[AlbClub] Thucididi dhe Lufta e Peloponezit

[D. K.]

Ideja e Batos per perkthimin e Tukididit eshte interesante, por mua me
kujtohet se kryevepren e tij e kam lexuar ne  shqip.
Pra ajo duhet te  jete perkthyer diku nga mesi i viteve 80.

Eshte nje vellim i konsiderueshem, me kopertine te kuqe, gati ne vishnje.
Kam po te njjeten pershtypje se ishte i rende ne te lexuar dhe vazhdimisht
ndjeja nevojen ti kthehesha edhe nje here cdo paragrafi.
Nuk jam i sigurte se i shkova deri ne fund.


Me ate qe zakonisht e quanim Aneks i Biblotekes Kombetare, ju
siguroj Bato,se  keni prekur dicka te rendesishme edhe te ekzistences sime,
vendi ku arrastisesha brenda televe me gjemba.

Kur lejfenizmi i regjimit preku edhe kulturen kombetere, diku nga 74 ne
Biblotekat e vendit kaloi nje komision i pameshirshem, qe futi  ne indeks
deri edhe poetet latine dhe vete veprat ne origjinal te De Rades.
Ne ate kohe shkruaja nej liber per te dhe nuk me jepnin origjinalin, por
transkiptimin e Andrea Varfit. Nuk gjykoj njeri, por une kisha nevoje per
origjinalin.

Per nje rastesi te cuditeshme Aneksi nuk u qeth aq rende. Them me vete se
mbase gjysma  erdhi nga pluhuri i madh qe ishte grumbulluar dhe faktit se
kjo gje u shkaktonte alergji  shume njerez dhe gjysma tjeter nga qe nuk u
preken as skedat, qe ishin po aq te ndohtura e me pluhur.

Mbas cdo kalimi aty, une n xitoja te merrja nje dush. Me kanoce, kuptohet.

Ishte fjala per nje pasuri te jashtezakoneshme, e mbledhur nga breza te tere
librofilesh, por pak edhe me pushken partiezne qe kishte zhvatur biblotekat
e familjve te njohura te kohes.

Libra me firmen e Lumo Skendos i gjeje rendom aty.

Nganjehere zbulimet ishin te pabesueshme. Me kujtohet se brenda nje
permbledhje bukolikesh te Andre Sheniese gjeta Spleen de Paris te Bodlerit,
qe sinqerisht nuk e njihja fare me pare.

Bibloteka e autorve antike ishte ende me e pasur. Herodoti e Tukididi ishin
te plote, Suetoni qe permendni ju  me kujtohet fare mire me jeteshkrimet e
12 Cezareve.

Duke qendruar ne ate kohe,mua me habiste fakti perse nuk u perkthye
kurre Jeteshkrimi i Plutarkut per Pirron e Epirit, nderkohe qe Shpetim Cucka
perkthente gati te gjitha Jetet Paralele.

Pergjigjen e gjeta duke lexuar vete ate jetshkrim qe gjeta nje dite te
Aneksi i famshem.

 Dhe ceshte e verteta e nje gje e tille pati nje ndikim shume negativ te
mua. Te pakten duke patur parasysh morozitetin shpirteror te asaj kohe.

Trajtimi i hidhur qe i ben Plutarku atij heroi qe ishte model edhe per vete
Skenderbeut, sipas nje letre qe i conte princit te Tarantos, duke i
trajtuar betejat e tij si fitore pa te ardhme ose trajtimi qe i ben kalimit
ne Itali dhe marshimit  qesharak drejt Romes, me rreqeth edhe sot.

Ku po shkonte xhanem?  Thyente disa garnizone gjate rruges, nderkohe qe Roma
nuk po kuptonte se cfare kerkonte dhe nuk organizoi ndonje ushtri te vertete
kunder tij.

Po me vrases ishte nje fakt tjeter qe sjell Plutarku.  Kur se fundi senati
caktoi  dy gjenerale qe do te merreshin me te, ata i derguan Pirros nje
leter fort interesante. Ne fakt ishte letra qe mjeku personal i Pirros, Ylli
Popa per shembell, i dergonte atyre dy gjeneraleve,  dhe qe u kerkonte ta
njoftonin kur donin qe ai te helmonte Pirron, shefin e tij.

Si gjentelmene dhe ushtarake te vertete qe nuk e pranonin  tradhetine, dy
romaket ia derguan letren Pirros, si per ti thene edhe se mund ta zhduknin
edhe pa nxjerre doren nga xhepi, se ai mjeku ilir  nuk u kerkonte as
shperblim!!!

Por thelbi i thelbit qe me ka mbetur ne mendje ishte analizat e Plutarkut
per fitoret pa te ardhme te Pirros, sic thashe.

A nuk flet ne menyre simbolike i gjithi ai gjak i derdhur kot keto 2 mije
vjetet e fundit per te njejten gje, per shkak te mungeses se nje strategjie
kombeter? Cilat ishin pasojat apo rezultatet?

A nuk ka ndodhur gjithmone qe aty ku kujtuam se fituam kishim humbur me
thelle se kurre?

Jo vetem betejat e vecante, por edhe ai nje marshim i madh  gati gjysme
vjecar, ajo fitore qe u duk aq e madhe a  nuk qe nje humbje historike me
pasoja katastrofike qe nuk po na le te ngreme koken edhe sot?

Po ajo qe u paraqit si humbje, kthim mbrapa e shkaterrim, a nuk doli se
kishte qene nje fitore e vogel, ku me pak mjete treguam se mund ti mataronim
me se miri punet tona?  ? 15 vjeteshi i monarkise p.sh?

As une nuk e kuptova pse mora kot keshtu, si pushka e jevgut..







2008/1/10, D. K. <kokonozi at gmail.com>:
>
> Ideja e Batos per perkthimin e Tukididit eshte interesante, por mua me
> kujtohet se kryevepren e tij e kam lexuar ne  shqip.
> Pra ajo duhet te  jete perkthyer diku nga mesi i viteve 80.
>
> Eshte nje vellim i konsiderueshem, me kopertine te kuqe, gati ne vishnje.
> Kam po te njjeten pershtypje se ishte i rende ne te lexuar dhe vazhdimisht
> ndjeja nevojen ti kthehesha edhe nje here cdo paragrafi.
> Nuk jam i sigurte se i shkova deri ne fund.
>
>
> Me ate qe zakonisht e quanim Aneks i Biblotekes Kombetare, ju siguroj
> keni prekur dicka te rendesishme edhe te ekzistences sime, vendi ku
> arrastisesha brenda televe me gjemba.
>
> Kur lejfenizmi i regjimit preku edhe kulturen kombetere, diku nga 74 ne
> Biblotekat e vendit kaloi nje komision i pameshirshem, qe futi  ne indeks
> deri edhe poetet latine dhe vete veprat ne origjinal te De Rades. Ne ate
> kohe shkruaja nej liber per te dhe nuk me jepnin origjinalin, por
> transkiptimin e Andrea Varfit. Nuk gjykoj njeri, por une kisha nevoje per
> origjinalin.
>
> Per nje rastesi te cuditeshme Aneksi nuk u qeth aq rende. Them me vete se
> mbase gjysma  erdhi nga pluhuri i madh qe ishte grumbulluar dhe faktit se
> kjo gje u shkaktonte alergji te shume njerez dhe gjysma tjeter nga qe nuk u
> preken as skedat, qe ishin po aq te ndohtura e me pluhur. Mbas cdo kalimi
> aty, une n xitoja te merrja nje dush. Me kanoce, kuptohet.
>
> Ishte fjala per nje pasuri te jashtezakoneshme, e mbledhur nga breza te
> tere librofilesh, por pak edhe me pushken partiezne qe kishte zhvatur
> biblotekat e familjve te njohura te kohes. Libra me firmen e Lumo Skendos i
> gjeje rendom aty.
>
> Nganjehere zbulimet ishin te pabesueshme. Me kujtohet se brenda nje
> permbledhje bukolikesh te Andre Sheniese gjeta Spleen de Paris te Bodlerit,
> qe sinqerisht nuk e njihja fare me pare.
>
> Bibloteka e autorve antike ishte ende me e pasur. Herodoti e Tukididi
> ishin te plote, Suetoni me kujtohet fare mire me jeteshkrimet e 12 Cezareve.
>
>
> Por ajo me me habiste ishte perse nuk u perkthye kurre Jeteshkrimi i
> Plutarkut per Pirron e Epirit, nderkohe qe Shpetim Cucka perkthente Jetet
> Paralele. Pergjigjen e gjeta duke lexuar vete ate jetshkrim. Dhe ceshte e
> verteta e nje gje e tille pati nje ndikim shume negativ te mua. Te pakten
> duke patur parasysh morozitetin shpirteror te asaj kohe.
>
> Trajtimi i hidhur qe i ben Plutarku atij heroi qe ishte model edhe per
> vete Skenderbeut, sipas nje letre qe i conte princit te Tarantos, duke i
> trajtuar betejat e tij si fitore pa te ardhme ose kalimin ne Itali dhe
> marshimin qesharak drejt Romes, me rreqeth edhe sot. Ku po shkonte xhanem?
> Thyente disa garnizone gjate rruges dhe
>
>
>
> enciklopedi, Pirro, splini i parisit et andre shenije etj
>
>
> 2008/1/10, bato ipare < meacu at yahoo.com>:
> >
> >                  *** AlbClub Discussion List ***
> >
> >
> >
> >
> >
> > Ne nje pjese te mire te viteve '80  nje nga pasjonet e deshirat me te
> > medha qe kam pasur ishte leximi i cdo rrjeshti qe kish te bente me
> > antikitetin grek apo romak. Gershetimi i emrave, ngjarjeve, epokave me
> > ndihmonte te jetoja ne nje realitet qe me dukej me i bukur e me interesant
> > se sa ai qe me rrethonte. Cfare me terhiqte pa mase e deri ne  mrekullim
> >  ishin permasa e gjerave dhe ndodhive, personalitetet e individeve,
> > heronjve te famshem apo njerezve te thjeshte, mesimi i te panjohures, qe
> > megjithese kish ndodhur mijra vjet perpara, ajo  i kishte percjelle gjurmet
> > e veta deri ne kohen time. Pervec anektodave apo fakteve historike, te cilat
> > une i interpretoja ( sot e kesaj dite akoma me ndodh e njejta gje) simbas
> > deshires se momentit dhe formimit, pjesa me interesante me dukej ajo e
> >  karaktereve te pjesemarresve ne to, me te gjitha virytete apo veset e tyre,
> > me te gjithe jeten dhe verpimet e tyre, me te gjithe te mirat dhe te keqiat
> > e fatit te tyre.
> > Tirana e atyre viteve, pavaresisht nga  militantizmi i dukshem qe
> > mbizoteronte te gjitha hapesirat e saj, nen siperfaqe ishte
> > nje "microkozmos" interesant, i pasur e me dukuri nga me te vecantat.  Nje
> > numer jo i vogel njerezish, sidomos brezat me te rinj, te impermeuar prej
> > monochromizmit militantist te kohes,  kishin sekush pasjonet e tyre qe i
> > bente ti perkushtoheshin ca muzikes, piktures, filozofise, fese, historise,
> > ca gjuheve te huaja dhe kombeve qe lidheshin me to, te cilat jo rralle
> > merrnin forma obsesjonesh. Keto obsesjone mund te lidheshin me   pikturat
> > sacrale te periudhes se Giottos apo Fra Angelico-s, te kalonin neper muziken
> > e Pergolezit apo ate te Pink Floyd, e te perfundonin ne rrjeshtat e faqeve
> > te Plutarkut,  Paskalit, Kant, Camy, e te tjere.
> > Ne Tirane kane qene (nuk e di nese eshte akoma keshtu) dy biblioteka
> > kombetar-  ajo e reja tek pallati i kultures dhe e vjetra tek rruga e
> > Elbasanit. Te dyja kishin te njejtin sistem me skedimi alfabetik te
> > autoreve. Ndersa biblioteka tek pallati i kultures ishte me moderne dhe me
> > funksionale me sallat e ndryshme te leximit, me ndricimin dhe me nje
> > inventar librash te rinj relativisht te pasur, biblioteka e vjeter ishte e
> > vendosur ne katin e dyte te nje ndertese te erret, gati e fshehur, te cilen
> > duhej ta kerkoje per ta gjetur. Por ky lloj ndryshimi ne paraqitje te
> > jashtme merrte kah tjeter po te kije parasysh  titujt e librave qe mund te
> > gjeje aty. Per bibliofilet,  biblioteka e vjeter kombertare ishte si ato
> > shpellat e Ali Babes, plot me thesare qe prisnin  per tu zbuluar, prekur e
> > kaluar neper duar. Gjeje aty libra  nga me te vjetrit, (me i vjetri qe mbaj
> > mend te kem pare ishte  nga vitete 1770-80), e me tema  e subjekte nga me
> > interesantet si per shembull,  thashethemet e Suetonit mbi Cesaret e  Rome,
> > trajtim estet mbi moden ne fillim te shekullit te 19, pershkrimin e
> > ngjarjeve qe cuan ne ndarjen e madhe midis katholicizmit the orthodoksise ne
> > vitin 1054 ( nje nga 12 neshkruesit e dokumentit te "mallkimit" te
> > katolikeve nga ana e te krishtereve ortodokse  ishte edhe kryeprifti
> > orthodoks i Durresit) etj. Me pak fat dhe me pak mirekuptim nga punonjeset e
> > bibliotekes, kur vinte fjala per librat, praktikisht, atje liria e zgjedhjes
> > mund te matej me deshiren.
> >
> >
> > Ka shume arsye per nje liber qe te pelqehet dhe si rrjedhoje te lexohet
> > me shume se njehere. Por ka pak ose aspak libra qe te lexohen, te mos
> > pelqehen, dhe me vone t`i kthehesh prap po te njejtave faqe, dhe ne proces
> > te zbulosh e te mrekullohesh me bukurine e fjales, rrjeshtit dhe mendimit te
> > shprehur ne te. Kesaj kategorie i perket "Lufta e Peloponezit" e Thucididit.
> >
> >
> > Per here te pare me Thucididin dhe librin e tij  jam njohur ne Tirane.
> > Eshte nje liber jo i vogel, me mbi 500 faqe. Ka nje stil tejet te rende, dhe
> > nuk lexohet dot shpejt. Madje e mira  do te ishte qe prej tij te mos lexosh
> > me shume se 6-7 faqe ne dite. Ne kete librit, autori pershkruan ngjarjet
> > qe  rrodhen nga perplasja e ideve dhe armeve te dy kampeve me te medha  te
> > botes greke te shekullit te 5 p.e.s, njera e kryesuar nga Athina  dhe
> > tjetra e kryesuar nga Sparta. Gjeresia e shtrirjes se kesaj perplasje te
> > armatosur  pati permasa te tilla sa qe  historiane te ndryshme e kane
> > quajtur lufta e pare boterore, ku u perfshi e gjithe bota e njohur e asaj
> > kohe. Ajo zgjati 27 vjet, dhe ne fund te saj, ne vitin 404 pes, periudha e
> > arte e qyteterimit grek kishte mberritur ne fundin e saj.
> > "Periudha e arte e qyteterimi grek" shkon pertej kuptimit semantik te
> > shprehjes. Ne fakt kjo periudhe  ishte ajo qe hodhi themelet e asaj qe me
> > vone do te merrte emrin  "qyteterim perendimor". Mbas fitores thuajse te
> > pamundur  te nje grushti grekesh  mbi ushtrine miljoneshe te perseve, ajo qe
> > rrodhi me pas ishte nje lulezim i papare ne thuajse te gjitha fushat e jetes
> > sociale te Hellasit. Zhvillimet ne fusha te tilla si ajo e qeverisjes,
> > artit, filozofise, drames e literatures ishin te nje niveli aq te larte sa
> > shume nga studiuesit  i referohen kesaj periudhe si periudha e "mrekullise
> > greke". Thuajse te gjithe emrat e kultures klasike greke qe na jane aq
> > familjar sot, si Eskili, Sofokliu, Euripidi, Pindari,  Sokrati, Plato,
> > Aristofani, Ksenofoni,Herodoti, Thucididi, Hipokrati,  Fidia etj, etj, i
> > perkasin pikerisht kesaj epoke. Dhe ne qender te ketij  aktiviteti social,
> > intelektual dhe artistik kaq te vecante, ishte qyteti i  Athines, i cili me
> > energjite, entuziazmin dhe vetebesimin  ne vetvete, po te donim te hiqnim
> > nje paralele me kohet moderne, ishte  nje Londer, Paris dhe Nju Jork, te
> > gjitha te vena se bashku ne nje vend.
> > Por le te kthehemi perseri tek Thucididi...
> >
> > Historiografia klasike mund te thuhet se  ndahet ne dy grupe, ku ne
> > njeren ane qendron Herodoti me metodologjine e tij dhe ne anen
> > tjeter Thucididi. Nese ne rastin e  Herodotit dhe pasueseve te tij, historia
> > eshte nje perzierje romantike e mitologjise the fakteve, ne rastin
> > e Thucididit, perpjekja e tij e deklaruar per t'iu permajtur sa me shume qe
> > te jete e mundur fakteve  dhe ngjarjve, keto te para nga te dyja anet e
> > kunderta te spektrit, e bejne ate babain e metodologjise se historise
> > moderne.
> > Lufta e Peloponezit, qe perndryshe do te kishte perfunduar ne ndonje
> > skute te erret te historise, ne saje te penes se Thucididit u kthye ne nje
> > pershkrim dhe analize ngjarjesh, fenomenesh e karakteresh qe e kapercyen
> >  kornizen e vet kohore dhe i rezistuan efektit erodues te mijra vjeteve.
> > Pesimist nga natyra, skeptik deri ne palce, me nje inteligjence dhe force
> > analitke mbi naturale, i erret ne stil, i kursyer e i hidhur ne fjale, me
> > nje saktesi shprehje (perdorimi korrekt i gjuhes ishte nje ceshtje morale
> > per te, dhe cdo devijim e shihte si simptome te renies the cthurjes morale)
> > thuajse te   paarriteshme  ne historiografi, Thucididi si autor, si
> > analist, si reporter i subjektit te cilit ai i kushton vemendjen e tij, ai
> >  eshte i paperseritshme dhe vepra e tij ka sherbyer e sherben si pike
> > referimi percilindo qe ndermerr persiper te analizoje ate cka ndodh rreth e
> > qark tij.
> > Thucididi mori pjese direkt ne luften e Peloponezit, dhe ne nje moment
> > te caktuar te saj, duke qene se vinte nga klasa aristoktratike e Athines,
> >  arriti deri ne graden e gjeneralit (strategos). Ne 424 pes, ai u perzu nga
> > qyteti per aresye sepse deshtoi ne detyrat qe i ishin ngarkuar per mbrojtjen
> > e sektorit te vet dhe qendroi larg Athines per 20 vjet, deri ne vitin 404
> > pes. Qe ne fillim te konfliktit Thucididi kish vendosur te behesh kronisti i
> > kesaj perplasje midis gjigandesh, dhe dergimi ne exil, i kombinuar me mjetet
> > e mjaftueshme financiare qe trashegonte nga familja, i krijuan kushtet e
> > pershatshme per t`iu dedikuar plotesish pasionit te tij.
> > Ne faqen e pare te librit ai spjegon arsyet se pse i kishte hyre nje
> > sipermarrje te tille: ..." eshte krejt e mundur qe historia ime te duket e
> > veshtire ne te lexuar per arsye se asaj i mungon elementi romantik. Por
> > gjithsesi do te ishte e mjaftueshme per mua sikur keto fjale te mijat te
> > gjykohen  te dobishme prej atyre qe duan te kuptojne ne menyre te qarte
> > ngjarjet qe ndodhen ne te kaluaren, te cilat (natyra njerzore duke qene ajo
> > qe eshte) ne nje moment kohe apo ne tjetren, do te perseriten prap ne te
> > ardhmen, pak a shume ne te njejten forme. Puna ime  nuk ka per qellim tu
> > pergjigjet nevojave te publikut imediat, por ajo synon qe te kete vlere
> > per te gjitha koherat..."
> >
> > Ne nje medium dhe format si puna e  Alb-Club-it, eshte thuajse e
> > pamundur ti hysh nje sipermarrjet e tille sic eshte perkthimi i Thucididit.
> > E mira do te ishte qe ky liber te perkthehesh ne menyre te plote( ne qofte
> > se nuk eshte bere deri tani), dhe nga persona te tjere me te afte e me te
> > kompletuar se sa une. Por pavaresisht nga kjo, me poshte une do te perpiqem
> > te afroj  pjese te ndryshme  nga libri, te cilat per nje arsye ose nje
> > tjeter, me kane terhequr vemendjen  dhe mendoj se do te ishin me interes
> > edhe per anetaret e kesaj liste. Kjo, sepses sic thote edhe autori,
> > ai shkruan per   "ngjarjet qe ndodhen ne te kaluaren, te cilat (natyra
> > njerezore duke qene ajo qe eshte) ne nje moment kohe apo ne tjetren, do te
> > perseriten prap ne te ardhmen, pak a shume ne te njejten forme
> >
> > ------------------------------
> > Looking for last minute shopping deals? Find them fast with Yahoo!
> > Search.<http://us.rd.yahoo.com/evt=51734/*http://tools.search.yahoo.com/newsearch/category.php?category=shopping>
> >
> >
> > ______________________________________________________________
> > If you wish to unsubscribe, send a blank message to:
> > alb-club-unsubscribe at alb-net.com , or visit Alb-Club's page at:
> > http://www.alb-net.com/mailman/listinfo/alb-club
> >
>
>
-------------- next part --------------
HTML attachment scrubbed and removed