[AlbClub] Zavet

[Ardiani]

Tatjeta DK,

ndoshta duhet me kalue nji kohe per me u nda vepra prej autorit e m'u
vleresue per merita t'veta. Ky problem s'asht vetem me Kadarene, por,
ma merr mendja, me shumicen e artisteve. Shih, po t'mos ishte tane kjo
distance kohore e gjakftoftesia qe ajo sjelle, zor qe kisha m'e lexue
Dostojevskin si nji germues t'puseve t'mendjes njerzore, por si nji
pansllavist. Njajte edhe me Kusturicen, marifetet e t'cilin po e qesin
n'hije edhe punen e tij t'vyshme.

Sa per filmat e tij, s'ka dyshim qe i ka t'mire, mirepo Jugoslavia ka
prodhue filma edhe ma t'mire: kujtoj Mbledhesin e puplave (anglish i
perkthyem si I Even Met Happy Gypsies, origjinal Skupljaci perja), qe
e ka nji skene t'mrekullueshme, skenen kur ky cigani i hudhe puplat
prej rimokios s'kamionit n'levizje, e simbolikisht e hudhe ardhmenine
e fitimin e vet per pune qejfi e bukurie; ose, kujtoj filmin Kush po
kendon atje? (anglisht Who's Singing Over There?, origjinal Ko to tamo
peva?), me nji mori personazhesh e karakteresh n'rruge per Beograd, ku
i pret bombardimi; e t'tjere si kta. Pra, Kusturica nuk m'del as
origjinal n'teme e as specifik n'art. M'duket qe ma shume asht pune
reklame e ekzotike n'kohen e duhun, n'momentin e duhun, qe bota m'e pa
e vleresue me cmime. Ky asht i vetmi arsyetim qe e kam per pytjen qe
m'mundon: pse Kusturica u ba kaq i njohun n'bote? Pse jo, psh Goran
Paskaljeviqi?

Problemi me artin e Kusturices, per mue si njeri i Kosoves, asht
simbolika, gjuha e vetme n'Kosove qe s'kane mujte m'u ndalue. Meqe
filmat e Kusturices lejojne mundsi t'ndryshme interpretimi, ata
ndjellin edhe konflikte n'mes atyne qe i shohin e komentojne, prape,
varsisht se qysh po zberthehet simbolika. Per shembull, ndoshta per ju
Underground asht film ku tallet komunizmi, por per mue asht film ku
shfajsohet komunizmi (kujtoj rastin kur del prej bodrumit ai tipi i
mashtruem, e fillon me i luftue luftat e reja n'Ballkan kunder
nazifashisteve. Filmi thote se ai ishte komunisti i mirefillte, por
naiv, prandaj me njifare mase edhe simpatik, kurse personazhi qe e
mbante mshefe me mashtrime, ishte opurtunisti, kontrarevolucionari,
rrenacaku, pra, fajtori i vertete per krejt kasaphanet, por edhe ky,
prapeseprape, simpatik. E vetmja gja e peshtire n'film asht vet jeta).
Njajte edhe me muziken e filmave t'tij, muziken e Brgoviqit, e cila,
edhepse muzike qe s'i thirre mendjes e t'ciles syn i reziston trupi,
megjithate, po e ndegjova me gjakftoftesi, m'ndjell neveri (a ka
simbol ma t'poshter se kallashnjikovi, e megjithate nji prej kangeve
ma t'fuqishme t'tij e ka mu ket titull? Paj, edhe vet kosovaret kane
kendue e kercye me kanget "O kalle kalle e qitja tymin"...)

Sa per vet autorin, paj, per nji njeri t'cilin e ka perzane edhe
vendlindja, e t'cilin s'e ka pranue Beogradi, s'muj me ndi tjeter pos
keqardhje. S'asht i vetem, ka shoke, asht bashke me ate kastravecin
Piter Handke a qysh e pat emnin, e me Bora Qorben, nji roker me
potencial t'madh, por qe perfundoi si hata e dehun... Megjithate,
filmin e tij kam m'e pa s'shpejti e shpresoj qe m'ndihmon n'zberthimin
e simbolikes.

Tana t'mirat,
Ardiani