From cun-tirone at hotmail.com Mon Jan 28 00:38:14 2008 From: cun-tirone at hotmail.com (Cun Tirone) Date: Mon, 28 Jan 2008 00:38:14 -0500 Subject: [AlbClub] Sokrat i vuajtur ... safi Message-ID: Duke qene se s'kemi lindur dje, te gjithe e dime dhe e pranojme simbiozen ne shkalle te ndryshme te Sokratit te vuajtur me derrin e kenaqur. Megjithate ka dhe raste ekstreme. Jo te derrit te gezum, se ato jane norma, por te pjeses tjeter te balances. Nje rast shume i vecante, eshte ai i matematicienit rus Grigori Perelman. Perelman eshte bere tashme i famshem per zgjidhjen e nje nga problemave me te veshtira te matematikes, Poincar? conjecture. Ky problem i zhvilluar nga Poincar?, ka mbi 100 vjet qe i le pa gjume matematicienet e gjithe botes. Pa hyre ne hollesi teknike, aq me shume qe as vete nuk jam i kesaj fushe, mbasi Perelman e zgjidhi problemin, me tej ai nuk e botoi ne ndonje reviste, sic eshte zakoni, por e vendosi ne Internet. Cudite vazhdojne. Perelmanit per kete pune iu akordua Fields Medal (2006), ekuivalenti i cmimit Nobel per matematiken. Por cmimi u refuzua. Me tej u refuzua nje cmim tjeter nje milion $ nga nje fondacion ne Boston, qe kishte si kusht publikimin e zgjidhjes perkatese ne nje reviste. Perelman gjate nje xhiro vizitash ne universitetet me me emer te US, per te prezantuar zgjidhjen e tij, refuzoi pa iu dridhur qerpiku oferta pune qe u behen vetem Nobelisteve. Dhe se fundi Perelman dha doreheqjen dhe nga instituti shkencor ku punonte ne Rusi. Cila eshte arsyeja e kesaj sjedhje, ne pamje te pare prej te krisuri. Perelman eshte i bindur se komuniteti i matematikanteve eshte i korruptuar, dmth publikimet, cmimet etj behen me mik. Kete ai e ka hequr ne kurriz kur nuk ishte i famshem dhe e denancon duke shfrytezuar famen e tij. Fatkeqesisht, kjo eshte nje anet e shemtuar te shkences, pra ana njerezore e saj ku derrat e kenaqur gelojne, dhe e mbajne me kujdes kete sekret fshehur publikut. Dhe ne pergjithesi jane te suksesshem ne kete lloj operacioni kozmetik, pervec rasteve te rradhe si ky i Perelmanit. Para ca kohesh lexova nje ese' te Aleko Minges. Por ata qe s'e njohin Aleko eshte nje nga profesoret me te respektuar te matematikes ne Shqiperi, por dhe me nje dhunti te shkruari. Eseja krahasonte punishten e shkencetarit me ate te artistit. Punishtja e ketij te fundit eshte e hapur, pra vezhguesi sheh gjithe perpjekjet, modelet, cfilitjet, etj. qe kane cuar tek kryevepra. Kurse punishtja e shkencetarit eshte e mbyllur per publikun. Shume rradhe merren vesht deshtimet, nderlikimet, hallet qe kane ndodhur para zbulimit qe ka merituar Nobelin. Per ta mbyllur me historine e Perelmanit. Natyrshem te vjen pyetja, kur shoqeria konsideron ndershmerine cmenduri, cfare dreq shoqerie eshte kjo. ?un Tirone _________________________________________________________________ Connect and share in new ways with Windows Live. http://www.windowslive.com/share.html?ocid=TXT_TAGHM_Wave2_sharelife_012008 From ngahalli at yahoo.com Mon Jan 28 05:24:48 2008 From: ngahalli at yahoo.com (Pseudonim NgaHalli) Date: Mon, 28 Jan 2008 02:24:48 -0800 (PST) Subject: [AlbClub] Shqiptaret dhe komunizmi:)! Message-ID: <891542.47988.qm@web51502.mail.re2.yahoo.com> Sapo mbarova "Rrno per me tregue" te At Zef Pllumit. Nuk kam ndermend te riprodhoj ato skena e ngjarje makabre e deshperuese qe ai rrefen ne librin e vet te kujtimeve, packa se disa prej tyre nuk do te me fshihen kurre nga mendja e do te me shqetesojne gjate... Dicka tjeter dua te ndaj me ju sot, nje deduksion te pahasur me pare gjetiu, te padegjuar deri me sot.... At Zefi, diku nga fundi i memuarit te vet, ndersa shkruAn per perjetimin e tij nga burgu te marredhenies Shqiperi-Kine, hap shtegun per nje pyetje te madhe, te ciles ai fatkeqesisht i pergjigjet jashtezakonisht shume shkurt... PERSE U PRISHEM ME BS? Perse u ndame nga "vellau i madh", nga "atdheu i komunizmes", pikerisht kur filloi revizionimi i dogmes, situate qe mund te kishte sjelle njefare fryme dhe pasoja pozitive ne vend. At Zefi thote vetem: u ndame nga BS dhe vendet e tjera te Europes Lindore sepse "nuk kishim kerkic me i ndjeke pas". Duke lene menjane shpjegimet siperfaqesore, prima facie, sepse me thone dicka per dike, dikur, por asgje per te gjithe, sot, shqetesimi im (si gjithmone:) ) eshte tek "vuxhuti", "kerciti", apo ne leksikun modern "kapaciteti intelektual" (IQ) i popullit te cilit i perkas per te ndjekur evolucionin dhe per ti qendruar atij; me sakte per tiu pershtatur. Xhaxhai (koheve te shkuara) ka pasur guximin te pyese (madje, deri diku edhe te pergjigjet, por jo ta elaboroje gjate e qarte) se a jane kompatibel shqiptaret me demokracine perendimore? Perse iu hodhem ne preher Kines aziatike, a nuk mund te benim edhe urte e bute e pa u ndjere si Rumania apo Bullgaria (duke qendruar gjithaq komuniste, helbete)? A MUNDESHIM DOT? PO SOT, A MUNDEMI? Apo thjesht rrojme per inreci te ngjarjeve, neper vite... --------------------------------- Never miss a thing. Make Yahoo your homepage. -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed From kokonozi at gmail.com Mon Jan 28 06:40:24 2008 From: kokonozi at gmail.com (D. K.) Date: Mon, 28 Jan 2008 12:40:24 +0100 Subject: [AlbClub] Fqinjet Message-ID: <4e84d6690801280340j5b788c26i62d3ce8d23f71460@mail.gmail.com> Eshte normale qe sikunder ndodh ne listen tene, ben vaki edhe te fqinjet. E kam fjalen per ato shprehjet e vogla te mirenjoihjes, falenderimet, delikatesat e vogla qe dergojme, bashke me te sharat tona te perzemerta, ne liste, per shkrimet e njeri tjetrit. Pra duam a nuk duam ne, nuk e mbajme ne monopolin e miresjelljes! Une sot inteceptova dicka nga ngazellimet e nje shoqeje, per krijimtarine e nje antari po te se njejtes liste dhe e solla per ju. Ja ku jane: *Ndjehem krenare dhe shume e lumtur,qe,nje njeri me virtyte te larta njerezore i takon popullit tim !* * Lum nena,qe te lindi* * lum djepi,qe te rriti* * lum Qeparoi,qe te ka* * lum ne,qe t'themi vella !* ** ** Duke shijuar kete dallge emocionesh, nuk e dija se perpra me priste edhe nje cunam ndjenjash, po per te njejtin atutor, por jo nga i njejti autor i vargjeve te mesiperme, qe ne fakt ishte autore. Ja i dyti: Kushtuar.... me dashuri pJp Me te vertete rrenqethem kur vargjet e tua lexoj syte me shpejt m'lotojn' e zemra nga brenda me c'pon ! Habitem,e them, se c'force t'ka vargu Janaq s'a mire po i thur si deti, me t'blujten e tija trazuar me dallge plot nur ! Nostalgjia e tyre me prek e ngelem mes tyre ne varg sa bukur me bie e shpie nder gurre e kalldreme, a sokak ! Me vargje te dala nga shpirti gjithmone bukur kendon me melin e tyre mbulon fushen cdo gur e cdo brinje embelson. PO i heq detin krypen, e more e shperndave mbi dhe??? ashtu si Zoti ajomiren dhurove vargjet per NE. e qeparotasit i dhe jete i kendon me zemer e shpirt poetet nuk zbrezin nga qiejte por vete vendi rit ! ai,vend me vule qe nuk karahasohet me kend e jep kenga jote me dhimbje,plot dhembje,sa dhemb ! Poet,artist,njeri i mire Fjale embel,plot dashuri syqeshur te shef qeparotasi me vargjet e kenges flori ! kendo o shpirtdashur o zemer e paplakur njehere sa shume ja shton bukurine me kengen tende mbi perle. Dy vargje sa munda te dhurova se u rritem te dy bashke dhe sot kur udheve shkova perplasem tek vargu i zjarrte ! se jeta iken nxituar dhe vitet nuk kthehen me??? por kenga perhere zbukuruar do ngelet per jete gjithnje ! Plot respekt pJp, janar 2008 VA/USA -------------------- Une prape: Ne kushtet e mondializimit, duhet te mesohemi te respektojme diversitetin kulturor te listave dhe ju ftoj te mos komentoni. Per te shmangur ndonje keqkuptim ose akt piraterie nga ana ime me te drejten e autorve ne fjale, deklaroj se vargjet e mesiperme nuk jane te miat por te tyret. DK -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed From adedja at hotmail.com Mon Jan 28 07:13:18 2008 From: adedja at hotmail.com (arben dedja) Date: Mon, 28 Jan 2008 13:13:18 +0100 Subject: [AlbClub] Sokrat i vuajtur ... safi In-Reply-To: References: Message-ID: Nje hollesi teknike-bankare: ajo medalja Fields kushton rreth 4 milion dollare, qe Perelman i ra me shkelm pa i bere terr syri. Kur e mendon kete te duken rreqethese ato dy-tre fotografi te tijat qe nje udhetar qe e njohu i nxorri para do muajsh ne metrone e Shen Peterburgut, ashtu i gjate, i paqethur, me mjeker ku s'ishte vene dore, rroba te vjetra dhe nje pale atlete gjithe balte. Nuk e vuri re tjetrin kur ia beri fotot i kredhur si? ish ne ato kalkulimet e veta siperane. C'te them tjeter. Ka nje fjale te thjeshte dhe te bukur franceze per kete: chapeau! Po te biem perseri ne toke, une qe rrnoj ne nje ambjent universitar ketu ne Itali mund te them qe ai eshte shpesh banal. Ajo motoja anglosaksone "publish or perish" e marre ad literam ben qe shpesh botimet te jene mediokre, metashkencore. Gjeja qe me shkakton me teper bezdi jane disa shprehje qe perdoren neper mbledhje shkencore te bera midis nesh: si ta shesim kete ide; duhet ta sheshim produktin etj... etj. Nje artikull shkencor pra shihet si nje produkt i mireambalazhuar qe duket t'i shitet nje reviste shkencore. Nejse, kete punen e kapitalizmit si nje bote ku, ne fund te fundit, gjithshka shitet kishim arritur ta kuptonim edhe pa e provuar (kapitalizmin). Eshte me siguri kjo ndjenje nganjehere ndohti ndaj shoqerise si treg (qe me shkakton brenda vetes nje ndjenje dyzimi) qe me beri te ulem dhe te shkruaj nje tregim. Titullohet: "Shoqata e shitesve te ve?ante", (ngjarjet jane transplantuar ne realitetin post-komunist shqiptar - ai me i ashpri). Ndoshta do te kem fatin t'ua jap ndonjehere. Se fundi, fusha e dijeve dhe e kopetencave te mia eshte e kufizuar, por megjithate, duke u kthyer tek mesazhi i ?un Tirone, edhe une kam arritur ta palpoj personalisht faktin qe disa artikuj shkencore, psh, me konkluzione te nje kahjeje dhe jo te nje kahjeje tjeter nuk gjejne vend per publikim ne nje reviste apo grup revistash te caktuare sepse aty "dominojne" pikpamjet dhe jo vetem pikpamjet e nje apo dy grupeve shkencore me prestigj qe nuk lene te kalojne ide te jera. Dhe flitet per revista me impact factor goxha te mire. Ju pershendes, Ben Dedja _________________________________________________________________ Express yourself instantly with MSN Messenger! Download today it's FREE! http://messenger.msn.click-url.com/go/onm00200471ave/direct/01/ -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed From fmyrtaj at sympatico.ca Mon Jan 28 08:32:25 2008 From: fmyrtaj at sympatico.ca (Faruk Myrtaj) Date: Mon, 28 Jan 2008 08:32:25 -0500 Subject: [AlbClub] Shqiptaret dhe komunizmi:)! In-Reply-To: <891542.47988.qm@web51502.mail.re2.yahoo.com> References: <891542.47988.qm@web51502.mail.re2.yahoo.com> Message-ID: As qe e paske lexuar At Zef Pllumin: ai mendon e shpreh krejt te kunderten e asaj qe deduktove ti, miku yne! Edhe per prishjen me sovjetet dhe rregullimin me kinezet, ia hidhke fajin shqiptareve te padhunti integruese?! Kjo eshte per te qeshur dhe, per mua, e papritur ta lexoja siper nenshkrimit tuaj, sinqerisht, Faruk Myrtaj On Mon, 28 Jan 2008 05:24:48 -0500, Pseudonim NgaHalli wrote: > *** AlbClub Discussion List *** > > > From ardian582 at gmail.com Mon Jan 28 11:44:40 2008 From: ardian582 at gmail.com (Ardiani) Date: Tue, 29 Jan 2008 01:44:40 +0900 Subject: [AlbClub] Sokrat i vuajtur ... safi In-Reply-To: References: Message-ID: <750276dd0801280844o2d95261fjd79ba7e026f73b3@mail.gmail.com> Tatjeta Tironc, ku muj m'e gjete ate esene e Alekos, sepse jam i interesuem m'e lexue? Qysh u transmetue ktu, ai thote qe punishtja e shkences asht e mbyllun per publikun, gja me t'cilen syn pajtohem. Shkenca asht e hapun, por vet natyra e saj asht e atille qe n'ate punishte s'casjen te tane, sepse lyp mund e ka telashe. Per dallim prej artit, ku secili mundet me u duke si artist a shijues, apo prej vepres artistike, ku tyrlifare kici, shundi, berllogu, skice, tentative, papjekurine, dembelie, a deliri, lejue prej des gustibus non est disputandum, n'shkence lypset rezultat e saktesi, pengesa qe ndalojne shumekend me i hy punishtes. I lumte Perelmanit, sepse me t'vertete asht devalvue botimi shkencor si veprimtari prej klaneve t'botimeve e financimeve. Problemet e vetereferimeve, vrapimi mbas impact factor-it, e jo mbas temes shkencore, renditja e numrit t'botimeve, pa u fokusue n'problemin e zgjidhun, me t'vertete po m'pengon. Shpresoj qe e fiton ai ket beteje per mue. Problemi i luftes me establishmentin n'shkence s'asht i ri. Qysh n'fillim, Njutoni e Huku jane perla per ate se cili e ka gjete ligjin e gravitetit. Njutoni, si nji burre i vertete shkence, ka bo fjale edhe me Lajbnicin per njehsimin infitezimal. E permenda edhe ma heret rastin e Bolcmanit qe u desht me ba vetevrasje se njerzit s'i zajshin bese atomit t'tij. Por, mbi t'gjitha m'prek rasti i Stukelbergerit (Ernst Carl Gerlach Stueckelberg, Baroni Kryezot i Perandorise s'Shejte Romane t'Kombeve Teutonike t'Brajdenbahut n'Braidenshtajn e Melsbah, profesor i fizikes s'grimcave elementare n'universitetet e Gjeneves e Luzanes). Ky i ka zgjidhe tri probleme t'fizikes, per t'cilat tjeterkush i ka marre Cmimet Nobel. Me nji interviste ka thane "ne rrnojme shume gat". Sa per shoqnine, ajo e do masen, gjethcka me mase, edhe mencunia, edhe ndershmenia, edhe budallakia, edhe hajnia. Tana t'mirat, Ardiani Shtese: analize ligjit t'Hukut per gravitetin: Sa ma shume qe largohemi prej Tokes, graviteti i saj bahet gjithnji e ma i dobet. Por, t'supozojme t'kunderten, le ta marrim qe bahet ma i forte. A kish mujte Hana m'u sjelle rreth Tokes n'orbite? Nese po, nese nji sistem i tille planetar kish me qene i mundshem, ku kish m'e pase qendren Dielli? From cun-tirone at hotmail.com Mon Jan 28 16:29:15 2008 From: cun-tirone at hotmail.com (Cun Tirone) Date: Mon, 28 Jan 2008 16:29:15 -0500 Subject: [AlbClub] Shqiptaret dhe komunizmi:)! In-Reply-To: References: <891542.47988.qm@web51502.mail.re2.yahoo.com> Message-ID: "E c'nuk u tha ne emerin tend o popull!" Duke vazhduar Sander Prosin, do te thoja: Eh c'faje te llahtarshme nuk morren persiper ne emrin tend o milet! Kjo mbase se teorite me magji e magjistare jane shume me cool se teori te thjeshta me te verteta banale, apo se kerkohet te fshihet elefandi mbas gishtit, une nuk i jap dot drejtim. E cfare pergjegjesie kishte populli per komunizmen. Bile sic thote Vedat Kokona, edhe Enveri vete s'ja kishte idene komunizmes. Nuk eshte rastesi se "komuniste" u bene gjithe ato vende ku nuk shkelen ushtrite aleate. Loja e Stalinit ishte e qarte, shfrytezo rastin, e rrit ekspansionin. Plasi Curcilli i shkrete te hapte frontin e dyte ne Ballkan, po US o nga budallalleku apo nga teperica e zgjuarsise nuk e degjoi. Aq ishte i vetedijshem populli se c'po ndodhte saqe partia komuniste doli nga ilegaliteti me 47-ten! T'i shkoje mbas Hrushovit do te thoshte qe Verua te linte, larg qofte, fronin mbreteror. Dhe kuptohet, duke ndjekur deshiren e popullit, e beri hasha palacon si revizionist. Po ashtu me Kinen. Populli nuk i donte rreth 10 biliard $ qyl nga Kina, por e kishte marre madhi per bar. Dhe Verua, prap nuk ja prishi qejfin. Puna eshte se Kina po modernizohej, dhe kjo po behej nga koka. Maos nuk kishin c'ti benin, se ishte ne dynjane tjeter, po te shoqen ja bene rrezil. Po Verua qe nuk do vdiste kurre, c'te bente? Prandaj, degjoi prap popullin. Dhe per demokracine, ashtu thoshte dhe Alia, nuk jeni gati, me lini mua t'ua mesoj, se s'me dolen 50 vjet. Dhe keto bandat e hajduteve keta 17 vjet, fajin prap atij qen populli ia vene. Dhe kane vertet te drejte, kur qeni nuk terbohet e t'i bej copa. Ajo demokracia, sidomos ajo safi, dmth perendimore, shume mitizohet. Po nuk eshte aq e nderlikuar e shkreta. Ca rregulla te ndjekura me shkopin e policit eshte. Marifeti eshte qe fik-hypsit te duan popullin e vet, te vene rregulla te mira, e t'i zbatojne per te gjithe, me DRU. Perndryshe, dobici i fajit prap popullit do t'i mbetet. ?un Tirone > Date: Mon, 28 Jan 2008 08:32:25 -0500 > To: Alb-Club at alb-net.com > From: fmyrtaj at sympatico.ca > Subject: Re: [AlbClub] Shqiptaret dhe komunizmi:)! > > *** AlbClub Discussion List *** > > > > > > As qe e paske lexuar At Zef Pllumin: ai mendon e shpreh krejt te kunderten > e asaj qe deduktove ti, miku yne! > > Edhe per prishjen me sovjetet dhe rregullimin me kinezet, ia hidhke fajin > shqiptareve te padhunti integruese?! > Kjo eshte per te qeshur dhe, per mua, e papritur ta lexoja siper > nenshkrimit tuaj, > > sinqerisht, > > Faruk Myrtaj > > > > On Mon, 28 Jan 2008 05:24:48 -0500, Pseudonim NgaHalli > wrote: > >> *** AlbClub Discussion List *** >> >> >> > > > ______________________________________________________________ > If you wish to unsubscribe, send a blank message to: > alb-club-unsubscribe at alb-net.com , or visit Alb-Club's page at: > http://www.alb-net.com/mailman/listinfo/alb-club _________________________________________________________________ Need to know the score, the latest news, or you need your Hotmail?-get your "fix". http://www.msnmobilefix.com/Default.aspx From meacu at yahoo.com Mon Jan 28 17:03:12 2008 From: meacu at yahoo.com (bato ipare) Date: Mon, 28 Jan 2008 14:03:12 -0800 (PST) Subject: [AlbClub] Sokrat i vuajtur ... safi In-Reply-To: Message-ID: <362448.42460.qm@web60412.mail.yahoo.com> "Contempt of fame begets contempt of virtue" shkruante Ben Jonson ( jo ai atleti i droguar) para nja 400 vjetesh. Ne fund te fundit cfare kuptimi ka "mohimi i mohimit te mohimit", kur cdo gje e jotja eshte relative ne raport me shoqerine? Ti je i mire apo i keq, i virtytshem apo i pavirtytshem, i afte ose i paafte, gjeni ose gomar VETEM ne raport me te. Kjo histori, qe ka nja 6 muaj qe sillet verdalle, si me qene maja me e larte e Himalajes se moralit njerezor, me kujton nje film italian me Carlo Verdonen, ku ai luan rolin e nje hipie, i cili nje dite te bukur, tek ecte neper rruget e Firences " vestito come un figlio da figgeto di papa, senti al improvisto la necessita di metersi al nudo e buttare via i vestit nel Arno. Poi caminando e caminando, quando arriva in un campo, visse una figura venerabile, e si inginocchio davanti a lui, e gli chieda: Maestro? Che devo fare? E il Maestro gli disse: love, love, love. E poi la invito di passare la notte sotto certi cespugli, dove la protegho tutta la note dai spiriti selvagi che giravano dintorno. Babai i hipise tek degjonte gjithe kete pershkrim, iu kthye te birit: - E che cazzo e' sta "love, love, love. E la zoccholetta, mastichando la gomma, che se voleva gliela poteva sputare in faccia da 3 metri di distanza, gli spiegho: Significa "amore, amore, amore". Putnam duhet ta kish marre cekun prej 4.5 miljon USD, ta kish kthyer ne te holla, te ish ngjitur ne maje te Big Ben, apo ndonje maje tjeter te larte, dhe ti kish hedhur poshte me shumice, ta vertetonte keshtu praktikishte paftesine e races se njeriut per ide dhe aspirata me te larta se sa nje cope leter, e cila ne menyre idiote spjegon mbi te se njere i paguhet pruresit me te pare, e se heren tjeter ajo ka vendosur ta vere te gjithe besimin e vet tek Perendia. "Mon pere, le gouffre m`attire, cria Icarus". Ka nja 5-6 muaj qe flitet mbi mosdenjimi i Perelman-it per tu marre me sishoket e vet dhe me deshirat e tyre arben dedja wrote: *** AlbClub Discussion List *** .hmmessage P { margin:0px; padding:0px } body.hmmessage { FONT-SIZE: 10pt; FONT-FAMILY:Tahoma } Nje hollesi teknike-bankare: ajo medalja Fields kushton rreth 4 milion dollare, qe Perelman i ra me shkelm pa i bere terr syri. Kur e mendon kete te duken rreqethese ato dy-tre fotografi te tijat qe nje udhetar qe e njohu i nxorri para do muajsh ne metrone e Shen Peterburgut, ashtu i gjate, i paqethur, me mjeker ku s'ishte vene dore, rroba te vjetra dhe nje pale atlete gjithe balte. Nuk e vuri re tjetrin kur ia beri fotot i kredhur si? ish ne ato kalkulimet e veta siperane. C'te them tjeter. Ka nje fjale te thjeshte dhe te bukur franceze per kete: chapeau! Po te biem perseri ne toke, une qe rrnoj ne nje ambjent universitar ketu ne Itali mund te them qe ai eshte shpesh banal. Ajo motoja anglosaksone "publish or perish" e marre ad literam ben qe shpesh botimet te jene mediokre, metashkencore. Gjeja qe me shkakton me teper bezdi jane disa shprehje qe perdoren neper mbledhje shkencore te bera midis nesh: si ta shesim kete ide; duhet ta sheshim produktin etj... etj. Nje artikull shkencor pra shihet si nje produkt i mireambalazhuar qe duket t'i shitet nje reviste shkencore. Nejse, kete punen e kapitalizmit si nje bote ku, ne fund te fundit, gjithshka shitet kishim arritur ta kuptonim edhe pa e provuar (kapitalizmin). Eshte me siguri kjo ndjenje nganjehere ndohti ndaj shoqerise si treg (qe me shkakton brenda vetes nje ndjenje dyzimi) qe me beri te ulem dhe te shkruaj nje tregim. Titullohet: "Shoqata e shitesve te ve?ante", (ngjarjet jane transplantuar ne realitetin post-komunist shqiptar - ai me i ashpri). Ndoshta do te kem fatin t'ua jap ndonjehere. Se fundi, fusha e dijeve dhe e kopetencave te mia eshte e kufizuar, por megjithate, duke u kthyer tek mesazhi i ?un Tirone, edhe une kam arritur ta palpoj personalisht faktin qe disa artikuj shkencore, psh, me konkluzione te nje kahjeje dhe jo te nje kahjeje tjeter nuk gjejne vend per publikim ne nje reviste apo grup revistash te caktuare sepse aty "dominojne" pikpamjet dhe jo vetem pikpamjet e nje apo dy grupeve shkencore me prestigj qe nuk lene te kalojne ide te jera. Dhe flitet per revista me impact factor goxha te mire. Ju pershendes, Ben Dedja --------------------------------- Express yourself instantly with MSN Messenger! MSN Messenger ______________________________________________________________ If you wish to unsubscribe, send a blank message to: alb-club-unsubscribe at alb-net.com , or visit Alb-Club's page at: http://www.alb-net.com/mailman/listinfo/alb-club --------------------------------- Looking for last minute shopping deals? Find them fast with Yahoo! Search. -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed From Dritan68 at aol.com Mon Jan 28 18:59:38 2008 From: Dritan68 at aol.com (Dritan68 at aol.com) Date: Mon, 28 Jan 2008 18:59:38 EST Subject: [AlbClub] Shqiptaret dhe komunizmi:)! Message-ID: In a message dated 1/28/2008 7:12:40 A.M. Central Standard Time, ngahalli at yahoo.com writes: . Xhaxhai (koheve te shkuara) ka pasur guximin te pyese (madje, deri diku edhe te pergjigjet, por jo ta elaboroje gjate e qarte) se a jane kompatibel shqiptaret me demokracine perendimore? Abaz Ermenji shkruan per kete problem dhe meqenese shqiptaret po manifestojne te njejtat vese qe kishin atehere ia vlen te citohet:. "...Por mbasi Zogu nuk q?lloi i asaj natyre, duhet th?n? haptazi se as populli shqiptar, n? t?r?si, nuk ishte i asaj lart?sie sa t? vetqeverisej me m?nyrat demokratike q? kan? z?n? vend n? bot?n e qytet?ruar t? Per?ndimit pas nj? evolucioni shum? t? gjat?. E pam? sesi, prej vitit l9l3 e gjer me 1937, (p?rve? vitit 1920 ku Shqiptar?t, nga frika e cop?timit, treguan nj? solidar?si t? v?rtet? komb?tare) s'shihej as d?gjoh?j tjet?r ve?se trubullime, kryengritje, ?ohu ai kund?r k?tij, pik?risht si n? koh?n e Turqis?, kur ?do krahin?, ?do bajraktar, ?do kapedan, ishte nj? shtet m? vehte. Prandaj, n? kushte t? k?tilla, t'ia hedhish t? gjith? p?rgjegj?sin? e fatkeq?sivet komb?tare nj? njeriu t? vet?m - dhe ky njeri t? jet? Zogu - nuk na duket gjykim historiani. Zogu ka p?rgjegj?sit? e tija, po edhe kombi shqiptar, n? p?rgjith?si, kishte mungesat e tija, t? cilat nuk ishin m? t? vogla. Dhe mbasi ?do populli i vjen nj? regjim pas kok?s sikurse ?do njeriu q? i vjen nj? k?sul?, duket se populli shqiptar n? t?r?si, nuk ishte i pjekur p?r nj? regjim m? t? mir?. Dhe kjo jo p?r munges? energjie, zgjuar?sie e cil?sish morale, po p?r shkaqet historike q? kemi treguar gjat? k?tij studimi. Shqiptar?t, n? p?rgjith?si, kishin mbetur ndoshta populli m? anarkik i Evrop?s, popull q? s'pranonte asnj? autoritet shtet?ror, dhe bot?kuptimi i t? cilit me shum? v?shtir?si mund t? delte p?rtej rrethit t? krahin?s t? fisit a t? bajrakut. Kujtonin se qeverit? dhe regjimet politike duh?shin nd?rruar sipas fantazis? s? secilit, me aq leht?si sa ?'mund t? nd?rrohet k?misha. ?do bajraktar q? ?onte m? k?mb? 300 veta, ?do oficer q? mund t? b?nte me vehte 20 gjindarm?, kujtonte se ishte mjaft i fort? p?r t? marr? n? dor? Tiran?n dhe shtetin. Dhe gati t? gjitha ato q? kemi quajtur "kryengritje" kan? q?n? t? k?saj natyre. Kjo papjekuri politike, kjo gjendje fatkeqe e atij populli t? mjer?, pas zogizmit, solli komunizmin. Prandaj, p?rve? p?rgjegj?sivet historike q? Zogut mund t'i ngarkohen edhe prej brezavet t'ardhsh?m, kur t? jen? shuar pasionet e koh?s son?, le t? shikojm? n?se regjimi i tij mund t? ket? pasur edhe ndonj? an? pozitive..." _http://membres.lycos.fr/ballikombetar/historia.html_ (http://membres.lycos.fr/ballikombetar/historia.html) **************Start the year off right. Easy ways to stay in shape. http://body.aol.com/fitness/winter-exercise?NCID=aolcmp00300000002489 -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed From Dritan68 at aol.com Mon Jan 28 23:22:22 2008 From: Dritan68 at aol.com (Dritan68 at aol.com) Date: Mon, 28 Jan 2008 23:22:22 EST Subject: [AlbClub] Fqinjet Message-ID: Kush tha se shqiptare qe nuk zihen e grihen por i kendojne njeri tjetrit me embelsi nuk ekzistojne?Aftesia e banoreve te asaj ane per te thurrur vargje eshte e mahnitshme.Nje kusherire me tregoi per nje vaki ku e bija e te vdekurit filloi ta qaje si eshte zakoni andej me ligje(vargje te thurrura aty per aty ).Mirepo te gjores iu mbaruan fjalet shpejt e nuk dinte se cfare atributesh te tjera te vyera ti jepte te jatit.Ngriti syte e pa ne mur ca dekorata te tij dhe e vazhdoi vajin me vargjet: Na ke lene dhe dekurata nje te shkurter dy te gjata. **************Start the year off right. Easy ways to stay in shape. http://body.aol.com/fitness/winter-exercise?NCID=aolcmp00300000002489 -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed From bkopliku at gmail.com Tue Jan 29 00:12:46 2008 From: bkopliku at gmail.com (Bashkim Kopliku--->Gmail Home) Date: Tue, 29 Jan 2008 06:12:46 +0100 Subject: [AlbClub] Shqiptaret dhe komunizmi:)! References: Message-ID: <00cc01c86235$a361e630$7301a8c0@pc> E p?rkryer kjo analiza e Abaz Ermenjit! Ju faleminderit p?r citimin (qenka dhe i gjith? libri n? internet!). Nuk e dija se Abaz Ermenji kishte hyr? n? k?to lloj analizash t? sinqerta dhe realiste: gabimisht e mendoja t? ngurt?, q? nuk arrinte t? kritikonte/diagnostikonte gj?n? m? t? dashur t? tij, atdheun, si? jan? shpesh nacionalist?t. Natyrisht q? ky virtyt i Abaz Ermenjit, e b?n edhe m? t? madh, edhe m? patriot, edhe m? nacionalist, sesa ata q? me "patriotizmin" e tyre qorr ose hipokrit, nuk arrijn? t? b?jn? diagnoza t? sakta, e p?r pasoj? nuk jepen as edhe kurat e duhura. E pra, kurimi (sh?rimi) i s?mundjeve tona komb?tare, ?sht? patriotizmi m? i lart?. P?rsh?ndetje. Bashkimi Bashkim Kopliku Phone: +355 52 23663 Mob: +355 0682200590 Email: optional: Please, send important e-mails on both addresses. ----- Original Message ----- From: Dritan68 at aol.com To: alb-club at alb-net.com Sent: Tuesday, January 29, 2008 12:59 AM Subject: Re: [AlbClub] Shqiptaret dhe komunizmi:)! *** AlbClub Discussion List *** ------------------------------------------------------------------------------ In a message dated 1/28/2008 7:12:40 A.M. Central Standard Time, ngahalli at yahoo.com writes: . Xhaxhai (koheve te shkuara) ka pasur guximin te pyese (madje, deri diku edhe te pergjigjet, por jo ta elaboroje gjate e qarte) se a jane kompatibel shqiptaret me demokracine perendimore? Abaz Ermenji shkruan per kete problem dhe meqenese shqiptaret po manifestojne te njejtat vese qe kishin atehere ia vlen te citohet:. "...Por mbasi Zogu nuk q?lloi i asaj natyre, duhet th?n? haptazi se as populli shqiptar, n? t?r?si, nuk ishte i asaj lart?sie sa t? vetqeverisej me m?nyrat demokratike q? kan? z?n? vend n? bot?n e qytet?ruar t? Per?ndimit pas nj? evolucioni shum? t? gjat?. E pam? sesi, prej vitit l9l3 e gjer me 1937, (p?rve? vitit 1920 ku Shqiptar?t, nga frika e cop?timit, treguan nj? solidar?si t? v?rtet? komb?tare) s'shihej as d?gjoh?j tjet?r ve?se trubullime, kryengritje, ?ohu ai kund?r k?tij, pik?risht si n? koh?n e Turqis?, kur ?do krahin?, ?do bajraktar, ?do kapedan, ishte nj? shtet m? vehte. Prandaj, n? kushte t? k?tilla, t'ia hedhish t? gjith? p?rgjegj?sin? e fatkeq?sivet komb?tare nj? njeriu t? vet?m - dhe ky njeri t? jet? Zogu - nuk na duket gjykim historiani. Zogu ka p?rgjegj?sit? e tija, po edhe kombi shqiptar, n? p?rgjith?si, kishte mungesat e tija, t? cilat nuk ishin m? t? vogla. Dhe mbasi ?do populli i vjen nj? regjim pas kok?s sikurse ?do njeriu q? i vjen nj? k?sul?, duket se populli shqiptar n? t?r?si, nuk ishte i pjekur p?r nj? regjim m? t? mir?. Dhe kjo jo p?r munges? energjie, zgjuar?sie e cil?sish morale, po p?r shkaqet historike q? kemi treguar gjat? k?tij studimi. Shqiptar?t, n? p?rgjith?si, kishin mbetur ndoshta populli m? anarkik i Evrop?s, popull q? s'pranonte asnj? autoritet shtet?ror, dhe bot?kuptimi i t? cilit me shum? v?shtir?si mund t? delte p?rtej rrethit t? krahin?s t? fisit a t? bajrakut. Kujtonin se qeverit? dhe regjimet politike duh?shin nd?rruar sipas fantazis? s? secilit, me aq leht?si sa ?'mund t? nd?rrohet k?misha. ?do bajraktar q? ?onte m? k?mb? 300 veta, ?do oficer q? mund t? b?nte me vehte 20 gjindarm?, kujtonte se ishte mjaft i fort? p?r t? marr? n? dor? Tiran?n dhe shtetin. Dhe gati t? gjitha ato q? kemi quajtur "kryengritje" kan? q?n? t? k?saj natyre. Kjo papjekuri politike, kjo gjendje fatkeqe e atij populli t? mjer?, pas zogizmit, solli komunizmin. Prandaj, p?rve? p?rgjegj?sivet historike q? Zogut mund t'i ngarkohen edhe prej brezavet t'ardhsh?m, kur t? jen? shuar pasionet e koh?s son?, le t? shikojm? n?se regjimi i tij mund t? ket? pasur edhe ndonj? an? pozitive..." http://membres.lycos.fr/ballikombetar/historia.html ------------------------------------------------------------------------------ Start the year off right. Easy ways to stay in shape in the new year. ------------------------------------------------------------------------------ ______________________________________________________________ If you wish to unsubscribe, send a blank message to: alb-club-unsubscribe at alb-net.com , or visit Alb-Club's page at: http://www.alb-net.com/mailman/listinfo/alb-club -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed From bkopliku at gmail.com Tue Jan 29 01:49:10 2008 From: bkopliku at gmail.com (Bashkim Kopliku--->Gmail Home) Date: Tue, 29 Jan 2008 07:49:10 +0100 Subject: [AlbClub] =?iso-8859-1?q?_Ministri_i_brendsh=EBm_dezinformon=2C_p?= =?iso-8859-1?q?o_kryeministri=3F!?= Message-ID: <015401c86243$144cfda0$7301a8c0@pc> Ministri i brendsh?m dezinformon, po kryeministri?! [Gazeta Shqiptare, 29.1.2008] M? 17.1.2008, n? nj? bised? televizive, ministri i brendsh?m dezinformoi se Shqip?ria qenk?sh m? mir? se shum? vende per?ndimore, p?r sa i p?rket aksidenteve automobilistike q? p?rfundojn? me vdekje. Ai, ministri Bujar Nishani nuk pask?sh asnj? faj q? gjat? vitit 2007 q? ai ishte minist?r, n? rrug?t q? ai policon kan? humbur jet?n 95 njer?z m? shum? (37% m? shum?) se nj? vit para, vitin q? policonte ministri Sokol Olldashi. Po kryeministri, a do t? vendos? t? k?rkoj? shkarkimin e k?tij ministri?! Dezinformimi Ja pjes? nga biseda televizive e ministrit: "Jan? disa statistika q? kan? t? b?jn? me numrin e popullsis? dhe me sip?rfaqen, q? n? m?nyr? t? till? i hartojn? t? gjitha organizmat e specializuara. Numri i popullsis? llogaritet p?r 1 milion banor?, dhe numri i sip?rfaqes sipas vendit p?rkat?s. [...] Shqip?ria n? vitin e saj m? problematik, q? ?sht? 2007-a, ka pasur 105 vdekje p?r 1 milion banor? [...], Austria ka 119 vdekje p?r 1 milion banor?, dhe p?r sip?rfaqen q? ka." M? tej ministri vazhdoi me list?n: Franca 122, Greqia 150. Kur drejtuesi i emisionit televiziv e pyeti, "po, sa makina kan? k?to vende", pra cila ?sht? influenca e numrit t? automjeteve n? krahasimin e vendeve, ministri g?njeu "haz?r-xhevap": "Po pra, ky [tregues-sh.y.] i p?rfshin t? t?ra". N? fakt, treguesi (indeksi, apo indikatori) n? t? cilin kufizohej ministri, nuk ka asnj? lidhje as me numrin e automjeteve q? kan? vendet, as me sip?rfaqet (?!), dhe as me gj? tjet?r p?rve?se me numrin e t? vdekurve dhe me numrin e banor?ve. Ky tregues llogaritet fare thjesht?: pjes?tohet numri i vdekjeve, me numrin e popullsis?. K?shtu, numri 351 vet? t? vdekur n? Shqip?ri, pjes?tohen me numrin 3,45 milion shqiptar?, dhe del treguesi, 105 t? vdekur p?r 1 milion banor?. Po i plot?sojm? t? dh?nat edhe m? tej: Amerika (SHBA) ka pasur 144 t? vdekur p?r 1 milion banor?", Italia 103 etj. Po t? kufizohemi n? treguesin q? k?mb?ngul ministri, i bie q? i gjith? per?ndimi t? vij? e t? marr? "shembullin e mir?" nga Shqip?ria: ia paskemi kaluar ku e ku edhe Amerik?s, qenkemi nj?soj me Italin?. Bota, por edhe institucionet shqiptare kan? edhe nj? tregues tjet?r, q? e p?rdorin vazhdimisht: "numri i aksidenteve me vdekje, p?r ?do 1 milion? automjete (apo p?r 10 000 automjete)". Nga ky tregues menj?her? zbulon se sa keq ?sht? Shqip?ria. K?shtu, nd?rsa p?r Shqip?rin? e vitit 2007, ky tregues ?sht? 975 vdekje p?r 1 milion? automjete (?sht? nj? raport, sepse ne, n? vler? absolute paskemi vet?m 360 mij? automjete!), p?r SHBA-n? ?sht? vet?m 175 vdekje p?r 1 milion automjete, e me radh?: p?r Italin? 149, Franc?n 202, Austrin? 217, Greqin? 288 etj. Tani, duke shqyrtuar vlerat e k?tij treguesi q? "na e fshehte ministri", del e qart? se jemi shum? m? keq se shum? vende t? globit, jemi "me mbi 6,5 her?" m? keq se Italia etj. Merakosemi se mos jemi edhe m? keq se kaq: po sikur edhe numri i deklaruar, "351 vdekje nga aksidentet rrugore", t? mos jet? i v?rtet?, pra numri real t? jet? edhe m? i madh; apo edhe numri "360 mij? automjete" t? mos jet? i v?rtet?, pra reali t? jet? m? i vog?l?! I rekomandojm? Kuvendit t'i verifikoj?, se mbase ministri ka "harruar" t? regjistroj? disa persona q? kan? vdekur pasi jan? nisur p?r n? spital, apo ka "harruar" t? heq? disa automjete q? nuk funksionojn? m? fare, e ka num?ruar targat si automjete etj.- n? llogaritjen e treguesit nga vendet e tjera, jan? marr? parasysh t? gjitha k?to. I themi k?to sepse shohim kund?rth?nie shqet?suese n? t? dh?nat e institucioneve t? ndryshme shqiptare, q? na b?jn? t? dyshojm? p?r mashtrimet p?rkat?se! Edhe treguesi i m?sip?rm ka kufizimet e veta. Ka tregues q? marrin parasysh edhe sesa rrug? b?jn? automjetet: llogariten raporti i numrit t? vdekjeve, me numrin e kilometrave gjithsej t? p?rshkuar nga t? gjitha automjetet e vendit. Nj? tregues tjet?r merr parasysh edhe t? gjith? pasagjer?t etj. Natyrisht, k?ta tregues jan? shum? m? t? v?shtir? p?r t'u llogaritur, meq? mungojn? t? dh?nat: tabelat nd?rkomb?tare jan? bosh, kur vjen tek Shqip?ria. Ja fjal?t me t? cilat ministri hodhi edhe nj? dezinformim tjet?r: "??shtja e aksidenteve me vdekje, ?sht? nj? problem global. Un? mund t? servir dy shifra, t? cilat jan? trondit?se gjithashtu. Vet?m nat?n e vitit t? ri, n? Greqin? fqinje, vdiq?n 26 vet? nga aksidentet. Vet?m n? Italin? fqinje, vet?m n? 1 janar dhe 2 janar, vdiq?n 58 vet? n? aksidentet...". Me demek, "n? vendet tjera b?het nami, e sidomos n? Itali dhe Greqi, kurse tek ne ?sht? shum? m? mir?"! Nj? minist?r italian apo grek, mund t? "tronditet" nga k?to vdekje, sepse do q? vendi i tij t? jet? edhe m? mire. Por ?sht? hipokrizi t'u qaj? hallin atyre vendeve (mendoni se Italia hyn n? nj? nga 8 vendet m? t? p?rparuara t? bot?s!), nj? minist?r i Shqip?ris?, q? i ka vdekjet nga automjetet n? vendin e vet, me fish m? t? m?dha se ato. Mund t? llogarisim sesa ?sht? edhe ky dezinformimi i fundit. I p?rllogarisim numrat e m?sip?rme, 26 dhe 58, p?r krahasim me Shqip?rin?. Ata duhen ulur s? paku me dy raporte. I pari, raporti i numrit t? automjeteve n? secilin vend , me numrin ton? t? automjeteve. S? dyti, raporti i numrit t? kilometrave t? p?rshkruar nga ?do automjet n? secilin vend, me numrin ton? t? kilometrave. Rezultati konkret ?sht?: p?r Italin? i bie 1 i vdekur gjat? t? gjith? periudh?s prej 8 dit?sh t? fillimit t? janarit 2008 (kjo duke supozuar se nj? automjet n? Shqip?ri, b?n mesatarisht s? paku 2 her? m? pak kilometra se n? Itali). Gjeni sa vet? jan? vrar? n? rrug?t tona gjat? atyre 8 dit?ve, dhe aq her? m? keq se Italia jemi ne. Po e l?m? Greqin?, se besojm? se mjafton Italia, q? t? kuptoni se ?' thot? ministri yn?. N? t? gjitha k?to dezinformime publike, por edhe n? k?t? munges? t? trajtimit t? kryesores, "fajit t? ministrit n? krye t? policis?", nuk mbeten pa faj edhe bashk?biseduesit televiziv? t? ministrit, ku nj?ri ishte edhe ish-minist?r i brendsh?m i opozit?s. P?rse u "hipnotizuan" ashtu, saq? nuk reaguan si duhet?! Nuk pengon hyrjen ton? n? NATO, as edhe pavar?sin? e Kosov?s, th?nia e t? v?rtetave-p?rkundrazi. ShkaKu i VDEKJEVE dhe masa q? duhet marr? Gjat? vitit t? p?rgjaksh?m 2007, nuk ka ndodhur asnj? ndryshim tjet?r i r?nd?sish?m, ve?se ardhjes n? krye t? ministris? s? brendshme t? z. Nishani. Pra shkaku kryesor i k?tij shtimi t? t? vrar?ve n? rrug?t tona, ?sht? personalisht ministri Nishani. Shkarkimi i tij ?sht? masa kryesore q? duhet marr?, t? tjerat i di ministri i ri. Ky minist?r z?vend?soi ministrin Olldashi, i cili pati b?r? nj? pun? serioze p?r p?rmir?simin e qarkullimit rrugor, q? n? vitin 2005, e gjat? t? gjith? vitit 2006 (kemi shkruar n? Gazet?n Shqiptare m? 9.7.2006, shkrimin "Policia, p?r mbar?"). Olldashi i uli vdekjet me 10%, n? vitin 2006, krahasuar me 2005. Ministri Nishani duket e shkat?rroi krejt?sisht at? pun? t? filluar mbar?: i rriti vdekjet me mbi 37% n? vitin 2007, krahasuar me 2006. Nuk dim? t? ket? b?r? vaki gj?kundi n? bot? nj? shtes? e till?-mbase e di opozita, deri sa nuk pip?tin. Nuk ka sesi t? ndodhte ndryshe, derisa ky minist?r e quan dyt?sore pun?n e policis?, si? deklaroi me goj?n e vet: "Policia ?sht? nj? nga element?t q? ka ministria e brendshme. Apo jo?! Problemet e pushtetit lokal jan? shum? her? m? madhore dhe m? dinamike se pjesa e policis?." Nuk besojm? t? ket? nj? minist?r t? dyt? n? bot?, q? t? ket? pasur kaq mosrespekt p?r policin? q? ka n? var?si. Policia ka detyr?n m? t? v?shtir?, sidomos n? vendet n? tranzicion, si ky yni: "prefekturat" (shteti mbase funksionon m? mir? pa to!) nuk ka si t? jen? "shum? her? m? madhore" se policia e shtetit-nuk po e p?rmendim pushteti lokal sepse n? demokraci ai tashm? ?sht? krejt?sisht autonom, nuk varet as nga ministri, e as nga pushteti qendror, si? varej n? enveriz?m! Diagnoza e drejt? e kryeministrit Kryeministri, si njeri q? i punon truri, e diagnostikoi munges?n e pun?s parandaluese t? policis? s? drejtuar nga ministri Nishani, dhe k?rkoi shtimin e p?rpjekjeve t? saj. Ja fjal?t e kryeministrit n? analiz?n me policin?, t? para disa dit?ve: "...Sikur n? ?do kilomet?r t? v?m? nj? polic p?r t? kursyer jet?n e njer?zve-le q? s'ka nevoj?, por ne edhe at? mund ta b?jm?. Por nuk mund t? pranojm? k?t? shkall? t? lart? aksidentesh t? tmerrshme n? rrug?." M? qart? se kaq nuk mund t? thuhej. Por ministrit i interesoi q? n? bised?n e tij televizive q? po komentojm?, t? luaj pjes?n sikur nuk ka kuptuar gj?. Dilema q? duket se akoma nuk po e zgjidh dot kryeministri ?sht? sa vijon. T? ul? vdekjet n? rrug?, gj? p?r t? cil?n duhet t? shkarkoj? k?t? minist?r, meq? ai nuk e kryen dot at? detyr?, apo t? mos e shkarkoj? k?t? minist?r, q? ta ket? p?r futjen e policis? p?r t? vjedhur votat n? zgjedhjet e ardhshme, ato t? 2009-s: duket se vjedhja e votave ?sht? gj?ja e vetme q? ky minist?r do ta kryente mir?. Gjithsesi, n? situat?n konkrete ?do kryeminist?r do t? vendoste t? propozonte shkarkimin e k?tij ministri, e Presidenti e Kuvendi ta miratonte me urgjenc?. Bashkim Kopliku 26.1.2008 Phone: +355 52 23663 Mob: +355 0682200590 Email: optional: Please, send important e-mails on both addresses. From ngahalli at yahoo.com Tue Jan 29 03:50:22 2008 From: ngahalli at yahoo.com (Pseudonim NgaHalli) Date: Tue, 29 Jan 2008 00:50:22 -0800 (PST) Subject: [AlbClub] Per saktesi Message-ID: <402359.46518.qm@web51511.mail.re2.yahoo.com> Citimi i sakte: "Ne vjetin 1960, mbasi shteti komunist per 50 vjet rresht kishte kalue nga orbita e Beogradit, n'ate te Moskes, po edhe aty nuk kishte kercik qe te ecte me hapin e Evropes lindore u shkeput andej dhe kaloi n'Azine e larget. Pothuej 20 vjet kinezeri shqiptare. Kulmi i deshprimit!" At Zef Pllumi, Rrno per me tregue, fq.656. --------------------------------- Never miss a thing. Make Yahoo your homepage. -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed From brunilda.lilo at gmail.com Tue Jan 29 06:27:01 2008 From: brunilda.lilo at gmail.com (Brunilda Lilo) Date: Tue, 29 Jan 2008 12:27:01 +0100 Subject: [AlbClub] Shqiptaret dhe komunizmi:)! In-Reply-To: <891542.47988.qm@web51502.mail.re2.yahoo.com> References: <891542.47988.qm@web51502.mail.re2.yahoo.com> Message-ID: Shume interesante tema. Une nuk kam arritur ta ndiej shume peshen e sistemit komunist ne jeten time (jam 30 vjec), por bazuar ne sa kam lexuar, degjuar dhe ne perpunimin e informacionit te perftuar, mendoj se kompatibiliteti i shqiptareve me demokracite perendimore, (ne rradhe te pare me termin "demokraci") mund te jete i veshtire per t'u arritur por jo i pamundur. Kjo veshtiresi nuk qendron vetem tek aftesia e popullit ne pergjithesi per te konceptuar nje sistem demokratik, por ne rradhe te pare tek mediokriteti, injoranca, mungesa e vizionit dhe ekzistenca rrenjesore e nje mentaliteti tipik komunist te shartuar me mentalitetin otoman te dikurshem te klases sone politike. Sipas ketij mentaliteti, njerezit e afte duhen mbajtur sh.larg per te mos thene qe duhen eliminuar, (qofte dhe biologjikisht, sikunder ka ndodhur me pare ne Shqiperi) dhe personat e paafte dhe servile, pra me pak fjale "qener besnike" duhen mbajtur shume afer. Shume, (perfshire ketu dhe personin tim) mund te thone shprehjen e famshme "Cdo popull meriton qeverisjen qe ka", OK, por kjo nuk do te thote qe populli yne te vazhdoje te endet ne kete qerthull te tmerrshem kushedi edhe per sa kohe............ Duhet kohe (ndoshta dhe e gjate) per t'u c'rrenjosur ky lloj mentaliteti nga mendjet shqiptare............ le te shpresojme, qe nje dite do te arrihet. Anyway, une vazhdoj te shpresoj tek lindja e nje klase te re politike (edhe pse te vjetrit kane vendosur dhe do vazhdojne te vendosin shkopinj nder rrota....) me individe qe te jene te afte te shohin pertej hundes se tyre, te kene nje vizion me largpames, ku pervec interesave te tyre te ngushta personale, te mund te perfshijne ne objektivat e tyre dhe interesa te pergjithshme te popullit shqiptar, gjithmone si kusht, nepermjet te cilit ,interesi privat shihet si me i mire-realizuar brenda nje kuadri realizimi te interesave te shoqerise, duke e pare individin si pjese te nje shoqerie te caktuar njerezore dhe zhvillimin e tij personal si pjese te zhvillimit te te gjithe shoqerise ku ai ben pjese. Gjithsesi, populli shqiptar edhe pse s'mund te jete per momentin kompatibel me sistemin e enderruar demokratik, kjo s'do te thote se ai nuk do arrije asnjehere te jete apo se kjo pamundesi eshte nje trashegimi genetike.......cdo popull synon me te miren e vet dhe perpiqet me te gjitha menyrat per te arritur ate. Ju pershendes te gjitheve B On 1/28/08, Pseudonim NgaHalli wrote: > > *** AlbClub Discussion List *** > > > > > > Sapo mbarova "Rrno per me tregue" te At Zef Pllumit. > Nuk kam ndermend te riprodhoj ato skena e ngjarje makabre e deshperuese qe > ai rrefen ne librin e vet te kujtimeve, packa se disa prej tyre nuk do te me > fshihen kurre nga mendja e do te me shqetesojne gjate... > > Dicka tjeter dua te ndaj me ju sot, nje deduksion te pahasur me pare > gjetiu, te padegjuar deri me sot.... > > At Zefi, diku nga fundi i memuarit te vet, ndersa shkruAn per perjetimin e > tij nga burgu te marredhenies Shqiperi-Kine, hap shtegun per nje pyetje te > madhe, te ciles ai fatkeqesisht i pergjigjet jashtezakonisht shume shkurt... > > PERSE U PRISHEM ME BS? > > Perse u ndame nga "vellau i madh", nga "atdheu i komunizmes", pikerisht > kur filloi revizionimi i dogmes, situate qe mund te kishte sjelle njefare > fryme dhe pasoja pozitive ne vend. > At Zefi thote vetem: u ndame nga BS dhe vendet e tjera te Europes Lindore > sepse "*nuk kishim kerkic me i ndjeke pas*". > > Duke lene menjane shpjegimet siperfaqesore, prima facie, sepse me thone > dicka per dike, dikur, por asgje per te gjithe, sot, shqetesimi im (si > gjithmone:) ) eshte tek "vuxhuti", "kerciti", apo ne leksikun modern > "kapaciteti intelektual" (IQ) i popullit te cilit i perkas per te ndjekur > evolucionin dhe per ti qendruar atij; me sakte per tiu pershtatur. > > Xhaxhai (koheve te shkuara) ka pasur guximin te pyese (madje, deri diku > edhe te pergjigjet, por jo ta elaboroje gjate e qarte) se a jane kompatibel > shqiptaret me demokracine perendimore? > > Perse iu hodhem ne preher Kines aziatike, a nuk mund te benim edhe urte e > bute e pa u ndjere si Rumania apo Bullgaria (duke qendruar gjithaq > komuniste, helbete)? > > A MUNDESHIM DOT? > > PO SOT, A MUNDEMI? > > Apo thjesht rrojme per inreci te ngjarjeve, neper vite... > > > > ------------------------------ > Never miss a thing. Make Yahoo your homepage. > > > ______________________________________________________________ > If you wish to unsubscribe, send a blank message to: > alb-club-unsubscribe at alb-net.com , or visit Alb-Club's page at: > http://www.alb-net.com/mailman/listinfo/alb-club > -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed From cun-tirone at hotmail.com Tue Jan 29 13:52:54 2008 From: cun-tirone at hotmail.com (Cun Tirone) Date: Tue, 29 Jan 2008 13:52:54 -0500 Subject: [AlbClub] Sokrat i vuajtur ... safi In-Reply-To: <750276dd0801280844o2d95261fjd79ba7e026f73b3@mail.gmail.com> References: <750276dd0801280844o2d95261fjd79ba7e026f73b3@mail.gmail.com> Message-ID: Ardian, Me poshte eshte leksioni nga Prof. Aleko Minga. Lexim te kendeshem. ?un Tirone ---------------------------------------------------------------------------------------------------- Prof. Aleko MINGA MEDITIM PER NJE DEBAT TE MPREHTE (Leksion i mbajtur ne Fakultetin e Shkencave t? Natyr?s, UT, m? 10 qershor 2006) N? fund t? viteve ?50 u botua n? Angli eseja ?Dy kulturat? e shkruar nga ?arlz Snou (Snow). Ajo prekte ??shtjen e mpreht? t? ?arjes s? madhe midis dy p?rb?r?sve t? kultur?s njer?zore, shkencave matematiko-natyrore e teknike n? nj?r?n an? dhe artit, let?rsis? e kultur?s humanitare n? an?n tjet?r. ?arja, e shnd?rruar tanim? n? nj? hon t? friksh?m, sipas autorit, i kishte shk?putur e shkat?rruar kanalet e komunikimit midis tyre. Ato rrinin t? larg?ta e si pole t? kund?rta, aq sa mund t? flitej p?r dy kultura gati-gati t? alergjizuara nj?ra ndaj tjetr?s. Buz?qeshjet e ftohta t? mir?sjelljes q? shk?mbenin m? par?, sipas Snout, ishin flakur tej p?r t?ua l?n? vendin ng?rdhjeshjeve hak?rruese. Dalja n? drit? e eses? shkaktoi nj? reagim t? menj?hersh?m n? mjediset intelektuale. Ndoshta p?r k?t? ndikuan dy faktor?. S? pari, personaliteti i autorit ishte i ve?ant?. ?arlz Snou ishte i njohur n? qarqet shkencore si fizikan me reputacion. I formuar n? kudhr?n universitare t? Kembrixhit t? famsh?m, ai pati nj? karrier? t? shpejt? e t? shk?lqyer. Doktor shkencash n? mosh?n 25-vje?are, Snou u b? i lakmuar nga institucionet m? n? z? t? koh?s p?r hir t? talentit dhe forc?s s? logjik?s t? shprehur n? studimet e tij. Kishte punuar n? laboratoret k?rkimore m? t? mira t? Anglis? dhe pat qen? nx?n?s i Radherfordit (Rutherford) t? madh. Gjat? koh?s s? Luft?s s? Dyt? Bot?rore kishte nj? post shum? t? lart? dhe me p?rgjegj?si n? Ministrin? e Luft?s. Por ?. Snou njihej ca m? shum? si shkrimtar. Pen?s s? tij i p?rkasin disa romane interesante, t? p?rkthyera n? disa gjuh?. Nj? nd?r ta (?Vdekja n? anije?) ?sht? p?rkthyer edhe n? shqip. Rrethana e dyt? ishte stili intrigues i paraqitjes s? ideve n? ese. Fjalit? e mprehta si tehu i bisturis? ?anin drejt e n? zem?r t? problemeve. Atyre u jepte pesh? materiali i madh i nj? anketimi tep?r t? gjer?. Ishin pyetur rreth 40 mij? shkenc?tar? (pak m? shum? se nj? e kat?rta e punonj?sve shkencor? t? Anglis?) dhe gati 80 mij? inxhinier?. P?rgjigjet ishin shokuese. Sa p?r ilustrim, n? qarqet shkencore e teknike mbizot?ronte mendimi se artist?t e shkrimtar?t, p?r t? cil?t qen? t? huaja shum? procedura ?bashk?kohore? intelektuale, ishin margjinalizuar n? nj? geto krijuesish q?, n? thelb, meritonte etiket?n ?antiintelektuale?. Eseja cekte nj? nerv t? zhveshur, prandaj debati q? shkaktoi nuk u shua aspak si flak? kashte, si? ndodh r?ndom n? koh?n tone t? tejmbushur me ngjarje nga m? sensacionalet. Polemikat, sa dukej q? platiteshin dikund, shp?rthenin po aq virulente n? nj? vat?r tjet?r. Mjaft interesante ishte p?rplasja e mendimeve n? debatin me etiket?n emblematike ?Fiziki i liriki? (fizikan? dhe lirik?) q? t?rhoqi shum? emra t? njohur t? elit?s intelektuale, por edhe pjes?marr?s t? tjer? n? vitet ?60 dhe e rriti s? tep?rmi tirazhin e ?Literaturnaja gazeta?-s p?r koh?n e gjat? q? vazhdoi. Pa e r?nduar m? tej kronik?n e pasur t? diskutimeve t? k?saj natyre, po p?rmend nj? artikull t? koh?ve t? fundit me titull ?Matematika dhe poezia, sa i thell? ?sht? hendeku midis tyre??, botuar n? Amerik? q? sh?rbeu si shk?ndij? p?r t?i dh?n? debatit tanim? ?t? vjet?r? nj? flak?rim t? ri. Me aq sa kam mundur, e kam ndjekur ??shtjen e ?dy kulturave?. I prirur m? fort me zem?r p?r ta perceptuar ?ndarjen? si nj? p?rjetim t? dhimbsh?m, kam qen? dhe jam n? an?n e atyre q? e shohin kultur?n si nj? t?r?si t? aspekteve t? saj t? larmishme e t? diferencuara. Dhe pik?risht n? rrug?n e p?rjetimit emocional jam p?rpjekur t? q?mtoj edhe argumente me karakter logjik, disa nga t? cilat d?shiroj t?i ndaj me k?t? auditor t? nderuar. Ndonj?her? edhe nj? mbres? merr vler?n e nj? argumenti. Duke lexuar shkrimet e shumta t? ?pal?s? s? shkenc?tar?ve, n? polemik?n e p?rmendur t? binin n? sy dy m?nyra t? ndryshme t? parashtruari: nj?ra me nj? stil t? prer?, protokollar, logjik por paksa t? ftoht?, me fakte t? p?rzgjedhura n? koherenc? me q?ndrimin e mbajtur, nd?rsa tjetra, duke e ruajtur disi m? t? fshehur logjik?n e brendshme, e p?rcillte mendimin n?n nj? shoq?rim m? emocional dhe p?rdorte edhe mjete t? huajtura nga fushat e kultur?s jasht? specialitetit t? autorit. Pa m?dyshje, pavar?sisht nga q?ndrimi q? mbronin, autor?t q? shkruanin n? m?nyr?n e dyt? ishin m? mbres?l?n?s. Nuk ishte fakt pa dometh?nie vlera e nj? ?kulture t? integruar? qoft? edhe n? caqet e nj? shkrimi t? shkurt?r. Natyrisht, nj? ?argument? i till? duket dhe ?sht? tep?r semplist. Por p?rpara se t? parashtrojm? argumente t? tjera , m? me pesh?, le t? p?rpiqemi t? b?jm? nj? ekskursion t? shkurt?r historik p?r t? par? marr?dh?niet nd?rmjet dy pjes?ve t? m?dha t? kultur?s njer?zore n? disa momente t? r?nd?sishme. * * * Nj? p?rpjekje e par? n? rrafshin teorik e t? p?rgjithsh?m p?r t? gjetur nj? baz? t? unitetit t? kultur?s ?sht? ideja e pitagorian?ve, sipas s? cil?s bota do t? ishte nj? kaos e nj? shum?si kund?rtish sikur ato t? mos ishin bashkuar t? gjitha n? kozmosin n? nj? harmoni q? ?sht? hyjnore dhe q?ndron n? raporte t? caktuara numerike. K?to raporte jan? t? p?rjetshme, nd?rsa ?do gj? tjet?r zhduket. Pitagorian?t ngulmonin q? intelekti duhej t? vihej n? k?rkim t? k?tyre raporteve n? t? gjitha shfaqjet e veprimtaris? njer?zore. Deviza e pitagorian?ve ?gjith?ka ?sht? num?r? do ta b?nte numrin baz? t? unitetit t? kultur?s. Natyrisht kulti i numrave nuk ishte thjesht nj? mendjeshkrepje e rast?sishme. N? k?rkimet e tyre konkrete pitagorian?ve u kishte b?r? p?rshtypje t? thell? q? dukuri cil?sisht krejt t? ndryshme kishin veti matematike t? nj?jta. At?her? kjo i shtyu t? mendonin se numri duhej t? ishte jo vet?m nj? filles? e sigurt e q?ndrueshme, por edhe nj? kusht p?r t? kuptuar qart? dukurit?, sepse thelbi i k?tyre t? fundit shprehej n? raporte numerike. U takon pitagorian?ve zbulimi i raporteve numerike n? themel t? akordeve harmonike n? muzik?, nd?rtimi i shkall?s muzikore, etj. Fal? pitagorian?ve muzika u b? pjes? thelb?sore e matematik?s, e cila ve? saj p?rfshinte aritmetik?n, gjeometrin? dhe astronomin? dhe kjo kat?rshe ose quadriviumi i famsh?m ishte e domosdoshme t? p?rvet?sohej nga ?do njeri i kulturuar. Nuk do t? ndalem n? t? tjera raporte numerike, respektimi i t? cilave u b? nj? norm? e pranuar n? nd?rtime arkitektonike p?r t? arritur q? ato t? ishin me nj? bukuri e hijeshi t? pashoqe, por m? vjen mir? t? p?rmend se n? Partenon u p?rdor?n edhe raporte tep?r t? holla nd?rmjet pjes?ve t? struktur?s arkitekturore p?r t? korrigjuar edhe iluzione optike karakteristike p?r shikimin njer?zor. Raporte t? k?saj natyre t? pjes?ve t? trupit njer?zor kishin parasysh edhe skulptor?t n? realizimin e veprave t? pap?rs?ritshme q? nxor?n duarsh. Madje, praktika bashk?kohore n? konkurset e bukuris? p?r t?i dh?n? ?mimin vajz?s masat e s? cil?s i afrohen m? shum? nj? standardi t? caktuar ?sht? vazhdim i interesit grek p?r nj? figur? ideale. Aristoteli shpreh nj? ide interesante q? po e jap disi t? perifrazuar: q?llimi i natyr?s dhe ligjet e saj t? rr?njosura thell? priren n? aspektet e larmishme n? t? cilat shfaqen drejt nj? forme a nj? tjetre t? s? bukur?s. Prandaj grek?t nuk ngurronin t?i konsideronin pa m?dyshje aritmetik?n, gjeometrin? dhe astronomin? muzik? t? shpirtit dhe art t? mendjes. Por nj?her?sh edhe arti grek ?sht? ?muar si art i intelektuales, sepse ?sht? vep?r jo vet?m e artist?ve me shije t? holl?, por edhe me mendje t? kthjell?t e t? qart?. Edhe shkenca dhe arti grek jan? pjell? e t? nj?jtit qytet?rim. N? veprat greke, qofshin shkencore a artistike, pasqyrohet fakti q? ato e shohin gjith?sin? sub specie aeternitas (n? prizmin e me bukurin? e p?rjet?sis?). Atyre u intereson universalja dhe e p?rjetshmja dhe jo individualja dhe vegimtarja. Jan? vetit? e rrethit ideal ato q? paraqesin interes dhe jo natyra efemere, fjala vjen, e rrath?ve q? formohen n? sip?rfaqen e nj? pellgu kur hedhim nj? gur. Po k?shtu, arti grek i periudh?s klasike rreket t? evokoj? dhe t? p?rshkruaj? jo cil?sit? e njer?zve t? ve?ant?, por t? njeriut n? p?rgjith?si. E p?rsosura ?sht? nga natyra e saj e v?rtet? e p?rjetshme, prandaj vet?m gjendja e p?rsosur ia vlente t? soditej. N? k?t? v?shtrim e bukura ?sht? sa p?rvoj? emocionale, po aq edhe intelektuale. Vihen re ndikime interesante t? kultur?s shkencore n? kultur?n letraro-artistike. K?shtu, dihet q? gjeometria euklidiane ?sht? statike. N? t? nuk hetohen vetit? e figurave t? ndryshueshme. Atmosfera tep?r e qet? e tempujve grek? e pasqyron k?t?. Mendja dhe shpirti aty jan? n? paqe. Edhe n? skulptur?n greke figurat jan? statike, t? p?rmbajtura, psikologjikisht t? qeta.?Hedh?si i diskut? i Mironit, q? ?sht? duke b?r? nj? sforcim fizik t? jasht?zakonsh?m, ?sht? i qet? dhe i patrazuar, ?si t? ishte nj? anglez duke pir? ?ajin?, si? thot? Morris Klajni (Kline). Edhe karakteri statik i dram?s greke ?sht? v?n? n? dukje. N? t? ka pak ose aspak veprim. Qysh n? fillim t? dram?s na paraqitet nj? njoftim i plot? i ndodhive t? m?parshme q? shtrojn? nj? problem apo gjendje t? v?shtir? e t? pap?lqyer p?r personazhet e p?rfshira dhe vet? drama ka t? b?j? me beteja mendore dhe b?ma t? vogla q? ndodhin n? kuadrin e nj? p?rfundimi thuajse t? parashikuar. I lidhur me karakterin statik t? dram?s greke ?sht? edhe nj? tipar tjet?r q? gjendet edhe n? gjeometrin? euklidiane. Tragjedit? greke e v?n? theksin te mekanizmi i fatit ose i domosdoshm?ris?. Personazhet n? nj? dram? duket se nuk kan? vullnetin ose fuqin? p?r t? marr? vendime, por drejtohen nga forca t? fshehta, t? mistershme. K?shtu, Edipi shtyhet n? m?nyr? t? pam?shirshme drejt incestit dhe atvrasjes. Veprimi i fatit lidhej me shtr?ngimin e qen?sish?m t? p?rdorimit t? arsyetimit deduktiv, i cili nuk e l? t? lir? matematikanin t? zgjedh? p?rfundimet q? mund t? nxjerr? prej premisave, por e detyron t? pranoj? pasojat e domosdoshme. Nj? pik? kulmore dhe shum? t? frytshme n? g?rshetimin e artit e kultur?s humaniste dhe shkenc?s e teknik?s sh?non Rilindja evropiane. Stili i ri, i p?rpunuar nga arkitektura dhe artet figurative k?rkoi rip?rt?ritjen e teknik?s s? vizatimit, dizenjos dhe kjo ishte nj? arsye q? artist? t? shquar e ndjen? nevoj?n e matematik?s dhe t?rhoq?n v?mendjen ndaj saj. Artisti i Rilindjes iu kthye matematik?s jo vet?m sepse k?rkonte t? riprodhonte natyr?n, por edhe sepse ishte i ndikuar nga filozofia e rigjall?ruar greke. Ai u m?kua me doktrin?n sipas s? cil?s matematika ?sht? thelbi i bot?s reale dhe se gjith?sia ?sht? e rregullt dhe e shpjegueshme racionalisht n?p?rmjet gjeometris?. Artisti besonte se p?r t? dep?rtuar n? dometh?nien e fshehur, pra n? realitetin e tem?s q? rrekej t? shpaloste n? p?lhur?, duhej ta sillte at? n? p?rmbajtjen e saj matematike. Nj? d?shmi shum? interesante e orvatjes s? artistit p?r t? zbuluar thelbin matematik t? subjektit gjendet n? nj? nga studimet e Leonardo da Vin?it p?r p?rpjes?timet. N? t? ai p?rpiqet t? pajtoj? struktur?n e njeriut ideal me figurat ideale, katrorin dhe rrethin. Kur aty nga fundi i shekullit t? 13-t? piktor?t u b?n? t? vet?dijsh?m se piktura mesjetare ishte e pajet? dhe joreale u p?rpoq?n ta modifikonin at?. Ndryshimi i pritur dhe kthesa e v?rtet? do t? vinte vet?m at?her? kur u kuptua se problemi i perspektiv?s duhej shqyrtuar shkenc?risht dhe se ?el?si i trajtimit t? saj ishte gjeometria. I pari nga nj? plejad? e shquar artist?sh q? filluan t? eksploronin natyr?n me teknika karakteristike p?r artin e tyre, por q? kishin sakt?sisht frym?n dhe q?ndrimin e zbuluesve q? po at? koh? hodh?n themelet e shkenc?s moderne, ishte arkitekti i madh i epok?s, Bruneleski (Brunelleschi), pionieri i p?rpunimit te sistemit te perspektiv?s. Arti aspironte t? k?qyrej si form? e dijes dhe si shkenc?, nd?rsa pritej e shpresohej q? gjeometria t? vinte mbi t? nj? vul? respektueshm?rie. N? studimin ?Della Pittura? (1435) te Leon Batista Albertit, nj? nga mendjet m? universale q? nxori kultura humaniste, ai theksonte se k?rkesa e par? q? duhet t? p?rmbush? piktori ?sht? t? njoh? gjeometrin?. Artet m?sohen me arsye dhe me metod?, nd?rsa zot?rohen p?rmes praktik?s. Edhe Leonardo da Vin?i i p?rbuzte ata q? mendonin se mund ta shp?rfillnin teorin? dhe t? prodhonin art thjesht n?p?rmjet praktik?s. ?Piktura ?sht? shkenc?,- thoshte ai - prandaj ushtrimi i saj duhet gjithmon? t? bazohet mbi nj? teori t? sh?ndosh??. Piero dela Fran?eska (della Francesca), q? mund t? konsiderohet teoricieni i perspektiv?s s? re, n? traktatin e tij ?De Prospettiva pingendi?, jo vet?m e pasuroi ndjesh?m ndihmes?n e Albertit, por shqyrtoi ??shtje t? ndryshme t? k?saj dege t? gjeometris? me nj? gjer?si e thell?si p?r t?u patur zili, prandaj me t? drejt? ?mohej edhe si nj? matematikan?t m? t? mir? t? shekullit t? 15-t?. Piktor me intelekt te mpreht?, dela Fran?eska i planifikonte matematikisht te gjitha veprat e tij deri n? detajin m? t? vog?l. Vendosja e ?do figure llogaritej t? ishte korrekte n? raport me figurat e tjera dhe me organizimin e piktur?s n? t?r?si. Albreht Dyreri (Albrecht D?rer), nj? nga piktor?t m? t? m?dhenj gjerman? t? koh?s, shkroi edhe nj? vep?r p?r gjeometrin? me q?llim q? t?ua b?nte t? njohur artist?ve k?t? disiplin?. T? gjith? autor?t q? p?rmenda m? sip?r p?rvijojn? pa m?dyshje se detyr? e perspektiv?s ?sht? p?rcaktimi i rregullave teknike p?r t? nd?rtuar nj? vizatim t? p?rpikt? kur jepen objekti dhe pozicioni i syrit. Nj? shembulli shk?lqyer i perspektiv?s s? p?rsosur ?sht? ?Darka e fundit? e Leonardos. Ajo ?sht? vizatuar p?r t? dh?n? sakt?sisht p?rshtypjen q? do t?i b?nte syrit n? jet?n reale. Shikuesi e ndjen sikur ?sht? n? dhom?. Vijat q? largohen n? muret, dyshemen? dhe tavanin jo vet?m e japin thell?sin? qart?sisht, por konvergjojn? n? nj? pik? t? zgjedhur me q?llim q? t? jet? n? kryet e Krishtit n? m?nyr? q? v?mendja t? p?rqendrohet tek ai. Figura e Krishtit formon nj? trek?nd?sh barabrinj?s; ky element i vizatimit synonte t? shprehte drejtpeshimin e ndjenj?s, arsyes dhe trupit. Po k?shtu, ?Shkolla e Athin?s?e Rafaelit (Raffaello) ?sht? nj? vendosje e denj? arkitekturore n? t? cil?n renditja e harmonishme, mjesht?ria e perspektiv?s, sakt?sia e p?rpjes?timeve mish?rojn? p?rsosurin? ideale t? standardeve t? vendosura. T? gjith? piktor?t rilind?s e njihnin mir? gjeometrin? klasike. Por nevoja i shtyu ata t? shkonin p?rtej saj, t? futeshin n? nj? fush? hulumtimesh specifike, q? sot i takon gjeometris? deskriptive. Natyrisht, ata s?mund t? arrinin deri n? vizionin sistematik t? k?saj disipline (q? do ta p?rpunonte Gaspar Monzhi (Gaspard Monge) n? fund t? shekullit t? 18-t?), por i rrok?n intuitivisht disa koncepte themelore t? saj dhe disa metoda karakteristike, t? cilat i p?rdor?n me mjaft zot?si. Tablot? q? vizatuan apo veprat arkitektonike q? projektuan k?naqnin plot?sisht shijen e re t? epok?s. Pasioni i tyre p?r past?rtin? gjeometrike, t? mish?ruar n? sakt?sin? e p?rpjes?timeve dhe n? ekulibrin e harmonish?m t? pjes?ve brenda s? t?r?s, ishte nj? d?shmi e qart? se konceptimi artistik dhe konceptimi shkencor mund t? nd?rthureshin p?rsosm?risht nj?ri me tjetrin pa kurrfar? traume. Kjo nd?rthurje ka qen? tharm nxit?s n? kultur?n e viteve pes?qind. Ajo pati edhe nj? pasoj? tjet?r. Humanist?t n? fillim kishin nj? fare alergjie ndaj rrept?sis? gjeometrike, t? shenjt?ruar e t? ngrir? n? kanunet e saj. Piktura dhe arkitektura e re ia dol?n mban? t? krijonin te humanist?t nj? predispozicion t? ri shpirt?ror ndaj matematik?s, sepse e shihnin dhe nuk mund t? mos e ?monin ndihmes?n thelb?sore q? sillte ajo n? vet? krijimtarin? artistike. Ka k?tu nj? element t? ri mjaft interesant. Matematika po e zbulonte m? mir? vler?n e vet n? nj? rrafsh tjet?r, do t? thoshim m? njer?zor. N? qoft? se deri at?her? mendimi filozofik e shihte matematik?n si shprehje t? harmonis? hyjnore t? gjith?sis?, tanim? po b?hej e qart? se ajo nuk ishte vet?m e till?, por edhe nj? mjet, nj? instrument i domosdosh?m n? duart e njeriut p?r t? ideuar e p?r t? realizuar nd?rtimet m? t? bukura p?r t? cilat ishte i aft?. Nga ana tjet?r, kjo pik?pamje e fundit nuk qe hap i vog?l drejt nj?simit m? t? thell? e m? konkret t? aspekteve t? ndryshme t? kultur?s. Do t? doja t? p?rmendja se artist?t nuk i mbet?n borxhlinj matematik?s. Krijimi m? origjinal matematik i shekullit t? 17-t? u frym?zua nga arti i pikturimit. Gjat? zhvillimit t? sistemit t? perspektiv?s piktor?t fut?n ide t? reja gjeometrike dhe shtruan p?r zgjidhje disa ??shtje duke p?rvijuar k?shtu nj? problematik? origjinale. Ajo u b? shkas p?r t? l?vruar nj? drejtim t? ri k?rkimesh. K?shtu u krijua gjeometria projektive. ?Shkenca e lindur prej artit?, si? e karakterizojn? me nj? eufemiz?m t? q?lluar, ?sht? nj? nga deg?t m? t? bukura t? matematik?s. Ajo sikur ka trash?guar prej artit nj? bukuri t? till? q? nuk ?sht? teprim ta quajm? sublime. N? rrjedh?n e shekujve, kur ?sht? hipetrofizuar dhe absolutizuar nj? komponente e ve?ant?, ndikimi i saj ka shkuar n? kahe t? kund?rt me prirjen e natyrshme t? nj? zhvillimi t? harmonish?m t? t? gjitha aspekteve t? kultur?s njer?zore. K?shtu ka ndodhur n? er?n njutoniane pas atij triumfi t? mendimit shkencor, kur u b? nj? kap?rcim epokal nga karakteri p?rshkrues i dijeve, nga pasqyrimi i l?vizjes mekanike n? studimin e thelluar t? vet? procesit t? saj. E krahasuar me fushat e tjera t? dijes mekanika, fal? p?rdorimit t? matematik?s, dukej shum? m? e p?rkryer qoft? nga struktura e vet logjike e forca argumentuese, qoft? nga aft?sia p?r shpjegimin racional t? dukurive t? sfer?s s? saj dhe nga sakt?sia e parashikimeve, qoft? nga siguria e v?rtet?sis? praktike t? parimeve e t? ligjeve q? vinte n?p?rmjet zbatimeve t? saj t? shumta n? teknik?n e koh?s. Suksesi marramend?s i shnd?rroi veprat matematike dhe shkencore n? nj? model q? duhet ta shk?rbenin t? gjith?. Figurat m? t? m?dha letrare t? shekujve t? 17-t? e 18-t? nuk ngurronin t? pohonin se shkrimet e tyre ishin larg nivelit t? punimeve shkencore dhe se proza e poezia mund t? p?rmir?soheshin duke i ndjekur k?ta shembuj t? mir?. U fillua me p?rpjekjet p?r standardizimin e gjuh?s. Duke imituar matematik?n, n? ligj?rimin e zakonsh?m filluan t? p?rdoreshin me tepri konceptet abstrakte. Gjuha filloi t? zhvishej nga fjal?t konkrete, plot ngjyr?, t? bukura, t?r? l?ng. Sipas reformator?ve gjuha ideale duhet t?i ngjiste algjebr?s; idet? duhet t? paraqiteshin me simbole ashtu si numrat paraqiten me shkronja. Metaforat ?orientuese dhe mashtruese duheshin eliminuar. Idet? duheshin shoq?ruar me numrin m? t? vog?l t? mundsh?m t? marr?dh?nieve sintaksore. K?t? situat? e ka satirizuar me mjesht?ri Xhonatan Suifti (Jonathan Swift) n? vepr?n e tij. Reforma e gjuh?s n? vetvete ishte vet?m nj? ndikim i vog?l matematik ndaj let?rsis?. Pati ndryshime v?rtet rr?nj?sore n? stilin e proz?s e t? poezis?. Shum? shkrimtar? besonin se suksesi q? kishte matematika i detyrohej t?r?sisht stilit t? saj t? zhveshur, pa lajle-lule, t? pat?met?, prandaj synonin t? p?rdornin m?nyra t? sakta t? shprehuri, fjali t? prera me kuptime t? qarta, t? riktheheshin n? past?rtin? dhe shkurt?sin? burimore, synime q? n? nj? dokument t? Shoqat?s Mbret?rore kodifikoheshin shkurt me fjal?t: ?T? sillej gjith?ka mund?sisht sa m? af?r thjesht?sis? matematike?. K?shtu, u flak?n tej fluturimet e hovshme t? imagjinat?s, u braktis?n shprehjet e fuqishme me ngarkes? emocionale, iu pren? flatrat ngaz?llimit poetik, u ftoh entuziazmi, u hoq dor? nga frazat kumbuese dhe sugjestionuese. Detyra e shkrimtarit, thoshte Poup (Pope), ?sht? Drejtim t?i jap? muz?s, revanin mos i a nxit? P?r vrullin fre t? jet?, jo shpor p?r arratit?. Shkrimtar?t duhej t?i komunikonin faktet me nj? stil q? t? pajtohej me standardet e larta t? mendimit logjik. Proza u b? e p?rkor?, lakonike, e sakt? dhe epigramatike. Braktisja e emocioneve dhe e pasioneve t? forta q? frym?zojn? poezin? e madhe s?kishte si t? mos e p?rthante lirik?n. Por edhe tragjedit? u b?n? viktima tragjike t? atmosfer?s s? re letrare, t? sundimit autoritar t? gjykimit t? sh?ndosh?. Sinteza e mendimit dhe e ndjenj?s u shk?rmoq fatalisht. Arti u mbyt derisa u arrit t? konsiderohej thjesht si nj? zbavitje e vog?l. Madje ai p?rpiqej t? justifikonte ekzistenc?n e tij duke u b?r? m? i dobish?m. Disa poet? mendonin se funksioni i poezis? duhet t? jet? didakticizmi, arsyetimi dhe argumentimi i rimuar. Keqardhjen ndaj k?saj gjendjeje, kur, si? thoshte Sheli (Shelley), ?njeriu pasi skllav?roi elementet mbeti vet? nj? skllav i mjer??, e pat shprehur k?shtu poeti Uordsuorth (Wordsworth): Njeriu frer?t mban, Drejton tani aty ku dridhej nga dob?sia mpir?; Me hapa prej gjiganti p?rpara shkenca ?an; Por a jemi m? t? dashur, u b?m? m? shpirtmir?? Let?rsia nuk ishte arti i vet?m q? u ndikua fort nga fryma matematike e epok?s njutoniane. Piktura, arkitektura, kopshtaria, madje edhe dizajni i mobiljeve u b?n? subjekt i konvencioneve t? rrepta dhe i standardeve t? vendosura. N? piktur? k?rkohej besnik?ri ndaj objektit t? pikturuar, n?nshtrim t? gjith?kaje, madje edhe t? ngjyr?s, ndaj ides?, flijim t? detajeve ndaj planit t? p?rgjithsh?m e tep?r strikt. Piktorit i k?rkohej t?i drejtohej mendjes e jo syrit. N? arkitektur? dhe n? artet minore, rendi, balancimi, simetria, p?rputhja e rrept? me format e thjeshta e t? mir?njohura gjeometrike sundonin kudo. Akademit? e artit, t? formuara sipas modelit te akademive t? suksesshme t? shkencave, dekretonin kritere t? artit dhe ushtronin ndikim, por edhe trysni t? madhe, n? vendosjen e mod?s artistike dhe n? sigurimin e p?rputhjes me t?. Arti katandisej n? nj? sistem rregullash dhe bukuria skematizohej tejet e varf?ruar e mjerane n? nj? varg formulash karakterizuese. Parashtroheshin receta p?r arritjen e bukuris? e b?heshin analiza p?r t? hetuar natyr?n e sublimes. Me k?to ?dije?, veprat e bukura do t? krijoheshin sipas d?shir?s, mjaft q? t? respektoheshin rregullat e artit t? zbuluara k?sisoj. P?r fat t? mir? arti i madh nuk ?sht? b?r? e nuk do t? b?het kurr? prodhim n? seri. Reagimi e revolta, e vet?dijshme dhe e pavet?dijshme kund?r veprimeve racionaliste u fuqizuan dhe i vun? gj?rat n? vend. Emocionet e ndrydhura p?r nj? shekull i k?put?n vargonjt? dhe ngrit?n krye kund?r zot?rimit t? gjith?pushtetsh?m t? matematik?s dhe t? shkenc?s. Poet?t ripohuan r?nd?sin? e ndjenjave, e p?rjetimeve, t? vet?dij?s njer?zore. Natyra, thoshin ata, duhet jetuar e nuk duhet rrokur n?p?rmjet raporteve t? ftohta matematike, duhet g?zuar drejtp?rdrejt pa e dhunuar me orgji racionaliste. Emocionet u ringjall?n, miti dhe simboli u rivitalizuan. Imagjinata e shp?rfillur u vu mbi arsyen, madje disa e shpall?n form?n m? t? lart? t? arsyes, sepse ajo na ofron t? v?rteta historike. Poezia rimori misionin fisnik?rues dhe shpirti i poetit i ktheu jet?n bot?s s? pashpirt. Duke mos e zgjatur m? tej me elemente t? karakterit historik le t? v?m? n? dukje edhe di?ka. Arritje t? m?dha t? mir?fillta shkencore kan? pasur pasoja n? t? mir? t? kultur?s artistike. Po marr vet?m dy syresh. N? shekullin e 19-t? nj? varg i gjat? hulumtimesh matematike kulmoi me vepr?n madhore t? Furiese (Joseph Fourier), i cili tregoi se t? gjith? tingujt, vokal? e instrumental?, t? thjesht? a kompleks?, jan? t? p?rshkruesh?m t?r?sisht me mjetet e matematik?s. Formulimit matematik nuk i shp?tonte bukuria e pazakont? e asnj? fraze muzikore. M? 1807 Furie paraqiti n? Akademin? Franceze t? Shkencave nj? teorem? me r?nd?si t? pashoqe. Teorema thoshte q? formula q? paraqit ?do tingull muzikor ?sht? nj? shum? termash t? trajt?s a sinbx. ?do term i till? paraqet nj? tingull t? thjesht?, t? themi tingullin e nj? diapazoni me frekuenc? e amplitud? t? vet?n. Pra, me fjal? t? tjera, ?do tingull muzikor sado kompleks ?sht? nj? kombinim tingujsh t? thjesht? si ata q? l?shojn? diapazon?t. P?r k?t? arsye teorikisht ?sht? e mundshme t? luhet simfonia e n?nt? e Betovenit (Beethoven), duke p?rfshir? edhe od?n korale, t?r?sisht vet?m me diapazon?. Ky ?sht? nj? nga rrjedhimet befasuese t? teorem?s Furie. Por matematika do t? thoshte me mjaft siguri fjal?n e vet p?r kombinimet harmonike t? tingujve, p?r thelbin e kompozimeve t? bukura muzikore, p?r ?shpirtin? e muzik?s. ?sht? di?ka e mrekullueshme q? m? abstrakti i arteve t? jepej besnik?risht n?p?rmjet m? abstraktes nd?r shkencat, ose po t? p?rdor fjal?t e Klajnit, ?m? i arsyetuari i arteve ?sht? v?rtet i af?rt me muzik?n e arsyes?. Duke u kufizuar n? nj? rrafsh thjesht praktik, analiza e Furies? ofroi njohuri t? dobishme n? projektimin dhe dizenjimin e pianove. Fjala vjen, u p?rmir?sua ndjesh?m vendosja e ?eki?eve n? m?nyr? q? t? eliminoheshin harmonikat e pad?shirueshme. Kur puna vjen p?r gj?ra tep?r t? holla, matematika dhe jo vet?m veshi, qoft? edhe absolut, ?sht? arbitri p?r nj? projektim t? p?rsosur. Studime t? ngjashme t? kolonave vibruese t? ajrit b?n? t? mundur p?rsosje interesante n? nd?rtimin e organove. Shum? prodhues instrumentesh i konvertojn? tingujt e instrumenteve t? tyre n? grafe dhe gjykojn? objektivisht p?r tingujt e instrumenteve n? fjal?. Ekuacionet e Maksuellit (Maxwell), q? p?rfshihen n? pes?shen kryesore t? ?ekuacioneve q? ia nd?rruan faqen bot?s?, paralajm?ruan me guxim realitetin fizik t? val?ve elektromagnetike, q? at?her? nuk mund t? detektoheshin eksperimentalisht. Herci (Hertz), q? e b?ri t? preksh?m k?t? realitet nj?zet e tre vjet pas ekuacioneve dhe dhjet? vjet pasi Maksuelli kishte mbyllur syt?, hodhi hapin e par? drejt send?rtimit t? nj? revolucioni teknik, prej t? cilit p?rfitoi e t?r? kultura njer?zore. Asgj? tjet?r t? mos z?m? n? goj?, mjafton t? p?rmendim q? radioja e televizioni i b?n? thesaret e k?saj kulture nj? pasuri q? nuk e g?zon vet?m nj? elit?, por masa tep?r t? gjera, mij?ra e mij?ra kilometra larg qendrave t? m?dha. * * * N? debatin p?r dy kulturat ?sht? p?rdorur shpesh referimi ndaj historis?. Por ithtar?t e tez?s se ?arja midis tyre ?sht? b?r? e pandreqshme parashtrojn? k?t? kund?rshtim: e pranojm? se ka ekzistuar unitet, kur kultura nuk ishte aq e diferencuar dhe kur mjaft protagonist? t? saj ishin mendje universale; k?to koh? kan? per?nduar nj? her? e mir? e pa kthim. P?rparimi shkencor sot ndodh me ritme t? pakrahasueshme e t? pap?rfytyrueshme; zhvillimet e risit? e shkenc?s, qoft? p?r t?u ndjekur n? vija t? p?rgjithshme k?rkojn? tanim? nj? p?rgatitje speciale, q? nuk e kan? dhe nuk mund ta ken? p?rfaq?suesit e kultur?s letrare-artistike e n? p?rgjith?si t? s? ashtuquajtur?s kultur? humaniste. At?her? si mund t?i sugjeroj? ?ide?, ?shtysa?, ?impulse? kjo e fundit kultur?s tekniko-shkencore? Meq? pik?risht kjo ?sht? pika vatrore e debatit, le t? p?rpiqemi t?u p?rgjigjemi pyetjeve: A ka ende ndonj? ndikim bota e kultur?s letraro-artistike n? veprimtarin? e k?rkuesve shkencor?? A ka ndonj? fill qoft? edhe t? brisht? lidhjeje pas t? cilit mund t? kapemi? S? pari, uniteti i dy kulturave nuk ?sht? kategori historike. Ai ka nj? baz? p?r t? mbetur i p?rjetsh?m, sepse t? dy kulturat kan? t? p?rbashk?t burimin e vet. Shkenca dhe arti jan? krijime njer?zore. Ato jan? produkte sublime t? nj? tendosjeje intelektuale n? t? cil?n vihen n? l?vizje mekanizma t? nd?rlikuar e t? larmish?m t? pun?s intelektuale, t? p?rsosur n? procesin e gjat? t? evolucionit biologjik e ca m? tep?r t? zhvillimit t? shoq?ris? njer?zore. Dekarti (Descartes) thoshte se t? gjitha dijet nuk jan? gj? tjet?r ve?se urt?si njer?zore, q? mbetet p?rher? e nj?jt? n? t? gjitha shfaqjet e saj ??sado t? larmishme t? jen? ato objekte ndaj t? cilave zbatohet; kjo larmi p?r t? nuk ka m? tep?r r?nd?si sesa ka p?r Diellin larmia e trupave t? ndri?uar prej tij?. Herman Veili (Hermann Weyl) n?nvizon se t? menduarit ?sht? di?ka mjaft homogjene dhe universale. ?I prirur nga nj? drit? e brendshme, ai nuk reduktohet n? nj? tog rregullash t? zbatuara mekanikisht dhe nuk ndahet aspak n? ?sektor?? me mure t? pap?rshkueshme (matematik, filozofik, estetik, historik, etj.)?. Af?rmendsh, n? procesin e hetimit shkencor mbizot?rojn? disa mekanizma, nd?rsa n? procesin e krijimit artistik dalin n? plan t? par? mekanizma t? tjer? q? kusht?zohen nga karakteri objektiv dhe pavetor i s? v?rtet?s n? shkenc? dhe nga tiparet subjektive t? artit dhe t? p?rthyerjes s? t? v?rtet?s artistike n?p?r prizmin e krijuesit. ??shtja shtrohet k?shtu: A interferojn? mekanizmat? A e pengojn? mekanizmat specifik? p?r artin pun?n k?rkimore-shkencore apo e ndihmojn? dhe e fuqizojn? at?? Personalitetet m? t? spikatura shkencore, q? jan? shquar sidomos p?r fuqin? e madhe krijuese, tregojn? ?far? stimujsh t? paz?vend?suesh?m jan? fantazia, imagjinata dhe n? m?nyr? t? posa?me mekanizmat e perceptimit artistik. P?r fat t? mir? ata kan? medituar thell? mbi p?rvoj?n vetjake dhe t? koleg?ve t? tyre si studiues, duke arritur n? p?rfundime t? p?rgjithshme q? e kan? pasuruar mjaft mendimin filozofik. Veili shkruante: ?T? merresh me matematik? ?sht? krejt e ngjashme si t? krijosh mite, let?rsi apo muzik?. Kjo ?sht? nj? nga fushat e veprimtaris? q? e karakterizon m? fort njeriun, n? t? cil?n shprehet thelbi i tij njer?zor, prirja p?r an?n intelektuale t? jet?s, q? del n? pah si nj? nga shfaqjet e harmonis? bot?rore.? Ka nj? lib?r v?rtet mbres?l?n?s, q?, duke huajtur nj? term muzikor, e kan? quajtur ?nj? fug? metaforike p?r mendjet dhe makinat llogarit?se n? frym?n e Liuis Kerolit (Lewis Carroll). ?sht? nj? lib?r q? shpjegon n? m?nyr? shum? t? zgjuar e zbavit?se idet? m? t? r?nd?sishme t? historis? son? intelektuale t? koh?ve t? fundit dhe nj? nd?r t? rrall?t q? ia p?rkujtuan nj?zetvjetorin e botimit t? tij. Libri i Daglas Hofshtadterit (Douglas Hofstadter) ka titullin ?G?del, Escher, Bach ? nj? kordon i art? e i p?rjetsh?m?, por shkurt njihet si GEB, sipas bashkimit t? inicialeve. ??i lidh k?to personalitete t? shquara: matematikanin dhe logjicienin austriak Kurt G?del (G?del), punimet e t? cilit n? fillim t? viteve ?30 sh?nuan nj? kulm t? paarritsh?m n? logjik?n matematike dhe treguan pamund?sin? e formalizimit t? plot? t? mendimit njer?zor, piktorin hollandez Esker (Maurits Cornelius Escher), mjeshtrin e paraqitjes s? marr?dh?nieve komplekse t? formave dhe t? figurave n? hap?sir?, realizuesin e sa e sa iluzioneve optike t? habitshme, kompozitorin gjenial gjerman dhe studiuesin e thell? t? muzik?s Johan Sebastian Bah (Bach)? Pik?risht p?rkime interesante n? struktur?n e t? menduarit t? tyre, p?rshk?nditje idesh q? n? m?nyr? t? sintetizuar Hofshtaderi i p?rdori p?r t? hedhur drit? n? arritjet m? t? fundit n? shkenc?n kompjuterike. Kassireri (Cassirer) duke u p?rpjekur t? analizoj? m? thell? ligjet e veprimtaris? kulturore t? njeriut dhe t? krijimeve t? tij: gjuh?s, miteve, fes?, artit, shkenc?s etj., ?sht? i mendjes se nj? ve?ori e p?rbashk?t q? i karakterizon t? gjitha ?sht? simboli. Ai sheh n? to ?fijet q? formojn? rrjet?n simbolike?, ?rrjet?n e thurur t? p?rvoj?s njer?zore?. ?Njeriu ? theksonte Kassireri ? prej koh?sh nuk jeton vet?m n? bot?n fizike, ai jeton edhe n? nj? far? bote simbolike.? Meq? ?arsyeja ?sht? nj? term mjaft adekuat, q? do t? duhej t? p?rfshinte t?r? format e jet?s kulturore t? njeriut n? gjith? pasurin? dhe larmin? e saj?, at?her? do t? ishte m? mir? t? z?vend?sohej p?rkufizimi i njeriut si qenie me arsye me p?rkufizimin animal symbolicum. Studimi i k?tyre formave simbolike mbi baz?n e kategorive t? p?rshtatshme strukturore duhet t? priret t?i shoh? ato si nj? t? t?r? orgaike dhe si nj? larmi variacionesh t? nj? teme t? p?rbashk?t. Le t? kthehemi edhe nj? here te mekanizmat mendor?. Tre patriark?t e m?dhenj t? shkenc?s, H. Puankareja (Poincar?), N. Bohri dhe A. Ajnshtajni (Einstein) jo rast?sisht n?nvizojn? (me nuanca t? pap?rfillshme) se mekanizmat ?specifik?? shkencor? dhe artistik? jan? komponente nj?lloj t? r?nd?sishme dhe t? nd?rthurura t? procesit krijues. Mileri (Miller), nj? njoh?s i sakt? i veprimtaris? s? k?tyre kolos?ve, thot? se kjo ndodhte, sepse n? studimet e tyre ?kufijt? midis disiplinave fshiheshin e zhdukeshin shpesh dhe ata at?her? nuk i parap?lqenin as deduksionet logjike, as v?zhgimet empirike induktive, por mendimin e vizualizuar dhe estetik?. Nga shkenc?tar?t e shekullit t? 20-t?, H. Puankareja ishte nd?r t? par?t q? shtroi problemin e njohjes harmonike, duke theksuar r?nd?sin? e kritereve estetike n? shkenc?. ?Natyrisht - shkruante Puankareja ? nuk e kam fjal?n p?r at? bukuri q? bie n? sy, p?r bukurin? e cil?sive dhe t? vetive t? dukshme ? Kam parasysh bukurin? m? t? thell? e cila fshihet n? harmonin? e pjes?ve dhe rroket vet?m prej arsyes s? kulluar?. Ai rendit si nj? kriter themelor n? matematik? dhe n? shkenc? n? p?rgjith?si ?kriterin e eleganc?s?, q? ?sht? kriter estetik. Kriteri i eleganc?s s? teorive shkencore n? k?ndv?shtrimin e Puankares? ka shum? pika takimi me iden? e form?s n? estetik?, ashtu si? e kuptonin Kanti dhe Shileri (Schiller). Puankareja p?rpiqej ta lidhte kriterin e eleganc?s me afrin? befasuese, t? papritur t? gj?rave dometh?n? me metaforizimin si nj? nga mjetet shpreh?se universale t? artit. P?r hir t? k?saj zbulohen relacione e marr?dh?nie t? ngjashme, atje ku na kishin shp?tuar sysh. Zhvillimi i matematik?s moderne tregoi ?far? p?rspektivash hapi ky kriter ?estetik?. A. Ajnshtajni e plot?son Puankaren?. Sipas tij nj? teori shkencore duhet t?u p?rmbahet dy kritereve: ?p?rligjjes s? jashtme? dhe ?p?rsosm?ris? s? brendshme?. ?Kriteri i par? ?sht? i qart? ? shkruante Ajnshtajni. Teoria nuk duhet t? jet? kund?rth?n?se me t? dh?nat e p?rvoj?s. N? kriterin e dyt? nuk ?sht? fjala p?r raportet me materialin e p?rvoj?s, por p?r premisat e vet? teoris?, p?r at? q? mund ta quanim shkurt, ndon?se jo plot?sisht qartas, ?natyrshm?ri? apo?thjesht?si logjike? t? premisave (t? koncepteve dhe relacioneve themelore) midis tyre?. Dhe k?to kritere shtjellohen deri n? nj? nd?rthurje t? p?rfytyrimeve p?r t? v?rtet?n dhe bukurin?. Bertran Raselli (Bertrand Russell) do t? shprehej n? k?t? m?nyr?: ?Matematika ? ka jo vet?m v?rtet?si, por edhe nj? bukuri sip?rore ? me nj? past?rti sublime, t? aft? p?r p?rsosje, t? till? si ajo q? vet?m arti m? i madh mund ta shfaq?. Thelbi i mir?fillt? i k?naq?sis?, i ngaz?llimit, i p?rjetimit t? ndjenj?s s? t? qenit m? shum? se njeri, q? ?sht? guri i prov?s i shk?lqimit m? t? lart?, gjendet n? matematik? po aq sa edhe n? poezi.? E citova t? paperifrazuar , por ?ka ?sht? th?n? k?tu p?r matematik?n q?ndron plot?sisht, sipas mendimit tim, edhe p?r shkenc?n n? p?rgjith?si. Ekziston nj? bindje e rr?njosur, t? cil?n e shpreh k?shtu Sotua (Sautoy): ?Natyra, kur duhet t? zgjedh? mes s? sh?mtuar?s dhe estetikes, gjithmon? zgjedh k?t? t? fundit?. Edhe shkenca e ndjek k?t? rregull, prandaj ?sht? burim mrekullimi t? p?rhersh?m p?r ata q? e ushtrojn?. Kjo shpjegon p?rse shkenc?tar?t shpeshher? sikur hipnotizohen nga bukuria e fush?s q? l?vrojn?. Sesa e r?nd?sishme ?sht? bukuria n? shkenc? na e thot? Herman Veili n? nj? gjykim sintetik t? veprimtaris? s? tij si hulumtues: ?N? pun?n time p?rpiqem t? bashkoj t? v?rtet?n me t? bukur?n, por n?se m? duhet t? zgjedh nj?r?n ose tjetr?n, zakonisht zgjedh t? bukur?n?. Do t? doja ta ilustroja me nj? shembull mjaft kuptimplot?. Dihet q? hipoteza e Rimanit (Riemann), sipas s? cil?s zerot e funksionit zeta jan? t? vendosura t? gjith? n? drejt?z?n x = ?, ende nuk ?sht? v?rtetuar, ndon?se ?sht? konfirmuar me nj? num?r kolosal rastesh. P?rse matematikan?t besojn? te kjo hipotez?? Besimi i tyre ?sht? thjesht venerim p?r bukurin?. Nj? zero jasht? drejt?z?s do t? ishte, citoj, ?si nj? njoll? n? nj? peizazh madh?shtor?, nj? disonanc? n? nj? simfoni t? mrekullueshme?. P?r Enriko Bombierin (Enrico Bombieri) ja ??kishte p?r t? ndodhur sikur t? v?rtetohej q? hipoteza e Rimanit t? jet? e rreme: ?Ta z?m? se shkoni n? nj? koncert. D?gjoni muzikant?t t? luajn? n? nj? harmoni t? p?rsosur. Befas, nj? buri e madhe z? t? luaj? fort, kaq fort sa i mbulon, i mbyt gjith? instrumentet e tjera?. Ka kaq bukuri n? bot?n matematike saq? nuk mundim, nuk duam q? Natyra t? ket? parap?lqyer nj? univers disonant, ku hipoteza e Rimanit t? ishte e rreme. Dhe kur punohet me kritere t? tilla, produktet shkencore shpesh kan? nj? bukuri t? mir?fillt?, prandaj fizikani i madh, lordi Reilei (Raleygh) thoshte: ?Ato evokojn? ?ndje dhe nj? d?shir? t? t?r?fuqishme e t? pap?rmbajtshme p?r t? th?n? Amin, amin!?. M? lejoni t? b?j nj? digresion t? vog?l. N? vjesht? t? 1998-s revista amerikane ?Mathematical Intelligencer? ftonte lexuesit e saj t? renditnin sipas nj? sistemi pik?sh formulat m? t? bukura matematike. Iu p?rgjigj?n k?saj ftese nj? num?r mjaft i madh vetash, nd?r ta edhe matematikan? t? shquar. Pas mbylljes s? k?tij ?konkursi origjinal bukurie? n? nj? nga numrat e revist?s n? fjal? u botua lista me 15 formulat m? t? bukura. P?rzgjedhja ishte e goditur, ?ka tregon se v?rtet ka nj? bukuri objektive, q? ndihet e perceptohet realisht. Kreun e list?s e zinte nj? formul? e Ojlerit (Euler): ei? = ?1, e cila lidh n? m?nyr? befasuese tre numra t? famsh?m, q? prapa tyre kan? nj? histori t? t?r?: ? ? n?, raportin konstant t? perimetrit me diametrin e ?do rrethi, natyra e s? cil?s sfidoi mendimin e lasht? grek, sepse ishte dramatikisht e g?rshetuar me problemin e kuadratur?s s? rrethit, e ? n?, baz?n e logaritmeve neperiane, nj? instrument i r?nd?sish?m matematik dhe nj?sin? imagjinare i (i2 = ?1), q? u p?rdor p?r krijimin e nj? bashk?sie t? re numrash, t? ashtuquajturit numra kompleks?. Formula e Ojlerit ka nj? thjesht?si t? mahnitshme. T? nj?jtin lakoniz?m dhe p?rsosuri formash kan? ekuacionet e Maksuellit, q? ng?rthejn? n? vetvete nj? teori t? t?r?, teorin? e dukurive elektromagnetike. Meq? ra fjala p?r thjesht?sin?, studiues q? jan? marr? me k?t? problematik? v?n? n? dukje se k?rkimi dhe zbulimi i saj nxit p?rjetime estetike. Gjetja e ligjeve t? p?rgjithshme, q? e sjellin nd?rlikueshm?rin? e dukurive t? shum?llojshme t? natyr?s n? nj? thjesht?si t? madh?rishme bart vlera estetike t? padiskutueshme. N? k?t? v?shtrim ?mohet, p?r shembull, ligji periodik i elementeve, me t? cilin Mendelejevi sh?nonte sjelljen e nd?rlikueshm?ris? s? vrojtuar n? nj? thjesht?si t? habitshme e plot ligje t? tjera. Aspekti estetik b?n m? t? prekshme iden? e universalizmit n? njohjen e realitetit. Aktet e njohjes, t? ngjizura mes p?rjetimeve t? thella t? ndjenjave e t? bukuris?, t? mistereve t? fsheht?sis? e t? zbulimit, p?rb?jn? at? q? Ajnshtajni e quante ?ndjenja fetare kozmike?. Pas paganizmit apo fes? s? frik?s, pas krisht?rimit apo fes? s? moralit, kjo do t? ishte ?feja e dijes, e lart?simit dhe e fisnik?rimit t? shpirtit n? p?rpjekjet p?r rrokjen e drit?s hyjnore t? saj. K?t? drith?rim t? shpirtit ? n?nvizonte Ajnshtajni ? ?sht? v?shtir? t?ua shpjegosh njer?zve q? nuk e kan? provuar. Pa drit?n e brendshme ?sht? e pamundur p?r njeriun krijimtaria si shfaqje e thelbit t? tij. Sikur ajo t? kufizohej vet?m me nj? aspekt (p?r shembull, logjiko-matematik) do t? ishte ashtu si drita e yjeve, e bukur, e qart?, por e ftoht? dhe jasht?njer?zore. Si? dihet, n? zhvillimin e shkenc?s periudhat e nj? p?rparimi t? qet?, rutinor, q? rrjedh brenda nj? shtrati t? formuar, p?rk?mbehen me thyerje, shembje t? teorive tradicionale e parashtrim t? ethsh?m hipotezash t? guximshme. N? qoft? se n? periudhat e qeta mbizot?ruese jan? aspektet formalo-logjike t? procedurave intelektuale, n? ?astet e krizave, ndryshimeve, kthesave b?het i nevojsh?m rebelimi p?r t? sfiduar despotizmin formalo-logjik dhe p?r t?i dh?n? p?rpar?si intuit?s, fantazis?, imagjinat?s. Shkenca gjithmon? ?sht? nj? kombinim i logjikes me intuitiven. Logjika pa intuit?n nuk krijon informacion t? ri, por vet?m v? n? dukje informacionin q? p?rmbahet n? premisat fillesatare. Logjika sanksionon ngadhnjimet e intuit?s; ajo ?sht? nj? far? higjiene p?r t?i mbajtur idet? intuitive t? sh?ndetshme e t? forta. Por pa intuit? s?ka krijimtari, nd?rsa skemat logjike, sipas Ajnshtajnit, n? vetvete nuk kan? vler? ontologjike. Le t? marrim p?r ilustrim nj? ?ast fluturimi gjenial t? intuit?s, t? huajtur nga historia e fizik?s e shekullit t? 20-t? e pik?risht nd?rtimin e modelit t? atomit t? paraqitur prej Nils Borit. Modeli i Borit u nd?rtua mbi baz?n e fakteve tep?r fragmentare dhe, si? dukej at?her?, krejt t? shk?putura. N? k?t? fush? studimesh p?rjetohej ndjesia sikur toka t? largohej nga k?mb?t dhe nuk gjendej kund nj? truall i fort?, ku mund t? nd?rtohej di?ka. Skemat logjike ishin jasht? loje, t? mbetura pa objekt ndaj t? cilit t? zbatoheshin. Por mrekullia ndodhi: nj? baz? e l?kundshme e plot kund?rth?nie i lejoi Borit, njeriut me intuit? t? jasht?zakonshme dhe me nuhatje t? holl? t? gjente ligjet e vijave spektrale dhe t? mb?shtjelljeve elektronike t? atomeve e t? kuptonte edhe r?nd?sin? e tyre p?r kimin?. Ajnshtajni e krahasonte k?t? ndri?im t? beft? t? intuit?s me muzikalitetin m? t? lart? n? l?min e mendimit. Intuita fillestare, sipas vler?simit t? tij, ?sht? tep?r e af?rt me at? ?ast t? krijimtaris? muzikore, p?r t? cilin fliste kompozitori m? i dashur dhe m? kongjenial p?r Ajnshtajnin ? Mozarti. Ky i fundit sillte nd?rmend at? p?rjetim ?kur n? nj? ?ast e d?gjon t? gjith? simfonin? ende t? pashkruar?. Intuita fillestare i paraprin simfonis? s? deduksioneve, llogaritjeve dhe eksperimenteve, madje ajo sugjeron rrug?n m? t? shkurt?r p?r nj? kontroll empirik efikas. Asnj? zbulim me r?nd?si t? madhe nuk ?sht? b?r? n?p?rmjet deduksionit logjik ose n?p?rmjet fuqizimit t? baz?s vrojtuese.Kusht i nevojsh?m p?r krijimtarin? ?sht? ta ler? mendjen t? bredh? e papenguar prej ngurt?sis? s? dijes s? pranuar dhe t? rregullave konvencionale. Mbase, t? menduarit q? i paraprin nj? zbulimi ?sht? i tipit t? mjegullt (fuzzy), nj? nd?rloj? e k?rkimit t? rastit p?r nj? kuad?r t? ri, q? t? shpjegoj? racionalisht p?rvoj?n e kaluar dhe fakte q? n? skemat tradicionale ndjehen si n? nj? shtrat prokrustian dhe e arsyetimit t? n?nvet?dijsh?m p?r t? ngushtuar spektrin e mund?sive. Duke p?rshkruar aktin e krijimit Artur Kestleri (Arthur Koestler) thot?: ?N? faz?n p?rfundimtare t? zbulimit kodet e arsyetimit t? disiplinuar pezullohen, ashtu si? ndodh kur je n? gjum?. ?nd?rrimi, fluturimi i mendimit, kur rrjedha e ideimit ?sht? e lir? t? endet prej gravitetit t? vet emocional si t? thuash n? nj? m?nyr? duksh?m pa kurrfar? ligji?. Tomas Kuhni n? librin e vet ?Struktura e revolucioneve shkencore? thekson se sidomos n? periudha krizash, aft?sit? analitike q? shfaqen aq qart? n? shkencat natyrore duhet t? kombinohen me aft?sit? p?r t? v?n? re e p?r t? ndier prirjet e reja, t? cilat shpesh her? n? fillim shprehen vet?m me gjuh?n e p?rfytyrimeve estetike dhe artistike. ?sht? interesant t? sh?nojm? se n? disa raste ?kriza? s? pari ?sht? ndier thjesht emocionalisht si nj? ?bezdi?, ?si munges? konforti? prej skemave t? vjetra njoh?se dhe jo si inkoherenc? logjike e tyre. Pra, nj? arsyetim logjik i hipertrofizuar, i hyjnizuar, ?sht? i d?msh?m edhe n? shkenc?, sepse mund t? b?het penges? p?r p?rparimin e saj. Po t? mos ?lajthit?sh? kund?r arsyes, mund t? v?rtitesh shterp?risht si brenda nj? qerthulli. P?r paradoks ?shmangia m?katare nga skemat racionaliste? shprehet nga mjesht?r t? mendimit racional. Kjo i dallon mendimtar?t e m?dhenj nga epigon?t e racionalist?ve, Faustin nga Vagneri, krijuesit nga adept?t e ?qart?sis?? tradicionale. Q? k?tej rrjedh se aspektet e tjera jo mir?filli logjike t? veprimtaris? intelektuale duhen stimuluar, mprehur dhe ushtruar. K?t? mund?si e ofron pik?risht kultura ?tjet?r?, sidomos letraro-artistike, e cila nuk ka ndikim t? vog?l. Ajo ?sht? faktor me pesh? n? krijimin e klim?s intelektuale t? epok?s. Ja p?rse duhet simbioza e shkenc?s me artin. Madje mjaft stimuluese ?sht? edhe mikroklima e mjediseve m? t? ngushta intelektuale. P?r t? ilustruar k?t? po marr nj? shembull q? m? duket mjaft kuptimplot?. N? vitet ?20 t? shekullit t? kaluar q?lloi q? n? Shkoll?n e lart? teknike t? Zurihut t? punonin Herman Veili, Ervin Shr?dingeri (Erwin Schr?- dinger), Volfgang Pauli. Ata i karakterizonte nj? horizont shum? i gjer? interesash kulturore dhe takimet e tyre shnd?rroheshin n? kuvendime t? gjalla e shk?mbime t? frytshme idesh e vler?simesh, q? i pasuronin intelektualisht. Nuk ishin k?to nj? kalimkohe i k?ndsh?m, por, si? e d?shmojn? edhe vet? n? kujtimet e tyre, ndikonin si nj? lloj lubrifikanti q? mekanizmat mendor? t? mbaheshin n? eficienc? t? plot? dhe t? punonin me rendiment t? lart?. Nuk ?sht? rast?si q? kjo koh? p?rb?n n? krijimtarin? e shkenc?tar?ve t? m?dhenj q? p?rmenda nj? nga periudhat m? t? frytshme. Po ndalem n? nj? shembull tjet?r t? k?saj natyre. Shum?kush q? e ka d?gjuar pohimin e famsh?m t? Ajnshtajnit ?M? tep?r kam p?rfituar nga leximi i veprave t? Dostojevskit sesa nga punimet e Gaussit? i ?sht? dukur i ?uditsh?m; kjo p?rligjet po t? kihet parasysh q? Gaussi ishte, si? e quanin, ?princeps mathematicorum?, mbreti i pakuror?zuar i matematik?ve t? shekulli t? 19-t?. Studiuesit e universit ajnshtajnian i ka intriguar th?nia q? zura n? goj? m? lart dhe kan? arritur n? p?rfundimin q? ndikimi intelektual dhe moral i Dostojevskit n? jet?n ideore t? shekullit t? 20-t? u projektua n? drejtimin q? ndiqte Ajnshtajni si nj? komponente shum? e fuqishme p?rshpejtuese. Ajnshtajni q?mtonte n? let?rsin? artistike jo elemente t? bot?kuptimit shkencor, por impulse p?r k?rkimin. Ndikimi i krijimtaris? artistike n? krijimtarin? shkencore lidhet jo me p?rgjigjet pozitive, por me p?rgjith?simin estetik t? problemeve dhe t? aporive t? tablos? s? vjet?r t? bot?s, me intensitetin e nd?rgjegj?simit p?r kund?rtit? dhe nd?rlikimin e pafund?m t? struktur?s s? bot?s. Nj? vet?dij?sim i till? i shnd?rron aporit? e shkenc?s s? vjet?r n? impulse p?r shkenc?n e re. Forca e k?tyre impulseve, vlera historike e tyre shpjegohet me faktin se ato p?rvijohen e qart?sohen nga vet?dij?simi artistik e jo logjik dhe kan? m? tep?r efekt psikologjik. Studiuesit n?nvizojn? faktin se rr?nj?t psikologjike dhe efekti psikologjik i teoris? s? relativitetit jan? t? lidhura para s? gjithash me v?rtetimin e pamohuesh?m bind?s t? paradoksalitetit t? qenies. Teoria e relativitetit b?ri p?rshtypje t? thell? n? rrethet e gjera dhe ndryshoi karakterin e mendimit shkencor t? epok?s pik?risht sepse tregoi autenticitetin e paradoksit. Dostojevski ?sht? artist i paradoksit autentik. Dhe sado t? papritura, t? menj?hershme dhe paradoksale t? jen? kthesat e ngjarjeve, t? sjelljeve, t? replikave, ?do her? q? kthesa ?sht? p?rcaktuar, sjellja ?sht? kryer, batuta ?sht? hedhur, te romanet e Dostojevskit lexuesit i lind ndjesia e domosdoshm?ris? s? tyre univoke n? ftillimin e problemit, moral, filozofik a psikologjik qoft?. Melodiciteti dhe v?rtet?sia e disonancave m? bruske, e situatave m? fantastike ?sht? karakteristike p?r ?do vep?r t? Dostojevskit. Krijimtaria e Dostojevskit ?sht? nj? k?rkim tragjik i harmonis?. Ai e sheh q? harmonia e bot?s nuk mund t? jet? e thjesht?, ?euklidiane?, po t? p?rdorim shprehjen e Ivan Karamazovit n? bised?n me Aljosh?n. Ivan Karamazovi flet p?r harmonin? universale t? ?qenies joeuklidiane?. Ai thot?: ?? jam i bindur q? kur isha f?mij? se plag?t e vuajtjeve do t? p?rthahen e do t? zhduken, q? i t?r? komizmi fyes i kontradiktave njer?zore do t? davaritet si nj? mirazh mjeran, si nj? trillim i ndyr? i t? dob?tit, si atom i mendjes euklidiane njer?zore, se, n? fund t? fundit, n? finalen bot?rore, n? ?astin e harmonis? m? t? lart? do t? ndodh? e do t? shfaqet di?ka kaq e ?muar sa do t? mjaftoj? p?r t? gjitha zemrat, p?r t? zbutur t? gjitha zem?ratat, p?r t? lar? t? gjitha krimet e njer?zve, t? gjith? gjakun e derdhur prej tyre.? Nj? hap t? ri e shum? t? guximsh?m drejt k?saj harmonie hodhi Ajnshtajni. Mbase fizika do t? kaloj? nga gjeometria joeuklidiane rimaniane e bot?s n? nj? gjeometri m? t? p?rgjithshme e m? paradoksale, p?r t? cil?n ?sht? i af?rt synimi dostojevskian drejt harmonis? s? pakufizuar paradoksale t? qenies q? jehon jo vet?m n? fjal?t e replik?s s? Ivan Karamazovit, por e p?rshkon si nj? fill i pranish?m t?r? vepr?n e Dostojevskit. Ka edhe p?rkime t? ve?anta si ato q? v? n? dukje Kuznecovi n? ?Etyde p?r Ajnshtajnin?. Nj? nga idet? m? karakteristike t? fizikanit gjenial ?sht? ideja e relacioneve fizike invariante n? lidhje m? transformimin e sistemeve inerciale t? referimit. Edhe n? vepr?n e Dostojevskit hasim ?invariantet? e tij. K?to nuk jan? idet? e heronjve, por disa ve?ori psikologjike t? tyre e pik?risht raportet me idet?. Invariante jan? edhe m?nyrat me t? cilat zbulohet bota shpirt?rore e heronjve, pra, ajo q? mund t? quhet poetika e Dostojevskit. Nj? tipar tjet?r i p?rbashk?t ?sht? parap?lqimi p?r eksperimentin vendimtar. Heronjt? e Dostojevskit nuk synojn? t? v?rtetojn? idet? e veta n?p?rmjet nj? grumbullimi t? shkall?shkallsh?m konfirmimesh q? sjellin situata t? ve?anta, por n?p?rmjet nj? eksperimenti mizor, t? vet?m. Gjith?ka ?sht? p?rqendruar n? nj? sken? vendimtare dhe duket se n? k?t? sken? jehon p?rgjigjja p?r ??shtjen e shtruar morale dhe filozofike. T? nj?jt?n gj? e gjejm? tek Ajnshtajni, i cili kuturis n? eksperimentin m? t? skajm?, m? t? rrept?, n? eksperimentin crucis. Studiuesit e kan? t? v?shtir? t? zb?rthejn? shprehje t? tilla lakonike si kjo e Ajnshtajnit, mbi t? cil?n u p?rpoq?m t? hedhim pak drit?. Ata duhet t? njohin shum? mir? jo vet?m krijimtarin? e Ajnshtajnit, por t? njohin po aq mir? edhe vepr?n e Dostojevskit, madje ta p?rjetojn? aq thell? sa e ndiente Ajnshtajni, i cili nuk ka dh?n? nj? fill pas t? cilit t? kapen me siguri. P?r fat t? keq, ?n? punishten e shkenc?tarit ?sht? e ndaluar rrept?sisht hyrja? po t? shprehemi n? m?nyr? figurative. T?r? ajo pun? kolosale, tendosja e mendimit, hamendjet intuitive, p?rjetimet, zhg?njimet, entuziazmi, etj. fshihen me kujdes dhe me rrept?sin? m? t? madhe q? t? mos mbetet as gjurma e tyre m? e vog?l n? punimin shkencor. Ndryshe ndodh me personalitetet e sfer?s artistike. Ateliet? e tyre jan? t? hapura; ata na ftojn? n? studio; rr?fehen publikisht her? pas here. Veprat q? nxjerrin duarsh mbartin gjurm?t e pashlyeshme t? personaliteteve t? tyre, jehona mbresash subjektive, cop?za autobiografie t? tjet?rsuar. ?Arti jam un?? thoshte Viktor Hygoi (Victor Hugo) dhe shtonte si kund?rpesh? ?shkenca jemi ne?. Ky ndryshim ka nj? rol t? vetin n? p?rvijimin e dihotomis? s? kultur?s dhe ndarjes s? saj n? ?dy kultura?. N? shekullin e kaluar jan? b?r? p?rpjekje me interes t? padyshimt? p?r t? ndri?uar disa sekrete t? pun?s krijuese t? shkenc?tar?ve t? m?dhenj. M? tep?r kan? qen? ?zhbirime? t? vetvetes q? ua detyrojm? dijetar?ve gjenial?, t? cil?t i karakterizon nj? kultur? shum?faq?she. Jan? mrekulli me t? cilat duhet m?kuar nj? publik i gjer?, sidomos t? rinjt?. Ato jan? mish?rim konkret i universalizmit t? kultur?s. Diferencimi i kultur?s ?sht? nj? proces sa i pashmangsh?m aq edhe i domosdosh?m. P?r t? minimizuar nj? fare efekti shterp?zues t? tij, antidoti m? i mir? ?sht? zbulimi dhe kultivimi i prirjeve integruese q? bashk?shoq?rojn? dialektikisht diferencimin. K?to nuk u shp?tojn? sysh vet?m njer?zve me formim intelektual me spekt?r t? gjer? shtrirjeje. Sot, zon? e k?rkimeve m? intensive dhe e rezultateve m? madhore jan? shkencat e t? ashtuquajturit brez kufitar, ku nd?rthuren dy apo m? shum? disiplina. Aty ?sht? p?rvijuar nj? problematik? q? s?mund t? p?rballet kurrsesi me arsenalin e mjeteve t? p?rpunuara brenda nj? disipline. K?tu garanci p?r sukses ?sht? kombinimi apo m? mir? hibridizimi i ideve nga fusha q? jo shum? koh? m? par? konsideroheshin t? larg?ta. P?r ta mbyllur do t? shtoja edhe di?ka. Pedagog?t e shquar kan? zbuluar se pa v?n? n? l?vizje emocionet njer?zore nuk mund t? ket? p?rvet?sim t? mir?fillt? t? dijeve. Paraqitjes s? that?, t? sistematizuar deri n? m?rzi, n? veprat e tyre ia z? vendin nj? informacion i p?rcjell? me gjuh? t? figurshme artistike, me pyetje t? befta q? nxisin intuit?n, me hamendje q? duhen kontrolluar. E them pa ngurrim q? p?rdoret nj? arsenal tipik mjetesh artistike. Variacionet e Poliait (Polya) p?r nj? problem t? r?ndomt?, t? kryera me teknik?n e variacioneve t? nj? teme muzikore, metaforat befasuese t? Hin?init, alternimi i meditimit t? thell? me lirizmin e holl? te Vejli, dialogu i shkath?t e me tension dramatik i Renjis? (Renyi), etj., etj. jan? tep?r mbres?l?n?se. Kur dija shkencore transmetohet me t?r? instrumentet e sprovuara t? nj? kulture integrale, idet? e saj p?rvet?sohen m? leht?. Natyrisht ?do gj? ka mas?n e vet dhe do ustan? e vet. P?r n? ka fush? n? t? cil?n i duhet p?rmbajtur k?saj rregulle t? art? kjo ?sht? pa dyshim ajo e popullarizimit t? shkenc?s dhe e njohjes masive t? p?rparimit shkencor. Ka nj? lloj alergjie t? nj? pjese t? krijuesve artistik? ndaj njohjes disi m? t? thelluar t? arritjeve shkencore. Kjo alergji shpesh ?sht? nj? paragjykim i trash?guar q? fiton forc?n e zakonit t? rr?njosur. Ajo t? privon nga mbresa t? fuqishme dhe nga nj? k?naq?si e ve?ant? e mir?fillt? estetike, t? cilat i ofron ndjekja e interesuar e p?rparimit shkencor. Natyrisht, t? zbulosh bukurin? n? k?t? fush? e n? nj? far? m?nyre edhe ta ndjesh at? n? qenien t?nde k?rkon pa tjet?r p?rgatitje. Gjithkush q? i ?sht? p?rkushtuar nj? fushe tjet?r i trembet mundit q? k?rkon ajo, por nuk ka as koh?n e duhur p?r t? arritur nj? prag t? till?, p?rtej t? cilit hapet ai horizont josh?s k?naq?sish t? paprovuara. P?r fatin ton? sot n? bot? ekzistojn? popullarizues t? nj? klasi t? lart?, me kompetenc? t? lakmueshme shkencore dhe me aft?si t? rralla p?r t?i b?r? t? prekshme idet? m? themelore t? arritjeve t? m?dha shkencore. Kryevepra t? k?tij zhanri, q? do t? ishte sempliste t?i karakterizonim me termin konvencional ?popullarizuese? p?r nivelin e lart? t? trajtimit, formojn? nj? bibliotek? t? t?r? mjaft t? pasur. Botime t? tilla kryejn? edhe misionin fisnik t? p?rpjekjeve p?r nj? kultur? sa m? t? universalizuar. ?sht? m?kat q? publikut ton? po i mungon ky thesar, q? t? gjitha vendet e p?rparuara e konsiderojn? nxitje t? fuqishme jo vet?m p?r progresin tekniko-shkencor, por edhe p?r t? krijuar klim?n e sh?ndetshme p?r nj? zhvillim t? ekuilibruar intelektual, me pasoja t? frytshme n? ?do fush? t? veprimtaris?. > Date: Tue, 29 Jan 2008 01:44:40 +0900 > From: ardian582 at gmail.com > To: cun-tirone at hotmail.com > Subject: Re: [AlbClub] Sokrat i vuajtur ... safi > CC: alb-club at alb-net.com > > Tatjeta Tironc, > > ku muj m'e gjete ate esene e Alekos, sepse jam i interesuem m'e lexue? > Qysh u transmetue ktu, ai thote qe punishtja e shkences asht e mbyllun > per publikun, gja me t'cilen syn pajtohem. Shkenca asht e hapun, por > vet natyra e saj asht e atille qe n'ate punishte s'casjen te tane, > sepse lyp mund e ka telashe. Per dallim prej artit, ku secili mundet > me u duke si artist a shijues, apo prej vepres artistike, ku tyrlifare > kici, shundi, berllogu, skice, tentative, papjekurine, dembelie, a > deliri, lejue prej des gustibus non est disputandum, n'shkence lypset > rezultat e saktesi, pengesa qe ndalojne shumekend me i hy punishtes. > > I lumte Perelmanit, sepse me t'vertete asht devalvue botimi shkencor > si veprimtari prej klaneve t'botimeve e financimeve. Problemet e > vetereferimeve, vrapimi mbas impact factor-it, e jo mbas temes > shkencore, renditja e numrit t'botimeve, pa u fokusue n'problemin e > zgjidhun, me t'vertete po m'pengon. Shpresoj qe e fiton ai ket beteje > per mue. > > Problemi i luftes me establishmentin n'shkence s'asht i ri. Qysh > n'fillim, Njutoni e Huku jane perla per ate se cili e ka gjete ligjin > e gravitetit. Njutoni, si nji burre i vertete shkence, ka bo fjale > edhe me Lajbnicin per njehsimin infitezimal. E permenda edhe ma heret > rastin e Bolcmanit qe u desht me ba vetevrasje se njerzit s'i zajshin > bese atomit t'tij. Por, mbi t'gjitha m'prek rasti i Stukelbergerit > (Ernst Carl Gerlach Stueckelberg, Baroni Kryezot i Perandorise > s'Shejte Romane t'Kombeve Teutonike t'Brajdenbahut n'Braidenshtajn e > Melsbah, profesor i fizikes s'grimcave elementare n'universitetet e > Gjeneves e Luzanes). Ky i ka zgjidhe tri probleme t'fizikes, per > t'cilat tjeterkush i ka marre Cmimet Nobel. Me nji interviste ka thane > "ne rrnojme shume gat". > > Sa per shoqnine, ajo e do masen, gjethcka me mase, edhe mencunia, edhe > ndershmenia, edhe budallakia, edhe hajnia. > > Tana t'mirat, > Ardiani > > Shtese: analize ligjit t'Hukut per gravitetin: > Sa ma shume qe largohemi prej Tokes, graviteti i saj bahet gjithnji e > ma i dobet. Por, t'supozojme t'kunderten, le ta marrim qe bahet ma i > forte. A kish mujte Hana m'u sjelle rreth Tokes n'orbite? Nese po, > nese nji sistem i tille planetar kish me qene i mundshem, ku kish m'e > pase qendren Dielli? _________________________________________________________________ Helping your favorite cause is as easy as instant messaging.?You IM, we give. http://im.live.com/Messenger/IM/Home/?source=text_hotmail_join From PKulla at aol.com Tue Jan 29 07:55:50 2008 From: PKulla at aol.com (PKulla at aol.com) Date: Tue, 29 Jan 2008 07:55:50 EST Subject: [AlbClub] Sokrati i vuajtur... Message-ID: Cun Tirone shkroi: "Per ta mbyllur me historine e Perelmanit. Natyrshem te vjen pyetja, kur shoqeria konsideron ndershmerine cmenduri, cfare dreq shoqerie eshte kjo?!" Pyetje e lashte, qe nuk po gjen pergjigje. Rishtrimi i saj dhe trishtimi qe sjell ajo na ben te mos kemi shprese se do te jemi ne qe do ta gjejme ate pergjigje. Te korruptuarit qe perkrahin miq e shoke, jane grupe, jane shoqata, jane parti. Keta "te cmendurit" jane individe te mjere, krijesa te dashura, qe i kane dhene lende Dostojevskit per personazhet e tij. pk **************Start the year off right. Easy ways to stay in shape. http://body.aol.com/fitness/winter-exercise?NCID=aolcmp00300000002489 -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed From ngahalli at yahoo.com Wed Jan 30 04:32:54 2008 From: ngahalli at yahoo.com (Pseudonim NgaHalli) Date: Wed, 30 Jan 2008 01:32:54 -0800 (PST) Subject: [AlbClub] Me subjekt te rrezikshem:) In-Reply-To: Message-ID: <669276.15808.qm@web51505.mail.re2.yahoo.com> I dashur Faruk, une nuk ngul kembe pasi diskutimi nuk ka as karakterin as lenden te tille qe te me pozicionoje ne llogore. Mua me beri pershtypje gjetja (po e quaj keshtu) e At Zefit dhe e postova. Debati me pas, zbriti ne terma populiste te tipit "a kane faj (ndonjehere) popujt?!" (e thene disi ne menyre retorike, per te kuptuar me kete qe, afermendsh, popujt nuk kane kurre faj!!! "O popull, sa shume eshte bere ne emrin tend", ironizonte Cun Tirane). Ti shkon edhe me tej, duke me vene nje barrikade perpara, e duke me thene ne menyre aksiomatike se "Asnje autoritet fjale, asnje mendje e ndritur (dhe ne te dy mendojme se At Zefi eshte i tille), nuk ben me faj popullin, per gabimet e siperoreve te tij". Logjikisht, cilido qe mendon ndryshe, nuk ka shans te jete "mendje e ndritur"! Atehere une po e marr rrezikun ne sy:). Duke i qendruar serish memuarit "Rrno per me tregue", une kujtoj se nje nga habite dhe keqardhjet me te medha te At Zefit ishin turmat qe mbushnin rruget dhe kinemate ku terhiqeshin zvarre prelatet e katolicizmit shqiptar, ku peshtyheshin e shaheshin si Jezui 2000 vjet kaluar, ku denoheshin me vdekje... Ne fillimet e veta, libri tenton ti justifikoje, por me kalimin e faqeve (alias viteve) e sheh lehte se edhe At Zefi e pranon shperfytyrimin e njeriut shqiptar (tek e tek, te gjithe bashke bejne popullin, me se paku ne shumicen e tij). Paralelisht me ms-shkembimin tone, ne klub eshte permendur edhe Sokrati (packa se ne nje funksion tjeter). P.Kulla thote se te ndershmit e cmendur jane individe, te korruptuarit jane grupe... A te kujtohet nga historia se kush e coi drejt vdekjes Sokratin? Populli i "ndricuar" i Athines e coi, po thuajse me shumice dermuese (360 me 140 nga 500 anetaret e jurise. Athina ate kohe kishte dicka tek 2000 banore, ku grate, femijet dhe sklleverit nuk votonin). Dhe a te kujohet perse? Per korruptim te djelmoshave te athines (studenteve te tij) me frymen e mosbesimit tek perendite. Qytetaret e Athines qe na la "peshqesh" demokracine votuan per vrasjen e atij qe Platoni e quante "me te drejtin dhe me te mencmin ndermjet njerezve". A gabojne ndonjehere popujt? Ne vitin 1932, populli i ndricuar gjerman, me vote te lire solli si forcen me te madhe (ndonjehere) ne parlamentin gjerman Partine Nacional Socialiste te Punetoreve Gjermane (alias Nazistet). Ate qe ndodhi me pas nuk ka nevoje ta them... Po cfare eshte populli? Po cfare tjeter vecse bashkesia e te gjithe individeve brenda nje shteti (kryesisht). Ne kete kontekst duket pa sens te pyesesh "a gabon populli", sepse gabimi eshte gjithmone individual, bashkepunimi eshte thjesht rrethane renduese, dhe ne varesi te pasojes se ardhur nga ndermarja e nje veprimi te gabuar, gabimi i shume njerezve e ben me te rende, apo shume te rende pergjegjesine. Individet manipulohen, turmat akoma me lehte. A ka faj populli, apo vetem udheheqesit e tij (te zgjedhur ose jo)? Te thuash qe poplli asnjehere nuk ka faj, kjo eshte teper e lehte, madje kjo eshte ajo cfare te gjithe duam, pasi ne nje menyre a nje tjeter kjo na cliron nga cfaredolloj pergjegjesie mbi ate cka ndodhi, ndodh a pritet te ndodhe, duke e projektuar te keqen diku tjeter, kryesisht tek lidershipi (shume me lehte kur ai ka ardhur ne pushtet "jo me voten e lire" - ndonese ne rastin ardhjes se perfaqsuesve te Frontit Antifashist Nacional Clirimtar ne pushtet debati serish mbetet i hapur, pasi megjithe manipulimet, pranohet se populli:) ne shumice votoi per ta dhe jo per ata "te tjeret"). Populli nuk ka kurre faj - kjo me kujton cdo femije, qe ndersa perballet me qortimin/ndeshkimin e prindit per nje sjellje te keqe, mundohet te mbrohet me faktin qe "po me mua ishte edhe Goni, Vjollca dhe Altini" (pra:), nuk isha vetem, por me shoke, ishim i gjithe populli i femijeve te pallatit, ndaj faji behet me i lehte. Me kete logjike, sa me shume femije te kene kryer ate akt, aq me shume davaritet ndjenja e fajit dhe faji vet. Me kujtohet "Armiku i popullit" nga Henrik Ibsen (apo ndoshta Artur Miller?). Personazhi kryesor i saj, nje mjek, eshte nje qytetar i devotshem qe u thote te gjithe te tjereve te verteten ne sy. Ai, ndonese qendronte ne krah te se drejtes, u braktis nga miqte e tij dhe u fye e denigrua, u quajt "armiku i popullit" nga turmat e qorrepsura prej demagogeve. "Njeriu me i forte ne bote eshte ai njeri qe qendron i vetem" - eshte postulati i paharrueshem i kesaj vepre, qe edhe pse nje produkt letrar, eshte nje pasqyre e gjalle e iracionalitetit te masave. Sidoqofte, edhe une konkordoj se popujt nuk gabojne kurre:). Rrofte populli! NgaHalli Faruk Myrtaj wrote: Po, citimi juaj eshte i sakte, por i plote, qe te perftonit te drejten per ta cituar Pllumin sic ndodhi, citimi do te meritonte edhe pak fjali me siper: "Mbet se mbet gjithmone ?inema?ini i nanave qe kur idhnoheshin per fajet e femijeve leshojshin namen e madhe "U zhduksh ne ?inema?in"! Kjo nam? e perfshiu gjithe Shqiperine. Fill me pas vjen citimi juaj: "Ne vjetin 1960, mbasi shteti komunist per 50 vjet rresht kishte kalue nga orbita e Beogradit, n'ate te Moskes, po edhe aty nuk kishte kercik qe te ecte me hapin e Evropes lindore u shkeput andej dhe kaloi n'Azine e larget. Pothuej 20 vjet kinezeri shqiptare. Kulmi i deshprimit!" Ne pjesen e pare duket ashiqare se populli shqiptar as qe e ka shkuar ndermend miqesine me popullin kinez. Pra, nuk ka asnje shkak ta quajme mekat te tij lidhjen me "te ndryshmit e larget". Ne pjesen e dyte, citimin tuaj, po kaq qarte del se kete e ka imponuar Shteti Komunist, ai s'kishte kercik te ecte me hapin e Evropes (as lindore, e as perendimore). Pra, i nderuar?! Nuk kuptoj, pse ngulni kembe? Asnje autoritet fjale, asnje mendje e ndritur (dhe ne ete dy mendojme se At Zefi eshte i tille), nuk ben me faj popullin, per gabimet e siperoreve te tij. Sidomos kur ata nuk jane te zgjedhur! respekte, faruku On Tue, 29 Jan 2008 03:50:22 -0500, Pseudonim NgaHalli wrote: > *** AlbClub Discussion List *** > > > --------------------------------- Looking for last minute shopping deals? Find them fast with Yahoo! Search. -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed From gumeliri at gmail.com Wed Jan 30 10:39:02 2008 From: gumeliri at gmail.com (Pellumb Kulla) Date: Wed, 30 Jan 2008 10:39:02 -0500 Subject: [AlbClub] Kujt i duhen sensacionet? Message-ID: Kushdo q? ndjek shtypin shqiptar, mahnitet nga shpesh?ria e sensacioneve n? jet?n publike v?ndase. P?r dekada me rradh? ishim m?suar me nj? paj? mediatike me nj? uniformitet gjum?ndjell?s, kur ekrani qe mbushur n? kat?r cepat me fshat me fusha dhe shtalla, kur faqet e gazetave bardhezi ishin t? m?rzit?shme si sfond i nj? muri me tulla, pa kamare e dritare, me njoftime edhe m? t? m?rzit?shme akoma, mbi kubik?t e pyll?zimet, me reportazhe t? st?rgjatur mbi heronj q? punonin p?r vitet q? do t? vinin, me bot?n e jashtme t? dh?n? "n? rrug?n e saj drejt gremin?s s? pashmang?shme". Gazetat ngjanin si kopje t? nj?ra tjetr?s, p?r 365 me radh?. N? to nuk kish vrasje e grabitje, as aksidente, as tradh?tira bashkshortore dhe as helmime ?iftesh. Asnj? nudo!. Asnj? mis! Asnj? minist?r hajdut!?. ?sht? marramend?se tani t? shoh?sh t?r? ngjarjet q? zen? vend br?nda nj? dite apo nj? muaji n? Shqip?ri. Le t? them disa: - Nj? e treta e deputet?ve zbulohen si bashk?pn?tor? t? Sigurimit! - Ministri i transportit p?rvet?son qindra milion? euro! - Kryeministri ?sht? mafioz dhe transporton drog? me linja t? p?rhershme autobuz?sh. Ka vrar? nj? njeri n?n rrotat e makin?s s? tij e nuk jep aspak llogari! - Kryeministri q? e pason e ngre nivelin e korrupsionit m? lart. Ka qen? i interesuar dhe ka dor? n? vrasjen e bashkpun?torit t? tij m? t? af?rt! - Kryetari i partis? s? ish komunist?ve ?sht? biri i birit illegal t? mbretit Zog, armikut num?r nj? t? mas?s fanatike t? komunist?ve q? u konvertuan n? socialist? dhe q? ky i udh?heq! Ngjarje q? kap?rdihen pa p?rtypje, sensacione, bllofe, kaos? Kujt i interson kjo?! Dikujt apo disave u intereson ky kaos edhe pse n? t? jan? p?rzjer? emri dhe nderi i tyre. Dikujt i vete mbroth kur i le gazetat t? marrin vrapin pa ia t?rhequr frer?t. ?'nevoj? ka nj? deklarim solemn, se nuk do t? ket? m? nd?shkim p?r gazetar?t? Vet? autori i k?saj deklarate pa precedent, Sali Berisha, t?rthorazi, dy dit m? par? nga nj? peshkatar, (a shpik?s) sensacionesh, nj? far? K. Myftari akuzohej pa nj? pa dy, se "?si Enver Hoxha, ndjek shembullin e k?tij t? fundit; ashtu si Enver Hoxha u pajtua dhe n? nj? m?nyr? apo tjet?r influencoi q? t? eliminohet Qemal Stafa, q? akuzohej p?r vrasje politike, edhe Sali Berisha, pati nj? rol pak a shum? t? ngjash?m me duke u pajtuar q? t? eliminohet "Qemal Stafa" i tij Azem Hajdari, t? cilin Berisha, e shikonte ashtu si Enver Hoxha Qemal Staf?n, si rival bezdis?s". (Sot, 23 janar '08). Un? n? k?t? rast jam n? an?n e Berish?s dhe nuk dua q? kjo t? jet? e v?rtet?. Ndihem keq kur mendoj se teatri i politik?s shqiptare t? ket? arritur deri n? skenar? t? till?. A nuk i vjen Berish?s q? ne shqiptar?ve na ndyhet kaq keq i pari i qeveris?? A nuk i takon t'ia k?rkoj? k?t? llogari gazetarit dhe gazet?s? Apo do ta ler? n? heshtje, me q? ka premtuar q? n?n qeverisjen e tij shtypi mund t? b?j? hamendje nga m? t? llahtarshme pa ferr? n? k?mb?? Gazetarit i jepet mbrojtje, por n? Shqip?rin? e sotme ?sht? vrar? opinioni publik. Nuk gjenden m? ganxha ku t? lidhet mendimi e t? mb?shtetet opinioni publik. Edi Rama mund t? mos jet? i nj? mendje p?r p?rk?dheljen e gazetar?ve, si? b?n kund?rshtari i tij politik dhe po t? doj?, mund t'i tregoj? k?tij peshkatari sensacionesh der?n e gjyqit. Jam i bindur q? Myftari, - i nj?jti peshkatar, - nuk do t? sjell? dot prova, q? Kristaq Rama ?sht? pjell? ilegjitime, si fryt i dashurive t? mbretit n?p?r sarajet e tij. Si mund t? jetohet n? nj? vend t? till?? E kam t? p?rs?ritur sh?mbullin q? do t? jap, por ama ia vlen t? p?rs?ritet: Deputeti Dritan Prifti, minist?r i energjitik?s n? qeverin? e Met?s, ndodhet n? Gjermani, n? pritje t? nj? nd?rhyrje kirurgjikale.Ai nuk ?sht? m? minist?r dhe as Meta nuk ?sht? m? kryeminist?r. K?tij ia ka zen? vendin kryetari i partis? Fatos Nano. Ky n? kuadrin e katarsisit (pastrimit shpirt?ror) t? PS akuzon Priftin si njeri q? ka p?rvet?suar miliona dhe shpreh bindjen, se ai ka ?ar? ferr?n e hap fjal? p?r kirurgjira, por nuk do t? kthehet m? n? atdhe. Dritan Prifti le nd?rhyrjen e planifikuar dhe zbret n? atdhe menj?her?. Me nj? fjal?: ja ku m? ke! Dhe q? aty, para gazetar?ve deklaron se kryetari i Partis? Fatos Nano, para dy muajsh, i ?sht? lutur Priftit, kur ky ish minist?r, q? t? pastroj? dy milliard dollar? q? do t? vinin nga Bostoni! E p?r k?t?, thot? Prifti, ka dijeni edhe kryeminstri Meta dhe ministri i Financave, Angjeli. Gazetar?t vrapojn? tek Meta. Ky e v?rteton se akuza e Priftit ?sht? me baza e se Nanoja v?rtet e ka b?r? k?t? p?r?apje.Gazetar?t vrapojn? tek Angjeli. Edhe ky pranon se Nanoja e pat k?rkuar k?t? pun? t? ndyr?. E pa konceptueshme: nuk ndodhi asgj?! As Nanoja nuk i hodhi tre VIP-at e PS n? gjyq, as Prokuroria nuk l?vizi gishtin dhe as policia prangat. Bile as Opozita e Berish?s nuk e zgjati m? k?t? histori. ?sht? e qart?: t?r? k?ta aktor? jan? b?r? nj? mendje q? t? sabotohet opinioni publik. Aty t? t?r? cil?sohen bashk?pun?tor? t? Sigurimit, q? bashk?pun?tor?t e v?rtet? t? flen? t? qet?, se e t?ra kjo ?sht? n? favor t? tyre. T?r? akuzohen p?r p?rvet?sim milionash, q? p?rvet?suesit e v?rtet? t? humbin mes turm?s s? p?rvet?suesve fiktiv? e k?shtu t? mos merret vesh asgj?. K?saj i sh?rben dhe perdredhja fam?keqe e kryeministrit t? sot?m, q? pasi e akuzoi me t?r? m?katet q? mban dheu, kryeministrin pararend?s, me q?llimin p?r t? iniciuar l?vizjen "Nano-ik",dhe pastaj, p?r t? p?rligjur l?vizjen me kah t? kund?rt "Nano-hajde", deklaroi duke zbardhur dhemb?t, se t? gjitha akuzat e tij p?r kund?rshtarin nuk ishin t? v?rteta, por ishin loj?ra elektorale. E kush i ndalon tani njer?zit t? besojn? se i t?r? themelimi i PD-s? prej tij nuk ish nj? loj? elektorale. Retorika kund?r Hoxh?s e Alis? ishte loj? elektorale dhe vet? burgimet e Nexhmies dhe byroist?ve, nuk vinin ngase ai distancohej nga e kaluara, por se t? t?ra ishin pjes? e loj?s elektorale e k?saj loje t? fituar, q? na e mban doktorin tropojan n? maj? t? fronit! Loj? elektorale! Nuk gjendet precedenti n? t?r? jet?shkrimet e politikan?ve bot?ror?, ku k?ta t? ken? b?r? nj? p?rg?njeshtrim kaq t? paturpsh?m! Po kush mund t'ia k?rkoj? llogrin? atij? Opozita ka po aq nevoj?, e n? mos m? shum?, p?r ato sensacione Opinioni publik ?sht? i sabotuar e i plandosur p?rdhe! Fjal?t q? shkruajm? nuk kan? m? asnj? vler?! pk From bkopliku at infinito.it Thu Jan 31 03:46:07 2008 From: bkopliku at infinito.it (Bashkim Kopliku--->Infinito Home) Date: Thu, 31 Jan 2008 09:46:07 +0100 Subject: [AlbClub] Kujt i duhen sensacionet? References: Message-ID: <000801c863e5$c2ab5c90$7301a8c0@pc> P?rsh?ndetje z. Kulla dhe shumica e Alb-Club?sve, Shkrimi ?Kujt i duhen sensacionet?? ?sht? nj? perl?, q? duhet botuar s? paku n? nj? nga gazetat kryesore t? Shqip?ris?. Ju lutem z. Kulla, mos u mjaftoni vet?m me Alb-Clubin. Ju lutem shumic?s s? Alb-Club?sve, t? mos e keqkuptojn? k?t? k?rkes?: respektoj Alb-Clubin, ju respektoj shumic?n tuaj. Pakic?n po e le n? mjerimin e vet t? qenies nj? pikatore, dhe t? zilis? s? tyre p?r ata qe jan? pompa. Nderime. Bashkimi Bashkim Kopliku Phone: +355 52 23663 Mob: +355 0682200590 Email: optional: Please, send important e-mails on both addresses. ----- Original Message ----- From: Pellumb Kulla To: Alb-Club at alb-net.com Sent: Wednesday, January 30, 2008 4:39 PM Subject: [AlbClub] Kujt i duhen sensacionet? *** AlbClub Discussion List *** Kushdo q? ndjek shtypin shqiptar, mahnitet nga shpesh?ria e sensacioneve n? jet?n publike v?ndase. P?r dekada me rradh? ishim m?suar me nj? paj? mediatike me nj? uniformitet gjum?ndjell?s, kur ekrani qe mbushur n? kat?r cepat me fshat me fusha dhe shtalla, kur faqet e gazetave bardhezi ishin t? m?rzit?shme si sfond i nj? muri me tulla, pa kamare e dritare, me njoftime edhe m? t? m?rzit?shme akoma, mbi kubik?t e pyll?zimet, me reportazhe t? st?rgjatur mbi heronj q? punonin p?r vitet q? do t? vinin, me bot?n e jashtme t? dh?n? "n? rrug?n e saj drejt gremin?s s? pashmang?shme". Gazetat ngjanin si kopje t? nj?ra tjetr?s, p?r 365 me radh?. N? to nuk kish vrasje e grabitje, as aksidente, as tradh?tira bashkshortore dhe as helmime ?iftesh. Asnj? nudo!. Asnj? mis! Asnj? minist?r hajdut!?. ?sht? marramend?se tani t? shoh?sh t?r? ngjarjet q? zen? vend br?nda nj? dite apo nj? muaji n? Shqip?ri. Le t? them disa: - Nj? e treta e deputet?ve zbulohen si bashk?pn?tor? t? Sigurimit! - Ministri i transportit p?rvet?son qindra milion? euro! - Kryeministri ?sht? mafioz dhe transporton drog? me linja t? p?rhershme autobuz?sh. Ka vrar? nj? njeri n?n rrotat e makin?s s? tij e nuk jep aspak llogari! - Kryeministri q? e pason e ngre nivelin e korrupsionit m? lart. Ka qen? i interesuar dhe ka dor? n? vrasjen e bashkpun?torit t? tij m? t? af?rt! - Kryetari i partis? s? ish komunist?ve ?sht? biri i birit illegal t? mbretit Zog, armikut num?r nj? t? mas?s fanatike t? komunist?ve q? u konvertuan n? socialist? dhe q? ky i udh?heq! Ngjarje q? kap?rdihen pa p?rtypje, sensacione, bllofe, kaos? Kujt i interson kjo?! Dikujt apo disave u intereson ky kaos edhe pse n? t? jan? p?rzjer? emri dhe nderi i tyre. Dikujt i vete mbroth kur i le gazetat t? marrin vrapin pa ia t?rhequr frer?t. ?'nevoj? ka nj? deklarim solemn, se nuk do t? ket? m? nd?shkim p?r gazetar?t? Vet? autori i k?saj deklarate pa precedent, Sali Berisha, t?rthorazi, dy dit m? par? nga nj? peshkatar, (a shpik?s) sensacionesh, nj? far? K. Myftari akuzohej pa nj? pa dy, se "?si Enver Hoxha, ndjek shembullin e k?tij t? fundit; ashtu si Enver Hoxha u pajtua dhe n? nj? m?nyr? apo tjet?r influencoi q? t? eliminohet Qemal Stafa, q? akuzohej p?r vrasje politike, edhe Sali Berisha, pati nj? rol pak a shum? t? ngjash?m me duke u pajtuar q? t? eliminohet "Qemal Stafa" i tij Azem Hajdari, t? cilin Berisha, e shikonte ashtu si Enver Hoxha Qemal Staf?n, si rival bezdis?s". (Sot, 23 janar '08). Un? n? k?t? rast jam n? an?n e Berish?s dhe nuk dua q? kjo t? jet? e v?rtet?. Ndihem keq kur mendoj se teatri i politik?s shqiptare t? ket? arritur deri n? skenar? t? till?. A nuk i vjen Berish?s q? ne shqiptar?ve na ndyhet kaq keq i pari i qeveris?? A nuk i takon t'ia k?rkoj? k?t? llogari gazetarit dhe gazet?s? Apo do ta ler? n? heshtje, me q? ka premtuar q? n?n qeverisjen e tij shtypi mund t? b?j? hamendje nga m? t? llahtarshme pa ferr? n? k?mb?? Gazetarit i jepet mbrojtje, por n? Shqip?rin? e sotme ?sht? vrar? opinioni publik. Nuk gjenden m? ganxha ku t? lidhet mendimi e t? mb?shtetet opinioni publik. Edi Rama mund t? mos jet? i nj? mendje p?r p?rk?dheljen e gazetar?ve, si? b?n kund?rshtari i tij politik dhe po t? doj?, mund t'i tregoj? k?tij peshkatari sensacionesh der?n e gjyqit. Jam i bindur q? Myftari, - i nj?jti peshkatar, - nuk do t? sjell? dot prova, q? Kristaq Rama ?sht? pjell? ilegjitime, si fryt i dashurive t? mbretit n?p?r sarajet e tij. Si mund t? jetohet n? nj? vend t? till?? E kam t? p?rs?ritur sh?mbullin q? do t? jap, por ama ia vlen t? p?rs?ritet: Deputeti Dritan Prifti, minist?r i energjitik?s n? qeverin? e Met?s, ndodhet n? Gjermani, n? pritje t? nj? nd?rhyrje kirurgjikale.Ai nuk ?sht? m? minist?r dhe as Meta nuk ?sht? m? kryeminist?r. K?tij ia ka zen? vendin kryetari i partis? Fatos Nano. Ky n? kuadrin e katarsisit (pastrimit shpirt?ror) t? PS akuzon Priftin si njeri q? ka p?rvet?suar miliona dhe shpreh bindjen, se ai ka ?ar? ferr?n e hap fjal? p?r kirurgjira, por nuk do t? kthehet m? n? atdhe. Dritan Prifti le nd?rhyrjen e planifikuar dhe zbret n? atdhe menj?her?. Me nj? fjal?: ja ku m? ke! Dhe q? aty, para gazetar?ve deklaron se kryetari i Partis? Fatos Nano, para dy muajsh, i ?sht? lutur Priftit, kur ky ish minist?r, q? t? pastroj? dy milliard dollar? q? do t? vinin nga Bostoni! E p?r k?t?, thot? Prifti, ka dijeni edhe kryeminstri Meta dhe ministri i Financave, Angjeli. Gazetar?t vrapojn? tek Meta. Ky e v?rteton se akuza e Priftit ?sht? me baza e se Nanoja v?rtet e ka b?r? k?t? p?r?apje.Gazetar?t vrapojn? tek Angjeli. Edhe ky pranon se Nanoja e pat k?rkuar k?t? pun? t? ndyr?. E pa konceptueshme: nuk ndodhi asgj?! As Nanoja nuk i hodhi tre VIP-at e PS n? gjyq, as Prokuroria nuk l?vizi gishtin dhe as policia prangat. Bile as Opozita e Berish?s nuk e zgjati m? k?t? histori. ?sht? e qart?: t?r? k?ta aktor? jan? b?r? nj? mendje q? t? sabotohet opinioni publik. Aty t? t?r? cil?sohen bashk?pun?tor? t? Sigurimit, q? bashk?pun?tor?t e v?rtet? t? flen? t? qet?, se e t?ra kjo ?sht? n? favor t? tyre. T?r? akuzohen p?r p?rvet?sim milionash, q? p?rvet?suesit e v?rtet? t? humbin mes turm?s s? p?rvet?suesve fiktiv? e k?shtu t? mos merret vesh asgj?. K?saj i sh?rben dhe perdredhja fam?keqe e kryeministrit t? sot?m, q? pasi e akuzoi me t?r? m?katet q? mban dheu, kryeministrin pararend?s, me q?llimin p?r t? iniciuar l?vizjen "Nano-ik",dhe pastaj, p?r t? p?rligjur l?vizjen me kah t? kund?rt "Nano-hajde", deklaroi duke zbardhur dhemb?t, se t? gjitha akuzat e tij p?r kund?rshtarin nuk ishin t? v?rteta, por ishin loj?ra elektorale. E kush i ndalon tani njer?zit t? besojn? se i t?r? themelimi i PD-s? prej tij nuk ish nj? loj? elektorale. Retorika kund?r Hoxh?s e Alis? ishte loj? elektorale dhe vet? burgimet e Nexhmies dhe byroist?ve, nuk vinin ngase ai distancohej nga e kaluara, por se t? t?ra ishin pjes? e loj?s elektorale e k?saj loje t? fituar, q? na e mban doktorin tropojan n? maj? t? fronit! Loj? elektorale! Nuk gjendet precedenti n? t?r? jet?shkrimet e politikan?ve bot?ror?, ku k?ta t? ken? b?r? nj? p?rg?njeshtrim kaq t? paturpsh?m! Po kush mund t'ia k?rkoj? llogrin? atij? Opozita ka po aq nevoj?, e n? mos m? shum?, p?r ato sensacione Opinioni publik ?sht? i sabotuar e i plandosur p?rdhe! Fjal?t q? shkruajm? nuk kan? m? asnj? vler?! pk ______________________________________________________________ If you wish to unsubscribe, send a blank message to: alb-club-unsubscribe at alb-net.com , or visit Alb-Club's page at: http://www.alb-net.com/mailman/listinfo/alb-club -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed From ermiralibali at yahoo.de Thu Jan 31 08:11:50 2008 From: ermiralibali at yahoo.de (Ermir Alibali) Date: Thu, 31 Jan 2008 14:11:50 +0100 (CET) Subject: [AlbClub] Shqiptaret dhe komunizmi:)! In-Reply-To: Message-ID: <886400.99231.qm@web25803.mail.ukl.yahoo.com> Kam pershtypjen se nje pergjigje me te qarte per ceshtjen e kompabilitetit te shqiptareve me demokracine na e ka dhene Ukshin Hoti ne vepren e tij "Filozofia politike e ceshtjes shqiptare", te botuar ne 1995, me nje leter me te keqe se ajo e gazetave te kohes. Ai aty shtjellon konceptin e Demokracise Autentike. Sipas tij, cdo komb duhet te shpike dhe zhvilloje demokracine e vet. Per mua ajo kryeveper eshte bibla e shqiptareve. Pershendetje te gjitheve Ermir --------------------------------- Beginnen Sie den Tag mit den neuesten Nachrichten. Machen Sie Yahoo! zu Ihrer Startseite! -------------- next part -------------- HTML attachment scrubbed and removed From ngahalli at yahoo.com Thu Jan 31 08:58:12 2008 From: ngahalli at yahoo.com (Pseudonim NgaHalli) Date: Thu, 31 Jan 2008 05:58:12 -0800 (PST) Subject: [AlbClub] Shqiptaret dhe komunizmi:)! In-Reply-To: <886400.99231.qm@web25803.mail.ukl.yahoo.com> Message-ID: <886981.63505.qm@web51504.mail.re2.yahoo.com> Ermir Alibali wrote: Kam pershtypjen se nje pergjigje me te qarte per ceshtjen e kompabilitetit te shqiptareve me demokracine na e ka dhene Ukshin Hoti ne vepren e tij "Filozofia politike e ceshtjes shqiptare", te botuar ne 1995, me nje leter me te keqe se ajo e gazetave te kohes. Ai aty shtjellon konceptin e Demokracise Autentike. Sipas tij, cdo komb duhet te shpike dhe zhvilloje demokracine e vet. Per mua ajo kryeveper eshte bibla e shqiptareve. Nese nuk operojme bazuar ne standarte te njohura dhe te konsoliduara, rrezikojme shume. Demokracia perendimore (me dallimet e veta ne segmentin sidoqofte unik Europe - USA) eshte e tille si nje produkt spontan qindra vjecar. Demokracia made in albania (kosova, maqedonia, etj) mund te jete edhe nje demokrature (gjysem demokraci) apo diktablanda (diktature e bute) e cila te na shitet per variantin me te mire te mundshem qe ne (shqiptaret, maqedonasit, etj) dime te bejme. Kur gjykoj mbi kompatibilitetin e shqiptareve me demokracine, ky gjykim ngrihet mbi te tashmen, e cila sidoqofte dallon pozitivisht nga e kaluara (qofte edhe ajo e aferta: 1990). Kjo nuk do te thote ne asnje menyre qe une mendoj se ne asnejhere nuk do te jemi ne gjendje te ndertojme demokracine. Dallimet esenciale dhe elemente te tjere te kultures sone qe na bejne te jemi shqiptare dhe jo f.v. daneze, franceze, australiane apo zvicerane, do te japin pikerisht ate efekt ne sistem qe japin edhe gjetiu (pasi dallon ne elemente te vecante jo thelbesore por megjithate te paneglizhueshem menyra sesi eshte implementuar demokracia, ekonomia e tregut dhe shteti i se drejtes ne hollande apo ne Itali, ne Spanje apo ne Kanada). Problemi qe me shqeteson mua eshte KUR dhe CFARE DUHET BERE PER TA PERSHPEJTUAR? --------------------------------- Looki