrahje q? mund t'i jepet shovinizmit grek, nga ana e administrat?s s? SHBA, ?sht? n? kund?rshtim me rrug?n e ndjekur nga presidenti demokrat Uillson, p?r t? cilin mbar? bota ka respekt t? madh. Islami nuk ia kthen asnj? njeriu fen? me dhun?. Ai udh?hiqet nga urdh?ri i Zotit drejtuar profetit Muhammed: "Detyra jote ?sht? vet?m t? predikosh". Kurse n? nj? urdh?r rjet?r thot?: "T? mos p?rdoret asnj? form? detyrimi p?r t'i larguar njer?zit nga bindjet e tyre fetare". E kund?rta ndodh me Pankristianizmin Ekumenik (universel grek), ku shumica d?rrmuese e kishave jan? b?r? autoqefale p?r t? ndaluar nd?rhyrjen antikomb?tare greke q? ushtrohej mbi shtetet e tyre. Patrikana Ekumenike e Stambollit ka tendenca shkomb?tarizuese dhe vepron n? m?nyr? intensive me moton "Greqizo sa t? mund?sh popujt e qer?". Sot, ajo, p?r banor?t e jugut t? Shqip?ris? p?rdor termin "Vorioepirot", term i shpikur n? kuzhin?n e fondamentalizmit greko-ortodoks. Ajo p?rpiqet q? t'i kthej? t? gjith? shqiptar?t q? punojn? n? Greqi, n? fen? ortodokse, t? nd?rrojn? emrat dhe t? regjistrohen n? komb?sin? "Vorioepirote", e cila sipas k?tyre shoven?ve, do t? thot? grek? t? Shqip?ris?". Q?llimi ?sht? q? k?to vise t'i aneksohen Greqis?. Shqiptar?t arje kan? vajtur q? t? sigurojn? mjetet e jetes?s e jo p?r t'u t yer me rc? n? Vorioepirot?. A nuk ?sht? kjo nj? form? dhune moderne fetare shovinisto-greke? Asnj? shtet n? bot? nuk i p?rdor k?to metoda impunuese. Shovinist?t grek? kan? krijuar Greqin? e grek?ve t? krishter?, e cila nuk pranon asnj? lloj feje tjet?r, p?rve? fes? ortodokse. A nuk ?sht? dhun? fetare edhe kjo? Po Kombet e Bashkuara, pse q?ndrojn? indiferent?, kur konstatojn? k?t? dhun? fetare n? Greqi? Serb?t nuk lejojn? q? t? jet? autoqefale Kisha e Shenjt? e Ohrit, e cila ?sht? n?na e Kish?s Serbe. Ata marrin n?p?r k?mb? historin? e Kish?s Serbe, e kthejn? nga bij t? Kish?s s? Sh?n Naumit n? n?n? t? Kish?s s? Ohrit (!), sepse kan? q?llime shoviniste ndaj republik?s s? re t? Maqedonis?. A nuk ?sht? kjo nj? shfaqje e dhun?s fetare? Fan Noli me t? drejt? shpalli se: "Fatkeq?sit? e shqiptar?ve nuk vijn? nga ndryshimet fetare, t? cilat duhet t? jen? patjet?r patriote, shqiptare dhe kurr? t? huaja". Dhe jo si? ndodh sot, kur n? krye t? Kish?s Ortodokse Autoqefale Shqiptare q?ndron armiku i popullit shqiptar, Janullatosi, tipi m? i rreziksh?m i klerik?ve grek? dhe i nep?rkave t? helmatisura, t? d?rguara nga Patrikana e Stambollit n? vendin ton?. Atdheu ?sht? besa dhe ideali i shqiptar?ve. Ne nuk b?jm? dallime fetare si shovinist?t grek?. "Atdheu, bijt e mij, ?sht? feja e qytetarit, ligjet jan? kredoja e tij" -thot? nj? autoritet i d?gjuar i Italis?... Kombi nuk la lidhje me fen?. Ai shpreh n? vetvete p?rb?rjen e nj? uniteti etnik dhe kulturor t? themeluar mbi homogjenitetin fillestar dhe etnik. Nd?rsa Pirro Prifti dhe ndjek?sit e tij k?rkojn? q? shteti laik shqiptar t? kthehet n? shtet fetar. Por ai dhe shok?t e tij duhet ta ngulitin mir? n? kok? se shteti shqiptar ka q?n?, ?sht? dhe do t? mbetet gjithmon? shtet laik. Populli shqiptar ?sht? 90% mysliman, megjithat? Shqip?ria ?sht? shtet laik, po k?shtu edhe Republika e Kosov?s dhe trojet e gjera etnike shqiptare. Shifra 90% u tregon omoniaxhinjve t? vendit ton?, mercenar? dhe sh?rb?tor? t? shovinizmit t? shtet?ve fqinje, se sa laike jan? k?to treva shqiptare. Diametralisht i kund?rt me k?t? ?sht? q?ndrimi i shtetit fetar grek, q? ushtron dhun? fetare mbi besimtar?t e feve t? qera. Edhe kjo ?sht? d?nuar bot?risht nga Kongresi Amerikan dhe organizmat e rjera nd?rkomb?tare. Por k?to nuk i di Pirro Prifti & Co? Nga k?to kuptohet qart? se sa absurde, antikomb?tare dhe antihumane ?sht? k?rkesa e ?mendur e Pirro Priftit. Republika e Kosov?s, Republika e Shqip? ris? dhe trevat e tjera shqiptare nuk mund t? marrin 'shembull n? k?t? drejtim nga shteti grek! ?sht? p?r t? ardhur keq q? Televizioni Shqiptar, n? nj? rast, gati p?r nj? or? rresht, iu drejtua "m?katar?ve" shqiptar? me k?shill?n: "Doni t'? shp?toni nga m?katet q? keni kryer? E vetmja rrug? ?sht? q? t? futni n? zemrat tuaja Krishtin, t? b?heni t? krishter?(!). Ky emision mohoi haptazi fen? islame, kultur?n e saj, duke paraqitur si vler? t? vetme shpirt?rore besimin tek Krishti (!)... Cil?t duhen konsideruar m?katar? t? mirfillt? e t? v?rtet?? Mysliman?t q? nuk konvertohen n? t? krishter? apo ata q? u rekomandojn? k?tyre nd?rrimin e fes?, duke u b?r? shantazhe edhe me mjetet e masmedias. *Marr? nga: 'Rilindja javore", 14-20 janar dhe 28 janar-3 shkurt 1996. http://www.horizonti.com ______________________________________________ FREE Personalized Email at Mail.com Sign up at http://www.mail.com/?sr=signup